Ауызша корпус

Сұхбат беруші	Сөздің бейнежазбасы	Сөйлеуші орфоэпиясы	Сөздің орфоэпиялық нормасы	Сөздің орфографиясы
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ жақ̊сылық үшкемпіров → мың тоғыз жүз ^йелүу бірінші жылы тұуғанмын ↓ /// ↑ спортты ^уөте жақ̊сы көрдім → // бала кезімде ↓ /// ↑ бірақ соның шыңына шыққаныма // мен → // әрійне → // құуанамын ↓ /// ым : м ↑ әлемнің // олимпиада // чемпійоны болдым ↓ /// ↑ әлем кубогінің ійегері болды:м → // ^уосы күрестен // қазақ̊ыстанның ^йеңбек ^йері атанды:м ↓/// ↑ ^уосының бәрі → // бәрлығы жастарға // үлгі болады деп ^уойлайм ↓ /// ↑ ^йенді / менің артымнан / жастар да / ^уосы менің атағыма → // даңқыма → // соған қосыла ^уотырып → // менен де // асса ^йекен деп тілеймін ↓ ///	- ↑ жақ̊сылығ үшкөмпүров →// бір мың тоғұжжүз ^йелүу ͡б̊ірінші жылы тұуғаммын ↓ /// ↑ спорттұ ^уөтө жақ̊сы ͡гөрдүм → // бала ͡гезімде ↓ /// ↑ бірақ̊ сонұң шың^ына шыққаныма / мен → // әрійне → // құуанамұн ↓ /// ↑ әлемнің // олұймпұйаданың // чемпійонұ ͡б̊олдұм ↓ /// ↑ әлем ͡гұуб̊огінің ійегері ͡б̊олдұм ↓ /// ↑ ^ұуосұ ͡гүрөстөн // қазақ̊ыстанның ^йеңбек ^йер'атандым ↓ /// ↑ ^ұосұнұң бәрі // барлығы жастарға / үлгү ͡б̊олады͡ деп͡ ^уойлаймын ↓ /// ↑ ^йенді // менің артымнан // жастар͡ да / ^уосұ менің атағыма →// даңқыма → // соғаң ғосұла͡ ^уотұрұп → // менен͡ де → // асса͡ ^йекен͡ деп͡ тілеймін ↓ ///	Жақсылық Үшкемпіров 1951 жылы туғанмын. Спортты өте жақсы көрдім, бала кезімде. Бірақ соның шыңына шыққаныма мен, әрине, қуанамын. Әлемнің Олимпиада чемпионы болдым. Әлем кубогінің иегері болдым, осы күрестен, Қазақстанның Еңбек ері атандым. Осының бәрі, барлығы жастарға үлгі болады деп ойлаймын. Енді менің артымнан жастар да осы менің атағыма, даңқыма, соған қосыла отырып, менен де асса екен деп тілеймін.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ сәлеметс̆іздер ↑ /// ↑ бүгін мен → // бір жағдай болды ↓ /// ↑ әпкем қайтыс боп кетті ↓/// ↑ таразда ^йеді // қазыр ғана ^йестідім ↓ ///	↑ сәлеметč̆іздер ↑ /// ↑ бүгүн менде // бір жағдай болдұ ↓ /// ↑ әпкем қайтыс ͡полұп͡ кетті // таразда ^йеді // қазыр͡ ғана ^йестідім ↓ ///	Сәлеметсіздер! Бүгін мен, бір жағдай болды. Әпкем қайтыс болып кетті. Таразда еді, қазір ғана естідім.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ қай жылы соқтым // басым істемей қалды үуже ↓/// ↑ тух ↑/// ↑ алматы ^уоблысының // мыңбаев ауылдық ^уокругінің // ортасында тұрмыз ↓ /// ↑ ^уосы → // спорт кешені // ашылғалы ^уон жылдан аса // ^ыуақыт болды ↓ /// ↑ қазыр ^йекі жүзден аса бала // ^уосында // спортпен айналысып атыр ↓ /// ↑ бүкіл ауылдың балаларының бәрі ↓ /// ↑ сондықтан да мен құуаныштымын → // ^уосы жасаған тірлігіме → // ^уосы ұрпақ үшін → // ^уөзім сійақты → // ^уосы ауылдан әлемнің алимпиада чемпійоны шық̊са деп // тілеймін алладан ↓ /// ↑ бәріміз аман болайық // ^йеліміз аман → // жұртымыз тыныш болсын ↓ /// ↑ ал ^йенді // кірейік ішке → // көрсөтейік → // жүрүңүздер ↓ ///	↑ қай жылы соқтұм → // басым істемей͡ қалды ұуже ↓ /// ↑ тұух ↓ /// ↑ алматы ^уоблұсұнұң / мыңбаев ауұлдұқ ^уокрүугүнүң // ^уортасында тұрмұз ↓ /// ↑ ^уосұ→ // спорт кешені / ашылғалы ^уон жылдан аса / ^ұуақыт болдұ ↓ /// ↑ қазыр екіжүзден аса бала / ^уосұнда / спортпен айналысып ͡ жатыр ↓ /// ↑ бүкүл ауұлдұң балаларының бәрі ↓ /// ↑ сондұқтан͡ да мен құуанұштұмұн // ^уосұ жасаған тірлігіме // ^уосұ ұрпақ үшүн ↓ /// ↑ ^уөзүм сыйақты // ^уосұ ауұлдан әлемнің алимпиада чемпионы шық̊са͡ деп // тілеймін алладан ↓ /// ↑ бәріміз аман болайық ↑ /// ↑ ^йеліміз аман → // жұртұмұз тыныш болсұн ↓ /// ↑ ал енді // кірейік ішке → // көрсөтейік → // жүрүңүздер ↓ ///	Қай жылы соқтым, басым істемей қалды уже. Тух! Алматы облысының Мыңбаев ауылдық округінің ортасында тұрмыз. Осы спорт кешені ашылғалы он жылдан аса уақыт болды. Қазір екі жүзден аса бала осында спортпен айналысып жатыр. Бүкіл ауылдың балаларының бәрі. Сондықтан да мен қуаныштымын, осы жасаған тірлігіме, осы ұрпақ үшін. Өзім сияқты осы ауылдан әлемнің олимпиада чемпионы шықса деп тілеймін Алладан. Бәріміз аман болайық! Еліміз аман, жұртымыз тыныш болсын. Ал енді кірейік ішке, көрсетейік, жүріңіздер.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ әлем кубогы дейді ↓ /// ↑ венгрйа / сексен ^йекінші жылы // мынау менің / бапкерлерім // мынау / дәулет / тұрлыханов // менен кейін шыққан // азамат // ізбасарым менің ↓ /// ↑ мынау менің // мінекій / әжем / қолында ^уөскем // әжемнің қолында ↓ /// ↑ әкем - шешем → // марқұмдар → // мінекій мында → // барлық жеңгелерім тұр ↓ /// ↑ мынау менің жаңағы әпкем → // ааа:а ійманды болғыр↓ /// ↑ міне → // қарындасым бар → // мынау мен / жас кезіміздегі ↓ /// ↑ менің немерелерім // мінекій → // мына жерде ^йенді → // ^уолимпиададан соң кездесүулер↓/// ↑ мінекій / барлығы мынау ^йенді менің спорттық ^уөмірбайанымғой ↓ ///	↑ әлем ͡гұуб̊огұ дейді ↓ /// ↑ веңгрйа / сек̊сен ^йекінші жылы // мынау менің → // бапкерлерім → // мынау / дәулөт / тұрлұханов ↓ /// ↑ менең͡ гейін шыққан // азамат // ізб̊асарым менің ↓ /// ↑ мынау менің → // мінекій → // әжем ↓ /// ↑ қолұнда ^уөскөм → // әжемнің ͡ғолұнда ↓ /// ↑ әкем-шешем → // марқұмдар // мінекій → // мұнда // барлығ жеңгелерім тұр ↓ /// ↑ мынау менің жаңағ'әпкем → // ааа:а ыйманды ͡б̊олғұр ↓ /// ↑ міне → // қарындасым бар → // мынау мен // жас кез^іміздегі ↓ /// ↑ менің немерелерім / мінекій → // мына жерде ^йенді → // олұймпұйададан ͡ соң ͡гездесүулөр мінекій // барлығы ↓ /// ↑ мынау ^йенді менің спорттұқ ^уөмүрб̊айанымғой ↓ ///	Әлем кубогі дейді. Белгілі 82-ші жылы мынау менің, бапкерлерім, мынау Дәулет Тұрлыханов. Менен кейін шыққан азамат ізбасарым менің. Мынау менің, мінеки, әжем. Қолында өскем, әжемнің қолында. Әкем- шешем, мінеки, мында барлық жеңгелерім тұр. Мынау менің жаңағы әпкем, аааа иманды болғыр. Міне, қарындасым бар, мынау мен жас кезіміздегі. Менің немерелерім мінеки, мына жерде енді, олимпиададан соң кездесулер. Мінеки, барлығы мынау енді менің спорттық өмірбаяным ғой.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ мына алпыс сегізінші жылдан бастап күреспен шұғылданғанмын ↓ /// ↑ксро-ның ^уеңбек сіңірген спорт шебері → // сексенінші жылы алғаммын ↓ /// ↑ ал спротшылар арасындағы ксро-ның тоғыз дүркін чемпійоны боппын ↓ /// ↑ міне → // институттардың арасындағы // ^уекі мәрте топ жарыппы:н ↓ /// ↑ алты дүркін жүлдегері болыппы:н ↓ /// ↑ ксро чемпионатының → // сөйтіп ^уосындай кете беред ↓ /// ↑ поддубный міне → // бәрінен де ірі // қалған жарыстардың ^уотыз жеті дүркін чемпійоны болұппын ↓ /// ↑ ^уоның бәрін айтұу ^уоңай болғанымен → // ^йенді үлкен ^йеңбек керек қой ↓ ///	↑ мын'алпыс сег^ізінші жылдам бастап күрөспөн шұғұлдаңғаммын ↓ /// ↑ ксро-нұң ^йеңбек̊ сіңірген спорт ш̆еб̊ері → // сек̊сенінші жыл'алғаммын ↓ /// ↑ ал сыпортш̆ұлар арасындағы ͡гсро-нұң тоғұз дүркүн чемпійонұ ͡б̊олұппұн ↓ /// ↑ міне → // іинститұуттардың арасындағы ^йекі мәрте тоб̊ жарыппын ↓ /// ↑ алты дүркүн жүлдөгөрү ͡б̊олұппұн↓ /// ↑ ксро чемпійонатының → // сөйтүп ^уосұндай гете ͡б̊ереді ↓ /// ↑ поддұубный міне → // бәр^інен͡ д'ірі / қалған жарыстардың ^уотұжжеті дүркүн чемпійонұ ͡б̊олұппұн ↓ /// ↑ бұнұң бәрін айтұу ^уоңай болғанымен → // ^йенд'үлкөн ^йеңбек͡ керек͡ қой ↓ ///	Мына 68-ші жылдан бастап күреспен шұғылданғанмын. КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шебері, 80-ші жылы алғанмын. Ал спортшылар арасындағы КСРО-ның тоғыз дүркін чемпионы боппын. Міне, институттардың арасындағы екі мәрте топ жарыппын. Алты дүркін жүлдегері болыппын. КСРО чемпионатының, сөйтіп осындай кете береді. Поддубный міне, бәрінен де ірі қалған жарыстардың отыз жеті дүркін чемпионы болыппын. Бұның бәрін айту оңай болғанымен, енді үлкен еңбек керек қой.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ құрама // ^уон жылдай болдым ғой → // құрама командада ↓ /// ↑ сол менің // жаңағы → // шыдамдылығым ғой ↓ /// ↑ сондықтан да / жаңағы терпелійвый жақ̊сылық деп // айтатыны сол // жак деп айтады ғой / морыстар ↓ /// ↑ ^уосы үшін талай // сөз де ^йестідік → // қаншама // мын жерде бәрі қаншама қоқыс жатқан → // қаншама камаз // жаңағы // қоқыстарды шығардық қой // ^уош жерден ↓ ///	↑ құрама // ^уон жылдай болдұм ͡ ғой // құрама ͡гомандада ↓ /// ↑ сол менің // жаңағы // шыдамдылығымғой ↓ /// ↑ сондұқтан͡ да // жаңағы терпелійвый жақ̊сылығ ͡деб̊ ͡айтатыны сол ↓ /// ↑ жак деб̊ ͡айтады ͡ ғой // ^уорұстар ↓ /// ↑ ^уос'үшүн талай // сөз͡ де ^йестідік // қаншама // мыңжерде ͡б̊әрі ͡ғаншама ͡ғоқұш шатқан // қаншама ͡гамаз // жаңағы / қоқұстардұ шығардық͡ ғой // ^уосұ жерден ↓ ///	Құрама он жылдай болдым ғой, құрама командада. Сол менің жаңағы, шыдамдылығым ғой. Сондықтан да жаңағы «терпеливый Жақсылық» деп айтатыны сол. «Жак» деп айтады ғой орыстар. Осы үшін талай сөз де естідік, қаншама мына жердің бәрі қаншама қоқыс жатқан, қаншама камаз жаңағы қоқыстарды шығардық қой осы жерден.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ со ͡ кезде мынаның алдын мына / қаншама еңбек / мынаның бәрі істелінген ↓/// ↑ ^уосы жасаған кезде → // біраз анау ійнституттың // азаматтары келіп → // ақ̊сақалдары ^уой // мынаны бүлдірдің сен // анау -мынау деп ↓ /// ↑ мен айттым → // мен ұрпақ үшін істеп жатқан нәрсем ғой деп ↓ /// ↑ бірақ қазыр солар // әрқайсысы немерелерін әкеліп → // ^уосында уотырады ↓ /// ↑ байағыда маған сенбеп ^йедіңіздер → // қазыр қандай әнекій → // сол ұрпақ үшін істелген тірлік қой ^йенді ↓ ///	↑ сол͡ гезде мынаның алдын мына / қаншама ^йеңбек / мынаның бәр'істеліңген ↓ /// ↑ ^уосұ жасағаң ͡ гезде → // біраз ана инститұуттұң \\ азаматтары͡ геліп → // ақ̊сақалдары ^ұуой / мынаны ͡б̊үлдүрдүң сен / анау / мынау деп ↓ /// ↑ мен айттым → // мен ұрпағ үшүн істеп͡ жатқан нәрсем ͡ ғой деп ↓ /// ↑ бірақ қазыр солар / әрғайсысы немерелерін әкеліп → // ^уосұнда ^уотұрады ↓ /// ↑ байағыда маған сембеп ^йед^іңіздер → // қазыр ғандай әнекій → // сол ұрпағ үшүн істелген тірлік ͡ қой ^йенді ↓ ///	Сол кезде мынаның алдын мына қаншама еңбек мынаның бәрі істелінген. Осы жасаған кезде, біраз анау институттың азаматтары келіп, ақсақалдары «ой мынаны бүлдірдің сен анау-мынау» деп. Мен айттым, мен ұрпақ үшін істеп жатқан нәрсем ғой» деп. Бірақ қазір солар әрқайсысы немерелерін әкеліп, осында отырады. «Баяғыда маған сенбеп едіңіздер, қазір қандай әнеки», сол ұрпақ үшін істелген тірлік қой енді.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ бері келіңдер ↓ /// ↑ ^уойнаңдар → // бірге жүріңдер → // күресіңдер ↓ /// ↑ мен күреспен айналысқам ↓ /// ↑ міне қазір ^уөздерің жыйналып → // не ғып жатс̆ыңдар ↓ /// ↑ қандай тамаша // міне біздің ауылдың // баллары ↓ /// ↑ ай // маладес // қалай жақ̊сы ма → // бәрі ↑ /// ↑ мінеки қазыр ^уосында // біздің // балларымыз // ^уосы жерде дайындалады ↓ /// ↑ бір ұлымыз → // жаңағы // азійа // біріншілігінде // чемпійон болды ↓ /// ↑ міне → // ^уон жылдың ішінде // шыққан түлектер↓ /// ↑ сондықтан да // мен құуаныштымын ↓ /// ↑ ^уосылай шыға береді → // ^йекі жүзден аса // баллар әртүрлі немен айналысады ғой ^йенді → // күреспен → // бок̊ыспен ↓ /// ↑ күрестің // төрт түрі бар бұл жерде ↓ /// ↑ барлығы да бар ↓ ///	↑ бері ͡геліңдер ↑/// ↑ ^уойнаңдар → // бірге жүрүңдөр → // күрөсүңдөр ↓ /// ↑ мең гүрөспөн айналысқам ↓ /// ↑ міне қазыр ^уөздөрүң жыйналып → // не ғыб̊ жатč̆ыңдар ↓ /// ↑ қандай тамаша → // міне ͡б̊іздің ауұлдұң балалары ↓ /// ↑ әй // маладес // қалай // жақ̊сы ͡ ма → // бәрі ↑ /// ↑ мінекій ғазыр ^уосұнда // біздің // балларымыз // ^уосұ ͡ жерде дайындалады ↓ /// ↑ бір ұлұмұз // жаңағы / аз^ійа ͡б̊іріншілігінде / чемпійом болдұ ↓ /// ↑ міне → // ^уон жылдың ішінде шыққан түлөктөр ↓ /// ↑ сондұқтан͡ да / мең ͡ ғұуаныштымын ↓ /// ↑ ^уосұлай шыға ͡б̊ереді → // ^йекіжүздөн͡ аса / баллар әртүрлү немен айналысады ͡ ғой ^йенді → // күрөспөн → // бок̊ыспен ↓ /// ↑ күрөстүң / төрт түрү ͡б̊ар ͡б̊ұл жерде // барлығы͡ да ͡б̊ар ↓ ///	Бері келіңдер. Ойнаңдар, бірге жүріңдер, күресіңдер. Мен күреспен айналысқам. Міне қазір өздерің жиналып, неағып жатсыңдар. Қандай тамаша, міне біздің ауылдың баллары. Ай маладес қалай жақсы ма, бәрі? Мінеки қазір осында біздің балларымыз осы жерде дайындалады. Бір ұлымыз, жаңағы Азия біріншілігінде чемпион болды. Міне, он жылдың ішінде шыққан түлектер. Сондықтан да мен қуаныштымын. Осылай шыға береді, екі жүзден аса баллар әртүрлі немен айналысады ғой енді, күреспен, бокспен. Күрестің төрт түрі бар бұл жерде. Барлығы да бар.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ мен // ^уоліймдиада чемпійоны болғалы // қырық жыл болыпты ↓ /// ↑ йенді қырық жылдан бері // әлі бір қазақтың // баласы барлық күрестің түрінен болмай атыр да // соған кейде мен уойнап айтам → // әй → // жігіттер → // сендерге не болған ↓ /// ↑ йегеменді йел / тәуелсіз мемлекетпіз → // байағыда біз / савет одағы құрама командасына кіріудің уөзі қыйын болған ↓ /// ↑ уоның үстіне уодан жеңүу → // уодан да қыйын болған ↓ /// ↑ соның // өзінде де // бардық қой // біз // уосы мен жыйырма тоғыз жасымда бардым // уоліймпиада чемпійоны болды:м // уотыз жасымда / әлем чемпійоны болды:м //	↑ мен // ^уолұймпұйада чемпійонұ ͡б̊олғалы // қырығ жыл болұптұ ↓ /// ↑ ^йенді // қырығ жылдам бері // әлі // бір ғазақтың баласы // барлық күрөстүң түрүнөн // болмай ͡ атыр͡ да ↓ /// ↑ соған͡ кейде мен // ^уойнап ͡ айтам → // әй → // жігіттер // сендерге не ͡б̊олған ↓ /// ↑ ^йегеменді ^йел // тәуөлсүз мем^ілекетпіз → // байағыда ͡б̊із // совет ^уодағы құрама // командасына ͡гірүудүң ^уөзү // қыйым болған ↓ /// ↑ ^уонұң үстүнө // ^уодан жеңүу → // ^уодан͡ да ͡ғыйым болған ↓ /// ↑ сонұң ^уөзүндө͡ де // бардыққой біз ↓ /// ↑ ^уосұ мен жыйырма тоғұж жасымда ͡б̊ардым ↓ /// ↑ ^уолұймпұйада чемпійонұ ͡б̊олдұм ↓ /// ↑ ^уотұж жасымда // әлем чемпійонұ ͡б̊олдұм ↓ ///	Мен олимдиада чемпионы болғалы қырық жыл болыпты. Енді қырық жылдан бері әлі бір қазақтың баласы барлық күрестің түрінен болмай жатыр да. Соған кейде мен ойнап айтам, «Әй, жігіттер, сендерге не болған. Егеменді ел тәуелсіз мемлекетпіз, баяғыда біз совет одағы құрама командасына кірудің өзі қиын болған. Оның үстіне одан жеңу, одан да қиын болған. Соның өзінде де бардық қой біз. Осы мен жиырма тоғыз жасымда бардым. Олимпиада чемпионы болдым. Отыз жасымда әлем чемпионы болдым.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ ^уотыз бір жасымда // әлем кубогінің ійегері болды:м ↓ /// ↑ намыс та керек → // бәрі де керек қой ^йенді ↓ /// ↑ бап та керек → // бақ та керек ↓ /// ↑ соның бәрі бірдей келсе әлі → // мен үміт үзбеймін ↓ /// ↑ үміт күтемін мен // жастардан → // әлі талай әлемнің ^уоліймпійада чемпійондары шығады деп ^уойлайм ↓/// ↑ бұрынғы // кезең мен қазіргі кезеңді салыстырұуға болмайдығой ↓ /// ↑ ауылда ^йешнәрсе болған жоққой → // мәденійет үйі болған // кішкентай → // соның ішінде // қазақ̊ша күреспен күрестік → // кілем жоқ → // ^уосы көкалда күрестік → // ауылда // қазыр енді // құдайға шүкір // ^йегеменді ^йел // тәуелсіз мемлекет болдық ↓ ///	↑ ^уотұз ͡б̊ір жасымда // әлем ͡гұуб̊огүнүң ійегері ͡б̊олдұм ↓ /// ↑ намыс͡ та͡ керек → // бәрі͡ де͡ герекқой // ^йенді ↓ /// ↑ бап͡ та͡ герек // бақ͡ та͡ герек → // сонұң бәрі ͡б̊ірдей // келс'әлі → // мен үмүт үзб̊өймүн // үмүт күтөмүн мен // жастардан → // әлі талай әлемнің ^уолимпұйада чемпійондары // шығады деп ^уойлайм ↓ /// ↑ бұрұңғұ͡ кезең мен // қазыргі͡ кезеңді салыстырұуға // болмайды͡ ғой ↓ /// ↑ ауұлда ^йешнәрсе ͡б̊олған͡ жоқ қой → // мәденійет үйү ͡б̊олған // кішкентай // сонұң ішінде // қазақ̊ша ͡гүрөспөң гүрөстүк → // кілем жоқ → // ^уосұ ͡гөгалда ͡гүрөстүк → // ауұлда ↓ /// ↑ қазыр ^йенді // құдайға шүкүр // ^йегеменді ^йел // тәуөлсүз мемлекет полдұқ ↓ ///	Отыз бір жасымда әлем кубогінің иегері болдым. Намыс та керек, бәрі де керек қой енді. Бап та керек, бақ та керек. Соның бәрі бірдей келсе әлі, мен үміт үзбеймін. Үміт күтемін мен жастардан, әлі талай әлемнің олимпиада чемпиондары шығады деп ойлаймын. Бұрынғы кезең мен қазіргі кезеңді салыстыруға болмайды ғой. Ауылда ешнәрсе болған жоқ қой, мәдениет үйі болған кішкентай, соның ішінде қазақша күреспен күрестік, кілем жоқ, осы көкалда күрестік, ауылда. Қазір енді Құдайға шүкір егеменді ел тәуелсіз мемлекет болдық.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ қазыр міне // жастарға қаншама // жағдай жасалынып атыр ↓ /// ↑ бабаларымыздың арманы // ұрпағым ^йертең жақ̊сы болып // ^йегеменді ^йел болса ^йекен // тәуелсіз мемлекет болса ^йекен деп → // міне // сол арманға жетті ↓ /// ↑ ^уөзіміздің ұлтымызды сүйе білүуіміз керек → // тілімізді → // дінімізді → // сол бабаларымыздың істеген ісін // істеуіміз керек қой ↓ /// ↑ ^уолар да // қыйын замандарда ^уосұ // өзінің тілі мен // дінін сақтадығой ↓ /// ↑ сол сійақты // біз де // сақтай білүуіміз керек // қазақый болұуымыз керек ↓ ///	↑ қазыр міне // жастарға ͡ғаншама // жағдай жасалынып͡ жатыр ↓ /// ↑ баб̊аларымыздың арманы // ұрпағұм ^йертең // жақ̊сы ͡б̊олұп → // ^йегеменді ^йел // болса ^йекен ↓ /// ↑ тәуөлсүз мемлекет // болса ^йекен деп → // міне → // сол армаңға жеттік ↓ /// ↑ ^уөзүмүздүң ұлтұмұздұ // сүйө ͡б̊ілүуүмүз͡ керек → // тіл^імізді → // дін^імізді → // сол баб̊аларымыздың істеген ісін // істеуүмүз герек ͡ қой ↓ /// ↑ ^уолар͡ да ͡ғыйын замандарда // ^уосұ ^уөзүнүң тілі мен // дінін сақтады͡ ғой↓ /// ↑ сол сыйақты // біз͡ де // сақтай білүуүмүз͡ керек ↓ /// ↑ қазақій болұуұмұз͡ керек ↓ ///	Қазір міне жастарға қаншама жағдай жасалынып жатыр. Бабаларымыздың арманы «ұрпағым ертең жақсы болып, Егеменді ел болса екен. Тәуелсіз мемлекет болса екен» деп, міне, сол арманға жеттік. Өзіміздің ұлтымызды сүйе білуіміз керек, тілімізді, дінімізді, сол бабаларымыздың істеген ісін істеуіміз керек қой. Олар да қиын замандарда осы өзінің тілі мен дінін сақтады ғой. Сол сияқты біз де сақтай білуіміз керек. Қазақи болуымыз керек.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ тоқ̊сан бірінші жылы жарійаладығой тәуелсіздігімізді ↓ /// ↑ сол ͡ кезде құуанғанын көрсеңіз → // ^йелдің құуанғанын көрсеңіз → // біз бақытты болдық қой ↓ /// ↑ сол ͡ кезде нан да жоқ → // тамақ ͡ та жоқ алып бара жатқан → // тоқсан бірінші жылы → // сол қыйыншылықтан ͡ да ^уөттікқой ↓ /// ↑ сондықтан ͡ да қазыргі біздің жоқ дегеніміз ұйат ͡ ақ нәрсе ↓ ///	↑ тоқ̊сам бірінші жылы жәр^ійалады ғой тәуөлсүздүгүмүздү ↓ /// ↑ сол͡ кезде құуаңғаның͡ көрсөңүз → // ^йелдің ͡ғұуаңғаның͡ көрсөңүз → // біз ͡б̊ақытты ͡б̊олдұқ͡ қой ↓ /// ↑ сол͡ кезде нан͡ да жоқ → // тамақ͡ та жоқ → // алып пара жатқан // тоқ̊сам бірінші жылы // сол ғыйыншылықтан͡ да ^уөттүк͡ қой ↓ /// ↑ сондұқтан да ͡ғазыргі ͡б̊іздің жоғ ͡дегеніміз ұйат ақ нәрсе ↓ ///	Осыдан бірнеше жыл бұрын жариялады ғой тәуелсіздігімізді. Сол кезде қуанғанын көрсеңіз, елдің қуанғанын көрсеңіз, біз бақытты болдық қой. Сол кезде нан да жоқ, тамақ та жоқ, алып бара жатқан 91-ші жылы сол қиыншылықтан да өттік қой. Сондықтан да қазіргі біздің «жоқ» дегеніміз ұят-ақ нәрсе.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ содан бері қанша жыл өтті → // бірақ // жаман болған жоқпыз → //барлық мемлекеттермен тереземіз тең болды ↓/// ↑ ^уоған құуанұуымыз керек ↓ /// ↑ ^уой адамда арман ^уөмірі таусылмайдығой ^йенді // жақ̊сылық болса → // жақ̊сы бола берсе дейді↓ /// ↑ міндетс̆ініп тұрған жоқпын // істеген істерімді ↓/// ↑ ^уон жетінші жылы // қазақ̊стан ^йеңбек ^йерін алар кезде ↑ ^йелбасына // менің бір арманым бар ^йеді → // айтайыншы деп айтқаным бар ^йеді ↓ ///	↑ содам бері // қанша жыл ^уөттү → // бірақ // жамам болған жоқпұз → // барлығ мем^ілекеттермен // тереземіз тең болдұ ↓ /// ↑ ^уоғаң ғұуанұуұмұз͡ керек ↓ /// ↑ ^уой адамда //арман ^уөмүрү // таусұлмайды͡ ғой ^йенді // жақ̊сылық ͡полса // жақ̊сы ͡б̊ола ͡б̊ерсе дейді ↓ /// ↑ міндетč̆ініп͡ тұрғам ͡ жоқпұн // істеген істерімді ↓ /// ↑ ^уонжетінші жылы // қазақ̊стан ^йеңбек ^йерін алар͡ кезде // ^йелб̊асына → // менің бір арманым бар ^йеді → // айтайұншұ деб̊ ͡айтқаным бар ^йеді↓ ///	Содан бері қанша жыл өтті, бірақ жаман болған жоқпыз, барлық мемлекеттермен тереземіз тең болды. Оған қуануымыз керек қой. Адамда арман өмірі таусылмайды ғой енді. Жақсылық болса, жақсы бола берсе дейді. Міндетсініп тұрған жоқпын істеген істерімді. Он жетінші жылы Қазақстан Еңбек ерін алар кезде, Елбасына «менің бір арманым бар еді, айтайыншы» деп айтқаным бар еді.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ сонд'айттым ͡ да // нұрсұлтан аға // уосы мен бір ауылды // мінеки // жасадымғой йенді балабақ̊шасын → // қолжетімді пәтерін → // мынау / спорт кешенін → // мынау несін // мешітке ͡ гөмектестім → // уодан кейін газын жүргізүуге көмектестім ↓ ///	↑ сонд'айттым ͡ да → // нұрсұлтан аға → // ^ұуосұ мен / бір ауұлдұ / мінекій жасадым ͡ ғой → // ^йенді ͡б̊алаб̊ақ̊шасын → // қолжетімді пәтерін → // мынау спорт кешенін → // мынау несін // мешітке ͡гөмөктөстүм → // ^уодаң͡ гейін газын жүргүзүугө көмөктөстүм ↓ ///	Сонда айттым да «Нұрсұлтан аға, осы мен бір ауылды мінеки жасадым ғой енді балабақшасын, қолжетімді пәтерін, мынау спорт кешенін, мынау несін мешітке көмектестім, одан кейін газын жүргізуге көмектестім.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ соның бәрін жасадық қой ͡ енді ↓ /// ↑ йенді // бір арманымды айтайыншы // сізге // архив // менің бір арманым бар // аға → // уосы // көп болса бір уосы бес мыңнан аса ауыл бар шығар → // сонда бір бес мың қазақтың жігіті / сол ауылымызды көтеріп жіберсек → // уодан басқа қандай бақыт ͡ герек ↓ /// ↑ міне мен соны уойлаймын // аға ↓/// ↑ бірігіп → // әлі талай таудан тауға жетеміз // біз ↓ /// ↑ шыңға жетеміз // аға ↑ ///	↑ сонұң бәрін жасадық͡ қой ^йенді ↓ /// ↑ ^йенді ͡б̊ір арманымд'айтайыншы сізге // (архыйв) менің бір арманым бар // аға → // ^уосұ ͡гөп ͡ болса // бір ^уосұ ͡б̊ес мыңнан ас'ауұл бар шығар // сонда // бір ͡б̊есмың // қазақтың жігіті // сол ауұлұмұздұ ͡гөтөрүб̊ жіб̊ерсек // ^уодам басқа ͡ғандай бақыт͡ керек ↓ /// ↑ міне мен сонұ ^уойлаймын // аға↓ /// ↑ бірігіп // әлі талай таудан тауға жетеміз // біз ↓/// ↑ шыңға жетеміз // аға ↑ ///	Соның бәрін жасадық қой енді. Енді бір арманымды айтайыншы сізге» (архив) «менің бір арманым бар аға, осы көп болса бір осы бес мыңнан аса ауыл бар шығар, сонда бір бес мың қазақтың жігіті сол ауылымызды көтеріп жіберсек, одан басқа қандай бақыт керек. Міне мен соны ойлаймын аға. Бірігіп, әлі талай таудан тауға жетеміз біз. Шыңға жетеміз аға!
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ сонда қолыңд'әкеші ͡ деп // ^йекеуіміз күресіп былай // ^уойнап → // сондай бір кезең болған↓ /// ↑ сөйтіп → // алтын жұлдызды маған таққан ↓ /// ↑ қолыңнан келсе → // жақ̊сылық істеу ͡ герек ↓ /// ↑ салындығой бәрі ͡ де → // қазыр бәрі ͡ де істеліп жатыр → // бәрінде балар ͡ бар → // ^уотбасылар ͡ бар ↓ /// ↑ соған құуанам ^йенді ↓ ///	↑ сонда →// қолұңд'әкеші деп // ^йекеуүмүз гүрөсүп пылай // ^уойнап →// сондай бір͡ кезең болған ↓ /// ↑ сөйтүп →// алтын жұлдұздұ маған таққан ↓ /// ↑ қолұңнаң͡ гелсе // жақ̊сылығ істеу͡ керек ↓ /// ↑ салынды͡ ғой бәрі͡ де →// қазыр // бәрі͡ д'істеліп ͡ жатыр →// бәрінде ͡б̊алар ͡б̊ар →// ^уотпасылар ͡б̊ар ↓ /// ↑ соғаң ғұуанам ^йенді ↓ ///	Сонда «қолыңды әкеші» деп екеуіміз күресіп былай ойнап, сондай бір кезең болған. Сөйтіп, «Алтын жұлдызды» маған таққан. Қолыңнан келсе, жақсылық істеу керек. Салынды ғой бәрі де, қазір бәрі де істеліп жатыр, бәрінде балалар бар, отбасылар бар. Соған қуанам енді.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ әрійне / ^уоңай ^йемес // дүнійе жыйнау да ^уоңай емес \\ ^уөте қыйынмен келедіғой бәрі де ↓/// ↑ күнү түнү шапқылаудың арқасында // ^йеңбектің арқасында келетін нәрсе ↓ /// ↑ сондықтан да // жыйнақы болған дұрыс қой ↓/// ↑ ^йелдің алдында бір кішкене болса да // істеген жақ̊сылығым шығар ^йенді ↓ /// ↑ соны ^уөнеге тұтқан →// халыққа мың да бір ^ырахмет ↓ ///↑ ^уөзіміз ^йегеменді ^йел болып // тәуелсіз мемлекет болғаннан кейін → аа: аа: ↓ /// жаңағы үлкен спортпен қоштастым ↓ ///	↑ әрійне // ^уоңай ^йемес // дүнүйө жыйнау͡ да ^уоңай ^йемес // ^уөтө қыйыммең геледі͡ ғой бәрі͡ де ↓ /// ↑ күнү түнү шапқылаудұң арқасында // ^йеңбектің арқасында // келетін нәрсе ↓ /// ↑ сондұқтан͡ да // жыйнақы ͡б̊олған дұрұсқой ↓ /// ↑ ^йелдің алдында // бір ͡гішкене ͡б̊олса͡ д'істеген жақ̊сылығым шығар ^йенді ↓ /// ↑ сонұ // ^уөнөгө тұтқан халыққа мың͡ да ͡б̊ір ^ырахмет ↓ /// ↑ ^уөзүмүз ^йегеменді ^йел болұп // тәуөлсүз мем^ілекет полғаннаң͡ кейін // жаңағ'үлкөн сыпортпең ғоштастұм ↓ ///	Әрине, оңай емес, дүние жинау да оңай емес, өте қиынмен келеді ғой бәрі де. Күні-түні шапқылаудың арқасында, еңбектің арқасында келетін нәрсе. Сондықтан да жинақы болған дұрыс қой. Елдің алдында бір кішкене болса да істеген жақсылығым шығар енді. Соны өнеге тұтқан халыққа мың да бір рахмет. Өзіміз егеменді ел болып, тәуелсіз мемлекет болғаннан кейін, жаңағы үлкен спортпен қоштастым.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ ^уон жылдай // спорт мектебін басқардым ↓/// ↑ республикалық // ^уосы күрестің →// ^уодан кейін жаңағы тоқсан бірінші жылы ^йегеменді мемлекет болғаннан кейін // малмен айналыссам →// қалай болад деп → // ата-бабамыздың кәсібіғой ^йенді → // соны жалғастырушымынғой ^йенді ↓ /// ↑ жүрегім ауырып →// содан ^йешке →// бір жүз ^йелу ^йешке алдым да →// жаңағы соның сүтін іштім →// жаңағы // дәрігерлер айтқаннан кейін ↓///	↑ ^уон жылдай сыпорт мектеб̊ім басқардым ↓ /// ↑ ^іреспұублұйкалық // ^уосұ ͡гүрөстүң →// ^уодаң͡ гейін жаңағы тоқ̊сам бірінші жылы ^йегеменді мем^ілекет полғаннаң͡ кейін // малмен айналыссам →// қалай болад деп →// ата-͡б̊аб̊амыздың ͡гәсіб̊і ͡ ғой ^йенді →// сонұ жалғастұрұушұмұн ͡ ғой ^йенді ↓ /// ↑ жүрөгүм ауұрұп →// содан ^йешкі →// бір жүз ^йелүу ^йешк'алдым ͡ да →// сонұң сүтүн іштім →// жаңағы дәрігерлер айтқаннаң͡ кейін ↓ ///	Он жылдай спорт мектебін басқардым. Республикалық осы күрестің, одан кейін жаңағы 91-ші жылы егеменді мемлекет болғаннан кейін «малмен айналыссам, қалай болады» деп, ата-бабамыздың кәсібі ғой енді, соны жалғастырушымын ғой енді. Жүрегім ауырып, содан ешкі, бір жүз елу ешкі алдым да, соның сүтін іштім, жаңағы дәрігерлер айтқаннан кейін.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ содан жақ̊сы болғаннан кейін → // жаңағы ^йекі жылдан кейін бес жүз ^йешкі болды ↓ /// ↑ содан ары қарай басталып кеттіғой ^йенді ↓ /// ↑ мен ^уоны // ^уосылай болады деп ^уойлаған жоқпын ↓/// ↑ ^йенді құуанамын → // әрійне → // ^уоның бәрі ^йеңбекпен келген нәрсе ^йекен → // ары қарай сол // ата-баба кәсібін жалғастырып кеттімғой // сонан → // біраз ірі қараны // көбейттім // ^уодан кейін // жылқыны көбейттім ↓ ///	↑ содан жақ̊сы ͡б̊олғаннаң͡ кейін → // жаңағы ^йекі жылдаң͡ кейім беш шүз ^йешкі ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ содан // ары͡ ғарай басталып кетті ͡ ғой ^йенді ↓ /// ↑ мен ^уонұ \ ^уосұлай болады деп ^уойлағам жоқпұн ↓ /// ↑ ^йенді ͡ғұуанамұн → // әрійне → // ^уонұң бәрі ^йеңбекпең гелген нәрсе ^йекен → // ары қарай сол // ата-͡б̊аб̊а ͡гәсіб̊ін // жалғастырып кеттім ͡ ғой ↓ /// ↑ сонам біраз // іріғараны ͡гөб̊өйттүм ↓ /// ↑ ^уодаң͡ гейін // жылқыны ͡гөб̊̊^уөйттүм↓ ///	Содан жақсы болғаннан кейін, жаңағы екі жылдан кейін бес жүз ешкі болды. Содан ары қарай басталып кетті ғой енді. Мен оны осылай болады деп ойлаған жоқпын. Енді қуанамын, әрине, оның бәрі еңбекпен келген нәрсе екен, ары қарай сол ата-баба кәсібін жалғастырып кеттім ғой. Сонан біраз ірі қараны көбейттім. Одан кейін жылқыны көбейттім.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ бәріне де ^йеңбек керекқой ↓/// ↑ қай салада болса да // ^уоңай ^йемес ↓ /// ↑ қазыргі // менің мынау мал // шарұуашылығындағы // істеп жатқан тірлігім // ^уол аліймпійададан // ары қыйын болмаса → // бері ^йемес ↓ /// ↑ бірақ соған // күш салып → // жанымдағы азаматтар көмектесіп атыр ↓/// ↑ ^йенді // ^уөзіміздің мемлекетіміз көмектесіп атыр ↓ /// ↑ сондықтан да // шетелдерге // мынау → // ^йет ^уөнімдерін шығарып атырмыз // ^йек̊спортқа ↓ /// ↑ оның барлығы да // ^уоңай шаруа ^йемес қой ↓/// ↑ кемеңгер ^йемеспін → // сөзге шебер ^йемеспін ↓ ///	↑ бәр^іне͡ де ^йеңбек ͡ керек ͡ қой ↓ /// ↑ қай салада ͡б̊олса͡ да // ^уоңай йемес ↓ /// ↑ қазыргі менің // анау мал шарұуашұлұғұндағұ // істеб̊ жатқан тірлігім ↓ /// ↑ ^уол ^уоліймпійададан ары қыйым болмаса → // бері ^йемес ↓ /// ↑ бірақ̊ соған // күш салұп → // жанымдағ'азаматтар көмөктөсүп͡ жатыр ↓ /// ↑ ^йенді / ^үуөзүмүздүң мем^ілекетіміз гөмөктөсүп͡ жатыр ↓ /// ↑ сондұқтан͡ да шетелдерге → // мынау // ^йет ^уөнүмдөрүн шығарыб̊ жатырмыз // ^йек̊ыспортқа ↓ /// ↑ ^уонұң барлығы͡ да ^уоңай шарұуа ^йемес қой ↓ /// ↑ кемеңгер ^йемеспін → // сөзгө шеб̊ер ^йемеспін↓ ///	Бәріне де еңбек керек қой. Қай салада болса да оңай емес. Қазіргі менің анау мал шаруашылығындағы істеп жатқан тірлігім. Ол олимпиададан ары қиын болмаса, бері емес. Бірақ соған күш салып, жанымдағы азаматтар көмектесіп жатыр. Енді өзіміздің мемлекетіміз көмектесіп жатыр. Сондықтан да шетелдерге мынау, ет өнімдерін шығарып жатырмыз экспортқа. Оның барлығы да оңай шаруа емес қой. Кемеңгер емеспін, сөзге шебер емеспін.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ сол // қолдан келген нәрсені істеп → // мал бағып → // ^йелдің ортасында → // ^уөзімнің зоовед ійнстійтутта істеген / сол мамандығыммен істеп атырмынғой ^йенді ↓ /// ↑ мен →// ійнстійтутта ^уоқып жүргенде // семейде → // сол кезде // бір / бапкерлер // украійнаның // содан айтты да // давай // жақ̊сылық → // сен біздің украинаға кел ↓ /// ↑ кійевке↓/// ↑біз сені академійаға // түсірейік ↓ ///	↑ сол // қолдаң ͡ гелген нәрсен'істеп → // мал бағып → // ^үелдің ^ұуортасұнда // ^үуөзүмнүң зооведійнстійтұутт'істеген // мамандығыммен істеб̊ жатырмын ͡ ғой // ^йенді ↓ /// ↑ мен // инститұутта ^уоқұб̊ жүргөндө // семейде // сол͡ гезде // бір ͡б̊апкерлер // ^ұукраинаның // содан айтты͡ да // давай // жақ̊сылық // сем біздің ^ұукраинаға ͡гел ↓ /// ↑ кійевке // біс сені //академійаға түсүрөйүк ↓ ///	Сол қолдан келген нәрсені істеп, мал бағып, елдің ортасында өзімнің зооветинститутта істеген мамандығыммен істеп жатырмын ғой енді. Мен институтта оқып жүргенде Семейде, сол кезде бір бапкерлер Украинаның содан айтты да «давай Жақсылық, сен біздің Украинаға кел. Киевке біз сені академияға түсірейік.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ селхоз академійаға // ауысып кел // деді →// неден // семейден →// сені әлем оліймпиада // ^уойындарына жібереміз дед ↓ /// ↑ біздің ықпалымыз күшті дед ↓ /// ↑ содан мен // ^уойланып // жарайды // ^уойланайын // көрейін дедім ↓ /// ↑ сөйттім да // семейге барғаннан кейін →// аа:аа: // қабыш ^уомаровійш деген соғысқа барып келген кісі ↓ /// ↑ содан мен айттым →// ^уосылай // ^уосылай // мені шақырып жатыр ↓ ///	↑ селғоз академійаға →// ауұсұп кел деді →// неден // семейден // сен'әлем аліймпійада ^уойұндарына жіб̊ереміз // деді ↓ /// ↑ біздің ықпалымыз гүштү // деді ↓ /// ↑ содан мен ^уойланып →// жарайды →// ^уойланайың гөрөйүн // дедім ↓ /// ↑ сөйттүм͡ да // семейге ͡б̊арғаннаң͡ гейін →// қаб̊ыш ^уомаровійч деген //соғұсқа ͡б̊арұп келгең͡ гісі ↓ /// ↑ содан // мен айттым →// ^уосұлай →// ^уосұлай →// мені шақ^ырыб̊ жатыр ↓ ///	Селхоз академияға ауысып кел» деді, неден Семейден «сені әлем олимпиада ойындарына жібереміз» деді. «Біздің ықпалымыз күшті» деді. Содан мен ойланып, «жарайды, ойланайын көрейін» дедім. Сөйттім да Семейге барғаннан кейін, Қабыш Омарович деген соғысқа барып келген кісі. Содан мен айттым, «осылай осылай мені шақырып жатыр.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ мен // мына жақтан // бар'алатын // түрім жоқ // қазақ̊станнан ↓ /// ↑ ^уол жаққа барсам → // қалай болады ^уөзі // соны сізбен // ақылдасайын деп келдім // дедім де ↓ /// ↑ содан кейін // маған айтады → // айнаға қарашы // ^уөзің дейд ↓ /// ↑ сен // кім ^йекеніңді білесің бе ↑// дейд ↓ /// ↑ айнаға қарадым да // қазақпын →// дедім ↓ /// ↑ атаңның // басы бар ма // ^уонда /деді ↓ ///	↑ мен // мына жақтам бар'алатын // түрүм жоқ // қазақ̊станнан ↓ /// ↑ ^уол жаққа ͡б̊арсам → // қалай боладұ ^уөзү → // сонұ сізб̊ен ақылдасайын деп келдім дедім͡ де ↓ /// ↑ содаң͡ кейін маған айтады // айнаға ͡ғарашы // ^уөзүң дейді ↓ /// ↑ сен // кім ^йекеніңді // білесің͡ бе ↑// дейді ↓ /// ↑ айнаға ͡ғарадым͡ да // қазақпын дедім ↓ /// ↑ атаңның басы ͡б̊ар͡ ма // ^уонда деді↓ ///	Мен мына жақтан бара алатын түрім жоқ Қазақстаннан. Ол жаққа барсам, қалай болады өзі, соны сізбен ақылдасайын деп келдім» дедім де. Содан кейін маған айтады «айнаға қарашы өзің» дейді. «Сен кім екеніңді білесің бе?» дейді. Айнаға қарадым да «Қазақпын» дедім. «Атаңның басы бар ма онда» деді.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ нең бар ^уол жақта → // баратын бала // былай да барады дед ↓ /// ↑ сен былай да күштісің ↓ /// ↑ ^уөзіңнің ^йеңбегіңмен барасың деді ↓ /// ↑ ^уөз ұлтың → // ^уөзің үшін керекқой ↓ /// ↑ ұлтымызды→// қайсымыз болсақ та // сүйе білүуіміз керек ↓ /// ↑ сонда ғана біз →// басқа ұлттың алды боламыз ↓ /// ↑ жастар ^уөсіп келе жатырғой ↓ /// ↑ ұлттық сезімі бар жастар көп ↓ /// ↑ ал ^йенді немерелерім → // әрійне → // ^уолар // ата-ата // деп ^уолар // қазыр көзі ашыққой // бәрінің де ↓///	↑ нең бар ол жақта \\\ баратын бала былай͡ да барады» деді ↓ /// ↑ сен былай͡ да күштүсүң ↓ /// ↑ өзүңнүң еңбегіңмен барасың деді ↓ /// ↑ өз ұлтұң өзүң үшүң͡ керек͡ қой ↓ /// ↑ ұлтұмұздұ қайсымыз болсақ͡ та сүйө білүуүмүз͡ керек ↓ /// ↑ сонда ғана біз басқа ұлттұң алды боламұз↓ /// ↑ жастар өсүп͡ келе жатыр͡ ғой ↓ /// ↑ ұлттұқ сезімі бар жастар көп ↓ /// ↑ ал енді немерелерім // әрійне ол ата // ата деп олар \\ қазыр көзү ашық қой бәрінің͡ де ↓ ///	«Нең бар ол жақта, баратын бала былай да барады» деді. «Сен былай да күштісің. Өзіңнің еңбегіңмен барасың» деді. Өз ұлтың өзің үшін керек қой. Ұлтымызды қайсымыз болсақ та сүйе білуіміз керек. Сонда ғана біз басқа ұлттың алды боламыз. Жастар өсіп келе жатыр ғой. Ұлттық сезімі бар жастар көп. Ал енді немерелерім, әрине, ол «ата-ата» деп олар қазір көзі ашық қой бәрінің де.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ бәрі де // мен айтам ^уоқұуларыңды жақ̊сы ^уоқыңдар → // азамат болыңдар ↑ /// ↑ тек қана чемпійон болұу ғана ^йемес // мәселе ↓ /// ↑ ^уол // мыңнан біреу ғана тұуылуы мүмкін → // миллионнан біреу тұуылуы мүмкін ↓/// ↑ ^уол // қанша // күшті болсаң да // бабың жанса // бағың жанбай қалұуы мүмкін ↓ /// ↑ сондықтан да // азамат болұуғой // халқының азаматы болұу ↓ /// ↑ ^уосылай → // ^йелдің ^уортасында болғанға не жетс̆ін ↓ ///	↑ бәрі͡ де // мен айтам ^уоқұуларұңдұ жақ̊сы ^уоқұңдар → // азамат полұңдар ↑ /// ↑ тек͡ ғана чемпійом болұу͡ ғана ^йемес // мәселе ↓ /// ↑ ^уол мыңнам біреу͡ ғана // тұуұлұуұ мүмкүн ↓ /// ↑ мұйллұйоннам біреу // тұуұлұуұ мүмкүн ↓ /// ↑ ^уол ғанша ͡гүштү ͡б̊олсаң͡ да // баб̊ың жанса // бағың жамбай ғалұуұ мүмкүн ↓ /// ↑ сондұқтан͡ да / азамат полұу ғой // халқының азаматы ͡б̊олұу↓ /// ↑ ^уосұлай // ^йелдің ^уортасында ͡б̊олғаңға // не жетč̆ін ↓ ///	Бәрі де мен айтам «оқуларыңды жақсы оқыңдар, азамат болыңдар! Тек қана чемпион болу ғана емес мәселе. Ол мыңнан біреу ғана туылуы мүмкін, миллионнан біреу туылуы мүмкін. Ол қанша күшті болсаң да, бабың жанса бағың жанбай қалуы мүмкін. Сондықтан да азамат болу ғой халқының азаматы болу. Осылай елдің ортасында болғанға не жетсін.
Жақсылық Үшкемпір	▶	↑ ^йешкімнен аспай // ^йешкімнен кем қылмай ↓/// ↑ аа:аа: қолдан келгенше / ақылымызды айтып → // істеген тірлігімізді айтып ^уотс̆ақ → // содан артық ақ̊сақалдық жоқ қой ^йенді ↓ /// ↑ қажымұқанның басына бардым ↓ /// ↑ ^йенді балуан шолақтың / ауылында болады ылғи → // бабаларымыздың / басына барып → // құран ^уоқытқам ↓ /// ↑ ы:ы: ^уол ^йенді ырымғой / сондай ↓/// ↑ ұрпақтар да сөйтіп айтып ^уотырады ^йертең бәріміз ͡ де ^уөмірден ^уөтеміз → // кетеміз ↓ ///	↑ ^йешкімнен аспай // ^йешкімнең гем͡ қылмай ↓ /// ↑ қолдаң͡ гелгенш'ақ^ылымызды айтып→ // істеген тірлігімізд'айтұп ^уотұрсақ → // содан артығ ақ̊сақалдығ жоқ қой ^йенді ↓/// ↑ қаж^ымұқанның бас^ына ͡б̊ардым ↓ /// ↑ ^йенді ͡б̊алұуан шолақтың ауұлұнда ͡б̊оламын ылғый → // баб̊аларымыздың бас^ына ͡б̊арып → // құран ^уоқұтқам ↓ /// ↑ ^уол ^йенд'ырым ғой // сондай // ұрпақтар͡ да сөйтүб̊ ͡айтып ^уот^ұрад / ^йертең // бәр^іміз де ^уөмүрдөн ыы:ы ^уөтөмүз → // кетеміз ↓ ///	Ешкімнен аспай ешкімнен кем қылмай. Қолдан келгенше ақылымызды айтып, істеген тірлігімізді айтып отырсақ, содан артық ақсақалдық жоқ қой енді. Қажымұқанның басына бардым. Енді Балуан Шолақтың ауылында боламын ылғи, Бабаларымыздың басына барып, құран оқытқам. Ол енді ырым ғой сондай. Ұрпақтар да сөйтіп айтып отырады ертең бәріміз де өмірден өтеміз, кетеміз.
Абай Қалшабек	▶			- Мысалға Құрманғазының күйін естіген кезде қазақтың арқасы шымырлайтын шығар, орыстың арқасы шымырламайд. - Ахмет Байтұрсынұлымен бір сұхбатыңызды кезіктіріп қалдым. Өмірде жоқ аа, адаммен сұхбат. - Ахмет Байтұрсыновтың бір сөзі бар. Менің ең қадірлейтін мақалым осы деп айтқан. Кейде бір мақал, бір кітап айталмайтын ойды айтад. - Ең қымбат нәрсе не? - Менің анамның жапқан нанын жеп, бір Әбу деген ағамыз айтып ед, қуырдақ жегеннен кем болған жоқ деп. Бұл "Ореке, ауызыңызда тіс қалмапты ғой, тіс салдырмайсыз ба" деген ғой. "Ей сорың құрғыр" депті, "осының өзіне зорға тамақ тауып беріп жүрмін" деген де. Міне қазақ әзіл.
Абай Қалшабек	▶			- Қайдан мотивация аласыз? Оған бір мотивация керек қой бір. Қар жауса да сөнбейді. - Өмірдің өте серьезный нәрсе екенін ертерек түсінген сияқтымын. Абайдың ауылында болдым, Жидебайда болдым, Абайдың бұндай болатының себебі. - Өзі осының барлығы бір, бір ақысы төленетін шаруа ма? - Соңғы сұрақтар қиындап бара жатыр.
Абай Қалшабек	▶			- Ал аға, іі, енді Абай аға дейміз, өзі сізді аға деген дұрыс па? Қалай? Әә, бір отчестваңызбен айтсақ пе екен? Мырза деген ыңғайлы ма? Қалай дұрыс сізге? - Іі, аға деген дұрыс шығар. Абай аға, жалпы енді бізде кісілік жоқ, қалай атасаңыз, солай жауап бере береміз. - Жақсы, жақсы. Онда Абай аға, осы Абай Қалшабек десе, іі, маған енді бір қазақ әңгіме, қазақы болмыс дейміз бе екен, бір сондай бір қазақы мінез деген құндылықтар көз алдыма келед. Осыны айтыңызшы, сіз бір айтып жүрген, сіз бір қаузап жүрген тақырыптар ескіріп қалған жоқ па? Қалай ойлайсыз? Ескіліктің әңгімесі емес пе?
Абай Қалшабек	▶			- Мхм, бізде жалпы мынау Мұқағали деген ақиық ақын бар ғой. Сол Мұқағалидың мен ең бірінші құлағыма сіңген әңгімесі: "Неменеге жетістің бала батыр, қариялары азайып бара жатыр? Бірі мініп келместің кемесіне, бірі күтіп әнекей жағада тұр" дид. Немесе, "Сақалыңнан айналдым қарт бабалар, ұрпағыңа не айтасың артта қалар? О тірі шежірелер, қалдырыңдар, қанекей нелерің бар салтқа жарар?" деп басталады ғой. - Мхм. - Осы шұмақтар, осы өлең, бала кезден миға әбден сіңген да. Сондықтан, ескі мен жаңа дегенде мен былай түсінем. Ескіден мүлде қол үзіп кеткен адам да ұтылады, жаңадан бас тартқан қоғам да ұтылад.
Абай Қалшабек	▶			- Сондықтан, менің мақсатым - ескінің салтқа жарайтын жақсылықтарын бойға сіңіру, өзімнің ұрпағыма беріп кету, егер одан асып әжетке жарап жатса, халыққа да ұсыну, мақсат осы. Сондықтан, ескінің де ішінде естілері бар, есері бар дегендей, со естілерін теріп, бойға сіңіруге тырысамыз. - Мхм, жақсы аха. Енді оны бір сұрап отырған себебім мынау негізі Абай аға, бір кәзір, бір осындай да бір түсініктер, бір қоғамда салтанат құрып тұр ғой. Бір тіл туралы, болмаса бір дін дейміз бе екен? Бір діл туралы, жалпы ұлт туралы, іі, жаңағы бір елдер … әлі сол тақырыпты айтып жүргенде, бір елдер Марсқа ұшып жатыр деген сияқты салыстырулар көп қой.
Абай Қалшабек	▶			Шынында да осылар бір кереғар ұғымдар ма? Бір елдер Марсқа ұшып жатыр, біз әлі ұлттың әңгімесін айтып жүрміз дегендей. - Мысалға, қазақта бір сөз бар, жалпы мен, егер әдебиеттің шыңы не деп сұраса, поэзияның шыңы қара өлең деп айтатынем, прозаның шыңы мақал-мәтел мен тұрақты тіркестер деп айтатынем. Өйткені, қара өлеңнен асырып өлең шығару мүмкін емес, менің көзқарасымда. Мұқағали да осылай айтад мысал үшін, және мақал-мәтелдің ерекшелігі неде? Кейде бір мақал, бір кітап айталмайтын ойды айтад. Кейде бір мақал арқалап жүрген ойды, идеяны бір кітап көтере алмайд та. Сондықтан, қазақта мынандай бір мақал бар, сөз бар.
Абай Қалшабек	▶			"Заманың түлкі болса, тазы боп шал" дид. Ахмет Байтұрсыновтың бір сөзі бар: "менің ең қадірлейтін мақалым осы" деп айтқан. Заманың түлкі болса, тазы болып шал. Мен бұрын ойлаушем, бұл мақал бір қулыққа шақырып тұрған сөз деп ойлаушем. Егер қулыққа шақырса түлкі бол дер еді ғой, бұл жерде заманды түсін, таны, одан да озып, одан да озық жүр деген ой жатыр бұл жерде. Заманың түлкі болса, тазы болып шал дид. Тазы деген ол түлкіні алатын нәрсе. Мысалға, технологиядан, ыы, айды айға аузын білеген жапондар шығар. - Ия. - Сол жапондар, кешегі самурайларды қалай қадірлейд, олардың ұстаған қылышын қалай әспеттейд. Іі, кез келген сол озған, өркениеттің жаңағы өріні шыққан елге қарасаңыз, тарихын, тамырын ардақтайд, қатты ардақтайд.
Абай Қалшабек	▶			Мысалға ана Польшада, Венгрияда, Германияда осыдан бес жүз жыл бұрынғы, жеті жүз жыл бұрынғы шамның, мына астына қоятын темірлерге шейін сақтап қойған. Немесе осыдан мың жыл бұрынғы кітаптарына қандай құрметпен қарайд. Сондықтан, бұл екеуі өте тығыз байланысты нәрсе. Жалпы, өмір деген ол кеше, бүгін және ертең, ертеңнен тұрады ғой. Үшеуінің біреуінен бас тартқан қоғам ұтылад, сондықтан енді жұрттың бәрі сол Айды, технологияны айтып жүрген кезде бұрынғы ескіні де, тамырды да айтатындар керек шығар. Сондықтан мен бұл ұстанымды, бұл идеяны кері кету деп есептемейм өз басым. - Өзі қалай ойлайсыз, бір қазақылықты сіз айтып отырған, бір сақтағаннан біз не табамыз? Болмаса керісінше оны, бір бұзғаннан біздің жоғалтатынымыз не өзі?
Абай Қалшабек	▶			- Хм, мысалға, домбыраны естіген кезде, қазақтың реакциясы мүлде бөлек болад та, орыстікі мүлде бөлек болад. Мысалға, Құрманғазының күйін естіген кезде қазақтың арқасы шымырлайтын шығар, орыстың арқасы шымырламайд, оған балалайка керек. Сондықтан, Алла тағала ұлттарды жаратқан кезде, іі, сондай бір өмірді ғажап бір мазмұнға бөлеген да. Мысалға, дүние тек қана әппақ түстен тұратын болса, онда өмір қызық болмас ед, немесе тек қана қара түстен тұрса қалай болад? Сондықтан мен ұлттарды, ұлттардың ерекшеліктерін түстерге ұқсатам. Қазақ мысалға қоңыр түс болса, қырғыз ақ түс деген сияқты әйтеуір, әр ұлтты мен бір ұлтқа, іі, түске ұқсатам да. Енді сол түс өзінің қасиетін сақтамаса, бояудың да, суреттің де, табиғаттың мәні қашатын еді ғой. Сондықтан ойлайм, әр ұлтқа Алла тағала өзіне тән бір болмыс берген, ерекшелік берген, ал енді болмыстан айырылатын болса - ол бәрінен айырылад.
Абай Қалшабек	▶			Мысалға, Мұхтар Әуезовтың “Көксерек” деген әңгімесі бар. Көксеректегі концепция не? Кез келген жазушы бір әңгімені жазған кезде, ақын да өлең жазған кезде сол арқылы бір ой айтқысы келед. Менің ойымша, “Көксеректің” идеясы әр жаратылыс өзінің болмысын, фытыратын сақтау керек деген идея бар ол жерде. Енді шығармада қандай мәселе бар? Түз тағысы қасқырды адамдар әкеліп, үй жануары етпекші боп, әрекеттеніп көреді, оның соңы трагедияға апарып соғады. Қандай трагедияға? Шығармада Көксерек баланы жеп қояд кәдімгідей, адамды жеп қояд та. Енді соның түбінде негізі кінәлі адамдар ғой, кәдімгі өзінің табиғи ортасындағы түз тағысына әкеп, ит сияқты қылмақшы да. Бірақ ана шығармада да айтад, қанша үйретсе де, Көксерекке адал ас пен арам астың айырмашылығын үйрете алмай қойды. Одан кейін, Көксеректің тағы бір ерекшелігі, адам қарап тұрған кезде ештеңе жемейд, иттерден бөлек та. Жүрген кезде құйрығын екі аяғының арасына қыстырып алып жүгіред дегендей.
Абай Қалшабек	▶			Ол жаңа Көксеректің болмысы, адамдардың әсерінен біраз уақыт тұншықты, бірақ кейін ол сыртқа шығып кетті. Ең соңы апарып жанағы баланың өліміне әкеліп соқтырды да. Концепция неде? Кез келген жаратылыс өзінің бір болмысы болад. Ғалымдар айтад, жаратылыста фытыраты болмаған нәрсе жоқ. Жапырақтың өзіне тән бір болмысы бар. Ұлтта сол болмысын сақтау керек, іі, оның, іі, болмысын сақта-.., сақтаса ғана мазмұнды сақтайд, форманы сақтайд дегендей. Сондықтан, бұның астарында үлкен мәселелер жатыр. - Жоқ, неден айырыламыз? Не, не жеңіске жетеміз? Бір, бір, іі, қолмен ұстайтындай. - Абай жолы шығармасын еске түсірейік.
Абай Қалшабек	▶			Енд мен әдебиет… ші болғаннан кейін, әдебиетке қайта қайта соға берем. Іі, әдебиетте, Абай жолы " Қайтқанда" деген бөлімімен басталады. Со "Қайтқанда" деген бөлімде Абай анасын сағынып келе жатыр, шығармада айтад, үш күндік жол, жолдың соңғы күнінде бала шәкірт барын салды дид. Енді анасын сағынып келе жатыр ғой, анасын сағынып келе жатыр. Ұлжан анасын құшақтағысы кеп, енді үш, жаңағы жылдар бойы сағыныш оңай емес қой балаға, он үш жасар бала. Со аттан түсіп анасына жақындап келе жатқан кезде, Ұлжан айтад “Әкеңе бар” дид. Бұл енді мысалы, кәзіргі осы нәрсені әйелдер қауымы түсіне ма?
Абай Қалшабек	▶			Барлығы түсіне ма? Мысалы, қазақтың әйелдері. Менің ойымша, түсінбейд көбісі. Әкеңе бар дид, әкесіне барад. Әкесіне барса Құнанбай екі адаммен бір елдің мәселесін талқылап тұр. Абай, Абаймен салқын амандасад, суық амандасад. Ой балам, жаным деп жүгір, жүгірмейд. Жүгіру былай тұрсын, жымимайд та. Бұл жерде әкенің болмысы жатыр, ол баласын құшақтау үшін, әкесінен мақтау есту үшін, Абай бір сынақтардан өту керек әлі, Абай іштеңке істеген жоқ. Қазіреттің пәтуасын алсаң бар шешелеріңмен амандас деп, суық қана жауап қатад, Абай әжесіне қарай ағындайд. Әжесіне жақындап келе жатқан кезде, Зере әжеміз, “Қап мына жүгәрмек, маған келмей, әкесіне барды-ау” деп ұрысқансып тұрад, бірақ жақындаған кезде “Шырағым, шыбыным, күнім” деп, шын әжелік болмыс ашылып кетед та.
Абай Қалшабек	▶			Іі, енді қараңыз, осы, осы нәрсе не? Мысал үшін, бұл қазақтың отбасылық иерархиясы бұл. Мысалға, Бауыржанды еске түсіріп, Бауыржан айтад “Ұшқан ұяда”, өмірде ұстаздардан жолым болд. Бірақ солардың ешқайсысы ренжімесін, менің әжемнің ұстаздығына татымайд ешқайсысы деп айтад. Неге? Өйткені әжесі оған дүниеге деген көзқарасты қалыптастырды. Қазақ деген кім? Адам деген кім? Обал деген не, сауап деген не, дегеннің бәрін бойына сіңіріп тастаған - сол әжесі. Осы құндылықты түсінсек, біз, іі, адамзат баласында өзіміздің орнымызды табамыз, айырылсақ біз, анау жел қуалаған қаңбақ сияқты бір, мағынасыз бір нәрсеге айналамыз.
Абай Қалшабек	▶			- Қазақ деген бір паспорттағы сөз ғана болад дисіз ғой? - Иә. - Енді, сіз айтып отырған мәселе де енді, іі, мәселені қозғап жүрген, көтеріп жүрген бәлкім енді ол мәселелерді сіз жалғыз емес шығарсыз. Бірақ, ііі, жаяу десек болад шығар сізді. Бір, оны айтып отырғаным, бір сіз танымал емессіз. Бір, ііі, инстаграмда төрт миллион жазылушыңыз жоқ, болмаса бір іі поп-культураның өкілі емессіз. Сөзіңіз қалың бұқараға кең тарай бермейд, бір, айтқаныңыз былайша айтқанда көп, көпке жетпей жатыр. Сонда не істеу керек өзі? - Іі, мысалға, мынау Мұқағали айтад: "том-том болып дүкенде тұрмасақ та, шаң басқан архивтардан табылармыз" диді ғой.
Абай Қалшабек	▶			Мұқағали сол кезде осылай космостық деңгейге шығып кететін білген жоқ, мысал үшін. Немесе Абай айтад, мен енді білгенімді жаза берейін, ұнаса біреу алар, ұнамаса өз сөзім өзімдікі дейд та. Абай мысал үшін, осы деңгейге шығып кететінін сол кезде білді деп ойлайсыз ба? Сондықтан, менің мақсатым, мен айтқан сөзімді көп адам тыңдау емес, көп адам осыны мақылдау емес, мен өзім түсінген шындықты айтам, мақсатым осы. Ұнаса алсын, ұнамаса өз сөзім өзімдікі, позиция осы. - Жо, неге танымал болуға тырыспайсыз? Танымал болсаңыз сіз дәріптеп жүрген, құрметтеп жүрген құндылықтар кең тарамай ма? Сөзіңіз өтімді болмай ма?
Абай Қалшабек	▶			- Абай айтад, егер атақты адам өзі іздейтін болса, тапса да, таппаса да адамшылығынан айырылад дид. Ал атақ өзі адамды іздеп келетін болса, көркіні көрік қосад деген, сондықтан атақ деген мақсат емес ол және сөзіңді көп адам мақұлдап тыңдау да мақсат емес, түпкі мақсат ол емес қой. Менің бір атам айтып ед, атақ деген шатақ деп, сондықтан ол шатақ онша құмарлық жоқ және ол мақсатта емес. - Жақсы, сіздің бір сөзіңізде,бір танымал адамдардың екі түрі бар деп келтіресіз ғой. Жаңағы таным ал және таны мал деген сияқты. Олардың айырмасы өзі неде сіздіңізше және өзі кәзір біздің, біздің қоғамда қайсы түрі көп?
Абай Қалшабек	▶			- Іі, менің ойымша, әсіресе жастар критерийден қатты шатасқанда. - Мхм, қандай критерийден? - Мысалы, танымалдың бәрлығы, жақсы адамдар емес та, жақсы адам бәрі танымал емес. Демек, іі, адам елге танылса, ол өте жақсы,ол шындықты ұстад деге.. деп ойласақ қатты қателесеміз. Мысал, тарихта қанша адамдар болды, тірі кезінде ішкім білген жоқ, бірақ өмірден өткеннен кейін, атағы айға шейін жетті. Осы сондай адамдар болды. Немесе атағы дүркіреген Ленин сияқты адамдар болд, тірі кезінде бәріміз көсем деп ойладық, ал арада жетпіс, сексен жыл өткен кезде ешкім болмай қалды да, мазаққа айланды. Сондықтан, атақ деген де өзі қызық нәрсе, бір адамдардың атағы тірі кезінде ешкім болмайд, өлгеннен кейін шығад. Бір адамдардың атағы тірі кезінде дүркірейд, өлгеннен кейін түк болмай қалад. Ал бір адамдар тірі кезінде де, өлгеннен кейін дүркіреп тұрад дегендей.
Абай Қалшабек	▶			Іі, сондықтан, жаңағы біздің қоғамда кәзір, әсіресе, әсіресе ел танитын, планетарлық масштабта ат шығып кеткендердің көпшілігі адамдықпен аты шығып жатқан жоқ. Айқаймен, арзан өнермен, жаңағындай ет пен тердің арасындағы желік, желіктіретін өнерді ту қып ұстағандардың аты дүркіреп тұр. Мына ютубта көрілімі миллиардтан асқан рөликтерді көріп шығып таңқалдым мен. Ішінде бір мазмұнды, адамға ой салатын, ойландыратын, адамшылыққа шақыратын бір ролик жоқ, мен соған қатты таңқалдым. Сондықтан, бір адамның, бір нәрсеге адамдардың көбі адамды құмарту деген, ол іштеңке емес шын мәнінде.
Абай Қалшабек	▶			- Ммм. - Менің ойымша, сондықтан, жаңағы аты шыққандардың ішінде кім көп десеңіз, іі, соған лайықты емес адамдар өте көп. - Жақсы аға, енді осы орайда тағы бір осыған ыңғайлас сұрақ, аға. Бір, ііі, таным алатын жаңағы сіздің, іі, теорияңыз бойынша дейміз бе екен, неге ондай адамдар бір пассив, неге белсенді емес? - Олмен келіспейм. Мысалға, дәл кәзір осы Шымкент қаласында, мынау, ііі, Абайдың отыз сегізінші қара сөзінің транскрипциясын жасаған жиырма бір жасар жігіт бар. Қазақстанда ешкім танымайд оны. Ал бірақ ол жігіт не істеді? Абай танудың жүз жылдық тарихында ешкім істемеген нәрсені істед. Абайдың ешкім оқымаған түпнұсқасын жарыққа шығард, жиырма бір жасар жігіт.
Абай Қалшабек	▶			Іі, ол, ол жігітті қалай пассивті деп айтасыз? Анау бес-алты беттік мәтінді оқу үшін бір жыл уақытын жұмсады, көз майын тауысты. Бірақ соның қадірін білетін, іі, орта болмай тұрған сияқты менің ойымша. Бірақ ол адамды белсенділігі төмен деп айтуға болмайд және тағы бір мәселе бар, салмақты дүниелерді бағалау үшін белгілі бір уақыт керек. Ал жеңіл-желпі дүниелерді бағалау үшін, бір бес минут жеткілікті, кейде. Бірақ оның ғұмыры ұзаққа бармайд. Мысалға, мынандай бір әндер болды ғой, "Қызыл өрік" дейсіз ба? "Аспанға қараймын "дейсіз ба? Дүркіред бір кездер ия. Мен ол кезде де қызыққан жоқпын, кәзір де қызыққан жоқпын, өйткені оның шын мәнінде жеңіл нәрсе екенін білемін оның, құнсыз нәрсе екенін білем.
Абай Қалшабек	▶			Ыы, бірақ алты ай, жеті айдан кейін жұрт жалығады ғо, тыңдағысы келмей қалады ғой. - Ия. - Сондықтан, сапалы нәрселерді тануға ұзақ уақыт кетуі ол заңды бір жағынан, іі, ал енді жеңіл-желпі дүниелердің мойындалуы да, одан адамдардың жеруі де өте тез болад. Сондықтан жаңағы салмақты дүниемен, ғылыммен айналысып жүргендерді мен пассив деп айталмайм, мәселе олардың істеп жүрген тірлігінің өте салмақтылығында шығар. - Жоқ мүмкін сіз ше? Сіз неге қатты белсенді емессіз? Осылай сұрауға бола ма? Неге бір сіз өзіңіздің бір жаңағы, тазы болып шалып ютуб каналыңызды ашпайсыз, немесе тағы бір жобалар бастамайсыз? Бір елге тереңірек жететін, немесе жазғаныңызды неге журналға ғана шығарасыз, неге кітап қып баспайсыз дегендей. Тәсілдері көп қой. - Енді осы күнге шейін жазған дүниелерім, он төрт кітапқа еніпті, оны енді жаңағы белсенділігі төмен деп айтуға болмайтын шығар? Іі, бірақ қоғамның назары кәзір, жаңағы сіз айтып отқан ютубқа, роликтерге қатты ауып тұрғандықтан, олар онша оқылмайтын шығар, қаралмайтын шығар.
Абай Қалшабек	▶			Бірақ егер шын мәнінде бір, іі, сол жерде бір мәселе болса, бір дәм болса, уақыт өте келе өзінің, іі, бағасын алад деп есептеймін. Мысалға, Абайдың тірі кезінде кітабы жарыққа шыққан жоқ. Одан кейін, Абайдың бір-ақ кітабы бар. Кеңес дәуірінде отыз том кітап шығарған авторлар болды. Кәзір ешкім оқымайд, а бірақ Абайдың сол бір кітабы, бүкіл қазақтың қолында, көзі қарақты қазақтың ауызында, жүрегінде жүр. Сондықтан, әр нәрсенің өзінің уақыты бар деп есептеймін. Жалпы өмірімде Ереке, ешнәрсеге асыққан жоқпын да мен. Мынаны істейм, мынаны былай істейм деп, олай істеген жоқпын. Әр нәрсенің өзінің уақыт, сағатымен жүзеге, іі асып жатқан сияқты.
Абай Қалшабек	▶			Шығармаларды жасырып қойып жатқан жоқпыз, жарыққа шығыпатыр. Бірақ, кәзіргі, іі, қоғамға, қатты қызық нәрселер дың сапында жоқ шығар мүмкін. - Кәзір бір жеке брендинг деген нәрсе бар. - Мен енді жалпы жұрт үшін жауап бермей-ақ қояйын. Менің өзіме, солай өзіңді ұсынудың, жарнамалаудың ешқандай қажеттілігін көріп тұрған жоқпын. Болмысым, табиғатым осы және осы уақытта кете берем, бірақ ізденіс тоқтатыпатқан жоқпын. Өлең, аударма, ғылыми зерттеулер, мен жасап жатырмын, іі, бірақ енді кез-келген кезде ол тағы да, айтайын жаңағы ойымды, егер бір, со жерде бір дән болса, мазмұн болса, ол уақыт өте келе бәрібір жарыққа шығад.
Абай Қалшабек	▶			- Іі, Әбеке, осы сіздің әңгімелеріңізді тыңдап отырып, осы сіз, бір қазақ емес секілді көрініп жатырсыз маған, керісінше. Неге бір жаңағы өмір жолыңызға да байланысты, жаңа түртіп алып едім, бір мамандығыңыз қателеспесем экономист, ия? - ... Экономистпім. - Дәрігерлікті де оқығаныңызды білеміз. Болмаса, бір, кәзір өзі бір жаңағы өзіңіз экономист болсаңыз, кәзір елдің бәрі бір ақшасы көп деп, экономикаға барғысы келед, дәрігерлік жаңағы оның да бір хирургияның жаңағы жақсы табыс табад деген сияқты. Сіз бір бейнеті көп, табысы аз жолды таңдаған секілдісіз да, бір қазаққа тән мінез емес сияқты осы кәзіргі.
Абай Қалшабек	▶			- Ммм, мысалға жаңағы сол мамандыққа байланысты ізденіс бар ғой? Жалпы, мына Абайдың бүкіл қарасөзінде айтатын нәрсе, ол үш нәрсеге барып тіреледі екен да. Алланы тану, адамды тану және Алланың жаратқан мынау дүниесін, әлемін тану. Іі, мысалға, бірінші қараңыз, мен неге түстім, бухгәлтерлікке түстім. Одан кейін медакадемияға оқуға түстім, ең соңында барып осы әдебиетке, филфакқа барып оқуға түстім. Бұның бәрі сол адамның өзін-өзі іздеу ғой былайша айтқан кезде. Ия рас, егер ақша көзімен қарасақ, менің хирург болғаным аса тиімдірек ед немесе жаңағы экономист болған, деген сияқты. Бірақ енд негізгі менің мақсатым ол болып тұрған жоқ қой шын мәнінде.
Абай Қалшабек	▶			Мақсат, іі, мүмкіндігінше адамдықты ұстау, шындықты ұстау шамаң жеткеніңше, іі, ал жаңа ақша деген жаман деп айтып жатқан жоқпын. Бірақ ол менің жәңә критерийлерімнің ішінде бірінші емес те, мәселе сонда шығар. - Мхм, әнау Карл Маркс пе ед, кім ед жаңағы “Сананы тұрмыс билейд” деуші еді ғой. Іі, сананы тұрмыс билеген сәттерде, осы жолды таңдағаныңызға өкінген жоқсыз ба? - Ешқашан, бір сәтте өкінген емеспім. Ондай болған емес. - Ал жалпы бір өмірде, бір өкінішті сәттеріңіз қаншалықты көп? - Өте көп. - Мысалы?
Абай Қалшабек	▶			- Өте көп, бір мысал айтайын. Анам өмірден өткен кезде, мен анасы өмірден өтіп кеткен адамдарға қатты ашуландым. Неге осы анасы өмірден өтіп кеткен кезде, осындай өкініш болатындығын неге айтпайды олар? Неге осыны айтпаған маған? Айналамда қанша анасы қайтыс болып кеткен адамдар жүрді, осындай өкініш болатындығын неге айтпаған деген бір қатты ашу болды да менде. Қатты өкінетінім, жалпы анаммен өте жақын болдым мен. Мысалға, бір нәрсе жазсам, ең бірінші оқып беретін анам ед, ең бірінші баға беретін де анам ед.
Абай Қалшабек	▶			Анамды қатты қадірледім, бірақ өмірден өткен кезде одан да көбірек қадірлеуге, одан да терең құрметтеуге болатын ед деп қатты өкіндім мен. Сондықтан, ең бір өкініштің біреуі осы шығар. Мысалға, дәл қазір, анаммен бір рет кездесу мүмкіндігі үшін, мен қолымда бар, бар нәрсені ойланбай айырбастап жіберетін ем. Ал енді анасы тірі бола тұрып, қадірлемейтін адамдар бар, қоңырау шалмайтын адамдар бар, олар түк түсінбей жүрген адамдар деп айтсам қателеспейм мен. Ең үлкен өкініштің біреуі осы.
Абай Қалшабек	▶			Анасына жақсылық жасаған адам да өкінед, жасамаған адам да өкінед. Жасаған адам неге бұдан көп жасамадым деп өкінед, жасамаған адам неге жақсылық жасамадым деп өкінед. Сондықтан, өмірдегі ең үлкен өкініштердің біреуі осы. Ата-анаға қатты мән беру керек. - Анасы бар адамдарға енді, не насихат айтқан болар едіңіз сонда? - Іі, қасында жәннаттың есігі жүргенінін білу керек. Ол есік бір күні сынад, ол есіктен бір күні айырылад, ол есікті қайтіп ешқандай ұста орнына келтіре алмайд.
Абай Қалшабек	▶			- Мхм, аға, сіз осы бір жазбаңызда, “Кеше де, бүгін де, өткен де, іздесең қателік көп менде” деген бір Мұқағалидың сөзін келтіріпсіз, ол қандай қателіктеріңіз? Осыны айта аласыз ба? - Мысалға, жаңа қараңыз, мамандық таңдаудағы қателік, бұл да қателік қой. Іі, кейде бір істерді дер кезінде жасамайсың, енді уақыт бар ғой дейсің, бірақ екі жыл өткеннен кейін, ол мәннен айырылып қалад та. Іі, дер кезінде бір істерді жасайтын істі жасап тастау керек. Мысал үшін, солай өкінген сәттер көп болды.
Абай Қалшабек	▶			Одан кейін, бір ашуланбайтын сәттерде, ашуланған кездерім бар, іі ең үлкен қателіктерімнің бірі шығар. Одан кейін, мынау Расұл Ғамзатовтың өлеңі бар ғой, “Өмір жолында қанша достан айырылдым, қанша дос менен сырт берді. Іі одан кейін де, талай адам тапқанмен, баяғы достардың орындарын толтыра алмад” деген сияқты, со кейде бір достарға, сондай сәттерде, эмоцияның адамы шығармын. Қаттырақ айтып жіберіп, бетіне айтып жіберіп, арамыз суып кеткен сәттер болды, жаңағы мен айтатын, мен жасаған қателіктердің ішінде бұл да бар.
Абай Қалшабек	▶			Бірақ, бұның бәрі үйретеді екен, қателеспеген адам, дұрыс нәрсені де жасай алмайд. Сондықтан, қателіктерден үйренуге тырысамыз. Бір сүрінген шұңқырға, екінші рет аяқ тықпауға тырысамыз. - Өзі, мынадай бір қазақта бір тәмсіл бар ғой, “Өзі қырыққа дейін бір жаңа нәрселерді көргің келед, жаңа нәрселерді игергің келед. Қырықтан ары қарай, өзіңде барды бір сақтап қалуға көбірек тырысады екенсің” деп. Сізде бір қырықтан ары асып бара жатсыз ғой, не нәрсеңізді, қандай құндылықтарыңызды көбірек сақтап қалғыңыз келіп жүр? Әлде ол тәмсіл қате ма?
Абай Қалшабек	▶			- Жоқ, келісем. Шын мәнінде мынау пайғамбарымыз солләл-лаһу ғаләйһи уә салләм уақидың қырық жасында түсу тегін емес екенін мен түсініп отырмын. Өйткені, қырық жасқа келген кезде, сен жастықтың ауынан алыстап бара жатқаныңды, қартықтың ауылына жақындап бара жатқаныңды түсінесін. Бірақ әлі қария емессің, бірақ дегенмен кешегі жиырма бестің, отыз бестің өтіп кеткенін сезінесің осы кезде. Мұқағали былай деп айтад, “Осал өмір емес қой, қырықтамын. Кешір мені болашақ ұмытпағым, қажетіңе жарасам қабылдарсың, қарапайым темірдің сынықтарын” деп. Енді осы кезде мынандай бір ойлар мазалайд та мені, қырық жыл ғұмыр кештім, іі, өмірде белгілі бір жеткен табыстарым бар шығар, бірақ ол көңіл көніштерлік табыстар емес та.
Абай Қалшабек	▶			Әлде де өз-өзімді дамытуды жалғастыру керекпін. Енді осы қырық жасқа келген кезде, ең құрығанда айналама, отбасыма, көршілеріме беретін бойымда бір жақсылықтар бар ма? Жоқ па? Еліме ұсынатындай бір нәрсе жасадым ба? Жоқ па деген ойлар мазалайд, іі, енді ондай нәрсе жоқ болса, соны жасауға тырысу керек, менің ойымша нағыз сондай кезеңге кеп тұрмын кәзір. - Өзі қырықты қазақ бір қырқа деп қояды ғой? Өз қырқаның ар жағында не бар екен, нені байқайсыз?
Абай Қалшабек	▶			- Мысалға, сексен жыл ғұмыр берілсе егер адамға орташа, соның жартысынан өтіп кетіппін Қырық бірге келдім кәзір. Оның ар шетінде енді жауапкершілік, жіберген қателіктерді реттеу, одан кейін, кішкентай кезден бастап мынау орысша саморазвитие деген нәрсе бар ғой. Со өзімді өзім дамытуға, адам ретінде, әдебиетші ретінде, тұлға ретінде осы өз-өзімді дамытуға қатты мән бердім мен. Со отыздан асқаннан кейін ойладым мен, белгілі бір нәрселер түсіндім ғой, осы жететін шығар деп. Бірақ енді жақында осы ойдың өте қате екеніне көз жеткіздім. Оған ықпал еткен Толстой.
Абай Қалшабек	▶			Толстойдың жаңағы өмірдің соңғы кезінде құпия күнделік жазған да, бір мың тоғыз тоғызыншы жылы. Сонда жаңағы бір роман бастау керек, бір әңгіме бастау керек деген сөздерді көріп таңқалдым да мен. Ол бір мың тоғыз оныншы жылы қайтыс болды ғой, ертең азанда өліп қалуы мүмкін, ол білген, денсаулық сыр берген ол қартайған шағында. Бірақ жаңағы бір үлкен бір дүние бастау керек деген сөздерді оқыған кезде, мен қатты қателесіппін. Егер мынау сексеннен асып, тоқсанға жақындаған ақсақал осылай деп айтыпатса, қырыққа енді жеткен маған не жоқ деген ой келд. Сондықтан Толстой осы тұрғыда маған қатты пайдасын тигізді.
Абай Қалшабек	▶			- Өзі Абай аға, интернетте мынандай тренингтер көп қой, бір елудегілердің қырықтағыларға ақылы, қырықтағыларлың отыздағыларға ақылы дегендей. Отыздағы інілеріңізге не ақыл берген болар едіңіз? Олар нені реттеу керек? Сіз жіберген қандай қателіктерді қайталамау керек? - Енді отыз, қырық, жиырма деп бөліп жаруға келмейтін шығар. Адам шама, шамасы келгенше ең ұлы құндылықтың иман екенін түсіну керек, шындықты ұстану керек, әділетті ұстану керек, бұндай ұстанатын құндылықтар жалпы көп емес.
Абай Қалшабек	▶			- Одан кейін, дүние үшін, қызмет үшін, атақ үшін арды сатпау керек. Бауыржан айтад: “Намысты нанға сатпа” деген. Намыс деген ол мазмұн, нан деген ол - форма былайша айтқанда. Адамның тірі жүру үшін керекті бір азық та. - Ия. - Сол азыққа, атаққа, жұмысқа қол жеткізем деп, арыңды сататын болсаң, онда ішкім емессің. Бұл енді отыздасың ба, қырықдасың ба, елудесің ба, менің ойымша жас талғамайтын қағида деп ойлайм. Толстойда бір тамаша әңгіме бар, мен қазақ тіліне аударғам. Қысқаша мазмұны былай, іі, ит тойып алып, серуендеп қайтайын деп орманға келед, алдына бір іші- ішіне жабысқан, бір көкжал бөрі шығад.
Абай Қалшабек	▶			Сол айтад енді, аштан өлейін деп тұр жаңағы қасқыр, “Сен қашан көрсем жүнің жылтырап, рахаттанып жүресің, тамақты қайдан аласың?” дейді ғой жаңағы итке, қасқыр. Енді бізде итаяқ деген болад, соған жаңағы егеміз, тамақ құйып қояд дид та күніге, екі мезгіл, үш мезгіл. Ол үшін бір нәрсе істейсің ба? Енд үйді қоримыз дид, қораны қоримыз, со итаяққа өздері әкеп құйып қоя ма, я құйып қояд. Сен сөйлесіп мені де жұмысқа тұрғызып берсей дид та, жарайд, жүр барып бір ауыз айтып көрейін дид. Екеуі кетіп бара жатқан кезде, қасқыр иттің мойында бір жүні жоқ жолақты байқайд та. Сонан айтад, мынау не? дид та, мына жерде неге жүн жоқ диді ғой, тоқта.
Абай Қалшабек	▶			Ит айтад, енді түнімен қоримыз, күндіз енді байлап қояд дид. Онда тоқта депті, маған мына жұмысың керек емес. "Байлаулы тұрған тоқтықтан, жайлаудағы аштығым артық" дид та, орманға қарап жорта жөнелген екен дид та. Сондықтан енді осы, еркіндікті, іі жаңағыдай, мына формаға қарап мазмұнды сатудан, намысты нанға сатудан қатты сақтану керек шығар. - Ақылым осы дисіз ғой негізі. - Ақылым осы. - Өзі Абай Қалшабек бір сұсты, қатал, бір салқынқанды адам болып көрінед. Сізді не күлдіред өзі?
Абай Қалшабек	▶			- Қазақы әзілдер. Мысалға, біздің кәз мына сахнада жүрген әзілдер, ол әзіл емес, ол әзілдің көлеңкесі де емес, керек болса. Біз қазақы әзілдерді ұмытқаннан кейін, қазақы әзілдерден алыстап кеткеннен кейін, соларды әзіл деп ойлап қалдық. - Қандай ол қазақы әзіл дегеніміз сонда? - Бір мысал айтайын, мысалға Бауыржан Момышұлы жаңа сіз айтып атсыз ғой мен салқынқанды, суықтау көрінед деп. Со Баукеңнің отыз том мұраларын, жарыққа шыққан мұраларын бәрін оқып шықтым мен, бәрінде. Ішінде әзіл жоқ та. Сонан кейін, оның шәкірті Мекентас ақсақалға сұрақ қойдым бірде. Осы Баукеңнің мұраларын қарап шықтым, бір әзілін кездестірген жоқпым, әзіл айтатын бед? деген ем.
Абай Қалшабек	▶			Ол кісі айтқанда, оригинал әзілдер айтатын. Бір-екеуін айтыңыз, қағазға түртіп алайын дегенде, айтқан бір әзілі. Үйінде Мартай деген жиені, Баукең, мен үшеуміз ғана тұрамыз дид. О кезде жеңгей кетіп қалған екен. Сонан Мартай оқудан келетта, ваннаға кіріп, суды толтырып, жатып алад дид. Шықпайд дид та, бір сағат, екі сағат жата беред. Біздің туалетпен ванна екеуі бір бөлменің ішінде, сонан Баукең о кезде таяқ ұстап жүред, ваннаға қарап, бара жатыр ед. Мен ішінде Мартай бар деп айттым дид та, Баукең қайтып кетті.
Абай Қалшабек	▶			Арада бір сағат өтті, Баукең таяғын тықылдатып бөлмесінен шықты.Анау әлі шыққан жоқ па? деді. Жоқ шыққан жоқ деген ем, барып дид, жаңағы таяғымен есігін ұрды. Эйй деп, сенің әкең айуан екі-ақ рет шомылған деп, бір рет туылған кезде қатындар шомылдырды, өлген кезде мен шомылдырдым. Солардың ақысын менен алайын демесең, шық кәне деп айтты дид та. Міні осы әзіл. Жалпы қазақтың әзілінде бір астар жатад,бәрін ашып бере салмайд. Сен оны алу керексің, түсіну керексің, оған күлу үшін өре керек. Ал қазіргі әзілдерде бәрі ашық, қызық емес. Мысалға анау қойылым басталған кезде, сен оның не айтатынын о жерде біліп қоясың.
Абай Қалшабек	▶			Мысалға, біздің ауылда Орын.. Орынбек деген бір ақсақал өткен. Төмен ауылда тұрад, жоғарғы ауылға жаңағы, ешегіне мініп, тепеңдеп келе жатқан, ол кезде жасы сексенге барып қаған. Жаңағы ру жағынан қайнысы болып келетін бір жігіт, “О, Ореке, аузыңызда бір тіс қамапты ғой, тіс салдырмайсыз ба?” деген ғой. Е сорың құрғыр депті, осының өзіне зорға тамақ тауып беріп жүрмін” деген. Міне қазақ әзіл. Сондықтан, енді сондықтан мен осындай әзілдерді жақсы көрем, ал мынау кәзір телевизордан көрсетіп отқан әзілдерге, жылауға болатын шығар, жүрегің ауыруға болатын шығар, бірақ күлуге болмайд оған. - Мхм, Әбеке, мм, осы сіздің бір әлеуметтік желіңізді қарап отырсақ, бір үнемі бір, бір сапарға шығып бара жатқан сияқты көрінесіз маған.
Абай Қалшабек	▶			Жаңағы біресе Мекемтас ақсақалға бара жатасыз деген сияқты, болмаса бір Мұқағалидың ұрпақтарына қарай сапарлайсыз дегендей. Өзі осының барлығы бір өзіңіздің жұмысыңызға қатысты, бір ақысы төленетін шаруа ма? - Іі, баяғыда бала кезімде армандаушем, шіркін сапарлап жүрсем деп. Ана қалада жүрсем, мына қалада жүрсем сол.. - Арманыңыз орындалған екен ғой. - Сол дұғам қабыл болған екен. Шын мәнінде жұмысыма қатысты соңғы алты, жеті жыл көлемінде мен үнемі сапарда жүрем. Одан кейін, сапар деген өзі, сапардың арабтан кірген сөз, оның бір мағынасы бір нәрсені айқын көрінуі деген мағына, сөздік мағынасы.
Абай Қалшабек	▶			Сондықтан, сапарда кейде сен өзіңнің мына жақтағы өміріңе сырттан қарайсың, жіберген қателіктеріңді саралайсың. Ал барған жеріңде бұрын-соңды көрмеген бір жаңа тың идеяларды естисің, жаңа адамдармен жолығасың. Сондықтан расын айтасың мен сапарда көп жүрем, ол жұмысыма байланысты, төлейтін сапарлар бар, өзім төлейтін сапарлар аралас енді. - Жақсы, жақсы. Енді оны бір жағы сұрап отырғаным, Әбеке. Бір кәзір, бір интузиазм дейміз бе екен, қалай келтірсе болад? Ерікті шаруа істеу деген тым азайып кетті ғой, бір ақысыз жұмысқа сіз айтып отырғандай беттегіміз келмейд. Осындай істерге, бір қайдан мотивация аласыз? Бұған бір мотивация керек қой, бір ішкі жалын керек қой, қар жауса да сөнбейтін.
Абай Қалшабек	▶			- Мынау, Йоган Кеплер деген ғалым осыдан төрт жүз, бес жүз бұрын мынандай бір жаңалық ашқан. - Так? - Ол қар ұлпаларының бір-біріне ұқсамайтындығын ашқан. Ол кісі айтқан, мынау бір метр кубта үш жарым миллион қар болады, қар ұлпасы, солардың өзіне тән формасы болад қайталанбайд деген. Сонан кейін, арада қанша, бес жүз жыл өтті, осы күнге дейін формасы бір-біріне ұқсайтын қар ұлпасы табылмаған да ғылымда. Кәзір енді, не бір мықты микроскоптармен түсіред. Демек қолымызға тисе әп сәтте еріп кететін қар ұлпасының өзіне тән формасы бар деген сөз.
Абай Қалшабек	▶			Алла тағала оны басқа ұлпаларға ұқсамайтын етіп жаратты. Енді мынандай сұрақ туындайд, “Сонда адамдар бір-біріне ұқсай ма?“ деген. Менде ойлайм, әр адам бұрын-соңды ешкімге берілмеген, бұдан кейін ешкімге берілмейтін бір ерекше қабілет-қасиетті арқалап жүр. Сондықтан, мен адамдармен сөйлесуден, жақсы жаңа адамдармен сұхбаттасудан ешқашан жалықпайм. Өйткені, жаңа бір Алла тағаланың тағы бір жаратылысымен танысайын деп отсың, бұрын-соңды ешкімде болмаған бір қабілетпен, қасиетпен контактыге түсейін деп отсың да. Сондықтан, одан қалай жалығуы мүмкін адам? Мен жалықпайм.
Абай Қалшабек	▶			- Ал қәзір ше, Әбеке? Немен айналысып жүрсіз? Нақты не, кәзіргі уайымдататын, айналысып жүрген шаруаңыз? - Дәл қазір жаңағы, мен ііі, Толстойға студент кезімде қатты қызықтым. Мысал, біз Толстой деген кезде, “Война и мир”, “Анна Каренинаны” көп айтамыз. Жалпы әлем әдебиетінде осы шығармалар арқылы аты шыққаны рас. Бірақ, білесіз ба? Толстой бұл шығармаларын қатты жек көрген. - Ммм. - Мысалға, кеше ғана бір мың тоғыз тоғызыншы жылғы жа құпия күнделігінен оқыдым, ол шығармаларды оқудың қажеті жоқ деп айтад. Ол шығармаларды мен ақша мен атақ үшін жаздым. Ақшасын да, атағын да ап қойдым, сендер уақыттарыңды жоғалтпаңдар дид, мысал. Бұны естігенсіз ба?
Абай Қалшабек	▶			Мысалға мен күнделігінен оқыдым осыны. “Исповедь” деген шығармасында айтад, сүйтіп қызығып, осы “Исповедь” деген шығармасын аудардым мен. Мысалға, Толстой осы шығармасын қатты бағалаған өзі. Сонды… Сүйтіп арада жиырма жылдай уақыт өткен кезде, Толстой қызық болмай қалды маған, Толстой қызық болмай қалды. Біраз әңгімелерін аудардым, Толстой туралы “Лев Толстойдың шын сыры” деген бір мақала жаздым. Сонан кейін, Толстой тәмәм деп тоқтаған тұғым, бірақ соңғы кезде қайтадан бір Толстой тартып, кәзір Толстойдың өмірінің соңғы кезіндегі күнделіктері туралы бір дүниені бастадым, жазып жатырмын. Дәл қазір айналысып жатқам жұмысым осы.
Абай Қалшабек	▶			- Мхм, осы Толстой дегенге, кәзір есіме түсіп отыр, осы Толстойға қатысты, Гётеге қатысты олар мұсылман болған, ислам қабылдаған деген бір тартысты бір сөздер бар ел арасында. Осы сіз зерттедім, қарадым деп отырсыз ғой, осы сөздер қаншалықты рас өзі? Шынында ислам қабылдаған ба? Әлде қисыңға келмей ма? Қандай дәлелдер бар? - Мм, енді, әр нәрсені айту үшін бір дәлел керек, оған сүйенетін негіз керек қой? - Ия. - Толстойдың өмірін, іі, әдебиет зерттеушілері екіге бөліп қарастырад. Бұрынғы Толстой, кейінгі Толстой деп айтад. Бұрынғы Толстой деген ол бір мың сегіз жүз жетпісінші жылға шейінгі Толстой, кейінгі Толстой деген мың сегіз жүз жетпістен, сексеннен кейінгі Толстой өмірінің соңына дейін.
Абай Қалшабек	▶			Осы бір мың сегіз жүз жетпіс-сексенінші жылдары Толстойдың ішкі әлемінде үлкен өзгерістер болған, іі, ішкі әлемінде бір төңкерістер болған. Бұрынғы сенімдерінен бас тартты, құдайды бір деп, жалғыз деп мойындады, сөйтіп жән-жақтан ақиқатты, шындықты іздей бастады. Жаңа мен айтқан “Лев Толстойдың шын сыры” деген мақаланы мен былай деп аяқтағам. "Өмірі асау дария, адамның дарияға жіберілгендегі мақсаты - ағыспен ағу емес, жағаны табу. Толстойда бар күшін сарқып, ақыл-күшін сарқып, шындықты табуға ұмтылды, бірақ оны тапты ма? Бұл үлкеен мәселе. Мен оны білмейм" деп аяқтағам. Сондықтан, мен соның я, наақты мұсылман дәлелін көрген жоқпын, бірақ шындықты іздегеніне куәмін, оның дәлелдері жетіліп, артылып жатыр. Маған Толстой осы шындыққа деген махаббатымен құнды.
Абай Қалшабек	▶			- Гёте ше? Гётеге қатысты. - Гётені мен шынымды айтайын, оның, зерттеген жоқпын. Ол туралы нақты айталмайм. - Мхм, жақсы. Сіздің жазған, сызғандарыңызға қарап отырсам, бір ааа, Ахмет Байтұрсынұлымен бір сұхбатыңызды кезіктіріп қалдым. Мм, өзі мұндай ой қайдан келіп жүр? Өмірде жоқ адаммен сұхбат. - Жалпы әдебиетте бар үрдіс бұл. - Ия сондай жанр. - Әлем әдебиетінде бар бұл нәрсе. Ыы, студент кезімде бір Абаймен “сұхбат” құрып тырнақшаның ішінде, өте сәтті шықты, өкінішке орай жоғалтып алдым ана қолжазбаны. Сонан кейін Байтұрсыновтың жаңағы “Қазақтың бас ақыны” деген мақаласы бар. Біз енд кәзір бәріміз Абайды қазақтың бас ақыны деп айтып жүрміз ғой?
Абай Қалшабек	▶			Бірақ оның тұңғыш рет ғылыми негізде баға берген адам - Ахмет Байтұрсынов. Біз кәз бәріміз сол кісінің әңгімесін қайталап жүрміз, былайша айтқан кезде. Сондықтан сол осы мақалаға сүйене отырып, мен сұрақ қоям, Ахаң жауап беріп жатқан сияқты, сондай бір формада, бір дүние. - Жауапты шығармалардан іздейсіз ғой? - Ия, шығад, бір ғана мақаладан алдым. Жаңағы “Қазақтың бас ақыны” деген. Сондықтан бұл бір қызуғышылық болды және оқырмандарға өте түсінікті болу үшін, жа мақаланың ішіндегі ең негізгі идея арқалап тұрған сөйлемдерді бері қарай шығардым да, мақсат сол. Оқырмандарға бір қарапайым қылып жеткізу. Өйткені жұрттың бәрі ғылыми мақаланы оқып, жа ақ жем қып оқитын деңгейде емес қой. Сондықтан бұл қарапайым студенттерге, мен студент кезімде жасағам бұл нәрсені.
Абай Қалшабек	▶			Сол студенттерге бір түсінікті болу үшін жасалған дүние ед. Бұл мен ойлап тапқан нәрсе емес, жалпы әдебиетте бар нәрсе бұл. - Ал, іі, қазір ше? Бір өмірде жоқ қандай тұлғалармен сұхбаттасқыңыз келер еді? - Мұхаммед Әли. - Оларға не сұрақ қояр едіңіз? - Сұрақ көп қой оларға. Мысалға, Махамбетті шіркін бір көрсем, сұхбаттасып, жүздессем деп армандайм. Мысалға, Мұхаммед Әлиді қараңызшы. Ыы, мынау Американың қара тәнділерді адам орнына көрмей, кемсітіп отқан дәуірінде өмір сүрді. Жиырмадан енді асқан жігіт, іі, дәл со кезде ол сахнаға шықты, сахнаға шыққан кезде, ол әлемнің сахнасына шықты да, бүкіл әлем көрерменге айналып кетті ғо.
Абай Қалшабек	▶			Сондай ерекше тұлға. Жиырма жасар жігіттің осы нәрселерді қалай түсініп үлгерді? Қалай бұл деңгейге жетті? деген нәрсе өте қызық маған. Мысалға былтыр, Абайдың ауылында болдым, Жидебайда болдым. Сонда Семейден жүз жетпіс шақырым жердегі, айдаладағы бір қазақтың шалы. Кембриджде оқыған жоқ, Оксфордта дәріс тыңдаған жоқ, бірақ бүкіл әлеммен сұхбат құрып отыр. Со кезде мына нәрсені түсіндім мен, Абайдың бұндай болатын себебі, Алла тағала оны солай қылып жаратып қойған да. Қанша тыраштансаң да ондай бола алмайсың. Сондықтан, Мұхаммед Әли де сондай, Алла тағала оны ерекше қылып жаратып қойған. Бірақ, енді мәселе соны ұстады ғой ол, ол жігіт, жап-жас болса да. Мысалға Вьетнамға соғысқа барған жоқ.
Абай Қалшабек	▶			Айтты, менен он мың мильде жатқан вьетнамдық, не үшін өлтіруі керекпін, өлтірмейм мен дед. Әлем чемпионы деген атағынан айырды, штраф салды, түрмеге қамайтын қауіп болды ол жерде, бірақ соның бәрінен қорыққан жоқ, өзінің позициясын ұстап қалды. Сондықтан, маған қызық тұлғалардың ішінде Мұхаммед Әли бар, Абай бар. - Бауыржан? - Бауыржан Момышұлы бар. - Бауыржандар бір қиын бір замандар тәрбиелеп шығарған адам ғой енді. Өзі неге Ахметтер, сол Бауыржандар, бір Мұхтарлар тумай жатыр кәзір? - Ыы, бірінші жаңағы Бауыржанға кішкене тоқталайық. - Аха. - Бауыржанның тұлғасында біз мән беруге тиісті бір мынандай үлкен мәселе бар. Кеңес дәуірінде қазақ халқы кішкене. - Шеттетілді.
Абай Қалшабек	▶			- Кеңес дәуірі демейікші. Үш ғасыр, бұратана халық. - Ия. - Атымызды өзгертуге тырысты, затымызды өзгертуге тырысты, жалпы бізге жасалған әртүрлі қулықтар болды ғой, айлалар болды. Сондай кезеңде Бауыржан деген бір батыр шығад, жа менсінбей жүрген ұлттың өкілі, соғыс туралы маған айтып беріңізші деп, соңынан жалынып жүгіріп жүред. Бауыржан кругом шагом марш дид, айтпайд. Бір ай жалынад, бір ай. Неге жалыныпатыр? Өйткені ананың ерекше болмысын танып қойды, Александр Бек. Сонан кейін Бауыржан айтад, мен оны сынадым дид, әртүрлі қиын жерлерге жібердім. Содан, жа қайтпайтын мінезі үшін, жарайды айтайын деп келістім дид және соғыста Волоколамское шоссе деген кітап жарыққа шықты. Ол кітап бүкіл әлемге тарап кетті. Мысал, Фидель Кастро ана кітапты оқығаннан кейін, мына кітаптағы Бауыржанмен бір жүздессем деп армандаған.
Абай Қалшабек	▶			Бұл факты, тарихта бар нәрсе. Ташкент қаласына келгенде айтқан бұл әңгімені, Фидель Кастро. Іі, сондықтан Бауыржан, сондай езілген ұлттың, қараңыз: он алтыншы жыл, іі одан кейінгі жиырма сегіз, жиырма тоғыз, отыз, отыз бір, отыз екінші жылғы зардаптар, одан кейін репрессия. Соғыстан еңсесі езіліп, жаншылған халықтың ішінен, Алла тағала жаңағыдай жарқ еткізіп бір, найзағай сияқты тұлғаны шығарды да. Және ол тұлғаның атақ, даңқынан көп адамдар қорыққан, қызғанған, мысалы Жухов қызғанған. Бұл тұлға қазақтың еңсесін көтеріп жіберді, со кездегі. Қазаққа бір рух берд да. Іі, сондықтан, Бауыржанның осы рөліне қатты мән беруіміз керек. Жә өзіңіз айтып отқан мысалға Міржақыптар, Ахметтер ол, олар енді бәрлығы әлемдік деңгейдегі адамдар ғой. Кәзір жоқ деп айтуға болмайды менің ойымша, бар. Тануға, түсінуге, көруге уақыт керек.
Абай Қалшабек	▶			- Мхм, жақсы. - Жоқ деп ойламайм. - Жақсы жауап екен. “Соғыста қорықтыңыз ба?” деген сұрақ қойған кезде, енді білесіз ғой, Бәукең ол кісіге, ол адамға, жалпы сұраққа бір, іі, жатып кеп ашуланыпты деген сөз бар ғой өзі, батырға да жан керек қой дегендей. Сіз неден қорқасыз? Сіздің қорқынышыңыз бар ма? - Қорқыныш бар ғой. Алладан қорқам, бірінші кезекте. Өзімнің жасаған қателіктерім, қайтып айналып келіп, соғатын зардаптарынан қорқам. Мм, мысалға жаңа айттым ғой әр адамды Алла тағала ерекше қабілетпен жаратад, сол қабілеттерді шын мәнінде толыққан, жарыққа шығарып кете алам ба? Кете алмайм ба? деп қорқам. Іі, Алла тағала ұрпақ берді, оларға лайықты тәрбие бере алып жатырмын ба? Жоқ па? Ол да бір ойланатын мәселе. Сондықтан, қорқатын нәрселер бар.
Абай Қалшабек	▶			- Мхм, бір іі, “Өмірдегі бір басты ұраным - шындық” деген сияқты сөздеріңізді кездестірдім. Өзі өтірік айтқан кездеріңіз қаншалықты көп? - Шама келгенше шындықты айтуға, ұстауға тырысам. Мүлде өтірік айтпайм десем, ол өтірік болад, ондай кездер болды. - Іі, Абай аға, сіз не нәрсеге дайын емессіз? - Көп нәрсеге дайын емеспін, өте көп олар. - Мысалы? - Өлімге дайын емеспіз. Мысалы, сондай адамдар болған ғой тарихта, бүгін кетем десе де дайынмын деп, сондай сеніммен айтқан. Ондай дайындық жоқ, олай, олай айтатын себебім, шын мәнінде лайықты өмір сүрдік па? Сүрген жоқ па? Үлкен сұрақ бар да. Сондықтан оған дайын емеспін әлі.
Абай Қалшабек	▶			- Керісінше, не нәрсеге сіз дайынсыз? - Өзімнің, іі, білген, түйген нәрселерімді айтуға дайынмын, бөлісуге дайынмын. Оған енді өмірлік тәжірибе бар деп ойлайм. Қазақ айтад, “Көре бере көсем боласың, сөйлей сөйлей шешен боласың” дид. Сондықтан, білген нәрселерді бөлісуге дайынмын, әрі мұғаліммін ғой, мұғалімдік те әкелген шығар бұған. - Мхм, Абай аға, сіз өміріңіздің қай сет сәтінде көбірек бақыттырақ едіңіз? - Балалық шақта. Анамның қасында жүрген кез. Айдаладағы төрт үй қойшы тұратын Адамтас жайлауында менің ең бақытты сәттерім қалды, кейін ойладым, неге сол сәтті сағына берем деп? Сөйтсем ол кезде жүрегім таза екен. Сол балалық жақтағы таза жүректі сағынады екенсің, риясыз сені жақсы көретін, сені еркелетін анаңның мейірімін сағынады екенсің. - Абай аға, сіз ешқашан айтқыңыз келмейтін бір сөз бар ма?
Абай Қалшабек	▶			- Бар. Бар ондай сөздер. Оны айтпайм кәз. - Сіз үшін ең қымбат нәрсе не? - Иман. - Сіздің ең үлкен уайымыңыз не? - Лайықты адам боп келдік, адам боп кете аламыз ба? - Мхм, депрессияға түскен кезіңіз болды ма? - Болды. - Қалай шықтыңыз? - Ойланасың, сараптайсың, Алладан жәрдем сұрайсың. Бұрын ойлаушем, жаңағы адамдар депрессия түсіп қапты, бір ойға қамалыпапты десе, “не, шығым кете салмай ма?” деп. Ал енді сондай сынақтың ішіне түсіп қалсаң ол, оңай болмайды екен. Өйткені біз әлсізбіз ғой, шын мәнінде, әлсізбіз. Ондай кездер болды. Алланың жәрдемімен шықтық.
Абай Қалшабек	▶			- Мхм, сіз ғарышқа ұшатын болсаңыз, серік қылып қасыңызға кімді алып кетер едіңіз? - Тоқтар Әубәкіровты. - Жақсы. Сіздің бір қабыл болатын бір ғана дұғаңыз болса, қандай дұға жасайтынеңіз? - Алланың разылығын бер деп сұрайтынем. - Мхм, өміріңіздің соңғы бір ғана сағаты қалған болса, оны қайда жұмсайтынеңіз ол сағатты? - Ізгілікке, жақсылыққа, қарыздардан құтылуға. - Бақыт деген не сіз үшін? - Алланың разылығы. - Ал бақытсыздық деген ше? - Алланың ашуы. - Мхм, сіз сағынатын адамдар көп па? - Көп. Аа, мынау Төлеген Айбергенов ағамыз сол сағынышты қатты сезінген, әр сезімнің орны бар. Мысалы, мынау ұмыту деген сезім бар ғой. Сіз өзіңіз ойлаңызшы, ең жақсы көретін адамыңыз қайтыс болд да, соны ұмыта алмасаңыз қандай қасірет ия?
Абай Қалшабек	▶			Бірақ уақыт өте келе сіз, ол жеңілдейді, ұмытасыз. Сонда ұмыту дегеннің өзі нығымет та. Ал енді мына сағынышты қазақ әдебиетінде Айбергеновтей жеткізіп, жырлаған ешкім жоқ. Мен сағынатын адамдар өте көп, соның ішінде қатты сағынатын, адамым ол - анам. Одан кейін балалық шақтағы достарым, қаз жан-жаққа тарап кетті ғой енді, соларды сағынасың, балалық шақты сағынасың. Ондай адамдар көп, құдайға шүкір. - Мхм, Абай аға, керісінше, сізді сағынатын адамдар көп па? Қалай ойлайсыз? - Бар деп ойлайм. - Көп емес? - Көп па, аз ба білмейм. Бірақ, бар екеніне күмәнім жоқ. - Мхм, сіздің ең үлкен өкінішіңіз қайсы? - Орынсыз адамдарды ренжіткен сәттерге өкінесің. Одан кейін, жаңа бағана хабардың басында айтқан, анаға жақсы, жақсылықты көбірек жасау. Ол үлкен өкініштің біреуі сол.
Абай Қалшабек	▶			- Мхм, сіз үшін патриотизм деген не өзі? - Мысалға, жаңағы Бауыржан. Қырық бірінші жылы осы ортаазиялық офицерлердің барын қайтару туралы, жаңағы басштабтың шешімі боған. Со жерде, бәріміз қуандық дид, Мәлік Ғабдуллин айтад. Оны “Ақиқат пен аңыз” атты кітапта айтад. Қалай қуанбайсың? Ауылыңнан мың шақырым жерде, орманның ішінде, тізеден қар кешіп, толарсақтан саз кешіп, оқ пен оттың арасында жүреміз. Елге қайтасын дегенде қуандық дид та бәріміз. Бәріміз қуанып, енді жүздерінен бір қуаныш жасыру мүмкін емес, ана жерде бір қазақ отыр. Жәңағы түрінде ешқандай өзгеріс жоқ. Бір қарағанда көзі көзіме түсіп кетті, ана көздерінен ине шашырап жатқан сияқт. Ол кезде танымайды екен, ол Бауыржан Момышұлы да. Сонда Баукең былай деп айтты, бір кезде орнынан тұрып диді, Мәлік Ғабдуллин айтатын.
Абай Қалшабек	▶			Мені кәзі отбасымнан мың шақырым жерден жүрм, елімнен. Мен барғым келед, бірақ отбасыдан бөлек, ол отбасыға деген махаббаттан бөлек парыз деген нәрсе бар. Мен осы қазақтың азаматымын, егер осындай қиын шақта кететін болсам, жігіт ретінде менің ар-намысыма дақ түсед. Сондықтан, ол штабтағылар да адам шығар, біздің тілегімізді жеткізіңіз, біз мына қиын кезде кетпейк бұ жерден деп айтты дид. Анаған қарсы бір нәрсе айтуға мұршамыз болған жоқ дид та, жаңағы Мәлік Ғабдуллин айтад. Сол тілек, штабқа айтылып, қап кеттік дейді ғой со кез. Кейін Ғабдуллин айтад, со жол кетіп қалғанда, Бауыржан да, анау Панфиловшылардың атағы да үйтіп шықпас ед дид.
Абай Қалшабек	▶			Бір даналық болған екен дид та. Міне отанды сүю деген осы менің ойымда. Одан кейін, тағы бір мысал есіме түсіп отыр. Біздің ауылда бір кісі алты жүз қой қарыз боп қапты өкіметке. Со совхоз директор со ауылдың ақсақалдарымен жолыққан кезде, қозы, тоқты деп бөлмейміз, басын толтырып берсеңіздер, мына жігітті түрмеден ап қаламыз деп. Ол да енді бір қазаққа тән жақсы мінез ғой. Ауыл, сонда әкем айтад, Серік деген ағайынмен бірге трақтордың тележкісін, тележкісімен жаңағы ауылдан жаңа мал жинап жүрміз диді. Бір Айынтан деген жеңгеміз бар ед, шеттей бала-шағасымен жесір қаған, бір жеңгеміз.
Абай Қалшабек	▶			Сол үйге соқпай өтіп бара жатырек, ейй мырзағай, бергеңдер деп шықырыпты бізді. Бардық, барған кезде бүйтіп айтыпты, “Неге менің үйіме соқпай айналып өттіңдер, жесір деп ойладыңдар ма? Жесір болғанымен, мен мына шаңырақты тербетіп отырмын ғой, артындар ана бір тоқтыны” деп тоқтыны көрсетті. Бір нәрсе айтуға мұршамыз кеген жоқ, ал бір тоқсысын арттық дид. Сонда ол бір шаңырақтың, намысын жықпай отыр да, жәңағы анамыз. Ал жігіттер бар ғой, бір ұл шаңырақты тербетал, тербете алмай, тізгіні ұстай алмайтын жігіттер бар. Со жігіттен мына әжеміз мың есе артық. Отан сүю деген сол отбасыңа адамдықпен қарым-қатынас жасау, көршілермен дұрыс қарыс-қатынас жасаудан басталатын шығар.
Абай Қалшабек	▶			- Мхм, сіздің өмірдегі ең үлкен қателігіңіз қайсы? Нені айтқан болар едіңіз? - Қателіктер өте көп. Оны жаңа басында шет жағасын айттым ғой. Енді, іі, жиі қайталанған жастық шақтағы қателіктер, бір нәрселер дер кезінде жасамау. - Кесірінше, ең үлкен жетістігім осы өмірдегі деп нені айтқан болар едіңіз? - Өмірдің өте серьезный нәрсе екенін ертерек түсінген сияқтым. - Әә, Абай аға, бір соңғы сұрағым, сіз өмірден өткен соң, ел сізді қалай еске алғанын қалар едіңіз? - Біздің мынау осы оңтүстік өңірінде бір ауылға аты шыққан бір ұры қайтыс болған екен. Соның жаназасында қандай адам ед сұрайды ғой.
Абай Қалшабек	▶			. Сөйте жақсы адам дейін десе бәрі біледі ұры екенін. Сонда бір құрдас айтқан екен, малға болмаса, адамға зияны жоқ еді ғой деп. Сол ешкімге зияны тиген жоқ, жақсы жігіт еді, ешкімге зияны жоқ ед деп айтса, сол үлкен табыс шығар мен үшін. - Өз ойыңызды бір айтсаңыз. - "Арпа, бидай ас екен, алтын, күміс тас екен". Кхм, көрдік қой дүние деген иттің көтін. Болды. - Жақсы. - От па? - От. - Отты көрген кезде ашу еске түсед менде, ашу. Іі, жалпы ашу деген бір ғалымның айтқан сөзі бар, “Ойланып, сабыр сақтап тұрып айтқан сөзіме еш уақытта өкінген емеспін.
Абай Қалшабек	▶			Ашуланып тұрып жасаған ісіме, іі, айтқан сөздеріме ииш уақытта риза болған емеспім. Міндетті түрде өкініп отырдым” деген да. Сондықтан, жігітке жастық шақта от керек шығар, бірақ егер ашу деп қабылдайтын болсақ онда бұның денсаулыққа, адамның өміріне, адаммен қарым-қатынасқа деген зияны шаш етектен. Іі, "жақсаң да билік шырағын, татсаң да дәмнің құнарын, қабірің соңғы тұрағың, қабірің соңғы тұрағың". - Хорошо. - Мен мынандай бір сөзім бар, қазір базарда жеміс-жидек көп, сырттары жылтыр болғанымен, дәмі жоқ. Қазіргі адамдарға қатты ұқсайд деген. Мен мына тәпен нан дейміз бұны. - Ия.
Абай Қалшабек	▶			- Мен осы тәпен нанның дәмін әбден татқан адамның бірімін. Менің анамның жапқан нанын жеп, бір Әбу деген ағамыз айтып ед, қуырдақ жегеннен кем болған жоқ деп. Сол қымыздың оригиналын, айранның ең құнарлысын, тәпен нанның ең тәттілерін жеп өстік қой. Сондықтан, балалық шақты еске түсіріп отыр және мына Толстойдың “Жұмыртқадай бидай” деген бір әңгімесі бар, Бөкейханов аударған, қазақ тіліне. Сонда, бір жұмыртқаның көлеміндей бидай тауып алады ғой адамдар. Бұл не? дид та, бидайға ұқсайд, бірақ дәу жұмыртқадай. Бір ақсақалға апарад, ол мен емес, менің әкем біледі деп, о бір жүзден асқан бір ақсақалға барады ғо. Ананы көріп жылайд та, бар екенсің ғой деп, біздің кезімізде адамдардың мінезі ірі болушы ед, кесек мінезді болушы еді, со кезде бидай да осындай еді.
Абай Қалшабек	▶			Енді кәзір сендердің мінездерің майдаланды, өздерің де майдаландыңдар, сендердің бидайларың мынандай болып қалд деп, ананы ұстап тұрып жылад деген бір әңгімесі бар. Сондықтан маған табиғи болмыс, тазалықты еске түсіріп тұр. Асқар Сүлейменовтың сөзі бар “Келер қазақтың ішетін у мен балды Абай” деген. Сол сөз еске түседі, одан кейін, Абай деген қазаққа, құдайдың берген бір бағы. Ііі, айттым ғой жақында ғана біздің Шымкенттің жаңағы ғалымдары Абайдың қара сөзінің түпнұсқасын, транскрипциясын жасады және оны Абай шығармашылығының ең шоқтығы деп квитесесия.. кви, квитенсесиясы деп бағалады. Сондықтан, Абайды әлі тани береміз, қаза береміз. Тұлға тану үш кезеңнен тұрад дид ғалымдар: мифтік кезең, аңыз, әңгімелер тарайд, көркемдік кезең, ол туралы шығармалар жазылад, Абай жолы мысал үшін.
Абай Қалшабек	▶			Одан кейін ғылыми кезең дид, ғылыми. Осы үш кезеңнің бәрін Әуезов бізге жасап берді. Енді Абайды мақтай беруді тоқтату керек та, танып, игілігімізге пайдалан, пайдаланатын кез келді. Мақтауды шегінен асырып жібердік. - Жақсы. - Мм, Алланың құлы, мына өмірге келді, адам боп келді, енді адам боп кетсем деп армандайтын бір қазақтың баласы. - Мхм, рахмет аға. Осылай бір ашылып, әңгіме айтақыныңызға алғыс білдіреміз, өзі әңгіменің соңында бір бата сұрайтын әдетім бар ед. Бір бата беріңіз бізге. - Сөзіңіз өтімді болсын, іі, жаңа мен айтқан құндылықтар: иман, шындық әділет сізге нәсіп болсын және сіздің ұрпақтарыңыздан да алшақ болмасын. - Әумин. Бәрекелді Абай аға, көп көп рақмет, ісіңізге табыс тілейміз, өміріңізге береке тілейміз. Рахмет сізге.
Абай Төлеубайұлы Шарапиев	▶	↑ мен айыпты ͡б̊олұб̊ ͡ атырмын ↓/// ↑ і: мен ^уосұндай ͡ бір шығарманы ͡б̊астап ^йем // ^ұроман жазам деп↓/// ↑неге ͡гіріп ͡ кеттім жаңағыдай// көрдүңүз ͡ ͡ б̊а↑/// ↑и'айыб ^йетпеңішші менідеп →// кеш^ірім сұрайдығой↓/// ↑білесіз ͡ б̊а↑/// ↑ ^йенді сіздің ͡гітаптарыңызды// жазғаныңызды// жыйнап→// кітап қыламыздид↓///↑ия// шыйнақтап̊ шығарұуға ͡ғолғ'алайын ͡ деп ^уотұрм ͡ деп̊ сүй ͡ дійді↓/// ↑сонұ// қолғ'алды ͡ ма↑/// ↑ал'алмады ͡ ғой↓/// ↑ал'алмады ғой↓/// ↑жыйырма ͡ тоғұзда нетіб̊жіб̊ерді ͡ ғой↓/// ↑сотта// ай// ^йең бірінші толқұңғ'іліккен →// сол жүсөкөң↓///↑ия// ия сол ͡ гісі↓/// ↑неге со ͡ гісі ͡б̊ірінші ͡ түскөн↑///	↑ мен айыпты ͡ б̊олұб̊ ͡ атырмын ↓/// ↑ і: мен ^уосұндай ͡ бір шығарманы ͡ б̊астап ^йем →// ^ұроман жазам деп ↓/// ↑ неге ͡ гіріп ͡ кеттім жаңағыдай →// көрдүңүз ͡ б̊а ↑/// ↑ ій'айыб ^йетпеңішші мені →// деп // кеш^ірім сұрайды ͡ ғой ↓/// ↑ білесіз ͡ б̊а ↑/// ↑ ^йенді сіздің ͡ гітаптарыңызды →// жазғаныңызды →// жыйнап // кітап қыламыздид ↓/// ↑ ійә →// шыйнақтап̊ шығарұуға ͡ ғолғ'алайын ͡ деп ^уотұрм ͡ деп̊ сүй ͡ дійд ↓/// ↑ сонұ →// қолғ'алды ͡ ма ↑/// ↑ ал'алмады ͡ ғой ↓/// ↑ ал'алмады ͡ ғой ↓/// ↑ жыйырматоғұзда нетіб̊жіб̊ерді ͡ ғой ↓/// ↑ сотта ... ай ... ^йең бірінші толқұңғ'іліккен // сол жүсөкөң ↓/// ↑ ійә →// ійә сол ͡ гісі ↓/// ↑ неге // со ͡ гісі ͡б̊ірінші ͡ түскөн ↑/// ↑ ^йенді / ^уол ͡ гісі // көзгө ͡ б̊ірінші ͡ гөр^үнүптұр ͡ ғой ↓///	Мен айыпты болып атырмын. І... мен осындай бір шығарманы бастап ем, роман жазам деп. Неге кіріп кеттім жаңағыдай, көрдіңіз ба? "Иә, айып етпеңізші мені", деп кешірім сұрайды ғой. Білесіз ба? - Енді сіздің кітаптарыңызды, жазғаныңызды, жинап кітап қыламыз дид. - Иә, жинақтап шығаруға қолға алайын деп отырм деп сүй дейд. - Соны, қолға алды ма? – Ала алмады ғой. – Ала алмады ғой. - Жиырма тоғызда нетіп жіберді ғой. Сотта... ай... ең бірінші толқынға іліккен сол Жүсекең. - Иә, иә сол кісі. Неге со кісі бірінші түскен? - Енді ол кісі көзге бірінші көрініп тұр ғой.
Абай Төлеубайұлы Шарапиев	▶	↑^уөтө дарынды ͡ ғой ↓/// ↑^уолар→// мына дарынд'адамдарды →// қаймақтарымызды→// сыл: нете ͡б̊астадығо// құрта ͡б̊астады ғ'әдейіліп// сонда →//мықтыларды құрта ͡б̊астадығо↓/// ↑сон: бірінші жүсө: жүсөкөңнем ͡ бастаған// көрдүңүз ͡ б̊е↑/// ↑калғандары/ сосұн ͡ әлгі→// ^уотұжжеті/ солай/ гей^інірек// біртіндеп піртіндеп→// пастадығой→// ^йенді сол↓/// ↑бірінші толқұнұна→// сол жүсөкөң түсөдүғой↓/// ↑айтадығой// жүсүпбөк пең ғартқожаның ͡ дейд// ^уос^ұлай ͡ дид →// амансау жүргөнүне →// қайран ͡ асыр таң ͡ ғалам ↓/// ↑бұларды ͡б̊айағы ͡ мынау→// заманның ^йесім ͡ біліп тұрғой↓/// ↑көрдүңба ↑ /// ай// амам ͡ болсұн→// ^йегердедеб̊ жаңағ'атамды →// не ^йетедіғой↓/// ↑бірақ көрдүңүзб̊е// андай халығ ͡ жауұ ͡ ғылып↓/// ↑бұлай біздің ͡ғазағым// не ͡ гөрмөгөң ͡ ғазағ ия↑/// ↑аа// я↓///	^уөтө дарынды ͡ ғой ↓/// ↑ ^уолар // мына дарынд'адамдарды // қаймақтарымызды // сыл: нете ͡ б̊астадығо →// құрта ͡ б̊астадығ'әдейіліп →// сонда // мықтыларды құрта ͡б̊астадығо ↓/// ↑ сон... бірінші жүсө... жүсөкөңнем ͡ бастаған →// көрдүңүз ͡ б̊е ↑/// ↑ калғандары // сосұн ͡ әлгі // ^уотұжжеті / солай / гей^інірек →// біртіндеп ͡ піртіндеп // пастады ͡ ғой →// ^йенді сол ↓/// ↑ бірінші толқұнұна →// сол жүсөкөң түсөдү ͡ ғой ↓/// ↑ айтады ͡ ғой →// жүсүпбөк пең ғартқожаның ͡ дейд →// ^уос^ұлай ͡ дид // амансау жүргөнүне →// қайран ͡ асыр таң ͡ ғалам ↓/// ↑ бұларды ͡ б̊айағы ͡ мынау // заманның ^йесім ͡ біліп тұр ͡ ғой ↓/// ↑ көрдүң ͡ ба ↑/// ↑ ай →// амам ͡ болсұн →// ^йегердедеб̊ жаңағ'атамды →// не ^йетеді ͡ ғой ↓/// ↑ бірақ көрдүңүз ͡ б̊е →// андай халығ ͡ жауұ ͡ ғылып ↓/// ↑ бұлай біздің ͡ ғазағым →// не ͡ гөрмөгөң ͡ ғазағ ійә ↑/// ↑ а: →// ійә↓///	Өте дарынды ғой. Олар мына дарынды адамдарды қаймақтарымызды сыл... нете бастады ғо, құрта бастады ғо әдейіліп, сонда мықтыларды құрта бастады ғо. Сон... бірінші Жүсе... Жүсекеңнен бастаған, көрдіңіз бе? Калғандары сосын әлгі отыз жеті солай кейінірек, біртіндеп біртіндеп бастады ғой енді сол. Бірінші толқынына сол Жүсекең түседі ғой. Айтады ғой, Жүсіпбек пен Қарт қожаның дейд, осылай дид аман сау жүргеніне қайран асыр таң қалам. Бұларды баяғы мынау заманның есін біліп тұр ғой. Көрдің ба? Ай, аман болсын егерде деп жаңағы атамды не етеді ғой. Бірақ көрдіңіз бе, андай халық жауы қылып. Бұлай біздің қазақғым, не көрмеген қазақ иә? – Аа, иә.
Абай Төлеубайұлы Шарапиев	▶	↑тұмарын алып →// пас^ына тағып пергенғой↓/// ↑содан жаңағ'әлгі →// жаңағы мәшхұр жүсүб̊ ͡атаңған сол↓/// ↑батасым ͡ берет čол↓/// ↑бұл баланы ^уөзүм қолғ'аламын↓/// ↑ ^уоқұуұн әрмең ͡ ғарай ^уоқұтұуұна→// б̊әр^іне ͡ деп↓/// ↑содан ͡ әлг'әрмен ͡ ғарай →// і// сәтпаев ауұлұндағ'әлгі →// қазіргі мектепке қайтадан →// әрмең ͡ ғарай ^уоқұтұп// содан ^уомбеш ͡ шас^ына дейін→// соларды ͡б̊іт^іріп// ақ^ыры →// сосұн↓/// ↑кім айтадығой→// ғамараддыйн хаз^ірет↓/// ↑әй // құзғұнұм депті// құзғұн дійді ^йекем ͡ байағы↓/// ↑әй// құзғұнұм →// саған^йенді ͡б̊із ͡б̊еретім →// бүкүл байанауұл төң^үрөгіндегі мұғалімдердің →// беретім ͡ білімім ͡ беріп ͡ полдұқ↓/// ↑^йенді сем ͡ бізден асып кеттің↓///	↑ тұмарын алып →// пас^ына тағып перген ͡ ғой ↓/// ↑ содан жаңағ'әлгі // жаңағы мәшхұр жүсүб̊ ͡атаңған сол ↓/// ↑ батасым ͡ берет čол ↓/// ↑ бұл баланы ^уөзүм қолғ'аламын ↓/// ↑ ^уоқұуұн әрмең ͡ ғарай ^уоқұтұуұна // б̊әр^іне ͡ деп ↓/// ↑ содан ͡ әлг'әрмен ͡ ғарай // і: // сәтпаев ауұлұндағ'әлгі // қәзіргі мектепке қайтадан →// әрмең ͡ ғарай ^уоқұтұп →// содан ^уомбеш ͡ шас^ына дейін // соларды ͡б̊іт^іріп →// ақ^ыры // сосұн ↓/// ↑ кім айтады ͡ ғой // ғамараддыйн хаз^ірет ↓/// ↑ әй →// құзғұнұм депті →// құзғұн дійді ^йекем ͡ байағы ↓/// ↑ әй →// құзғұнұм // саған^йенді ͡ б̊із ͡ б̊еретім →// бүкүл байанауұл төң^үрөгүндегі мұғалімдердің →// беретім ͡ білімім ͡ беріп ͡ полдұқ ↓/// ↑ ^йенді сем ͡ бізден асып кеттің ↓///	Тұмарын алып басына тағып берген ғой. Содан жаңағы әлгі жаңағы Мәшһұр Жүсіп атанған сол. Батасын берет сол. Бұл баланы өзім қолға аламын. Оқуын әрмен қарай оқытуына бәріне деп. Содан әлгі әрмен қарай і... Сәтбаев ауылындағы әлгі қазіргі мектепке қайтадан әрмен қарай оқытып, содан он бес жасына дейін соларды бітіріп, ақыры сосын. Кім айтады ғой Қамараддин хазірет. Әй, құзғыным депті, құзғын диді екен баяғы. Әй, құзғыным саған енді біз беретін бүкіл Баянауыл төңірегіндегі мұғалімдердің беретін білімін беріп болдық. Енді сен бізден асып кеттің.
Абай Төлеубайұлы Шарапиев	▶	↑^йенді ͡ ͡ б̊із →// әрмаң ͡ ғарай сен'ұстай алмаймыз↓/// ↑әрмаң ͡ғарай→// ^уөзүң// ^уөзүң дамытарсың біліміңді деп̊ →// содам ͡ батасым ͡ беріп// содан атамыз ^уоналты жасында→// ^уөзү мұғалім боладығой↓/// ↑сонд'ана →// сол ͡ гезд'әкімбек дегем ͡ бай болған ^йекен↓/// ↑^уөз^үнүң жылқысының ͡гөптүгү сондай// жылқысын санамайды ^йекен↓/// ↑мына ^йекіб̊астұздұң ͡ғасынд'әлі ͡ гүңгө дейін аталады// әкімбег жарас ͡ теген→// жыра ͡ б̊ар↓/// ↑сол жыраға ͡ ғамайды ^йекен/// ↑жылқысы толса// мынау жыра// жылқы: жылқым түгөл ͡ дейді ^йекен↓/// ↑сол болмай→// ͡гөпөй атамыздам ͡ бала: балаңды мағам ͡ берш// менің баламды ^уоқұтұп ͡ персіндеп→// көк̊шөтау жақтағы жайлауұн'алып кетед↓///	↑ ^йенді ͡ б̊із // әрмаң ͡ ғарай сен'ұстай алмаймыз ↓/// ↑ әрмаң ͡ ғарай // ^уөзүң →// ^уөзүң дамытарсың біліміңді деп̊ // содам ͡ батасым ͡ беріп →// содан атамыз ^уоналты жасында →// ^уөзү мұғалім болады ͡ ғой ↓/// ↑ сонд'ана // сол ͡ гезд'әкімбек дегем ͡ бай болған ^йекен ↓/// ↑ ^уөз^үнүң жылқысының ͡ гөптүгү сондай →// жылқысын санамайды ^йекен ↓/// ↑ мына ^йекіб̊астұздұң ͡ ғасынд'әлі ͡ гүңгө дейін аталады →// әкімбег жарас ͡ теген →// жыра ͡ б̊ар ↓/// ↑ сол жыраға ͡ ғамайды ^йекен ↓/// ↑ жылқысы толса →// мынау жыра →// жылқы: жылқым түгөл ͡ дейді ^йекен ↓/// ↑ сол болмай // ͡ гөпөй атамыздам ͡ бала: балаңды мағам ͡ берш →// менің баламды ^уоқұтұп ͡ персіндеп // көк̊шөтау жақтағы жайлауұн'алып кетед ↓///	Енді біз әрмаң қарай сені ұстай алмаймыз. Әрмаң қарай өзің, өзің дамытарсың біліміңді деп содан батасын беріп, содан атамыз он алты жасында өзі мұғалім болады ғой. Сонда ана сол кезде Әкімбек деген бай болған екен. Өзінің жылқысының көптігі сондай, жылқысын санамайды екен. Мына Екібастұздың қасында әлі күнге дейін аталады, Әкімбек жарас деген жыра бар. Сол жыраға қамайды екен. Жылқысы толса, мынау жыра, жылқы... жылқым түгел дейді екен. Сол болмай Көпей атамыздан бала... балаңды маған берш, менің баламды оқытып берсін деп Көкшетау жақтағы жайлауына алып кетед.
Абай Төлеубайұлы Шарапиев	▶	↑ сонд'атам →// ана'әкімбектің баласын ^уоқұтқан ↓/// ↑былай деп ^йеск'алад ↓/// ↑әкімбек ^уоналтымд'алып кетті ↓/// ↑баласы қаб̊ылб̊екк'ұстаз ^йетті ↓/// ↑жаж ͡ жайла'ақ̊шакөлдө ^уотұрғанд'әкемді ^уон жылқымем ͡ бір жөнөлттү ͡ дид↓/// ↑ не дегең ͡ гөп̊ сұуұр а↑ мынау сұуұрма↑ ↑сұуұр ͡ // әне // әне↓/// ↑не дегең ͡ гөп →// мыналар ͡б̊арғой ↓/// ↑жаңа // кішкентай ^йеді ↓/// ^йенді вообшш'ірі боп ͡ парады ͡б̊арғансайын ↓/// ↑я // сұуұр ͡б̊әр'әне ↓/// ↑бұл: бұлар ^йенді вообшше ͡гөб̊өйүуү мүмкүмба↑ ↑ия // көр ән'әне→// әне ↓/// – ↑ ↑ійе↑ ↑міне →// міне жолдұң ͡ бойұнда ↓///	↑ сонд'атам →// ана'әкімбектің баласын ^уоқұтқан ↓/// ↑ былай деп ^йеск'алад ↓/// ↑ әкімбек ^уоналтымд'алып кетті ↓/// ↑ баласы қаб̊ылб̊екк'ұстаз ^йетті ↓/// ↑ жаж ͡ жайлау ақ̊шакөлдө ^уотұрғанд'әкемді ^уон жылқымем ͡ бір жөнөлттү ͡ дид ↓/// ↑ не дегең ͡ гөп̊ сұуұр а: ↑/// ↑ мынау сұуұр ͡ ма ↑/// ↑ сұуұр →// әне →// әне ↓/// ↑ не дегең ͡ гөп →// мыналар ͡б̊ар ͡ ғой ↓/// ↑ жаңа →// кішкентай ^йеді ↓/// ^йенді вабш'ірі боп ͡ парады ͡ б̊арғансайын ↓/// ↑ ійа →// сұуұр ͡б̊әр'әне ↓/// ↑ бұл: бұлар ^йенді вабше ͡гөб̊өйүуү мүмкүм ͡ ба ↑ ↑ ійа →// көр ән'әне // әне ↓/// ↑ ійә ↑/// ↑міне // міне жолдұң ͡ бойұнда ↓///	– Сонда атам анау Әкімбектің баласын оқытқан. былай деп еске алад. Әкімбек он алтымда алып кетті. Баласы Қабылбекке ұстаз етті. Жаз жайлау Ақшакөлде отырғанда әкемді он жылқымен бір жөнелтті дид. – Не деген көп суыр а? Мынау суыр ма? – Суыр, әне, әне. – Не деген көп мыналар бар ғой. Жаңа, кішкентай еді. Енді вообще ірі боп барады барған сайын. – Иә, суыр бәрі әне. – Бұл… бұлар енді вообще көбеюі мүмкін ба? – Ия, көр әне әне әне. – Ие! – Міне міне жолдың бойында.
Абай Төлеубайұлы Шарапиев	▶	↑апай ͡ ғараңыз ↓/// ↑ әне // ін^іне ͡ гіріп кетті ↓/// ↑ ^уөстүб̊ ͡ жатады ^йекен ↓/// ↑анадай ͡ боп // банадам ͡ бері ^уөстүб̊ ͡ жүр ↓/// ↑ мәә →// сіздің мын ͡ жақта ͡ гөп ^йекенғой ↓/// ↑ ійә↑ жүгүргөні ͡ ғызық ^йекен ↓/// ↑ мең ͡ ғойан ^йекен жүрм ↓/// ↑ ійе →// қойандесе →// қойан жүрма менде ↓/// ↑ сұуұр аулайсыздарма↑ ↑ жоқ // атам аулауға ͡б̊олмайд // атаматам запрет ͡ шасаған ↓/// ↑ ааа // неге ^йекен↑	↑ апай ͡ ғараңыз ↓/// ↑ әне →// ін^іне ͡ гіріп кетті ↓/// ↑ ^уөстүб̊ ͡ жатады ^йекен ↓/// ↑ анадай ͡ боп →// банадам ͡ бері ^уөстүб̊ ͡ жүр ↓/// ↑ мә:: // сіздің мын ͡ жақта ͡ гөп ^йекен ͡ ғой ↓/// ↑ ійә ↑/// ↑ жүгүргөні ͡ ғызық ^йекен ↓/// ↑ мең ͡ ғойан ^йекен жүрм ↓/// ↑ ійе →// қойандесе →// қойан жүрма менде ↓/// ↑ сұуұр аулайсыздар ͡ ма↑ ↑ жоқ →// атам аулауға ͡ б̊олмайд // атаматам запрет ͡ шасаған ↓/// ↑ а::: →// неге ^йекен ↑/// ↑ ^уол →// бұл азыңған адам дейд ↓/// ↑ сұуұрдұ ͡ ма ↑/// ↑ мына'азыңған // азғындаған ↓/// ↑ азын.. аз^ынып кеткен адам ↓/// ^уон'атам бір несін... несінде жазад ↓///	– Апай қараңыз. – Әне, ініне кіріп кетті. – Өстіп жатады екен. Анадай боп, банадан бері өстіп жүр. – Мәә сіздің мын жақта көп екен ғой. – Иә! Жүгіргені қызық екен. – Мен қоян екен жүрм... – Ие қоян десе қоян жүр ма мен де ... – Суыр аулайсыздар ма? – Жоқ, атам аулаға болмайд, атам атам запрет жасаған. – Ааа, неге екен? – Ол, бұл азынған адам дейд. – Суырды ма? – Мынау азынған азғындаған. – Азын.. азынып кеткен адам. Оны атам бір несін... несінде жазад.
Абай Төлеубайұлы Шарапиев	▶	↑ содам ͡ бір →// мықтөн дегең ͡ ғозған аулаб̊ ͡ атамның сұуұрұн // содан атамның →// сұуұр жегең ͡ ғозған деген ^уөлөң шығарып // содаң ͡ ғозғаңдары ͡ гәзір ͡б̊әрі →// сұуұр жеген деп кеттіғой ↓/// ↑ аа // ана ͡ ғара →// тұра жолмен ары ͡гетіп парама ͡→// б̊ері ͡гетіп: // ааа →// ͡б̊ері ͡геле жатыр ^йекем ͡ бұл // мәә ↓/// ↑әне →// түс^үрүб̊ ͡алыңыз ↓/// ↑мұнау жынды ^йекен ↓/// ↑мынау ^йенді →// н'істерін білмейтұр →// ал // ^йенді ↓/// ↑ әне // мәәә →// жүрүсү ͡ гүштүғой // ^уойб̊ай // ^уойб̊ай ^уойб̊ай ↓/// ↑мәәә ↓/// ↑ия↓/// ↑ ^йе: ↑күштү ͡б̊олдұғой // сұуұр:	↑ содам ͡ бір →// мықтөн дегең ͡ ғозған аулаб̊ ͡ атамның сұуұрұн →// содан атамның // сұуұр жегең ͡ ғозған деген ^уөлөң шығарып →// содаң ͡ ғозғаңдары ͡ гәзір ͡б̊әрі // сұуұр жеген деп кетті ͡ ғой ↓/// ↑ а: // ана ͡ ғара →// тұра жолмен ары ͡ гетіп пара ͡ ма →// б̊ері ͡ гетіп ...→// а:: →// ͡ б̊ері ͡ геле жатыр ^йекем ͡ бұл →// мә: ↓/// ↑ әне →// түс^үрүб̊ ͡алыңыз ↓/// ↑ мұнау жынды ^йекен ↓/// ↑ мынау ^йенді // н'істерін білмейтұр // ал →// ^йенді ↓/// ↑ әне →// мә:: // жүрүсү ͡ гүштү ͡ ғой →// ^уойб̊ай →// ^уойб̊ай ^уойб̊ай ↓/// ↑ мә:: ↓/// ↑ ійә ↓/// ↑ ^йе: ↑ күштү ͡б̊олдұ ͡ ғой →// сұуұр...	– Содан бір Мықтөн деген Қозған аулап атамның суырын, содан атамның суыр жеген Қозған деген өлең шығарып, содан Қозғаңдардары кәзір бәрі суыр жеген деп кетті ғой. – Аа, ана қара тұра жолмен ары кетіп бара ма бері кетіп..., ааа бері келе жатыр екен бұл, мәә. – Әне түсіріп алыңыз. – Мұнау жынды екен. – Мынау енді не істерін білмей тұр ал, енді. – Әне, мәәә жүрісі күшті ғой, ойбай, ойбай ойбай. Мәәә. - Иә. - Е.... - Күшті болды ғой, суыр...
Абай Төлеубайұлы Шарапиев	▶	↑қытай беред ͡ деп̊ сенед // балағой сол ↓/// ↑сонан шұб̊ар деп // шұб̊артаудұ↓/// ↑мамасы шұб̊артаудұкү ↓/// ↑сонұ шұуар деп →// і: // содан шұуар атанып кетті ↓/// сонан // сонам ͡ бәрін →// шұуарларым дейміз ͡б̊ылай ↓/// ↑ ^уөздөрү күлөдү ^уоған ↓/// ↑ана →// нағашысының баласы деб̊ ͡ айтып кеткенсіздерме →// сонда↑ ↑ ^йеее // сонұ ↓/// ↑шұб̊артаудұ // мамасы шұб̊артаудұкүғой // сонан ↓/// ↑шұб̊ар деп ^уойнап̊ →// сонұ шұб̊ар дейміз // ^уөздөрү шұб̊ар десе →// ә дид ↓///	↑ қытай беред ͡ деп̊ сенед →// бала ͡ ғой сол ↓/// ↑ сонан шұб̊ар деп →// шұб̊артаудұ ↓/// ↑ мамасы шұб̊артаудұкү ↓/// ↑ сонұ шұуар деп // і: →// содан шұуар атанып кетті ↓/// ↑ сонан →// сонам ͡ бәрін // шұуарларым дейміз ͡ б̊ылай ↓/// ↑ ^уөздөрү күлөдү ^уоған ↓/// ↑ ана // нағашысының баласы деб̊ ͡ айтып кеткенсіздер ͡ ме // сонда ↑ ↑ ^йе:: →// сонұ ↓/// ↑ шұб̊артаудұ →// мамасы шұб̊артаудұкү ͡ ғой →// сонан ↓/// ↑ шұб̊ар деп ^уойнап̊ // сонұ шұб̊ар дейміз →// ^уөздөрү шұб̊ар десе // ә: дид ↓///	- Қытай беред деп сенед, бала ғой сол. Сонан шұбар деп , Шұбартауды. Мамасы Шұбартаудыкі. Соны шуар деп і…, содан шұар атанып кетті. Сонан, сонан бәрін шуарларым дейміз былай. Өздері күледі оған. - Ана нағашысының баласы деп айтып кеткенсіздер ме сонда? - Еее, соны. Шұбартауды, мамасы Шұбартаудыкі ғой, сонан. Шұбар деп ойнап соны Шұбар дейміз, өздері Шұбар десе ә дид..
Абзал Құспан	▶	↑ ардақты 'ағайын → // құрметті көрөрмендер ↑ /// ↑ ^уосы мүмкүндүкті пайдалана ^уотырып → // мен бүгүн ^йел алдында ы-ы : → // қоғам алдында / белгілі қоғам қайраткері арман шораев ағамыздан кешірім сұрағым келеді ↓ /// ↑ ы-ы : ^й /егер ^йестеріңізде болса → ^йекі мың ^уон тоғыз жылдың қазан айында мен белгілі журналист → // қоғам белсендісі ^уосы сәуле әбділдақанқызына ы-ы : / интервью беру барысында ^уөзүмнің қорғауымдағы // серік түкеев пен // ислам әбішовке қатысты // қылмыстық іс бойынша // тапсырушылардың қатарында ^уос' арман шораев та бар // деген / сипатта мәлімет таратқан болатұнмын ↓ ///	↑ ардақт'ағайын → // құрметті ͡гөрөрмөндер↑^уосұ мүмкүндүкті пайдалана ^уотұрұп → // мем бүгүн ^йел алдында → қоғам алдында ͡б̊елгілі ͡ғоғам қайраткер'арман шораев ағамыздаң гешірім сұрағым ͡геледі ↓ /// ↑ ^йегер ^йестеріңізде ͡б̊олса → // ^йекі мың он тоғұж жылдың ͡ғазан айында мем белгілі жұурналыйст → // қоғам белсендіс'осұ сәул'әб̊ділдақаңқызына ійнтервійүу ͡б̊ерүу ͡б̊арысында ^уөзүмнүң қорғауұмдағы серік түкөөв пен ыйслам әб̊ішовке қатысты қылмыстығ іс ͡пойұнша тап̊сырұушұлардың ͡ғатарында ^уосұ арман шораев та ͡б̊ар деген сыйпатта мәлімет таратқам болатыммын ↓ ///	Ардақты ағайын, құрметті көрермендер! Осы мүмкіндікті пайдалана отырып, мен бүгін ел алдында, қоғам алдында ы-ы белгілі қоғам қайраткері Арман Шораев ағамыздан кешірім сұрағым келеді. Ы-ы егер естеріңізде болса, 2019 жылдың қазан айында мен белгілі журналист, қоғам белсендісі, осы Сәуле Әбділдақанқызына ы-ы интервью беру барысында, өзімнің қорғауымдағы Серік Түкеев пен Ислам Әбішовке қатысты қылмыстық іс бойынша тапсырушылардың қатарында осы Арман Шораев та бар деген ы-ы сипатта мәлімет таратқан болатынмын.
Абзал Құспан	▶	↑ ^уосыған байланысты // маған қатысты талап-арыз беріліп → // азаматтық іс ^уөндүрісі басталған болатын алматы қалалық алмалы ' аудандық сотында ↓ /// ↑ сол сот процесі күні бүгүнге дейін жалғасып келе жатыр → // ↑^уосы айтқан сөздерім үшін → // арман шораевтан кешірім сұрауыма бір ^йемес → // бірнеше жағдай қатарынан себеп болып ^уотыр ↓ /// ↑ біріншіден ^уосы жерде → мән-жағдайларды түсіндіре кетейін ↓ /// ↑ ^уосы сәул' әбділдақанқызына интервью беру барысында → // мен арман шораевты тапсырысшы деп атауыма→^уөзүмнің қорғауымдағы сотталушы азаматтардың // айтқан сөзі себеп болған болатын ↓ /// ↑ ^уол туралы сол интервьюда → // солай ашық айтылды⁀да ↓ ///	↑ ^уосұғам байланысты мағаң ғатысты талаб̊-͡арыз ͡б̊еріліп → // азаматтығ іс өндүрүсі ͡б̊асталғам болатын алматы қалалығ алмалы 'аудандық сотұнда ↓ /// ↑ сол сот процесі ͡гүнү ͡б̊үгүңгө дейін жалғасып келе жатыр → // ↑ ^уос'айтқан сөздөрүм үшүн → // арман шораевтаң гешірім сұрауұма ͡б̊ір емес → // бірнеше жағдай ғатарынан себ̊еп полұб̊ ͡отұр ↓ /// ↑ біріншіден ^уосұ жерде // → мән-жағдайларды түсүндүре ͡гетейін ↓ /// ↑ ^уосұ сәуле 'әб̊ділдақаңқызына ійнтервійүу ͡б̊ерүу ͡б̊арысында → // мен арман шораевты тап̊сырышшы деб̊ ͡атауұма → // ^уөзүмнүң ͡ғорғауұмдағы сотталұуш'азаматтардың айтқан сөзү себ̊еп полғам болатын ↓ /// ↑ ^уол тұуралы сол ійнтервійүуда → // солай ашығ айтылды⁀да ↓ ///	Осыған байланысты ы-ы-ы, маған қатысты талап-арыз беріліп, азаматтық іс өндірісі басталған болатын, Алматы қалалық Алмалы аудандық сотында. Сол сот процесі күні бүгінге дейін жалғасып келе жатыр. Осы айтқан сөздерім үшін Арман Шораевтан кешірім сұрауыма бір емес, бірнеше жағдай қатарынан себеп болып отыр. Біріншіден, осы жерде мән-жағдайларды түсіндіре кетейін. Осы Сәуле Әбділдаханқызына интервью беру барысында, мен, Арман Шораевты тапсырысшы деп атауыма - өзімнің қорғауымдағы сотталушы азаматтардың айтқан сөзі себеп болған болатын. Ол туралы сол интервьюда солай ашық айтылды да.
Абзал Құспан	▶	↑ алайд'арман шораев // бір тапсырысшы болатындай біздің қолымызда → // соның ішінде менің қолымда // бір материалдық сипаттағы → // құжат түріндегі → // қандай да бір болмасын дәлелдер жоқ болатын ал және ^уол кезде⁀де болған жоқ ↓ /// ↑ мен және ^уондай материалдық құжаттар бар деп → // дәлелдемелер бар деп мәлімет айтқан жоқ болатынмын → біріншіден ↓/// ↑ ^йекіншіден ^уосы ^йекі мың ^уон тоғыз жылдың желтоқсан айында мен → // алматы қаласының /^уонкалогиясында → // сол кезд' ауырып жатқан досым бейсен құрамбек бауырымыздың қал-жағдайын біліп барған болатынмын ↓ /// ↑ мен жалғыз барған жоқпын → ^уол кезде қасымызда сәул' әбділдақанқызы болды → ^уортақ достарымыз ғабит абдулазизұлы ^уөзүнің келіншегі ғазизамен бірге болды ↓ /// ↑ барған гезімізде ^уосы палатада бейсекеңнің жан-жары гүлмира⁀да болған болатын ↓ ///	↑ алайд'арман шораев бір тап̊сырышшы ͡б̊олатындай біздің ͡ғолұмұзда → // сонұң ішінде менің ͡ғолұмда ͡б̊ір матерійалдық̊ сыйпаттағы → // құжат түрүндөгі → // қандай да ͡б̊ір ͡б̊олмасын дәлелдер жоқ ͡полатын ал және ^уол кезде⁀де ͡б̊олған жоқ ↓ /// ↑ мен және ^уондай матерійалдық құжаттар ͡б̊ар деп → дәлелдемелер ͡б̊ар деп мәлімет айтқан жоқ ͡полатыммын → // біріншіден ↓ /// ↑ ^йекіншіден ^уос'екі мың ^уон тоғұж жылдың желтоқ̊сан айында мен → // алматы қаласының ^уоңкалогыйасында → // сол гезд'ауұрұп жатқан досұм – бейсең⁀ғұрамбек бауұрұмұздың ͡ғал-жағдайым біліп парғам болатыммын ↓ /// ↑ мен жалғыз ͡б̊арған жоқпұн → // ^уол⁀гезде қасымызда сәул'әб̊ділдақаңқызы болдұ → // ^уортағ ͡достарымыз ғаб̊ыйт аб̊дұулазыйзұлы ^уөзүнүң келіншегі ғазыйзамем бірге ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ барғаң гезімізде 'осұ палатада ͡б̊ейсекеңнің жан-жары гүлмүйра⁀да ͡б̊олғам болатын ↓ ///	Алайда Арман Шораев бір тапсырысшы болатындай біздің қолымызда, соның ішінде менің қолымда бір материалдық сипаттағы, құжат түріндегі, қандай да бір болмасын дәлелдер жоқ болатын ал және ол кезде де болған жоқ. Мен және ондай материалдық құжаттар бар деп, дәлелдемелер бар деп мәлімет айтқан жоқ болатынмын, біріншіден. Екіншіден, осы 2019 жылдың желтоқсан айында мен Алматы қаласының ы-ы онкологиясында сол кезде ауырып жатқан досым – Бейсен Құранбек бауырымыздың қал-жағдайын біліп барған болатынмын. Мен жалғыз барған жоқпын, ол кезде қасымызда Сәуле Әбділдаханқызы болды, ортақ достарымыз Ғабит Абдулазизұлы өзінің келіншегі Ғазизамен бірге болды. Барған кезімізде, осы палатада Бейсекеңнің жан-жары Гүлмира да болған болатын.
Абзал Құспан	▶	↑ осылардың көзүнше → // сол кезде бейсекең⁀де бұл жайға ^уөзінің алаңдаушылығын білдіріп → ай ↑ // абзал → // сендер⁀де ^йелдің азаматтарысыңдар ↓ /// ↑ бірің' айтсам → // ^йекіншісін' айтпай қалсам → // ыңғайсыз болар ↓ /// ↑ бірақ сен келіп ^уотыр ^уекенсің → // саған айтайын → // ^уосы істі сен тоқтатсайшы ↓ /// ↑ азаматсыңдар → // ы-ы : бір-бірлеріңіздің әкелеріңізді sup>уөлтірген ^йештеңелеріңіз жоқ → // алып бара жатқан → деп → осы істі тоқтатуға бір себепкер болсайшы → деп ^уөзүнің ^уөтінішін айтқан болатын ↓ /// ↑ артынан бірақ айтқан болатын → ↑ мен ^йенді ос' айағымнан тұрайын → жазылайын → сосын ^йекеуіңді ^уөзім тоқтатам → әйтпесе қазір саған айтып → ы-ы-ы: арманғ'айт'лмай қалсам ы-ы-ы : → ^уонда дұрыс болмайды → ^йекеуіңе бірдей ^уекі жақтан айтып → мен ^усы істі тоқтатам → деген бағытт' айтқан болатын ↓ ///	↑ ^уосұлардың ͡гөзүншө → сол⁀ гезде ͡б̊ейсекең де ͡б̊ұл жайға ^уөзүнүң алаңдаушұлұғұм білдіріп → ай → аб̊зал → сендер⁀де ^йелдің азаматтарысыңдар ↓ /// ↑ бірің'айтčам → // ^йекіншісін' айтпай қалсам → // ыңғайсыз ͡б̊олар ↓ /// ↑ бірақ̊ сең ͡геліб̊ ^у͡отұр ^йекенсің → // саған айтайын → // ^уосы істі сен тоқтатčайшы ↓ /// ↑ азаматčыңдар → // ы-ы : бір-͡б̊ірлеріңіздің әкелеріңіздің ^уөлтүргөн ^йештеңелеріңіж жоқ → // алып⁀пара жатқан → // деп → // ^уос' істі тоқтатұуға ͡б̊ір себ̊епкер ͡б̊олсайшы → // деб̊ ͡өзүнүң ^уөтүнүшін айтқам болатын ↓ /// ↑ артынам бірағ айтқам болатын → // ↑ мен ^йенді ^уосұ айағымнан тұрайын → // жазылайын → // сосұн ^уекеуүңде ^уөзүм тоқтатам → әйтпесе қазір саған айтып ы-ы-ы : → // армаңғ'айт'алмай⁀ғалсам ы-ы-ы : → // ^уонда дұрұс ͡полмайды → // ^йекеуүңө ͡б̊ірдей ^йекі жақтан айтып → мен ^уос'істі тоқтатам → дегем бағытт'айтқан болатын ↓ ///	Осылардың көзінше, сол кезде Бейсекең де бұл жайға өзінің алаңдаушылығын білдіріп: «- Ай, Абзал, сендер де елдің азаматтарысыңдар. Біріңе айтсам, екіншісіне айтпай қалсам, ыңғайсыз болар. Бірақ сен келіп отыр екенсің, саған айтайын: осы істі сен тоқтатсайшы. Азаматсыңдар, ы-ы бір-бірлеріңіздің әкелеріңізді өлтірген ештеңелеріңіз жоқ, алып бара жатқан», - деп, - «Осы істі тоқтатуға бір себепкер болсайшы», - деп өзінің өтінішін айтқан болатын. Артынан бірақ айтқан болатын: «- Мен, енді, осы аяғымнан тұрайын, жазылайын, сосын екеуіңді өзім тоқтатам, әйтпесе қазір саған айтып, ы-ы-ы Арманға айта алмай қалсам, ы-ы-ы онда дұрыс болмайды, екеуіңе бірдей екі жақтан айтып, мен осы істі тоқтатам», - деген бағытта айтқан болатын.
Аден Марғұлан	▶	↑тұуыстар қалайсыңда:р ↑ /// ↑ кележатқан жаңа жылдарыңме: н ↑ /// ↑ мына біздің марго → // жыл соңұна ͡ дейін → // келін ͡ ап келем деб ͡ ед ↓ /// ↑ сопыйып әлі жүр → // джыл бітті → // келін ͡ де ͡ жоқ → // түк ͡ те ͡ жоқ ↓ /// ↑ мынау / немене джіберілмей ͡ ғалды ↓ /// ↑ марго ↑ / кел ↓ /// ↑ мен сені / грұуппаға салыб жіберійін → // сүуретке түс^іріп ↓ /// ↑ кән / көрійнш ↑ /// ↑ ^уой / мам / неге менің ^уосы ^уоншаме:с фотомды → // грұуппаға жібересіз ↑ /// ↑ кеше анау сүмірейіп → // көзім жанып тұрған фотомды → // статұусқа сапсапсыз ↓ /// ↑ ^уөй ^йенді / телефоннан шығар ↑ ///	↑тұуұстар ͡ ғалайсыңдар ↑ /// ↑ кележатқан жаңа ͡ жылдарыңмен ↑/// ↑ мына б̊іздің марго → // жыл соңұна дейін → // келін алып ͡ гелем деп ^йеді ↓ /// ↑ сопұйұб̊ ͡ әлі жүр → // жыл бітті → // келін͡ де жоқ → // түк͡ те жоқ ↓ /// ↑ мынау / немене жіб̊ерілмей͡ ғалды ↓ /// ↑ марго ↑ / кел↓ /// ↑ мен сені / грұуппаға салыб͡ ̊ жіб̊ерейін → // сүурөткө түсүрүп ↓ /// ↑ кәне / көрөйүншү ↑ /// ↑ ^уой мам / неге менің ^уос'онша sup>йемес фотомдұ → // грұуппаға жіб̊ересіз ↓ /// ↑ кеш'анау сүмүрөйүп → // көзүм жанып тұрған фотомдұ → // статұусқа салып тастап̊сыз ↓ /// ↑ ^уөй ^йенді / телефоннан шығар ↓ ///	- Туыстар қалайсыңдааар? Келе жатқан жаңа жылдарыңмен! Мына біздің Марго жыл соңына дейін келін алып келем деп ед. Сопиып әлі жүр, жыл бітті, келін де жоқ, түк те жоқ. Мынау немене жіберілмей қалды. Марго, кел. Мен сені салып жіберейін суретке түсіріп. - Кән көринш. Ой мам, неге осы менің оншамееес фотомды группаға жібересіз? Кеше анау сүмірейіп, көзім жанып тұрған фотомды статусқа саптастапсыз. - Өй, енді, телефоннан шығар.
Аден Марғұлан	▶	↑вот соны ^уойлап мам → // мен сізге жаңа жылға ↑ /// ↑ ^уотырыңыз каз → // ^уотырыңыз / ^уотырыңыз ↓ /// ↑ айфон ^уон үш сыйлайм ↓ /// ↑ бұл телефонның бір плйұусы → // кійноэффект режимі бар ↓ /// ↑ ^йенді анау ұуатсаптағы → // жаңағы / статұус бар ^йемес ͡ па ↑ // соны кійноэффект режіймімен → // түс^іретін боласыз ↓ /// ↑ ал ^йенді мен → // війдеоға түсіріп жіберейін ↓ /// ↑ тұуыстар / жаңажыл мейрамы → // құтты болсын ↑ /// ↑ ^уойбой / мынаның камерасы → // шынымен күшті ^йекең ͡ ғой / иә ↓ /// ↑ жаңа ^уоскыр дедің ͡ ба ↑ // не ͡ дедің ↑ // соныңа / қалай үміткер болам мен ↑ ///	↑ вот čон'ойлап мам → // мен сізге жаңажылға ↑ /// ↑ ^уотұрұңұз͡ ғәзір → // ^уотұрұңұз / ^уотұрұңұз ↓ /// ↑ айфон ^уонүш сыйлаймын ↓ /// ↑ бұл телефоннұң бір плійұусұ → // кійноэфект ^ірежіймі͡ б̊ар ↓ /// ↑ ^йенд'анау ұуатčаптағы → // жаңағы / статұус ͡ пар ^йемес͡ па ↑ // сонұ͡ гійноэфект ^ірежіймімен → // түсүрөтүм ͡ боласыз ↓ /// ↑ ал ^йенді мен → // війдеоға түсүрүб̊͡ жіб̊ерейін ↓ /// ↑ тұуұстар / жаңажыл мейрамы → / құттұ ͡ б̊олсұн ↑ /// ↑ ^уойб̊ой / мынаның ͡ гамерасы шынымен → // күшт'^йекең ͡ ғой / ійә ↓ /// ↑ жаңа / оскар дедің ͡ ба ↑ // не ͡ дедің ↑ // соғаң͡ ғалай / үмүткөр ͡ б̊олам ͡ мен ↑ ///	- Вот соны ойлап мам, мен сізге жаңа жылға. Отырыңыз каз, отырыңыз, отырыңыз. Айфон 13 сыйлайм. Бұл телефонның бір плюсы киноэффект режимі бар. Енді анау WhatsApp-тағы жаңағы статус бар емес па, соны киноэффект режимімен түсіретін боласыз. - Ал, енді мен видеоға түсіріп жіберейін. - Туыстар, жаңа жыл мейрамы құтты болсын! - Ой, мынаның камерасы шынымен күшті екен ғой, иә. Жаңа оскар дедің ба, не дедің, соныңа қалай үміткер болам мен?
Айдар Асқарбек	▶	↑кинодан үзінді / сакура: дұухын ^уорнында ͡ ма ↑ /// ↑ қорқпай-ақ қой бауырым ↓ /// ↑ қалай ↑ /// ↑ - ↑ маңқа: бірде-бір сенімнен шыққан ^йемес ↓ /// ↑ сізге айттымғо ↓ /// - ↑ сакұура: жәрайд / әзірше сенің қасында жүре тұрсын ↓ /// ↑ көреміз аржағын ↓ /// ↑ - ↑ маңқа: болды братан / көріскенше ^уонда ↓ ///	↑кинодан үзүндү /сакұура: дұухұн ^уорнұнда ͡ ма ↑ /// ↑ қорқпайақ ͡ қой бауұрұм ↓ /// ↑ қалай ↑ /// ↑ -↑маңқа: бірде ͡ б̊ір сенімнен шыққан ^йемес ↓ /// ↑ сізг'айттым ͡ ғой ↑ /// -↑сакура: жарайды →// әзірше сенің ͡ғасында жүрө ͡ тұрсұн ↓ /// ↑ көрөмүз аржағын ↓ /// ↑ -↑маңқа: болдұ братан →// көрүскөнше ^уонда ↓ ///	Кинодан үзінді: «- Сакура: Духың орнында ма? Қорықпай-ақ қой бауырым. Қалай? - Маңқа: Бірде бір сенімнен шыққан емес. Сізге айттым ғой. - Сакура: Жарайд, әзірше сенің қасыңда жүре тұрсын. Көреміз ар жағын. - Маңқа: Болды братан, көріскенше онда».
Айдар Асқарбек	▶	↑әрійне / кастингтен ^уөттім ↓ /// ↑ ы: сол шақтар мен // мвд жұмыснан кеткен болатынмын ↓ /// ↑ солкезде қонаққа балым мақсатывнанын үйіне // қонаққа шәйға келдім ↓ /// ↑ сол сәттерде ы: / меруерт дүйсеновна деген →// кастинг директоры келді ↓ /// ↑ сонда / әңгімелесіп ^уотырып →// сен не жұмыстан кетіп қалдың ͡ ба ↓ /// ↑ сен актерствада көргің келмей ͡ ма ^уөзіңді →// дегенде ійә →// дедім ↓ /// ↑ сөңгійн жарайд / бір кейіпкер бар →// біз соған көрейік деп ^йедік сені →// деп ұсынды ↓///	↑әрійне / кастійңгтен ^уөттүм ↓ /// ↑ ы: сол шақтар мен →// мвд жұмұсұнаң ͡ геткем ͡ болатынмын ↓ /// ↑ солгезде қонаққа ͡ б̊алым мақ̊сатовнаның үйүнө / қонаққа шәйға ͡ гелдім ↓ /// ↑ сол сәттерде / ы: мерүуерт дүйсөновна дегем ͡ біздің ͡ гастійңг дійректорұ ͡гелді ↓ /// ↑ сонда / әңгімелесіп ^уотұрұп / сен не жұмұстаң ͡ гетіп қалдың ͡ ба ↑ /// ↑ сен актерствада / көргүң ͡ гелмей ͡ ма ^уөзүңдү ↑ / дегенде / ійә дедім ↓ /// ↑ сонаң ͡ гейін жарайды →// бір ͡ гейіпкер ͡б̊ар →// біс ͡ соғаң ͡ гөрөйүк деп ^йедік ͡ сені → // деб̊ ͡ұсұндұ ↓ ///	Әрине, кастингтен өттім. Ыы.. сол шақтар мен МВД жұмысынан кеткен болатынмын. Сол кезде қонаққа, Балым Мақсатовнаның үйіне қонаққа шәйға келдім. Сол сәттерде ыы.. Меруерт Дүйсеновна, біздің кастинг директоры келді. Сонда әңгімелесіп отырып: «Сен не жұмыстан кетіп қалдың ба? Сен актерствада көргің келмей ма өзіңді?» -дегенде, «Иә!» -дедім. Сөңгин: - «Жарайд, бір кейіпкер бар, біз соған көрейік деп едік сені» -деп ұсынды.
Айдар Асқарбек	▶	↑ ^уолкезде кейіпкер кеша болатын↓/// ↑мені қарағанда ↓/// ↑ сонда / дәл сол сәтте →// байан мақсатовна кріп келд қонаққа →// балым мақсатовнаға↓/// ↑меруерт дүйсеновна айтқанда →// ^уосы айдарды көрейін деп ^уотырм →// кешаға дегенде →// маған біраз қарап тұрт ͡ та →// бір / ^йекі / бес мійнұуттай / біраз ^уойланып қарап тұрт ͡ та →// жоқ / сакұура қылып көрейк деді ↓ /// ↑ мен ^уолкезде білмейм →// сценарій ^йештеңені ↓ /// ↑сакұура деген кім десем ↑ // сөнен кейін ақырындап түсіндіре бастады ↓/// ↑сүйтіп / бірталай видеопробаларды көрдік ↓/// ↑басқа актерлармен камерада қалай жұмыс істейтінімізді →// біраз жұмыстар болды ↓/// ↑сүйтіп ресмій кастингтен ^уөттік ↓ ///	↑^уолгезде ͡гейіпкер ͡геша ͡б̊олатын ↓ /// мені ͡ғарағанда ↓ /// ↑ сонда / дәл сол сәтте ͡ б̊айан мақ̊сатовна ͡ гіріп келді / қонаққа ͡ б̊алым мақ̊сатовнаға↓/// ↑мерүуөрт дүйсөновн'айтқанда: ^уос'айдарды көрөйүн деп ^уотұрм ͡гешаға дегенде →// мағам ͡ біраз ͡ ғарап тұртды ͡ да →// бір-^йекі / бес мійнұуттай / біраз ^уойланып қарап тұрды ͡ да →// жоқ / сакұура ͡ғылып көрөйүк деді ↓ /// ↑ мен ^уолгезде ͡б̊ілмеймін →// сценарий ^йештеңені ↓ /// ↑ сакұура дегең ͡ гім десем ↑// содаң ͡ гейін ақырындап түсүндүре ͡б̊астады ↓ /// ↑ сөйтүп ͡ пірталай війдеопроб̊аларды ͡гөрдүк ↓/// ↑басқ'актерлармен камерада ͡ғалай жұмұс істейтінімізді →// біраж ͡ жұмұстар ͡ б̊олдұ ↓ /// ↑ сөйтүп ^іресмій / кастійңгтен ^уөттүк ↓ ///	Ол кезде кейіпкер Кеша болатын. Мені қарағанда. Сонда, дәл сол сәтте Баян Мақсатовна кіріп келді, қонаққа Балым Мақсатовнаға. Меруерт Дүйсеновна айтқанда: - Осы Айдарды көрейін деп отырмын Кешаға, - дегенде, маған біраз қарап тұрды да, 1-2 ми.. 5 минуттай, біраз ойланып қарап тұрды да: «жоқ, Сакура қылып көрейік», - деді. Мен ол кезде білмейм сценарий ештеңені. - Сакура деген кім? - десем, содан кейін ғана барып түсіндіре бастады. Сөйтіп бірталай видеопробаларды көрдік. Басқа актерлармен камерада қалай жұмыс істейтінімізді, біраз жұмыстар болды. Сөйтіп ресми кастингтен өттік.
Айдар Асқарбек	▶	↑кійнодан үзінді ↓ /// алмат / ал құрметті әріптестер ↑ // мен сендерд шақырған себебім →// келес'аптаның басынан бастап →// жаңа бағдарламамен гастрөлдік сапарға шығамыз → // мысалы алмат сағатов ағамызбен қарағанда / ы: →/ ^йенді ^уөмірде абыройлы кісі →// үлкен кісі →// байағыдан бері танитын ↓ /// ↑ сомен / кішкене мен қысылдым →// үйткені / сценарій бойынша / ^уонымен қарым қатынасым →// кішкене ^уоған сыйластық жоқ ^йетін ↓/// ↑ы: →/ сол маған кішкене қыйынға соқты ↓/// ↑ солкезде мерүуерт дүйсеновнаның талабы болғаны →// жоще с ним разгаваривай →// деп айтты ↓ /// ↑ дәл → // сол сөзін айтып ^уотырм ↓ /// ↑ сол кішкене қыйынға соқты →// буд' жоще дегені ↓ /// ↑ ійә / бұл менің алғашқы жобам →// бірінші маусым →// менің алғашқы жобам ↓ /// ↑ ^уөзімді сынап көрдім →// ұнады ^уөзіме →// ы: іштегі / бір ынтам бар ^йекенін сезіндім ↓/// ↑ сол дәл жұмыстеп →// ^уотырмыз сол ^йенді ↓///	↑кинодан үзінді / алмат: ал ͡ ғұрмөтт'әріптестер ↑ // мен сендерді шақырған себ̊еб̊ім →// келесі / аптаның басынам ͡ бастап → // жаңа ͡б̊ағдарламамен гастрөлдүк сапарға шығамыз → // мысалы / алмат ͡ čағатов ағамызб̊ең ͡ ғарағанда / ы: →/ ^йенді ^уөмүрд'аб̊ыройлұ ͡ гісі →// үлкөң ͡ гісі / байағыдам ͡ бері таныйтын ↓ /// ↑ сомең ͡ гішкене мең ͡ ғысылдым →// ^уөйткөнү / сценарій ͡ бойұнша ^уонұмең ͡ ғарым қатынасым ͡ гішкене ^уоған сыйластығ ͡ жоқ ^йеді ↓ /// ↑ ы: сол мағаң ͡ гішкене қыйыңға соқтұ ↓ /// ↑солгезде мерүуөрт дүйсөновнаның талаб̊ы ͡б̊олғаны →// жоще с ним разговаривай / деб̊ ͡ айтты ↓ /// ↑ дәл сол сөзүн айтып ^уотұрмұн ↓/// ↑ сол ͡ гішкене қыйыңға соқтұ →// буд' жоще дегені ↓ /// ↑ ійә / бұл менің алғашқ̊ы жоб̊ам →// бірінші маусұм / менің алғашқ̊ы жоб̊ам ↓ /// ↑ ^уөзүмдү сынап көрдүм / ұнады ^уөзүмө →// ы: іштегі ͡ б̊ір ынтам ͡ бар ^йекенін сезіндім ↓/// ↑сол дәл жұмұс істеп ^уотұрмыз / сол ^йенді ↓ ///	Кинодан үзінді. «- Алмат: Ал құрметті әріптестер мен сендерді шақырған себебім, келесі аптаның басынан бастап, жаңа бағдарламамен гәстрөлдік сапарға шығамыз!» Мысалы, Алмат Сағатов ағамызбен қарағанда, ыы.. енді өмірде абыройлы кісі, үлкен кісі, баяғыдан бері танитын. Сомен кішкене мен қысылдым, өйткені, сценарий бойынша онымен қарым қатынасым кішкене оған сыйластық жоқ етін. Ыы.. сол маған кішкене қиынға соқты. Сол кезде Меруерт Дүйсеновнаның талабы болғаны, «Жоще с ним разговаривай»- деп айтты. Дәл сол сөзін айтып отырмын. Сол кішкене қиынға соқты:- «Будь жоще», - дегені. Иа, бұл менің алғашқы жобам бірінші маусым, менің алғашқы жобам. Өзімді сынап көрдім, ұнады өзіме, ыы.. іштегі бір ынтам бар екенін сезіндім. Сол дәл жұмыс істеп отырмыз сол енді..
Айдар Асқарбек	▶	кинодан үзінді / сакұура: жоха маған айтты →// сенің нестегеніңді ↓ /// ↑ сен не ^уолармен жалғыз →// төбелесіп жүрсің ͡ ба ↑ /// кеша: ↑ ійә ↑ /// сакура: ↑ хә: ↓ /// ↑ базар жоқ ↑ /// ↑ бірақ / бұның ақымақтық болдығо ↑/// кеша: ↑ ^йенді ^уол жерден бізге ↑ ақша түсіп тұратын болад ↓/// сакура: ↑ сендердің ^уосы ақшадан басқа ^уойлайтын заттарың бар ͡ ма ↑ /// ↑ не ͡ гөрінді сонша ↑ ///	кинодан үзінді / сакұура: жоха маған айтты →// сенің не'стегеніңді ↓ /// ↑ сен не ^уолармен жалғыз төб̊өлөсіб̊ ͡ жүрсүң ͡ ба ↑ /// кеша: ↑ ійә ↓ /// сакура: ↑ хә ↑ /// ↑ базар жоқ ↑ /// ↑ бірақ / бұнұң ақымақтық ͡ полдұ ͡ ғо ↑ /// ↑ кеша: ↑ ^йенді ^уол жердем ͡ бізге / ақ̊ша түсүп тұратым ͡ болады ↓ /// сакура: ↑ сендердін ^уосұ / ақ̊шадан басқа ^уойлайтын заттарың бар ͡ ма ↑ /// ↑не ͡ гөрүндү сонша ↑ ///	Киондан үзінді: « - Сакура: Жоха маған айтты сенің не істегеніңді. Сен не олармен жалғыз төбелесіп жүрсің ба? - Кеша: Иә! - Сакура: Хә.. (күлкі) Базар жоқ! Бірақ, бұның ақымақтық болды ғой! - Кеша: Енді ол жерден бізге ақша түсіп тұратын болады. - Сакура: Сендердің осы ақшадан басқа ойлайтын заттарың бар ма? Не көрінді сонша?»
Айдар Асқарбек	▶	↑бала ͡ гезден / деп айтсам ^уөтірік болар →/ бірақ / стүуденттік кезде пайда болд ↓/// ↑ стүуденттік кезде / ы: бір ұсыныс түсті ↓/// ↑ менің ^йесімде жоқ қалай болғаны / бірақ →// mg продакшнның →// обратная сторона / деген полуметр киносы бар →// соған мені көрген →// басты рөлге ↓ /// ↑ ^уо жерде ͡ де →/ біраз пробалар болып →// кастингтен біраз ^уөтіп →// ы: →/ главный рөлге ^уөттім ↓ /// ↑ бірақ / ^уолкезде / басты ^ірөлге қарындасым →// аша матайды көрді →// ^йенді продійұусердің ^уөзінің көрүуі бойынша →// ^йенді қарындас пен аға бірге ^уойнай алмадығой →// солкезде маған → // кешір біз ашаны таңдадық →// ^уөйткені ^уолкезде қазақыстанға әйгілі болды →// бізге ͡ де сол керек деген сыйақты ↓ ///	↑бала ͡ гезден деб̊ ͡айтčам →// ^уөтүрүк болар →// бірақ / стүудөнттүк ͡ кезде пайда ͡ б̊олдұ ↓/// ↑ стүудөнттүк кезде / ы: бір ұсұнұс түстү ↓ /// ↑ менің ^уесімде жоғ ͡ ғалай болғаны ͡ б̊ірақ →// мg продак̊шнның ^уоб̊ратная сторона →// деген полұуметір ͡ гұйносұ ͡ б̊ар →// соған мені ͡гөргөн →// басты ^үрөлгө↓ /// ↑^уо жерде ͡ де ͡б̊іраз проб̊алар ͡б̊олұп →// кастійңгтем ͡ біраз ^уөтүп / ы: главный ^үрөлгө ^уөттүм ↓ /// ↑бірақ / ^уол ͡ гезде ͡б̊асты ^үрөлгө қарындасым аша матайды ͡гөрдү →// ^йенді продійұуссөрдүң ^уөзүнүң ͡ гөрүуү ͡б̊ойұнша →// ^йенді ͡ ғарындаспен аға ͡ б̊ірге ^уойнай алмадығой →// солгезде маған →// кешір ͡б̊із ашаны таңдадық →// ^уөйткөнү ^уолгезде қазағыстаңға / әйгілі болдұ →// бізге ͡ де сол ͡ герек деген сыйақты ↓ ///	Бала кезден деп айтсам өтірік болар, бірақ, студенттік кезде пайда болды. Студенттік кезде бір ұсыныс түсті. Менің есімде жоқ қалай болғаны бірақ, МG продакшнның «Обратная сторона» деген полуметр киносы бар, соған мені көрген, басты рөлге. Ол жерде де біраз пробалар болып кастингтен біраз өтіп, главный рөлге өттім. Бірақ, ол кезде басты рөлге қарындасым Аша Матайды көрді, енді продюссердің өзінің көруі бойынша қарындас пен аға бірге ойнай алмайды ғой, сол кезде маған: "Кешір біз Ашаны таңдадық», өйткені ол кезде Қазақстанға әйгілі болды, бізге де сол керек, - деген сияқты..
Айдар Асқарбек	▶	кинодан үзінді/ абзал: ↑ давай ха: ↑/// - ↑жарайсың / братан ↑/// - сакура: еркекше ͡ ма ↑ /// ↑ мұухаға айтып барыңдар →// щеноктарын ^уөзінде ұстасын → // ійе болсын ↑ /// ↑ ұнады →//кейіпкердің ^уөзі →// образы ↓ /// ↑ ы: →/ басында кішкене →// ы: →// сценарій бойынша ^уөзгешелеу ^йеді →// ы: ішкі дүнійесі / әңгімесі кішкене көптеу болатын ↓ /// ↑ сосын режійссер / самал ханыммен кішкене ақылдасып →// бір түйінге келдік ↓ /// ↑ сакұура ^йенді / үлкен бір еркектер қауымының →// көшбашшысы десед ↓ /// ↑ сондықтан ^уоның →// көп сөзі болмауы керек ↓ /// ↑ менің ^уойымша / менің тәжерійбемде →// ^уондай адамдар көргем →// жұмыс барысымен →// білем таныйм ↓ /// ↑ сондықтан / ^уолар көпсөзді болмау керек →// нахты қысқа ͡ да / нұсқа сойлеу керек ↓ /// ↑ сондайғана ^уөзгерістер →// жасадым кішкене →// самал ханыммен ақылдасып ↓ ///	↑кинодан үзінді / абзал: давай ха: - ↑жарайсың / братан ↑/// - сакура: ^йеркек̊ше ͡ ма ↑ /// ↑ мұухаға / айтып ͡ парыңдар →// щеноктарын ^уөзүнд'ұстасын →// ійе ͡б̊олсұн ↑/// ↑ ұнады / кейіпкердің ^уөзү / ^уоб̊разы ↓ /// ↑ ы: басында ͡гішкене / ы: сценарій ͡б̊ойұнша ^уөзгөшөлеу ^йетін →// ы: ішкі дүн^үйөсү / әңгімесі ͡ гішкене ͡ гөптөу ͡б̊олатын ↓ /// ↑ сосұн ^ірежійссер самал ханыммең ͡ гішкен'ақылдасып →// бір түйүңгө ͡ гелдік ↓ /// ↑ сакұура ^йенді / үлкөм ͡ бір ^уеркектер ͡ ғауұмұнұң ͡гөш ͡ пашшысы деседі ↓ /// ↑сондұқтан / ^уонұң ͡гөп сөзү ͡б̊олмауұ ͡герек↓/// ↑менің ^уойұмша / менің тәжерійб̊емде ^уондай адамдар ͡гөргөм →// жұмұс ͡парысымен →// білем таныймын ↓ /// ↑ сондұқтан ^уолар ͡ гөп ͡ сөздү ͡б̊олмау ͡герек →// нақты қысқа ͡ да нұсқа сөйлөу ͡герек ↓ /// ↑ сондай ͡ ғана ^уөзгөрүстер жасадым →// кішкене самал ханыммен ақылдасып ↓ ///	Кинодан үзінді: «- Абзал: Давай хахаа (күлкі) - Жарайсың, братан! - Сакура: Еркекше ма? Мухаға айтып барыңдар Щеноктарын өзінде ұстасын, ие болсын!" Ұнады, кейіпкердің өзі, образы. Ыы.. басында кішкене сценарий бойынша өзгешелеу еді, ішкі дүниесі әңгімесі кішкене көптеу болатын. Сосын режиссер Самал ханыммен кішкене ақылдасып, бір түйінге келдік. Сакура енді, үлкен бір еркектер қауымының көшбасшысы деседі. Сондықтан оның көп сөзі болмауы керек. Менің ойымша, менің тәжерибемде ондай адамдар көргем, жұмыс барысымен, білем таним. Сондықтан олар көп сөзді болмауы керек, нақты қысқа да нұсқа сөйлеуі керек. Сондай ғана өзгерістер жасадым кішкене Самал ханыммен ақылдасып.
Айдар Асқарбек	▶	↑сонанкейн ^йенді ^уөзімнің көзқарасыммен →// былай характерімді шығардым ↓/// ↑ ы: ұнады ↓ /// ↑ несімен ұнады → // әділеттілігімен / әрійне ↓ /// ↑ ^йең бастысы →// сол әділеттілік шығар →// маған ұнағаны ↓ /// ↑ әрійне ^йенді / ^уөз ^уөзіңе деген →// ы: ^уөзімді қатты сынайм →// ^уөз ^уөзіме қатты критикпін ͡ деп айтсам болад ↓ /// ↑ сондықтан / бірінші жоба болғаннан ͡ кейн →// ^йенді шығаралмадым деп ^уойлайм →// біржүз пайызға ↓ /// ↑ бірінші маусымда ↓ /// ↑ ы: ^йенді / толықтай шығаралмадым ͡ деп айтсам ↓ ///	↑сөнаңгейін ^йенді ^уөзүмнүң ͡ гөзғарасыммен → // былай характерімді шығардым ↓/// ↑ ы: ұнады ↓ /// ↑ несімен ұнады ↑ // әділеттілігімен / әрійне↓ /// ↑^йең бастысы → // сол әділеттілік ͡ шығар → // маған ұнағаны ↓ /// ↑ әрійне ^йенді / ^уөз ^уөзүңө деген → // ы: ^уөзүмдү ͡ ғатты сынаймын → // ^уөз ^уөзүмө / қатты ͡грійтійкпін деб̊ ͡айтčам ͡ болады ↓ /// ↑ сондұқтам ͡ бірінші жоб̊а ͡б̊олғаннаң ͡ гейн → // ^йенді шығар'алмадым деп ^уойлаймын → // бір жүз пайызға ↓ /// ↑ бірінші маусұмда ↓ /// ↑ ы: ^йенді/ толұқтай шығар'алмадым деб̊ ͡айтčам ↑ ///	Сонан кейін енді өзімнің көзқарасыммен былай характерімді шығардым. Ыы.. ұнады. Несімен ұнады? Әділеттегімен, әрине. Ең бастысы сол әділеттілік шығар, маған ұнағаны. Әрине, енді өз-өзіңе деген.. өзімді қатты сынайм, өз-өзіме қатты критикпін деп айтсам болады. Сондықтан бірінші жоба болғаннан кейін енді шығара алмадым деп ойлаймын бір 100 пайызға. Бірінші маусымда. Толықтай шығара алмадым деп айтсам..
Айдар Асқарбек	▶	кинодан үзінді / сакура: ↑ брат / аш көзіңді ↑ /// ↑ брат ↑ /// ↑ аш ↑ /// ↑аш көзіңді →// аш ↑ /// ↑ брат ↓ /// ↑ жоқ ↑/// ы: қыйындықтар жаңағы →// түсірілім барысында ͡ да жаңағы →// алмат аға / алмат ағамен кішкене қыйындықтар болды ↓ /// ↑ ұялғанымнан / кішкене қысылғанымнан →// ^уонан ͡ кейін ^уол кісінің мысы күшті болад →// негізі ^уойнағанда ↓ /// ↑ жақсы актерскій бергенімен →// актерлерде сондай бар ↓ /// ↑ партнер қалай беред →// сен солай ^уойнайсың деген сыйақты ↓ /// ↑ ^уөте / актерскій беру →// ^уөте мықты ^уол кісінің / бірақ / екінші жағы мысымен басып тұрад →// ^уол ͡ кісі ↓ ///	↑кинодан үзүндү / сакура: ↑ брат / аш көзүңдү ↑ /// ↑ брат ↑ /// ↑ аш ↑ /// ↑ аш көзүңдү / аш ↑ /// ↑брат ↑/// ↑ жоқ↑ /// ↑ қыйындықтар жанағы / түсүрүлім барысында ͡ да жанағы / алмат аға ↓/// ↑ алмат ағамең ͡ гішкене қыйындықтар ͡ б̊олдұ ↓ /// ↑ ұйалғанымнан / кішкене ͡ ғысылғанымнан → // ^уодаң ͡ гейін ^уол͡ гісінің мысы ͡гүштү ͡ б̊олады → // негізі ^уойнағанда ↓ /// ↑ жақ̊с'актерскій ͡ б̊ергенімен → // актерлерде сондай ͡ б̊ар ↓ /// ↑ партнер ͡ ғалай береді → // сен солай ^уойнайсың деген сыйақты ↓ /// ↑ ^уөт'актерскій ͡ б̊ерүу ^уөтө ͡ мықты ^уол ͡ гісінің → // бірақ / ^йекінші ͡ жағы мысымем ͡ басып тұрады ^уол ͡ гісі ↓ ///	Кинодан үзінді: «- Сакура: - Брат, аш көзіңді! Брат! Аш! Аш көзіңді, аш! Брат! Жоқ! (жылап..)» Қиындықтар жаңағы түсірілім барысында да жаңағы Алмат аға.. Алмат ағамен кішкене қиындықтар болды. Ұялғанымнан, кішкене қысылғанымнан, одан кейін ол кісінің мысы күшті болады, негізі ойнағанда. Жақсы актерский бергенімен актерлерде сондай бар. Партнер қалай береді, сен солай ойнайсың деген сияқты. Өте, актерский беруі өте мықты ол кісінің, бірақ, екінші жағы мысымен басып тұрады ол кісі.
Айдар Асқарбек	▶	↑үлкен кісі тәжерійбесі мол бұл салада →// сондықтан / сондай қыйыншылықтар болды кішкене →// сол кісімен ^уойнағанда →// текстын ұмытып деген сыйақты ↓/// ↑ бірақ / ^уонан ͡ кейн ^уөз-^уөзімді жыйнап →// ^уол кісімен ͡ де сөйлесп келсіп →// бәрін жасадық ↓ /// ↑ сол сахна / ^уодан кейін досымды ^уөлтіретін сахна →// кішкене қыйынға соқты →// ^уөйткені / ^уөте драматійкалық қыйындау сахна →// жаңағы эмоцыйаны шығарұу керек →// бір дүубл'ден болмады бірден ↓ /// ↑ бірақ менде ^уөз ^уөмірімде →// құдай сақтасын сондай болмаса ͡ да →// соған ұқсас сійтұуацыйа болды →// соны кішкене ^йесіме түсіріп →// сонда шығардым кішкене →// десем болад ↓ ///	↑үлкөң ͡ гісі тәжірійб̊есі мол / бұл салада →// сондұқтан / сондай ͡ ғыйыншылықтар ͡б̊олдұ ͡гішкене →// сол ͡ гісімен ^уойнағанда →// тек̊стін ұмұтұп деген сыйақты↓/// ↑бірақ/ ^уонаң ͡ гейн ^уөз ^уөзүмдү жыйнап →// ^уол ͡ гісімен ͡ де сөйлөсүп / келісіп →// бәрін жасадық ↓ /// ↑ сол сахна / ^уодаң ͡ гейін досұмдұ ^уөлтүрөтін сахна →// кішкене ͡ ғыйыңға соқтұ →// ^уөйткөнү / ^уөтө драматыйкалық қыйындау сахна →// жаңағы / эмоцыйаны шығарұу ͡герек →// бір дүубл'дем ͡ болмады ͡б̊ірден ↓/// ↑ бірақ / менде ^уөз ^уөмүрүмде →// құдай сақтасын сондай болмаса ͡ да →// соған ұқ̊сас сійтұуацыйа ͡б̊олдұ →// сонұ ͡гішкене ^йесіме түсүрүп →// сонда шығардым ͡гішкене →// десем ͡ болады↓///	Үлкен кісі тәжірибесі мол бұл салада, сондықтан, сондай қиыншылықтар болды кішкене сол кісімен ойанағанда текстын ұмытып деген сияқты. Бірақ, одан икейін өз өзімді жинап, ол кісімен де сөйлесіп келісіп, бәрін жасадық. Сол сахна, одан кейін досымды өлтіретін сахна, кішкене қиынға соқты, өйткені, өте драматикалық қиындау сахна, жаңағы эмоцияны шығару керек, бір дубльден болмады бірден. Бірақ менде өз өмірімде, құдай сақтасын сондай болмаса да, соған ұқсас ситуация болды, соны кішкене есіме түсіріп сонда шығардым кішкене, десем болады.
Айдар Асқарбек	▶	↑ кинодан үзінді / сакұура: ↑ джоха ↑ // джоха↑ // ↑ брат ↑ /// ↑ көзінді жұмба ↑ /// ↑ браат ↓ /// ↑ аш көзінді ↑ /// ↑ аш ↑ /// ↑ брат джоха ↑ /// ^уой / ^уол дайындық ^уөте мыхты болды ↓ /// ↑ ^йекі айдай мен ольга александровна ^ыландыйна деген → // кісі бар → // ^уөте мықты тәжерійбесі → // мол мастерым менің ↓ /// ↑ ^уөте қатты сыйлайм ↓ /// ↑ сол кісі мені → // әбден барлық қыр сырына үйретті → // әкелді ↓ /// ↑ сол кісмен дайындалдық ↓ /// ↑ дәл ^уосы образға дайындалдық ↓ /// ↑ кәдімгідей текстпен / жұмыс істеп / ^уол кісі ↓ /// ↑ ^уол кіснің ^уөзінің бір ^йерекшелігі сабаққа → // как сабақ ретінде ^йемес → // бір психалагическій жұмыс деп жұмыс істейд ↓ ///	↑кинодан үзінді / сакура: ↑ джоха ↑//↑ джоха ↑ /// ↑брат ↑ /// ↑ көзүндү жұмба ↑ /// ↑ бра:т ↑ /// ↑аш көзүндү↑ /// ↑ аш ↑ /// ↑ брат ↑ /// ↑ джоха /// ↑ ^уой / ^уол дайындық ^уөтө мықты ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ мен ^йек'айдай ^уол'га / алек̊сандровна ^ыландыйна дегең ͡ гісі ͡б̊ар/ ^уөтө мықты →// тәжірійб̊есі мол мастерым менің ↓/// ↑^уөтө ͡ ғатты сыйлаймын ↓/// ↑сол ͡ гісі мен'әб̊ден барлық қыр сырын'үйрөттү / әкелді↓/// ↑сол ͡ гісмен дайындалдық↓/// ↑дәл ^уосұ ^уоб̊разға дайындалдық↓/// ↑кәдімгідей тек̊стпен жұмұс істеп →// ^уол ͡ гісі ↓ /// ↑ ^уол ͡ гіснің ^уөзүнүң бір ^йерек̊шелігі →// саб̊аққа / как / саб̊ақ ^уретінде ^уемес →// бір псійхологійческій жұмұс ͡ теб / жұмұс ͡ істейді ↓ ///	Кинодан үзінді: «- Сакура: Джоха! Джоха! Брат! Көзіңді жұмба! Браат! Аш көзіңді! Аш! Брат! Джоха!». Ой, ол дайындық өте мықты болды. Мен 2 айдай Ольга Александровна Ландина деген кісі бар, өте мықты тәжерибесі мол, мастерім менің. Өте қатты сыйлаймын. Сол кісі мені әбден барлық қыр-сырына үйретті, әкелді. Сол кісімен дайындалдық. Дәл осы образға дайындалдық. Кәдімгідей текстпен жұмыс істеп, ол кісі.. ол кісінің өзінің бір ерекшелігі сабаққа как сабақ ретінде емес бір психологический жұмыс деп жұмыс істейді.
Айдар Асқарбек	▶	↑сен / ^уөз ^уөміріңе мысалы → // бір сахна болса → // со жерде бірден сұрах қояд → // неге ^уос жерде ослай істеды ↑ /// ↑ сокезде сен → // ^уөзің ^уойланып → // ^уөзіне ^уөмірдегі бір сійтұуацыйалард шығарып → // психалогійалық келуің керек ↓ /// ↑ сонда сенің эмоцыйаң шығад деген → // бір ^уөзінің жұмысы бар → // сондай үлкен мол ↓ /// ↑ сол кісмен біраз жұмыстедік → // ^уол кісіге үлкен рахмет → // әбден мен'үйретті → // қыр сырына → // бірақ әлгүнге дейін мен ^уол кісімен араласып → // әлгүнге дейін сабақ алып жүрм ↓ /// кинодан үзінді / тергеуші: ↓ кешаға халықаралық деңгейде іздеу жарыйаладық ↓ /// ↑ ^йерте ͡ ме / кеш ͡ пе ұсталад ↓ /// ↑ сакұура / ыстаған кезде менімен кездестір ↓ ///	↑сен / ^уөз ^уөмүрүңе мысалы / бір сахна ͡б̊олса ↑ // сол жерде ͡б̊ірден сұрақ қойады ↓/// ↑ неге ^уол ^уосұ жерде ^уосұлай істеді ↑ /// ↑ солгезде сен ^уөзүң ^уойланып →// ^уөзүнө ^уөмүрдөгі ͡б̊ір сійтұуацыйаларды шығарып →// псійхологійалық келүуүң ͡герек ↓/// ↑ сонда сенің эмоцыйаң шығады деген →// бір ^уөзүнүң жұмұсұ ͡б̊ар / сондай / үлкөн мол ↓ /// ↑сол ͡ гісімем ͡ біраж ͡ жұмұс ітедік →// ^уол ͡ гісіге / үлкөн ^ырахмет →// әб̊ден мені / үйрөттү ͡ ғыр-сырына ͡б̊ірақ / әлігүңгө ͡ дейін мен ^уол ͡ гісімен араласып →// әлігүңгө дейін саб̊ағ ͡ алып жүрмүн ↓ /// ↑ кійнодан үзүндү / тергеушү / кешаға халықаралығ ͡деңгейде / іздеу жарыйаладық ↓ /// ↑ ^йерте ͡ ме / кеш ͡ пе / ұсталады ↓/// ↑сакұура / ұстағаң ͡ гезде менімең ͡ гездестір↓///	Сен, өз өміріңе мысалы, бір сахна болса, сол жерде бірден сұрақ қояды. Неге ол осы жерде солай істеді? Сол кезде сен өзің ойланып, өзіне өмірдегі бір ситуацияларды шығарып, психологиялық келуің керек. Сонда сенің эмоцияң шығады деген бір өзінің жұмысы бар сондай үлкен, мол. Сол кісімен біраз жұмыс істедік, ол кісіге үлкен рақмет.. әбден мені үйретті қыр-сырына бірақ, әлі күнге дейін мен ол кісімен араласып, әлі күнге дейін сабақ алып жүрм. Кинодан үзінді: « - Тергеуші: Кешаға халықаралық деңгейде іздеу жарияладық. Ерте ме кеш пе ұсталады. - Сакура: ұстаған кезде менімен кездестір.»
Айдар Асқарбек	▶	↑енді әркімнің ^уөз / мысалы / басқа актер болғанда → // мүмкін / сакұураның мінезі басқалай болатынба ͡ еді ↓ /// ↑ әр актердың ^уөзінің → // бір көзғарасы бар деген сыйақты ↓/// ↑ әрійне / мен бұ жерде →// көп сахналарда ^уөзімді қалай көрем → // солай шығардым → // десем болад ↓ /// ↑сол / мысалы / үндемеушілік ↓ /// ↑ ^уол мен шығарған бір ^уойым → // самал ханыммен келісіп ↓ /// ↑ ^уол негізі / бір жағынан ^уөзімнің ͡ де → // характерыма сай затта → // көп сөйлеп сөйлемеу ↓ /// ↑ соны кейбір адамдар ^йенді → // сен образдан шығалмай қалдың → // деген сыйақты күлед / әрійне → // бірақ / ^уол ^уолай ^йемес ↓ /// ↑ мен ^уөзімді қалай көрем → // ^уөмірлік ұстанымым қандай → // соны берүуге тырыстым камерамен ↓ /// ↑ мүмкін бір ^уөзімде → // тұла бойымда жатқан → // бір тұнып жатқан → // бір сезімдерді мен алдыға шығардым → // сакұурамен ↓ /// ↑ әлеуметтік желіде көбнесе → // жетпіс сексен пайыз → // жақсы қабылдады қалық → // бірақ әрійне / крійтійкасыз ͡ да болмайд → // крійтійка ͡ да болды → // ^уойнай алмайсың → // шығармадың деген сыйақты ↓ ///	↑^йенд'әргімнің ^уөз / мысалы / басқ'актер болғанда → // мүмкүн / сакұураның мінезі ͡б̊асқалай болатым ͡ ба ^йеді ↑ /// ↑ әр актердың ^уөзүнүң бір ͡гөзғарасы ͡б̊ар деген сыйақты ↓ /// ↑ әрійне / мем ͡ бұл ͡ жерде → // көп ͡ сахналарда ^уөзүм қалай ͡ гөрөм → // солай шығардым / десем ͡ болады ↓ /// ↑ сол / мысалы / үндөмөушүлүк ↓ /// ↑ ^уол мен шығарғам ͡ бір ^уойұм → // самал ханыммең ͡ гелісіп ↓ /// ↑ ^уол негізі / бір жағынан ^уөзүмнүң ͡ де ͡ характерыма сай затта → // көп ͡ сөйлөп / сөйлөмөу ↓ /// ↑ сонұ ͡гейб̊ір адамдар / ^уенді сен ^уоб̊раздан шығалмай ͡ ғалдың → // деген сыйақты ͡ гүлөдү → // әрійне / бірақ ^уол ^уолай ^уемес ↓ /// ↑ мен ^уөзүмдү ͡ ғалай ͡ гөрөм → // ^уөмүрлүг ͡ ұстанымым ͡ ғандай ↑ // сонұ ͡б̊ерүугө тырыстым ͡гамерамен ↓ /// ↑ мүмкүм ͡ бір ^уөзүмдө → // тұла ͡б̊ойұмда жатқан / бір тұнұб̊ жатқан → // бір сезімдерді мен алдыға шығардым сакұурамен ↓ /// ↑ әлеумөттүг желіде ͡гөбүнөсе жетпіссексен пайыз жақ̊сы қаб̊ылдады ͡ ғалық → // бірағ ͡ әрійне / крійтійкасыз ͡ да ͡б̊олмайды → // крійтійка ͡ да ͡б̊олдұ → // ^уойнай алмайсың / шығармадың / деген сыйақты↓///	Енді әркімнің өз.. мысалы, басқа актер болғанда, мүмкін, сакураның мінезі басқалай болатын ба еді. Әр актердың өзінің бір көзқарасы бар деген сияқты. Әрине, мен бұ жерде.. коп сахналарда өзімді қалай көрем, солай шығардым, десем болады. Сол мысалы, үндемеушілік. Ол мен шығарған бір ойым Самал ханыммен келісіп.. Ол негізі, бір жағынан өзімнің де характерыма сай зат та, көп сөйлеп сөйлемеу. Соны кейбір адамдар енді «сен образдан шыға алмай қалдың», деген сияқты күледі, әрине, бірақ ол олай емес. Мен өзімді қалай көрем өмірлік ұстанымым қандай соны беруге тырыстым камерамен. Мүмкін бір өзімде тұла бойымда жатқан, тұнып жатқан бір сезімдерді мен алдыға шығардым Сакурамен. Әлеуметтік желіде көбінесе 70-80 пайыз жақсы қабылдады халық, бірақ әрине, критикасыз да болмайды, критика да болды «Ойнай алмайсың, шығармадың» деген сияқты..
Айдар Асқарбек	▶	↑ ^йенді мен ^уоған дайын болдым → // әрійне / ^уөз / ^уөзімнің минустарымд білем → // расыменде кейбір каментарыйлар → // ы: шындыққа сай → // ^уоны мен ^уөзім қабылдайм ↓ /// ↑ крійтійканы негізі мен → // ^уөзім жақсы қабылдайм ↓ /// ↑ кинодан үзінді / сакура: ↑ сен мұнда не'степ жүрсің ↑ /// - рауза: ↑ бір сағат бұрын келдім ↓/// ↑ сен не мені көргеніңе / құуанышты ^йемессің ͡ бе ↑ /// - сакура / құуаныштымын ↓/// ↑ бірақ неге айтқанды / тыңдамайсың сен ↓ /// ↑ мен саған айттымғой → // қауіпті деп ↓ /// ↑ - рауза / қауіпті ^йекенін блем → // саған қастандық жасағанын → // не'шін айтпадың ↑ /// ↑ ^йекінші маусым болад деген → // шын айтсам → // үміт ͡ те болған жоқ → // басында / ^уол ^уойламаған жерден → // деген сияқты ↓ ///	↑^йенді мен ^уоған дайым ͡ болдұм / әрійне / ^уөз-^уөзүмнүң мійнұустарымды білем →// ^ырасымен ͡ де ͡гейб̊ір ͡гомментарійлар → // ы: шындыққа сай / ^уонұ мен ^уөзүм ͡ ғаб̊ылдаймын ↓ /// ↑крійтійканы негізі мен ^уөзүм жақ̊сы ͡ ғаб̊ылдаймын ↓/// ↑ кійнодан үзүндү / ↑ сакұура / сен мұнда не'істеп жүрсүң ↑/// ↑ ^ырауза / бірсағат ͡ пұрұн ұшұп ͡ келдім ↓/// ↑сен ͡ не мені ͡ гөргөнүңе ͡ ғұуанышты ^уемессің ͡ бе ↑ /// сакұура / құуаныштымын ↓/// ↑ бірақ неге / айтқанды тыңдамайсың ͡ сен ↑ /// ↑ мен саған айттым ͡ ғой →//қауүптү деп ↓ /// ↑^ырауза / қауүптү ^йекенім ͡ білем → // сағаң ͡ ғастандығ ͡ жасағанын →// н'үшүн айтпадың ↑ /// ^йекінші маусұм ͡ болады деген →// шын айтčам / үмүт ͡ тө ͡б̊олған ͡ жоқ ↓ /// ↑ басында / ^уол ^уойламаған жерден → // деген сыйақты ↓ ///	Енді мен оған дайын болдым, әрине, өз-өзімнің минустарымды білем, расымен де кейбір комментарийлар шындыққа сай, оны мен өзім қабылдаймын. Критиканы негізі мен өзім жақсы қабылдаймын. Кинодан үзінді: «- Сакура: Сен мұнда не істеп жүрсің? - Рауза: Бір сағат бұрын келдім. Сен не мені көргеніңе қуанышты емессің бе? - Сакура: Қуаныштымын! Бірақ неге айтқанды тыңдамайсың сен? Мен саған айттымғой, қауіпті деп. - Рауза: Қауіпті екенін білем, саған қастандық жасағанын не үшін айтпадың?» Екінші маусым болад деген, шын айтсам, үміт те болған жоқ басында, ол ойламаған жерден, деген сияқты.
Айдар Асқарбек	▶	↑быйыл байан мақсатовна келіп айқанда → // ^йекінші маусым болад дегенде → // құуандым әрійне ↓/// ↑ бірақ ^уондай жоспарда болмағаннан кейін → // ^уөзім ͡ де күткен жоқпын ^уоны ↓ /// ↑ бірінші маусымда → // ^йенді әрійне / ^ырауза ^йең басты кейіпкер болғандықтан → // әрійне / акцент сол кісіге болды ↓ /// ↑ сакұураны мен ^уөзім шығарып алдым → // үндемей / көп сөйлемейтін кішкене → // ым: ↓ /// ↑ былай айтсақ → // серый кардійнал дейдіғой → // үндемейтін ійнстійнг деген сияқты ↓ ///	↑быйыл / байан мақ̊сатовна ͡геліб̊ ͡ айқанда → // ^йекінші маусым болады дегенде → // құуандым / әрійне↓/// ↑ бірақ ^уондай / жоспарда ͡ б̊олмағаннаң ͡ гейін → // ^уөзүмдө ͡ гүткөн жоқпұн ^уонұ ↓ /// ↑ бірінші маусұмда / ^йенд'әрійне / ^ырауза ^уең басты ͡гейіпкер ͡б̊олғандықтан → // әрійне / акцент ͡ сол ͡ гісіге ͡ б̊олдұ ↓ /// ↑ сакұураны мен ^уөзүм шығарыб̊ ͡ алдым → // үндөмөй / көп̊ сөйлөмөйтің ͡ гішкене / ым: ↓ /// ↑ былай айтčақ / серый кордійнал дейді ͡ ғой → // үндөмөйтін ійнстійңг деген сыйақты ↓ ///	Биыл Баян Мақсатовна келіп айқанда, «екінші маусым болады» дегенде, қуандым әрине..Бірақ ондай жоспарда болмағаннан кейін, өзім де күткен жоқпын оны. Бірінші маусымда, енді әрине, Рауза ең басты кейіпкер болғандықтан, әрине, акцент сол кісіге болды. Сакураны мен өзім шығарып алдым, үндемей, көп сөйлемейтін кішкене, ымм.. Былай айтсақ "серый кординал" дейді ғой инстинг деген сияқты.
Айдар Асқарбек	▶	↑көлеңкеден бәрін қарап / аңдып ^уотыратын → // сондықтан көп эмоцыйасы жоқ → // бірінші маусымда → // ы: бір лійнійамен → // бір характермен жүретін адам деп → // қойдым ^уөзімд ↓ /// ↑ бірақ ^уосы ^йекінші маусымда → // акцент осы сакұураға болғандықтан → // мен әртүрлі қыр сырларын көрсетүуге тырыстым → // андай эмоцыйамен → // ^уосындай эмоцыйамен ↓ /// ↑ жақсы көрүу сезімі → // ызаланұу сезімі → // әртүрлі эмоцыйалармен көресіз деп → // үміттенем ^йенді ↓/// кинодан үзінді / сакұураның анасы: ↑алағо ↓ /// әкесі: ↑ ^йерте келдіңғо → // бүгін не'стедің ↑ /// сакура: ↑ ^йештеңе / қыдырдым ↓ /// әкесі: ↑ ^йемтиханға дайындалұуың керек ↓/// ↑милициа болұу ^уоңай ^йемес ↓/// сакура: ↑ дайындалып жатырм ↓ /// әкесі: көріп жүрм дайындығыңды ↓ ///	↑көлөңкөдем ͡ бәрің ͡ ғараб̊ ͡ аңдып ^уотұратын →// сондұқтаң ͡ гөб̊ ͡эмоцыйасы жоқ →// бірінші маусымда →// ы: бір ^ілійнійамен →// бір характермен жүрөтүн адам деп →// қойдұм ^уөзүм ↓/// ↑ бірақ ^уосұ ^уекінші маусұмда →// акцент ^уосұ сакұураға ͡ б̊олғандықтан →// мен әртүрлү / қыр-сырларың ͡ гөрсөтүугө тырыстым ↓/// ↑ андай эмоцыйамен →// ^уосұндай эмоцыйамен ↓ /// ↑ жақ̊сы ͡гөрүу сезімі →// ызаланұу сезімі →// әртүрлү эмоцыйамен көрөсүз деб̊ ͡ үмүттөнем ^йенді ↓ /// кинодан үзінді / сакураның анасы: ↑ ала ͡ ғой ↓ /// әкесі: ↑ ^йерте ͡гелдің ͡ ғой →// бүгүн не'стедің ↑/// сакұура: ↑ ^йештеңе / қыдырдым ↓/// әкесі: ^уемтійхаңға дайындалұуұң ͡герек ↓ /// ↑ мійлійційа ͡б̊олұу ^уоңай ^йемес↓/// сакура: ↑ дайындалыб̊ ͡ жатырмын ↓/// әкесі: көрүб̊ ͡ жүрмүн дайындығыңды ↓ ///	Көлеңкеден бәрін қарап аңдып отыратын, сондықтан көп эмоциясы жоқ, бірінші маусымда.. бір линиямен, бір характермен жүретін адам деп қойдым өзімді. Бірақ осы екінші маусымда акцент осы Сакураға болғандықтан, мен әртүрлі қыр-сырларын көрсетуге тырыстым. Андай эмоциямен, осындай эмоциямен. Жақсы көру сезімі, ызалану сезімі, әр түрлі эмоциямен көресіз деп үміттенем енді. Кинодан үзінді: «Сакураның анасы: - Ала ғой. Әкесі: - Ерте келдің ғой.. бүгін не істедің? Сакура: Ештеңе, қыдырдым. Әкесі: - Емтиханға дайындалуың керек. Милиция болу оңай емес. Сакура: - Дайындалып жатырмын. Әкесі: - Көріп жүрмін дайындығыңды.
Айдар Асқарбек	▶	↑ ^йекінші маусым → // түсірілім барысы қыйындау болды → // расыменде ↓/// ↑ ^уөйткені → // басты кейіпкер болғандықтан → // таңертеңнен түнге дейін түсіретінбіз ↓/// ↑ дубл' / дубл' / дубл'→/ сахна / сахна ↓/// ↑тек / киім ауыстыруға ғана үлгердік ↓/// ↑ сосын →/ сол актерлық құрам десек қателесеміз↓/// ↑ бұл ^йекінші маусымда / ^уөте лійнійалар / көп актерлар / көп кейіпкерлер көп ↓/// ↑ негізі мүлдем басқа форматта болғаннан кейін →// кішкене ^уөзінің қыйыншылықтары болды →// әрійне↓/// ↑жаңа актерлық құрам деген сыйахты →// жаңа тәжрійбе ↓ /// ↑ кішкене бірден айтсам қателеспейм →// көрермендерге бұл ^ырауза →// бірінші маусымынан кішкене ^уөзгешелеу формат↓///	↑^йекінші маусым →// түсүрүлім ͡ барысы ͡ ғыйындау ͡б̊олдұ →// ^ырасымен ͡ де ↓ /// ↑ ^уөйткөнү ͡б̊асты ͡гейіпкер ͡ б̊олғандықтан →// таңертеңнен түңгө ͡ дейін түсүрөтімбіз ↓ /// ↑ дұубл' /дұубл' / дұубл' ↓ /// ↑ сахна / сахна ↓ /// ↑ тек / кійім ауұстұруға ͡ ғана / үлгөрдүк ↓/// ↑сосұн / сол актерлық құрам десек →// қателесеміз ↓/// ↑ бұл ^йекінші маусымда / ^уөтө ^ілійнійалар ͡гөп / актерлар ͡гөп / кейіпкерлер ͡гөп ↓/// ↑ негізі мүлдөм ͡ басқа форматта ͡б̊олғаннаң ͡ гейін →// кішкене ^уөзүнүң ͡ғыйыншылықтары ͡б̊олдұ / әрійне ↓/// ↑жаңа / актерлық құрам деген сыйақты→// жаңа тәжрійб̊е ↓/// ↑ кішене ͡б̊ірден айтčам / қателеспеймің ͡ гөрөрмөндерге →// бұл ^ырауза ͡ б̊ірінші маусұмұнаң ͡ гішкене ^уөзгөшөлеу формат ↓ ///	Екінші маусым түсірілім барысы қиындау болды, расымен де. Өйткені басты кейіпкер болғандықтан, таңертеңнен түнге дейін түсіретінбіз. Дубль, дубль, дубль.. сахна, сахна. Тек киім ауыстыруға ғана үлгердік. Сосын, сол актерлық құрам десек қателесеміз. Бұл екінші маусымда, өте линиялар көп, актерлар көп, кейіпкерлер көп. Негізі мүлдем басқа форматта болғаннан кейін, кішкене өзінің қиыншықтары болды, әрине. Жаңа актерлық құрам деген сияқты, жаңа тәжірибе. Кішкене бірден айтсам қателеспейм көрермендерге, бұл Рауза бірінші маусымынан кішкене өзгешелеу формат.
Айдар Асқарбек	▶	↑маған негізі / ^уөте қызық бұл жоба →// несімен ↓/// ↑себебі мен жаңа айтып ^уотырмынғой →// ольга александровнамен жұмыс істегенде →// ^уол кісі / сен ^уөз бұрынғы ^уөміріңді →// сакураның ^уөмірін →// ^уөзің құрастырып →// шығарывал деп айтқан болатын ↓/// ↑ неге ^уол осыған әкеліп соғылды →// ^уосындай ^уөмір неге болды →// ^уосындай сахна неге болватр →// деген сыйақты↓/// ↑ со кезде мен / бүкіл сакұураның ^уөмірін →// ^уөз-^уөзіме қалыптастырывалдым↓/// ↑неге ^уол жас кезде ^уослай↓/// ↑неге ^уол әкеліп соқты →// ^уосындай сійтуацыйаларға →// деген сыйақты ↓/// ↑ ^йең қызығы →// мөлшері мен →// жастық шақ фешбек ↓ ///	↑маған негізі / ^уөтө ͡ ғызық ͡ пұл жоб̊а →// несімен / себ̊еб̊і мен жаң'айтып ^уотұрмұң ͡ ғой → // ол'га александровнамен жұмұс істегенде ^уол ͡ гісі / сен ^уөз ͡б̊ұрұңғұ ^уөмүрүңді →// сакұураның ^уөмүрүн / ^уөзүң ͡ғұрастырып шығарып ͡ ал →// деб̊ ͡айтқам ͡ болатын ↓ /// ↑ неге / ^уол ^уосұған әкеліп соғұлдұ →// ^уосұндай ^уөмүр неге ͡б̊олдұ ↑ // ^уосұндай сахна неге ͡ б̊олұп жатыр деген сыйақты ↓ /// ↑ солгезде мен / бүкүл сакұураның ^уөмүрүн ^уөз-^уөзүмө ͡ ғалыптастырып алдым ↓/// ↑ неге / ^уол жас кезде / ^уосұлай ↓ /// ↑ неге ^уол / әкеліп соқтұ ^уосұндай сійтуацыйаларға / деген сыйақты ↓/// ↑ ^йең ͡ ғызығы / мөлшөрү мен / жастық̊шақ фешбек ↓ ///	Маған негізі өте қызық бұл жоба, несімен. Себебі, мен жана айтып отырмын ғой Ольга Александровнамен жұмыс істегенде ол кісі: - Сен өз бұрыңғы өміріңді, Сакураның өмірін өзің құрастырып шығарып ал, - деп айтқан болатын. Неге ол осыған әкеліп соғылды, осындай өмір неге болды, осындай сахна неге болыпватр деген сияқты. Сол кезде мен бүкіл Сакураның өмірін өз-өзіме қалыптастырып алдым. «Неге ол жас кезде осындай? Неге ол әкеліп соқты осындай ситуацияларға?» деген сияқты. Ең қызығы мөлшері мен жастық шақ фешбек.
Айдар Асқарбек	▶	↑мөлшерімен сол кеп тұр ↓/// ↑сценарійст ^йекеуміздін ^уойымыз →// шақ кеп тұр ͡ да →// неге ^уослай болды ↑ // қалай болды ↑ // сондықтан маған / сол жастық шақты →// ^уөз-^уөзіме қызық болды ^уойнау ↓/// ↑ мен ^уоны ^уөзім ^уойлап шығарып алдымғой →// деген сыйақты ↓/// ↑құдай солай бұйырды ͡ ма →// білмейм ↓/// ↑тағдыр солай болып тұр ^йенді ↓/// ↑мен ^уойлагандағыдай / жаңағы сенарійст ͡ те жазып тұр ͡ да →// мөлшерімен↓/// ↑әрійне/ бір ^йерекшеліктермен↓/// ↑ бірақ / көп сійтұуацыйалар / менің ^уөміріме / ^уөзіме құсайт жастық шақ↓/// ↑мысалы / әкемен деген бір қарым-қатынас →// ^уодан кейн анаммен деген қарым қатынас↓///	↑мөлшөрүмен сол ͡ геп ͡ тұр ↓ /// ↑ сценарійст ^йекеуміздің ^уойұмұз / шақ кеп тұр ͡ да → // неге / ^уосұлай ͡ б̊олдұ / қалай ͡ б̊олдұ ↑ // сонұқтан маған сол жастық̊шақты → // ^уөз-^уөзүммөң ͡ ғызық ͡полдұ ^уойлау ↓ /// ↑ мен ^уонұ ^уөзүм ^уойлап → // шығарыб̊ ͡ алдымғой деген сыйақты ↓ /// ↑ құдай солай бұйұрдұ ͡ ма ͡б̊ілмеймін ↓ /// ↑ тағдыр солай ͡ б̊олұп тұр ^йенді ↓ /// ↑ мен ^уойлағандағыдай жаңағы сценарійст ͡ те жазып тұр ͡ да мөлшөрүмен ↓ /// ↑ әрійне / бір ^йерек̊шеліктермен ↓/// ↑ бірақ / көп / сійтұуацыйалар / менің ^уөмүрүме ^уөзүмө ұқсайды / жастық̊шақ ↓ /// ↑ мысалы / әкеммен дегем ͡ бір ͡ ғарым-ғат^ынас →// ^уодаң ͡ гейн анаммен дегем ͡ ғарым-ғат^ынас↓///	Мөлшерімен сол келіп тұр. Сценарист екеуміздің ойымыз шақ кеп тұр да, неге осылай болды, қалай болды.. сондықтан маған сол жастық шақты өз-өзіме қызық болды ойнау. Мен оны өзім ойлап шығарып алдым ғой деген сияқты. Құдай солай бұйырды ма білмейм. Тағдыр солай болып тұр енді. Мен ойлағандағыдай жаңағы сценарист те жазып тұр да мөлшерімен. Әрине, бір ерекшеліктермен. Бірақ, көп ситуация бар, менің өміріме өзіме ұқсайды жастық шақ. Мысалы әкеммен деген бір қарым-қатынас, одан кейін анаммен деген қарым-қатынас.
Айдар Асқарбек	▶	↑мектепте спорт кезінде →// ^уосындай / ^уосындай мәселелер болды↓/// ↑ ^уөзіме ͡ де ұқсас моменттер ^уөте көп↓/// ↑ ^уөмірдегі ұстанымдарым құсайт→// ійә↓/// ↑ ^уөзімде соны шығарұуға тырыстым→// неге ^уослай / неге ^уослай ↑ /// ↑ ^уөйткені ^уөз ^уойымда →// соған сәйкес келед →// ы: көп жағдайларда / бірақ толықтай ^йемес ^йенді →// әрійне ↓/// ↑сондықтан / ал ^йенді қазіргі ^ұуақытты келсек →// ^уол қыйынға соққан жоқ →// үйткені / ы: бірінші маусым жалғасы →// мен уже характерімді блем →// қалай нестійт сакұураның →// қалай/ ^уосындай сійтұуацыйаларда не істеу керек ^йекенін →// мен блем уже↓/// ↑тәжрійбе бар деген сыйақты ↓/// ↑түсірілім деген алдын ала / жоспар бойынша жүреді↓/// ↑ ^уосындай күні / ^уосындай сахналар түсірілед →// үйткені ^уосындай / ^уосындай лакацыйа болу керек↓///	↑мектепте спорт кезінде ^уосұндай / ^уосұндай мәселелер ͡б̊олдұ ↓/// ↑ ^уөзүмө̊ ͡ дө / ұқ̊сас моменттер ^уөтө̊ ͡ гөп ↓ /// ↑ ^уөмүрдөгү / ұстанымдарым ұқсайды / ійә ↓ /// ↑^уөзүмдө сонұ шығарұуға тырыстым →// неге / ^уосұлай / неге ^уосұлай ↑ /// ↑^уөйткөнү ^уөз ^уойұмда соған сәйкес келеді →// ы: көб̊ ͡ жағдайларда / бірақ толұқтай ^йемес ^йенді / әрійне ↓ /// ↑сондұқтан / ал ^йенді ͡ ғазіргі ^ұуақытты ͡гелсек / ^уол ͡ ғыйыңға соққан жоқ →// ^уөйткөнү / ы: бірінші маусым жалғасы →// мен уже характерім ͡ білем →// қалай не'стейді ↑ // сакұураның ͡ ғалай ↑ // ^уосұндай сійтұуацыйаларда не'стеу ͡ герек ^йекенін мем ͡ білем уже ↓ /// ↑ тәж^ірійб̊е ͡б̊ар деген сыйақты ↓/// ↑ түсүрүлім деген алдын ͡ ала жоспар ͡б̊ойұнша жүрөдү ↓/// ↑ ^уосұндай ͡ гүнү / ^уосұндай сахналар түсүрүледі →// ^уөйткөнү ^уосұндай /^уосұндай ^ылакацыйа ͡б̊олұу ͡герек ↓ ///	Мектепте спорт кезінде осындай-осындай мәселелер болды.. өзіме де ұқсас моменттер өте көп. Өмірдегі ұстанымдарым ұқсайды, иә. Өзім де соны шығаруға тырыстым, неге осылай, неге осылай. Өйткені өз ойым да соған сәйкес келеді көп жағдайларда, бірақ толықтай емес енді, әрине. Сондықтан, ал енді қазіргі уақытты келсек, ол қиынға соққан жоқ, өйткені бірінші маусымның жалғасы, мен уже характерімді білем, қалай не істит, Сакураның қалай осындай ситуацияларда не істеу керек екенін мен білемін уже. Тәжерибе бар деген сияқты. Түсірілім деген алдын ала жоспар бойынша жүреді. Осындай күні осындай сахналар түсіріледі, өйткені осындай-осындай лакация болы керек..
Айдар Асқарбек	▶	↑ ^йең қызық болғаны →// мен үшін / және түсрілім грұуппасы үшін →// ы: сакұураның тұуған күні сахнасын →// менін ^уөз ^уөмірдегі тұуған күніме →// сәйкес келт ͡ та / расменде сол сакұуранын тұуған күні →// менің тұуған күнімде тойладық ↓/// ↑ сол сахналард түсірдік ↓/// ↑сол ^йенді / ^уөмірегідей шықты ͡ да →// расыменде / органично / үйткені ^уөзімнің тұуған күнім болватыр →// құуантай тост айтып атыр →// деген сыйақты расыменде →// тост айтып ^уотыр ͡ да ↓ /// ↑ шынайы болды ↓ /// ↑ сондай бір қызық ^уоқыйға болатын ↓ /// режиссердың ^уөзі таңғалды ↓ /// ↑ таңертең тортпен кеп тұрсам →// не'шін әкеп тұрсың ↓/// ↑бүгін туған күнім →// е: бүгін сахнаны түсіремізғо →// тұуған күн деп ^уөздері таңғалды↓/// ↑сондай бір қызықты сәттер болды↓///	↑^йең ͡ ғызық ͡полғаны мен үшүн →// және түсүрүлім грұуппас'үшүн сакұураның тұуғаң ͡ гүнү сахнасын →// менің ^уөз ^уөмүрдөгі тұуғаң ͡ гүнүмө сәйкес келді ͡ да →// ^ырасымен ͡ де / сол сакұуранын тұуғаң ͡ гүнүн / менің тұуғаң ͡ гүнүмдө тойладық ↓ /// ↑ сол сахналарды түсүрдүк ↓/// ↑ сол ^йенді / ^уөмүрдөгідей шықты ͡ да → // ^ырасымен ͡ де →// органично / ^уөйткөнү ^уөзүмнүң тұуғаң ͡ гүнүм болұп жатыр → // құуантай тост айтып ͡ отұр деген сыйақты →// ^ырасымен ͡ де тост айтып ͡ отыр ͡ да ↑ /// ↑ шынайы ͡б̊олдұ ↓ /// ↑сондай бір ͡ ғызық ^уоқұйға ͡б̊олатын ↓/// ↑^ірежійссердың ^уөзү таңғалды ↓/// ↑ таңертең тортпең ͡ геп тұрсам ↑не'шүн әкеп тұрсұң ↓ /// ↑ бүгүн тұуғаң ͡ гүнүм десем →// ^йе: бүгүн сахнаны түсүрөміз ͡ ғой / тұуғаң ͡ гүн ↑ // деп ^уөздөрү таңғалды ↓/// ↑ сондай ͡ б̊ір ͡ ғызықты сәттер ͡ б̊олдұ ↓ ///	Ең қызық болғаны мен үшін және түсірілім группасы үшін Сакураның туған күні сахнасын, менің өз өмірдегі туған күніме сәйкес келді да, расымен де сол Сакураның туған күнін менің туған күнімде тойладық. Сол сахналарды түсірдік. Сол енді өмірдегідей шықты да, расымен да органично, өйткені өзімнің туған күнім болып ватыр, Қуантай тост айтып атыр деген сияқты, расымен де тост айтып отыр да. Шынайы болды. Сондай бір қызық оқиға болатын. Режиссердың өзі таң қалды. Таңертең тортпен кеп тұрсам: - «не үшін әкеп тұрсың?», - дейді. Бүгін туған күнім десем: - «Ее бүгін сахнаны түсіреміз ғой туған күн», - деп өздері таң қалды. Сондай бір қызықты сәттер болды
Айдар Асқарбек	▶	↑мен айтқандағдай ^ырауза →// мүмкін басқа актриса болғанда →// басқа ^ырауза шығатынбеді ↓ /// ↑жарқынай ͡ да ^уөзін →// табыйғатына байланысты ^ыраузаны шығарды↓/// ↑көрерменге ұнағандағыдай↓/// ↑сондықтан/ көп характердегі →// тұла бойындағы / табиғатындағы бар заттар ^ыраузаға сәйкес келед→// әрійне / жүс пайыз ^йемес →// әрійне/ бірақ келед →// көп заттар↓/// ↑ ^уөмірдегі бір мен айтқандағыдай →// ^уо кісініңде ^уөмірде бір сәйкес →// сійтұуацыйалары болды →// ^ыраузаға құсас↓/// ↑сондықтан / ұқсайд деп айталам↓///	↑мен айтқандағыдай / ^ырауза мүмкүм ͡ басқ'актрыйса ͡ б̊олғанда →// басқа ^ырауза шығатым ͡ бе'ді ↑ /// ↑ жарқынай ͡ да ^йөзүн таб̊ыйғатына ͡б̊айланысты ^ыраузаны шығарды ↓ /// ↑ көрөрмөңге / ұнағандағыдай ↓/// ↑сондұқтан / көп характердегі →// тұла ͡б̊ойұндағы →// таб̊ыйғатындағы ͡б̊ар заттар ^ыраузаға сәйкес келеді → // әрійне / жүс ͡ пайыз ^йемес әрійне → // бірақ келеді / көб̊ ͡ заттар ↓ /// ↑ ^уөмүрдөгі ͡б̊ір мен айтқандағыдай / ^уол ͡ гісінің ͡ де ^уөмүрдө ͡б̊ір сәйкес сійтұуацыйалары ͡б̊олдұ ^ыраузағ'ұқсас ↓ /// ↑ сондұқтан / ұқ̊сайды деб̊ ͡айт'алам ↓///	Мен айтқандағыдай Рауза мүмкін басқа актриса болғанда, басқа Рауза шығатын ба еді... Жарқынай да өзінің табиғатына байланысты Раузаны шығарды. Көрерменге ұнағандағыдай. Сондықтан, көп характердегі, тұла бойындағы, табиғатындағы бар заттар Раузаға сәйкес келеді, әрине 100 пайыз емес әрине, бірақ келеді көп заттар. Өмірдегі бір мен айтқандағыдай ол кісінің де өмірде бір сәйкес ситуациялары болды Раузаға ұқсас. Сондықтан, ұқсайды деп айта аламын.
Айдар Асқарбек	▶	↑ ^уөзінің ^йерекшеліктері бар →// бөлек формат →// көрерменге айтарым →// дәл бірінші маусым жалғасын күтпесін →// кішкене ^йерекшелеу ↓/// ↑ бұл деген / басқа фарматта →// басқа характермен →// көп басқа лійнійалармен / актерлік ↓ /// ↑ бірінші маусым бізде →// меладрама / драма болды десек→// бұл маусым бізде баевик ↓/// ↑көбінесе / ійә / ійә / сондай жаңағы тоқсаныншы жылдарға сәйкес →// көп сійтұуацыйалар жаңағы / көбнесе ^йеркектер қауымы жайында →// деген сыйахты↓/// ↑әрійне / махаббатта бар →// лійрійка ͡ да бар→// барлығы бар↓///	↑^уөзүнүң ^йерек̊шеліктері ͡ б̊ар бөлөк формат → // көрөрмөңг'айтарым → // дәл ͡ б̊ірінші маусымның жалғасың ͡ гүтпөсүн → // кішкене ^йерек̊шелеу ↓ /// ↑ бұл деген / басқа форматта / басқа характермен / көп ͡ пасқа ^ілійнійалармен / актерлік ↓ /// ↑ бірінші маусым бізде → // мелодрама / драма ͡б̊олдұ десек → // бұл маусым бізде ͡б̊оевійк ↓ /// ↑ көб̊үнөсе / ійә / ійә / сондай / жаңағы тоқ̊саныншы жылдарға сәйкес көп̊ ͡ сійтұуацыйалар жаңағы / көбүнөсе ^йеркектер ͡ ғауұмұ жәйында деген сыйақты ↓ /// ↑ әрійне / махаббат ͡ та ͡б̊ар → // ^ылійрійка ͡ да ͡б̊ар → // барлығы ͡б̊ар ↓ ///	Өзінің ерекшеліктері бар бөлек формат, көрерменге айтарым, дәл бірінші маусымның жалғасын күтпесін, кішкене ерекшелеу. Бұл деген, басқа форматта, басқа характермен, көп басқа линиялармен, актерлік... Бірінші маусым бізде мелодрама, драма болды десек, бұл маусым бізде боевик. Көбінесе, иә, иә, сондай, жаңағы 90-жылдарға сәйкес көп ситуациялар жаңағы, көбінесе еркектер қауымы жайында деген сияқты. Әрине, махаббатта бар, лирика да бар, барлығы бар.
Айдар Асқарбек	▶	↑шақыртұулар түсіп жатыр →// ійә / құдайға шүкр →// кәзір талқыланып жатырмз →// келісүу барысында↓/// ↑әртүрлі кейіптер бар→// мысал кәзір үш ұсыныс бар→// соны кәзір келісім сөз жүргізіп жатырмз →// дійректрмен ↓ /// ↑ халық / бір қатып қалған бір кейіпте көргенде→// дұрыс ^йемес болар→// актерлік тұрғыда жүргеннен кейін→// әртүрлі кейіпте көрінүуге тырысұу керек ↓ /// ↑ халық көретіндей↓/// ↑ ^йенді / бір образда қатып қалғанда →// дұрыс ^йемес негізі↓/// ↑мысалы/ кәзір мен бандитты ^уойнасам→// болашақта / керісінше ^уорганда істеп жатқан адамды →// ^уойнауға тырысам↓/// ↑ ^уонан кейн / ы: тарыйхый киноларда түскім келіп жүр↓/// ↑кейіпкерлерді/ батыр болсын→// бій болсын жанағы→// хандар болсын→// сондай бір кейіптерді ^уойнағым кеп жүр→// ^уөзім↓ /// ↑басқа қырлардан көрсетуге↓///	↑шақыртұулар түсүб̊ ͡ жатыр →// ійә / құдайға шүкүр →// қәзір талқыланыб̊ ͡ жатырмыз → // келісүу ͡б̊арысында ↓ /// ↑ әртүрлү ͡ гейіптер ͡ б̊ар / мысал ͡ гәзір үш ұсұнұс ͡ пар →// сонұ ͡ гәзір ͡гелісім сөж ͡ жүргүзүб̊ ͡ жатырмыз дійректормен ↓ /// ↑ халық / бір ͡ ғатып қалғам ͡ бір ͡гейіпте ͡гөргөн ͡ дө → // дұрұс ^йемес ͡полар → // актерлік тұрғұда жүргөннөң ͡ гейін → // әртүрлү ͡ гейіпте ͡гөрүнүугө тырысұу ͡герек ↓ /// ↑халық көрөтүндей ↓ /// ↑ ^йенді / бір ^уоб̊разда ͡ғатып қалғанда дұрұс ^йемес негізі ↓ /// ↑ мысалы / қәзір мем ͡ бандійтты ^уойнасам → // болашақта ͡герісінше ^уорганд'істеп жатқан адамды^уойнауға тырысам ↓ /// ↑ ^уонаң ͡ гейн тарійхій ͡ гійноларда түскүм ͡геліб̊ ͡ жүр ↓ /// ↑ кейіпкерлерді / батыр ͡б̊олсұн → // бій болсұн → // жаңағы / хандар ͡б̊олсұн → // сондай бір ͡гейіптерді ^уойнағым ͡ геліп ͡ жүр ^уөзүм ↓/// ↑ басқа ͡ғырлардаң ͡ гөрсөтүугө ↓ ///	Шақыртулар түсіп жатыр, иә, құдайға шүкір, кәзір талқыланып жатырмыз, келісу барысында. Әртүрлі кейіптер бар, мысал кәзір 3 ұсыныс бар, соны кәзір келісім сөз жүргізіп жатырмыз директормен. Халық бір қатып қалған бір кейіпте көрген де дұрыс емес болар, актерлік тұрғыда жүргеннен кейін, әр түрлі кейіпте көрінуге тырысу керек. Халық көретіндей. Енді, бір образда қатып қалған да дұрыс емес негізі. Мысалы, кәзір мен бандитты ойнасам, болашақта керісінше органда істеп жатқан адамды ойнауға тырысам. Онан кейін тарихи киноларда түскім келіп жүр. Кейіпкерлерді, батыр болсын, би болсын, жаңағы хандар болсын, сондай бір кейіптерді ойнағым келіп жүр өзім. Басқа қырлардан көрсетуге.
Айдар Асқарбек	▶	↑ ^йенді/ менің директырым айтып жатыр →// мүмкін сол тұрғыдада көресін→// ^уөз ^уөзіңді сынап көрерсің деп→// бірақ ^йенді ^уөзімнің вакалдық данныйларым мықты болмағаннан кейн→// ^уөзімді қатты бір көріп тұрған жоқпын→// ^уөзімді↓/// ↑ ^йенд ^уөз әйеліммен ұсынғаннан кейін →// айтайық деп / ^уосындай әдемі ән бар дегеннен кейн→// әйелімнің көңіліне қарап айттық бірге →// ^уенді ↓/// ↑бірақ / ^уо жерде ұялатындай →// бір ^уөзімнің сезімдерім бар↓///	↑^йенді / менің дійректорым айтыб̊ ͡ жатыр →// мүмкүн сол тұрғұда ͡ да ͡ гөрөсүң →// ^уөз - ^уөзүңдү сынап көрерсүң деп →//бірақ ^йенді ^уөзүмнүң вокалдығ ͡ данныйларым мықты ͡ б̊олмағаннаң ͡ гейін →// ^уөзүмдү ͡ ғатты ͡б̊ір ͡гөрүп тұрған жоқпұн →//^уөзүмдү ↓ /// ↑ ^йенді ^уөз әйеліммен ұсұңғаннаң ͡ гейін айтайығ ͡ деп →// ^уосұндай әдем'әм ͡ бар дегеннең ͡ гейн →// әйелімнің ͡гөңүлүне қараб̊ ͡айттық ͡пірге ^йенді ↓ /// ↑ бірақ / ^уол жерд'ұйалатындай бір ^уөзүмнүң сезімдерім ͡ бар↓///	Енді, менің директорым айтып жатыр, мүмкін сол тұрғыда да көрерсің, өз-өзіңді сынап көрерсің деп, бірақ енді өзімнің вокалдық данныйларым мықты болмағаннан кейін, өзімді қатты бір көріп тұрған жоқпын, өзімді. Енді өз әйеліммен ұсынғаннан кейін айтайық деп, осындай әдемі ән бар дегеннен кейін әйелімнің көңіліне қарап айттық бірге енді. Бірақ, ол жерде ұялатындай бір өзімнің сезімдерім бар.
Айдар Асқарбек	▶	↑сіздерге/ көрерменге ұнайд →// деген үміттеміз тек ↓ /// ↑барынша тырыстық→// актерлар болсын→// сійомочнайа грұуппа болсын→// режиссер / прадюссер барынша жақсы жасауға тырыстық↓/// ↑ал ^йенді / көрермен / ы: ^уөз бағасын айтар↓/// ↑бұйырса күтеміз →// жақсы жаңалықтарды→// жақсы эмоцыйаларды / көрерменнен жақсы бағаларды↓///	↑сіздерге / көрөрмөңг'ұнайды деген үмүттөміз тек ↓ /// ↑ барынша тырыстық →// актерлар ͡б̊олсұн →// сьемочная грұуппа ͡б̊олсұн →// ^ірежійссер / продйұуссер ͡ да ͡ б̊арынша жақ̊сы жасауға тырыстық ↓ /// ↑ ал ^йенді / көрөрмөн ^уөз ͡ б̊ағасын айтар ↓ /// ↑ бұйұрса / күтөмүж ͡ жақ̊сы жаңалықтарды →// жақ̊сы эмоцыйаларды ͡ гөрөрмөннен →//жақ̊сы ͡ б̊ағаларды ↓ ///	Сіздерге, көрерменге ұнайды деген үміттеміз тек. Барынша тырыстық, актерлар болсын, сьемочная группа болсын, режиссер, продюссер да барынша жақсы жасауға тырыстық. Ал енді, көрермен өз бағасын айтар. Бұйырса күтеміз жақсы жаңалықтарды, жақсы эмоцияларды көрерменнен, жақсы бағаларды.
Айдос Сарым	▶	↑ассалаумағалейкүум/ құрметті көрермен/ ардақт'ағайын ↓/// ↑нартай аралб̊айұлы каналында сұқбат↓/// ↑бүгін біз ы ы қазақ̊станның ^уөзге ^йелдермен сыртқы сайасаты тұурал'айтамыз // және соңғ'апталарда ^йелімізге ͡б̊ілесіздер// бірқатар мемлекеттің басшылары келді// әлемдік алпауыт мемлекеттердің басшылары келді↓/// ↑^уолардың ^уойлап келген ^уой жоспары// хәм мүдделері ^іресмій бақт'айтылғандай ма// жоқ па деген көптеген сауал бар↓/// ↑^йелдің арасында және тарап жатқан д'алұуан түрл'ақпарат бар↓/// ↑солардың анық қанығын айтайық деп ^уотырмыз↓/// ↑^йелг'анық ақпаратты жеткізейін деп ^уотырмыз↓/// ↑бүгін бейсенбінің кеші ы ы↓/// ↑бүгін біздің спійкеріміз// стұудійамызд'айдос сарым мырза/ қош келдіңіз↓/// ↑армысыз↓/// ↑жағдайыңыз қалай↓/// ↑құдай деп↓/// ↑^йенді сіздер сыртқы сайасатты ͡б̊ілесіз↓/// ↑бұрыннан бері/ ^йенді сұқбаттасып жүрміз↓/// ↑жалпы қарапайым ^йелдің қазір көкейіндегі/ ^уойындағы сауалдан бастайық↓///	↑ассалаумағалейкүум/ құрметті ͡гөрөрмөн/ ардақт'ағайын ↓/// ↑нартай аралб̊айұлұ ͡ганалында сұқбат↓/// ↑бүгүм біз ы ы қазақ̊станның ^уөзгө ^йелдермен сыртқы сайасаты тұурал'айтамыз // және соңғ'апталарда ^йелімізге ͡б̊ілесіздер// бірқатар мемлекеттің башшылары ͡гелді// әлемдіг алпауұт мемлекеттердің башшылары ͡гелді↓/// ↑^уолардың ^уойлап келген ^уой жоспары// хәм мүддөлөрі ^іресмій бақт'айтылғандай ма// жоқ па дегең ͡ гөптөгөн сауал бар↓/// ↑^йелдің арасында және тараб̊ жатқан д'алұуан түрл'ақпарат бар↓/// ↑солардың анық қанығын айтайығ ͡деп ^уотұрмұз↓/// ↑^йелг'анық ақпаратты жеткізейін деп ^уотұрмұз↓/// ↑бүгүм бейсембінің ͡геші ы ы↓/// ↑бүгүм біздің спійкеріміз// стұудыйамызд'айдос сарым мырза/ қош келдіңіз↓/// ↑армысыз↓/// ↑жағдайыңыз ͡ғалай↓/// ↑құдай деп↓/// ↑^йенді сіздер сыртқы сайасатты ͡б̊ілесіз↓/// ↑бұрұннам бері/ ^йенді сұқбаттасыб̊ жүрмүз↓/// ↑жалпы қарапайым ^йелдің ͡ғазір ͡гөкөйүндегі/ ^уойұндағы сауалдам бастайық↓///	- Ассалаумағалейкум, құрметті көрермен, ардақты ағайын! Нартай Аралбайұлы каналында сұқбат. Бүгін біз ы-ы Қазақстанның өзге елдермен сыртқы саясаты туралы айтамыз және соңғы апталарда елімізге, білесіздер, бірқатар мемлекеттің басшылары келді, әлемдік алпауыт мемлекеттердің басшылары келді. Олардың ойлап келген ой-жоспары һәм мүдделері ресми БАҚ-та айтылғандай ма, жоқ па деген көптеген сауал бар. Елдің арасында және тарап жатқан да алуан түрлі ақпарат бар. Солардың анық-қанығын айтайық деп отырмыз. Елге анық ақпаратты жеткізейін деп отырмыз. Бүгін бейсенбінің кеші ы-ы. Бүгін біздің спикеріміз - студиямызда Айдос Сарым мырза, қош келдіңіз! - Армысыз! - Жағдайыңыз қалай, - Құдай деп. - Енді сіздер сыртқы саясатты білесіз. Бұрыннан бері, енді, сұқбаттасып жүрміз. Жалпы қарапайым елдің қазір көкейіндегі, ойындағы сауалдан бастайық.
Айдос Сарым	▶	↑нег'әлемдік державалардың ^уөкілдері/ басшылары/ презійденттері/ басқа да мемлекеттің басшылары қазақ̊станға келгіштеп кетті↓/// ↑соңғы кезд'әлемде болып жатқан текетірес// әс^іресе мынау қытай мен батыстың арасындағы// ^іресей мем батыстың арасындағы текетірес// ^іресейдің айналасындағы мемлекеттердің/ ^уоның ішінде қазб̊а ͡б̊айлығы көп// әс^іресе ͡б̊із сыйақты ^уөте сійрек кездесетін металдары ͡б̊ар↓/// ↑лійтій деген сыйақты// басқа деген сыйақты// қазіргі мына чійп дейміз ғой// ұйалы телефонға/ көлікке/ басқасына қажетті чійптердің ішінде ^уөте сійрек кездесетін металдардың қосындысы ͡б̊ар↓/// ↑сол сондай жаңағы шійкізаты ͡б̊ар ^йелдердің қадір қасійетін ^йеселеп арттырып жіб̊ерд// және ^уоның ^йешбір ^йелге жеке дара тәуелді ͡б̊олмау'үшін күрес басталып кетті↓/// ↑негізгі себ̊еб̊і ^уосы↓/// ↑^йенді шындап келетін болса/ шамамен ^уосындай↓///	↑нег'әлемдік державалардың ^уөкүлдөрі/ башшылары/ презійденттері/ басқа да мемлекеттің башшылары қазақ̊стаңға ͡гелгіштеп кетті↓/// ↑соңғұ ͡гезд'әлемде болұб̊ жатқан текетірес// әс^іресе мынау ͡ғытай мем батыстың арасындағы// ^іресей мем батыстың арасындағы текетірес// ^іресейдің айналасындағы мемлекеттердің/ ^уонұң ішінде қазб̊а ͡б̊айлығы ͡гөп// әс^іресе ͡б̊іс сыйақты ^уөтө сійрек кездесетін металдары ͡б̊ар↓/// ↑лійтій деген сыйақты// басқа деген сыйақты// қазіргі мына чійп дейміз ғой// ұйалы телефоңға/ көлүккө/ басқасына ͡ғажетті чійптердің ішінде ^уөтө сійрек кездесетін металдардың ͡ғосұндұсы ͡б̊ар↓/// ↑сол сондай жаңағы шійкізаты ͡б̊ар ^йелдердің ͡ғадір ͡ ғасыйетін ^йеселеб̊ ͡арттырыб̊ жіб̊ерд// және ^уонұң ^йешбір ^йелге жеке дара тәуөлдү ͡б̊олмау'үшүн күрөс ͡пасталып кетті↓/// ↑негізгі себ̊еб̊і ^уосұ↓/// ↑^йенді шындап келетім болса/ шамамен ^уосұндай↓///	- Неге әлемдік державалардың өкілдері, басшылары, президенттері, басқа да мемлекеттің басшылары Қазақстанға келгіштеп кетті? - Соңғы кезде әлемде болып атқан текетірес, әсіресе, мынау Қытай мен батыстың арасындағы, Ресей мен батыстың арасындағы текетірес Ресейдің айналасындағы мемлекеттердің, оның ішінде қазба байлығы көп, әсіресе, біз сияқты, өте сирек кездесетін металдары бар. Литий деген сияқты, басқа деген сияқты, қазіргі мына чип дейміз ғой, ұялы телефонға, көлікке, басқасына қажетті чиптердің ішінде өте сирек кездесетін металдардың қосындысы бар. Сол сондай, жаңағы шикізаты бар елдердің қадір-қасиетін еселеп арттырып жіберд және оның ешбір елге жеке-дара тәуелді болмауы үшін күрес басталып кетті. - Негізгі себебі - осы. - Енді шындап келетін болса, шамамен осындай.
Айдос Сарым	▶	↑қараңызшы ^йенді франсійа презійденті келіп кеткенде де// кеше мына түрік мемлекеттер ұйымының ^уөкілдер'айтылғанда да// бүгін мінекей ^іресей федерасійасы презійденті владіймійр пұутійн келгенде де жасалған келісімдерді қарасақ// барлығ'эканомійкалық сыйпатқ'ійе / ійә↓/// ↑^ұуағдаластық жаңағы/ біздің ^йелге салған ійнвестійсійа// біздің салған қаражатымыз// тауар айналымы ^уөсіп жатқаны ^уөзге де ^уөзге↓/// ↑бірақ тек эканомійкалық астармен ^уөлшенбейді ғой↓/// ↑сондықтан әр жаңағы/ сапарын жеке жеке талдасақ деген менд'ұс^ұныс бар↓/// ↑бірінш'іі біз ͡б̊үгін ақорданың телеграм каналынан көрген// ақорданың ^іресмій сайтынан көрген ақпараттардан бөлек// әс^ірес'эканомійкалық бастамалардан бөлек// пұутійн қазақ̊стаңға н'үшін келді↓/// ↑ пұутійн қазақ̊станға і і аймақаралық форұумды ^уөткүзүу үшін келді↓/// ↑жоқ/ бұл ^йенді ^іресмій жағы↓/// ↑жоқ/ ^йенді↓/// ↑ бейресмій↓/// ↑^йенді ͡б̊ілесіз ғой/ франсійа презійденті ͡б̊асқалары келіп кетті кешегіде↓///	↑қараңышшы ^йенді франсыйа презійденті ͡геліп кеткенде де// кеше мына түрүг мемлекеттер ұйұмұның ^уөкүлдөр'айтылғанда да// бүгүн мінекей ^іресей федерасыйасы презійденті владыймыйр пұутійң ͡ гелгенде де жасалғаң ͡ гелісімдерді ͡ғарасақ// барлығ'эканомұйкалық сыйпатқ'ійе / ійә↓/// ↑^ұуағдаластығ жаңағы/ біздің ^йелге салған ійнвестійсійә// біздің салғаң ͡ ғаражатымыз// тауар айналымы ^уөсүб̊ жатқаны ^уөзгө де ^уөзгө↓/// ↑бірақ тег эканомұйкалығ астармен ^уөлшөмбөйді ғой↓/// ↑сондұқтан әр жаңағы/ сапарын жеке жеке талдасағ ͡деген менд'ұс^ұнұс бар↓/// ↑бірінш'іі біз ͡б̊үгүн ақорданың телеграмм ͡ ганалынаң ͡ гөргөн// ақорданың ^іресмій сайтынаң ͡ гөргөн ақпараттардам бөлөк// әс^ірес'эканомұйкалық бастамалардам бөлөк// пұутійң ͡ ғазақ̊стаңға н'үшүн келді↓/// ↑пұутійң ͡ ғазақ̊стаңға і і аймақаралық форұумдұ ^уөткүзүу үшүн келді↓/// ↑жоқ/ бұл ^йенді ^іресмій жағы↓/// ↑жоқ/ ^йенді↓/// ↑бейресмій↓/// ↑^йенді ͡б̊ілесіз ғой/ франсыйа презійденті ͡б̊асқалары ͡геліп кетті ͡гешегіде↓///	- Қараңызшы, енді Франция президенті келіп кеткенде де, кеше мына Түрік мемлекеттер ұйымының өкілдері айтылғанда да, бүгін мінекей, Ресей Федерациясы президенті Владимир Путин келгенде де жасалған келісімдерді қарасақ, барлығы экономикалық сипатқа ие, иә. Уағдаластық, жаңағы, біздің елге салған инвестиция, біздің салған қаражатымыз, тауар айналымы өсіп жатқаны өзге де өзге. Бірақ тек экономикалық астармен өлшенбейді ғой. Сондықтан әр жаңағы, сапарын жеке-жеке талдасақ деген менде ұсыныс бар. Бірінші, і-і біз бүгін Ақорданың телеграмм каналынан көрген, Ақорданың ресми сайтынан көрген ақпараттардан бөлек, әсіресе, экономикалық бастамалардан бөлек, Путин Қазақстанға не үшін келді? - Путин Қазақстанға і-і аймақаралық форумды өткізу үшін келді. - Жоқ, бұл енді ресми жағы. - Жоқ, енді... - Бейресми. Енді білесіз ғой, Франция президенті, басқалары келіп кетті кешегіде.
Айдос Сарым	▶	↑жоқ ^йенді/ біріншідем пұутійн ^уосұ жылдың ішінде тоқаевпен аз гездескен жоқ↓/// ↑ мәселе кездескен кездеспегенде ^йемес↓/// ↑мәселе шынымен де/ бұл сапардың біріншіден/ ұзақ мерзім бойы жоспарлаңған'анық // ұзақ мерзім бойы дайындалған'анық ↓/// ↑^уол жаңағыдай/ ^уой кеше пұутійн/ а а макрон келіпті ғой↓/// ↑мен де ^йертең артынан барып// бара салайыншы↓/// ↑^ұуысымнан шығып кетпесін деген майда шүйд'әңгіме ^йемес↓/// ↑бұл жерде тағы да қайталап айтамын// бұл кем дегенде төрт ай дайындалған шара↓/// ↑ал ^йегер ^уоның ішінд'айтатын болсақ// ^уоның жылдың бас^ынан бері мемлекет басшысы мем пұутійн і і үш ^ірет пе/ төрт ^ірет әртүрлі форұумдарда/ басқаларда кезікті↓/// ↑жетінші қазанда кездесті// мінекей ^уон үшінші қазанда кездескен↓///	↑жоқ ^йенді/ біріншідем пұутійн ^уосұ жылдың ішінде тоқаевпен аз ͡гездескен жоқ↓/// ↑ мәселе ͡гездескең ͡ гездеспегенде ^йемес↓/// ↑мәселе шынымен де/ бұл сапардың біріншіден/ ұзағ мерзім бойұ жоспарлаңған'анық // ұзағ мерзім бойұ дайындалған'анық ↓/// ↑^уол жаңағыдай/ ^уой ͡геше пұутійн/ а а макроң ͡ геліпті ғой↓/// ↑мен де ^йертең артынам барып// бара салайыншы↓/// ↑^ұуұсұмнан шығып кетпесін деген майда шүйд'әңгіме ^йемес↓/// ↑бұл жерде тағы да ͡ғайталаб̊ ͡айтамын// бұл ͡гем дегенде төрт ай дайындалған шара↓/// ↑ал ^йегер ^уонұң ішінд'айтатын болсақ// ^уонұң жылдың бас^ынам бері мемлекет ͡пашшысы мем пұутійн і і үш ^ірет пе/ төрт ^ірет әртүрлү форұумдарда/ басқаларда ͡гезікті↓/// ↑ жетінші ͡ғазанда ͡гездесті// мінекей ^уон үшүншү қазанда ͡гездескен↓///	- Жоқ, енді, біріншіден, Путин осы жылдың ішінде Тоқаевпен аз кездескен жоқ. Мәселе кездескен-кездеспегенде емес. Мәселе, шынымен де, бұл сапардың, біріншіден, ұзақ мерзім бойы жоспарланғаны анық, ұзақ мерзім бойы дайындалғаны анық. Ол, жаңағыдай, «ой, кеше Путин... а-а Макрон келіпті ғой. Мен де ертең артынан барып, бара салайыншы. Уысымнан шығып кетпесін» деген майда-шүйде әңгіме емес. Бұл жерде, тағы да қайталап айтамын, бұл кем дегенде, төрт ай дайындалған шара. Ал егер оның ішінде айтатын болсақ, оның жылдың басынан бері мемлекет басшысы мен Путин і-і 3 рет пе, 4 рет әртүрлі форумдарда, басқаларда кезікті. - 7 қазанда кездесті, мінекей, 13 қазанда кездескен.
Айдос Сарым	▶	↑жоқ/ әртүрл'үлкен форұумдар ͡б̊олды ғой↓/// ↑қытайда форұум болды// ^уөзб̊ек̊станда форұум болды// басқасы ͡б̊олдұы дегендей↓/// ↑йағній мәселе кездесүулердің санында ^йемес// мәселе сапасында↓/// ↑^йегер ͡б̊ұрынғы/ алдындағы сапарлармен салыстыратын болсақ// бүгінгінің жөні б̊өлек↓/// ↑бүгінгінің тікелей біздің қазақ̊станның эканомійкасына// әрб̊ір қазақ азаматының қалтасына қатысты мүддесіб̊ар↓/// ↑сайасый тұрғыда ше↓/// ↑сайасый тұрғыда мен бұдан бір қауіп қатер көріп жатқан жоқпын↓/// ↑а а ^йендеше ͡б̊ылай неге ͡б̊іздің аудійторійа// қазақ̊стандық аудійторійа пүутійннің сапарын/ жалпы ^іресей бійлік ^уөкілдерінің сапарын// неге ͡б̊ылай айтұуға ^йенді ^іреті келе ме// жоқ па дей тұрғанмен жанымызға жақын қаб̊ылдаймыз↓/// ↑^йенді ͡б̊іріншіден ы ы ұукраинадағы соғыс↓/// ↑қандай да ͡б̊ір үреймен және↓/// ↑үрей бар↓/// ↑ ійә/ үрей жоқ ^йемес// ^уол байағыдан бар↓///	↑жоқ/ әртүрл'үлкөн форұумдар ͡б̊олдұ ғой↓/// ↑қытайда форұум болдұ// ^уөзб̊өк̊станда форұум болдұ// басқасы ͡б̊олдұ дегендей↓/// ↑йағный мәселе ͡гездесүулөрдүң санында ^йемес// мәселе сапасында↓/// ↑^йегер ͡б̊ұрұңғұ/ алдындағы сапарлармен салыстыратым болсақ// бүгүңгүнің жөнү ͡б̊өлөк↓/// ↑бүгүңгүнің тікелей біздің ͡ғазақ̊станның эканомұйкасына// әрб̊ір ͡ғазағ азаматының ͡ғалтасына ͡ғатысты мүддөсү ͡б̊ар↓/// ↑сайасый тұрғұда ше↓/// ↑сайасый тұрғұда мем бұдам бір ͡ғауүп қатер ͡гөрүб̊ жатқан жоқпұн↓/// ↑а а ^йендеше ͡б̊ылай неге ͡б̊іздің аудыйторұйа// қазақ̊стандығ аудыйторұйа пүутійннің сапарын/ жалпы ^іресей бійлік ^уөкүлдөрінің сапарын// неге ͡б̊ылай айтұуға ^йенді ^іреті ͡геле ме// жоқ па дей тұрғаммен жанымызға жақың ͡ ғаб̊ылдаймыз↓/// ↑^йенді ͡б̊іріншіден ы ы ұукраинадағы соғұс↓/// ↑қандай да ͡б̊ір үрөймөн және↓/// ↑үрөй бар↓/// ↑ ійә/ үрөй жоқ ^йемес// ^уол байағыдам бар↓///	- Жоқ, әртүрлі үлкен форумдар болды ғой. Қытайда форум болды, Өзбекстанда форум болды, басқасы болды дегендей. Яғни мәселе кездесулердің санында емес, мәселе сапасында. Егер бұрынғы, алдындағы сапарлармен салыстыратын болсақ, бүгінгінің жөні бөлек. Бүгінгінің тікелей, біздің Қазақстанның экономикасына, әрбір қазақ азаматының қалтасына қатысты мүддесі бар. - Саяси тұрғыда ше? - Саяси тұрғыда мен бұдан бір қауіп-қатер көріп жатқан жоқпын. - А-а ендеше, былай, неге біздің аудитория, қазақстандық аудитория Путиннің сапарын, жалпы Ресей билік өкілдерінің сапарын, неге былай айтуға енді реті келе ме, жоқ па, дей тұрғанмен жанымызға жақын қабылдаймыз? - Енді, біріншіден, ы-ы Украинадағы соғыс. - Қандай да бір үреймен және. -Үрей бар. Иә, үрей жоқ емес, ол баяғыдан бар.
Айдос Сарым	▶	↑^йекі қазақтың бір^інің айтатын мақалы ͡б̊ар// ^уорыспенен дос болсаң// қасың'алып жататын құрал сайман бар дегендей↓/// ↑^уоның барлығы ͡б̊ар↓/// ↑ұукраійнадағы жағдай/ басқа жағдай бізге тійіп кетпей ме деген үрей бар↓/// ↑^уоны жоққа шығар'алмаймыз // ^уол бар↓/// ↑бірақ мен тағы да қайталап айтар ^йедім// бізд'ійнтернетте тек ^уөз^үнің ған'аудійторійасымен // ійнфармасійонный пұузырь дейді ғой// тек ^уөзін ғана қолдайтын/ ^уөз^үне ған'ақпарат алмасатын аудійторійамен араласатын адамдардың саны көп↓/// ↑^уолар ͡б̊асқ'ақпаратты / басқа дүнійені/ басқ'әлемді байқап жатқан жоқ↓/// ↑^уолардың түс^үнігінде қазір үлкен бір ұукраійна ͡б̊ар// ^уоны қорғап жатқан батыс бар↓/// ↑қалғанының бәрі ͡б̊ір зұлымдық күштері деп ^йесептейді де↓/// ↑бұл қателік// біздің тұрғымыздан келетім болсақ↓/// ↑^уон'эмосійоналды түрд'әртүрлі де ͡б̊ағалауға ͡б̊олады↓///	↑^йекі ͡ғазақтың бір^інің айтатын мақалы ͡б̊ар// ^уорұспенен дос ͡полсаң// қасың'алып жататың ͡ ғұрал саймам бар дегендей↓/// ↑^уонұң барлығы ͡б̊ар↓/// ↑ұукраійнадағы жағдай/ басқа жағдай бізге тійіп кетпей ме деген үрөй бар↓/// ↑^уонұ жоққа шығар'алмаймыз // ^уол бар↓/// ↑бірағ мен тағы да ͡ғайталаб̊ ͡айтар ^йедім// бізд'ійнтернетте тек ^уөз^үнүң ған'аудыйторұйасымен // ійнформасыйоннұй пұузұрь дейді ғой// тек ^уөзүн ғана ͡ғолдайтын/ ^уөз^үнө ған'ақпарат алмасатын аудыйторұйамен араласатын адамдардың саны ͡гөп↓/// ↑^уолар ͡б̊асқ'ақпаратты / басқа дүнүйөнү/ басқ'әлемді байқаб̊ жатқан жоқ↓/// ↑^уолардың түс^үнүгінде қазір үлкөм бір ұукраійна ͡б̊ар// ^уонұ қорғаб̊ жатқам батыс ͡пар↓/// ↑қалғанының бәрі ͡б̊ір зұлұмдұқ күштөрү деп ^йесептейді де↓/// ↑бұл ͡ғателік// біздің тұрғұмұздаң ͡ гелетім болсақ↓/// ↑^уон'эмасыйоналды түрд'әртүрлү де ͡б̊ағалауға ͡б̊олады↓///	- Екі қазақтың бірінің айтатын мақалы бар: «Орыспенен дос болсаң, қасыңа алып жататын құрал-сайман бар» дегендей. Оның барлығы бар. Украинадағы жағдай, басқа жағдай бізге тиіп кетпей ме деген үрей бар. Оны жоққа шығара алмаймыз, ол бар. Бірақ мен тағы да қайталап айтар едім, бізде интернетте тек өзінің ғана аудиториясымен, информационный пузырь дейді ғой, тек өзін ғана қолдайтын, өзіне ғана ақпарат алмасатын аудиториямен араласатын адамдардың саны көп. Олар басқа ақпаратты, басқа дүниені, басқа әлемді байқап жатқан жоқ. Олардың түсінігінде қазір үлкен бір Украина бар, оны қорғап жатқан батыс бар. Қалғанының бәрі бір зұлымдық күштері деп есептейді де. Бұл – қателік, біздің тұрғымыздан келетін болсақ. Оны эмоционалды түрде әртүрлі де бағалауға болады.
Айдос Сарым	▶	↑менің д'адам ^іретіндег'эмосыйам бар↓/// ↑ мен мысал үшін/ дәл қазір алдыңызға келіп// жанымдағы жүрегімдег'әңгімені бұрынғыдай ашып айтып// ақтара сал'алмайм ↓/// ↑себ̊еб̊і мен белгілі ͡б̊ір мемлекеттік міндеттерд'атқарып жатырмын↓/// ↑менің алып жатқан ақпараттарым бар↓/// ↑менің қолға ͡б̊еріп// мын'ақпаратты айтұуға ͡б̊олмайд деген ақпараттарым бар↓/// ↑^уос^ұның бәрін ^йескеретін болсақ// мен айтар ^йедім// басқаша ͡б̊ылай деп айтар ^йедім// біз ͡б̊үгін қалай десек те// біреуг'ұнасын ұнамасын// sup>йең алдымем бүкіл әңгімені географійадан бастауымыз керек̊ сыйақты↓/// ↑бір/ ^йекінші мәсел'ақпараттан бастауымыз керек↓/// ↑^йекінші географійадан бастауымыз керек дегеніміз// ы ы анда санд'адамдар айнаға көб̊^үрек қарайтын сыйақты да// айнаға ^уөз^үнің телекамерасына// ^уөз^үнің ұйалы телефонына көб̊^үрек қарайд та// басқа дүнійенің бар ^йекенін ұмытып кететін сыйақты↓///	↑менің д'адам ^іретіндег'эмосұйам бар↓/// ↑мен мысал үшүн/ дәл ͡ғазір алдыңызға ͡геліп// жанымдағы жүрөгүмдег'әңгімені бұрұңғұдай ашыб̊ ͡айтып// ақтара сал'алмаймын↓/// ↑себ̊еб̊і мем белгілі ͡б̊ір мемлекеттіг міндеттерд'атқарып жатырмын↓/// ↑менің алыб̊ жатқан ақпараттарым бар↓/// ↑менің ͡ғолға ͡б̊еріп// мын'ақпаратты айтұуға ͡б̊олмайды деген ақпараттарым бар↓/// ↑^уос^ұнұң бәрін ^йескеретім болсақ// мен айтар ^йедім// басқаша ͡б̊ылай деб̊ ͡айтар ^йедім// біз ͡б̊үгүң ͡ ғалай десек те// біреуг'ұнасын ұнамасын// ^йең алдымем бүкүл әңгімені географыйадам бастауұмұз ͡герек̊ сыйақты↓/// ↑бір/ ^йекінші мәсел'ақпараттан бастауұмұз ͡герек↓/// ↑^йекінші географыйадам бастауұмұз ͡герек дегеніміз// ы ы анда санд'адамдар айнаға ͡гөб̊^үрөк қарайтын сыйақты да// айнаға ^уөз^үнүң телекамерасына// ^уөз^үнүң ұйалы телефонұна ͡гөб̊^үрөк қарайды да// басқа дүнүйөнүң бар ^йекенін ұмұтұп кететін сыйақты↓///	- Менің де адам ретіндегі эмоциям бар. Мен, мысал үшін, дәл қазір алдыңызға келіп, жанымдағы, жүрегімдегі әңгімені бұрынғыдай ашып айтып, ақтара сала алмайм. Себебі мен белгілі бір мемлекеттік міндеттерді атқарып жатырмын. Менің алып жатқан ақпараттарым бар. Менің қолға беріп, «мына ақпаратты айтуға болмайд» деген ақпараттарым бар. Осының бәрін ескеретін болсақ, мен айтар едім, басқаша былай деп айтар едім, біз бүгін қалай десек те, біреуге ұнасын-ұнамасын, ең алдымен, бүкіл әңгімені географиядан бастауымыз керек сияқты. Бір, екінші мәселе ақпараттан бастауымыз керек. Екінші, географиядан бастауымыз керек дегеніміз – ы-ы анда-санда адамдар айнаға көбірек қарайтын сияқты да, айнаға, өзінің телекамерасына, өзінің ұялы телефонына көбірек қарайд да, басқа дүниенің бар екенін ұмытып кететін сияқты.
Айдос Сарым	▶	↑шындап келетін болсақ// үлкен глоб̊ұусқа/ йа картаға қарайтын болсақ// біздің үстімізд'алпауыт ^іресей бар// шығысымызд'алпауыт қытай бар// ^уоңтүстігімізде ^уөсіп келе жатқан// амбійсійас'артып келе жатқан ійслам әлемі ͡б̊ар↓/// ↑^уос'үш күштің бар ^йекенін ^йешқ̊ашан ^йестен шығарұуға ͡б̊олмайд↓/// ↑және жеріңді көтеріп кет'алмайсың ^йешқ̊айда↓/// ↑^уөк^үнішке ^уорай ма/ бақытымызға ^уорай ма/ әлемдегі тоғызыншы терійторійа қолғ'алып жүретін шаб̊адан ^йемес↓/// ↑апарып ^йеуроодақтың ^уортасына қойа салатын// ^уөздерін'ұнайтын немесе жаңағы гавай аралдарының// жаңағы клійматы жұмсақ/ жаңағы қасында жайлы жер// жылы теңізі ͡б̊ар ^йелдің арасын'апарып // бара салатын// ^уол ^уондай шаб̊адан ^йемес↓/// ↑біз ^уөзімізге құдай берген кеңістікті дұрыс ійгерүуіміз керек// және сол кеңістіктің айналасындағы ^йелдермен дұрыс қарым қатынас жасауымыз керек↓///	↑шындап келетім болсақ// үлкөн глоб̊ұусқа/ йа картаға ͡ғарайтым болсақ// біздің үстүмүзд'алпауұт ^іресей бар// шығысымызд'алпауұт қытай бар// ^уоңтүстүгүмізде ^уөсүп келе жатқан// амбыйсыйас'артып келе жатқан ыйслам әлемі ͡б̊ар↓/// ↑^уос'үш күштүң бар ^йекенін ^йешқ̊ашан ^йестен шығарұуға ͡б̊олмайды↓/// ↑және жеріңді ͡гөтөрүп кет'алмайсың ^йешқ̊айда↓/// ↑^уөк^үнүшке ^уорай ма/ бақытымызға ^уорай ма/ әлемдегі тоғұзұншы терійторұйа ͡ғолғ'алып жүрөтүн шаб̊адан ^йемес↓/// ↑апарып ^йеуроодақтың ^уортасына ͡ғойа салатын// ^уөздөрүн'ұнайтын немесе жаңағы гавай аралдарының// жаңағы ͡глыйматы жұмсақ/ жаңағы қасында жайлы жер// жылы теңізі ͡б̊ар ^йелдің арасын'апарып // бара салатын// ^уол ^уондай шаб̊адан ^йемес↓/// ↑біз ^уөзүмүзге құдай бергең ͡ геңістікті дұрұс ійгерүуүмүз ͡герек// және сол ͡геңістіктің айналасындағы ^йелдермен дұрұс қарым ͡ғатынаш ͡ шасауұмұз ͡герек↓///	- Шындап келетін болсақ, үлкен глобусқа, я картаға қарайтын болсақ, біздің үстімізде алпауыт Ресей бар, шығысымызда алпауыт Қытай бар, оңтүстігімізде өсіп келе жатқан, амбициясы артып келе жатқан ислам әлемі бар. Осы үш күштің бар екенін ешқашан естен шығаруға болмайд. - Және жеріңді көтеріп кете алмайсың ешқайда? - Өкінішке орай ма, бақытымызға орай ма, әлемдегі тоғызыншы территория қолға алып жүретін шабадан емес. Апарып Еуроодақтың ортасына қоя салатын, өздеріне ұнайтын немесе жаңағы, Гавай аралдарының, жаңағы, климаты жұмсақ, жаңағы, қасында жайлы жер, жылы теңізі бар елдің арасына апарып, бара салатын, ол ондай шабадан емес. Біз өзімізге құдай берген кеңістікті дұрыс игеруіміз керек және сол кеңістіктің айналасындағы елдермен дұрыс қарым-қатынас жасауымыз керек.
Айдос Сарым	▶	↑мен сізге шынымд'айтайын // ^йешбір ͡б̊ізге келген мемлекет макрон болсын// шарль мійшел болсын// ұурсұула фон дер ^ілйайен болсын// тіпті зеленскійдің ^уөзі қазақ̊станға келіп// бізг'әңгіме айт'алмайд ↓/// ↑қазақтар сіздердікі дұрыс ^йемес↓/// ↑сіздер мынау ^уорысты тастап// бізге қашық болыңдар// біздің айтқанымызб̊ен жүріңіздер деп// ақ̊ш та/ басқа да/ ^йешкім де ^йешқ̊ашан әңгім'айтып көрген ^йемес↓/// ↑айтпайды да/ себ̊еб̊і ^уолар шын сайасатпен айналысад// шын тарыйхты ͡б̊ілед// және шын географійамен жұмыс істейд/ жағрафійамен↓/// ↑^уолар түс^үніп ^уотыр қазақ̊станның жағдайын↓/// ↑бізге келген ^йенді ^уөзім қатысқан талай көптеген келіссөздер ͡б̊олд↓/// ↑соның барлығында ͡б̊іздің әс^іресе/ батыстық әріптестеріміз айтад// қазақтар ͡б̊із сіздерді түс^үнеміз// жағдайларың ^йенді ^уоңай ^йемес↓/// ↑мынандай ^йекі көрішінің арасында ^уотырұу↓/// ↑біздер сіздерге ͡б̊ір ғана ^уөт^үніш айтамыз дейд↓///	↑мен сізге шынымд'айтайын // ^йешбір ͡б̊ізге ͡гелген мемлекет макром болсұн// шарль мійшель болсұн// ұурсұула фон дер ^ілйәйем болсұн// тіпті зеленскійдің ^уөзү қазақ̊стаңға ͡геліп// бізг'әңгіме айт'алмайды↓/// ↑қазақтар сіздердікі дұрұс ^йемес↓/// ↑сіздер мынау ^уорұстұ тастап// бізге ғашық ͡полұңдар// біздің айтқанымызб̊ен жүрүңүздер деп// ақ̊ш та/ басқа да/ ^йешкім де ^йешқ̊ашан әңгім'айтып көргөн ^йемес↓/// ↑айтпайды да/ себ̊еб̊і ^уолар шын сайасатпен айналысады// шын тарыйхты ͡б̊іледі// және шын географыйамен жұмұс істейді/ жағрафыйамен↓/// ↑^уолар түс^үнүп ^уотұр ͡ғазақ̊станның жағдайын↓/// ↑бізге ͡гелген ^йенді ^уөзүм қатысқан талай ͡гөптөгөң геліссөздөр ͡б̊олдұ↓/// ↑сонұң барлығында ͡б̊іздің әс^іресе/ батыстығ әріптестеріміз айтады// қазақтар ͡б̊іс сіздерді түс^үнөміз// жағдайларың ^йенді ^уоңай ^йемес↓/// ↑мынандай ^йекі ͡гөрүшүнің арасында ^уотұрұу↓/// ↑біздер сіздерге ͡б̊ір ғана ^уөт^үнүш айтамыз дейді↓///	- Мен сізге шынымды айтайын, ешбір бізге келген мемлекет, Макрон болсын, Шарль Мишель болсын, Урсула фон дер Ляйен болсын, тіпті Зеленскийдің өзі Қазақстанға келіп, бізге әңгіме айта алмайд. «Қазақтар сіздердікі дұрыс емес. Сіздер мынау орысты тастап, бізге ғашық болыңдар, біздің айтқанымызбен жүріңіздер» деп, Ақш та, басқа да, ешкім де ешқашан әңгіме айтып көрген емес. Айтпайды да. Себебі олар шын саясатпен айналысад, шын тарихты білед және шын географиямен жұмыс істейд, жағрафиямен. Олар түсініп отыр Қазақстанның жағдайын. Бізге келген, енді өзім қатысқан талай көптеген келіссөздер болд. Соның барлығында біздің, әсіресе, батыстық әріптестеріміз айтад: «Қазақтар, біз сіздерді түсінеміз, жағдайларың, енді, оңай емес. Мынандай екі көрішінің арасында отыру. Біздер сіздерге бір ғана өтініш айтамыз» дейд.
Айдос Сарым	▶	↑сіздер мынау ^іресейдің қарұу жарағын қамтамасыз ^йететін дүнійелерді сатпасаңыздар// соларды транзійт жасамасаңыздар ͡б̊олды деген әңгімеден басқа ^йештеңе деген жоқ↓/// ↑қалғанын ^уөздеріңіз ͡б̊ілесіздер↓/// ↑қалай қорғанасыздар↓/// ↑қалай жүресіздер↓/// ↑пүутійнмен ай^ына ^йекі ^ірет кездесесіз ͡б̊е↓/// ↑үш айда ͡б̊ір ^ірет кездесесіз ͡б̊е↓/// ↑бұл сіздің шарұуаларыңыз дейд↓/// ↑біз қазір сол ^ірежіймді қамтамасыз ^йетіп ^уотырмыз↓/// ↑^іресеймен сауда саттығымыз ^уөсіп келе жатыр↓/// ↑^уол тікелей біздің бйүуджетк'әсер ^йетіп жатыр// эканомійкалық ^уөсімг'әсер ^йетіп жатыр↓/// ↑пүутійммен/ йағній ^іресеймен сауда ^уол біздің саудамыздың төрттен бірі↓/// ↑^іресей үшінші ме/ төртінші халықаралық ійнвестор// біреуг'ұнасын / ұнамасын↓/// ↑^йегер ͡б̊іреу қазақ̊стандағы сыншы// мен мійлійондаған халықты ^уөзім ас^ырайм// бүгінгі тауып жатқан нәпақасын тауып берем↓///	↑сіздер мынау ^іресейдің ͡ғарұу жарағың ͡ ғамтамасыз ^йететін дүнүйөлөрді сатпасаңыздар// соларды транзыйт ͡шасамасаңыздар ͡б̊олдұ деген әңгімедем басқа ^йештеңе деген жоқ↓/// ↑қалғанын ^уөздөрүңіз ͡б̊ілесіздер↓/// ↑қалай ͡ғорғанасыздар↓/// ↑қалай жүрөсүздер↓/// ↑пүутійммен ай^ына ^йекі ^ірет кездесесіз ͡б̊е↓/// ↑үш айда ͡б̊ір ^ірет кездесесіз ͡б̊е↓/// ↑бұл сіздің шарұуаларыңыз дейді↓/// ↑біз ͡ғазір сол ^ірежіймді ͡ғамтамасыз ^йетіп ^уотұрмұз↓/// ↑^іресеймен сауда саттығымыз ^уөсүп келе жатыр↓/// ↑^уол тікелей біздің бйүуджөтк'әсер ^йетіб̊ жатыр// эканомұйкалық ^уөсүмг'әсер ^йетіб̊ жатыр↓/// ↑пүутійммен/ йағный ^іресеймен сауда ^уол біздің саудамыздың төрттөм бірі↓/// ↑^іресей үшүншү ме/ төртүншү халықаралығ ійнвестор// біреуг'ұнасын / ұнамасын↓/// ↑^йегер ͡б̊іреу ͡ғазақ̊стандағы сыншы// мен мійлійондаған халықты ^уөзүм ас^ырайм// бүгүңгү тауұб̊ жатқан нәпақасын тауұп ͡перемін↓///	- «Сіздер мынау Ресейдің қару-жарағын қамтамасыз ететін дүниелерді сатпасаңыздар, соларды транзит жасамасаңыздар болды» деген әңгімеден басқа ештеңе деген жоқ. «Қалғанын өздеріңіз білесіздер. Қалай қорғанасыздар? Қалай жүресіздер? Путинмен айына екі рет кездесесіз бе? Үш айда бір рет кездесесіз бе? Бұл сіздің шаруаларыңыз» дейд. Біз қазір сол режимді қамтамасыз етіп отырмыз. Ресеймен сауда-саттығымыз өсіп келе жатыр. Ол тікелей біздің бюджетке әсер етіп жатыр, экономикалық өсімге әсер етіп жатыр. Путинмен, яғни Ресеймен сауда - ол біздің саудамыздың төрттен бірі. Ресей 3-ші ме, 4-ші халықаралық инвестор, біреуге ұнасын, ұнамасын. Егер біреу, Қазақстандағы сыншы: “Мен миллиондаған халықты өзім асырайм, бүгінгі тауып жатқан нәпақасын тауып берем.
Айдос Сарым	▶	↑жолды ^уөзім салам// пенсійасын ^уөзім төлейм// жалақысын ^уөзім төлейм↓/// ↑кем дегенде бйүуджеттің төртөн бірін деп айтčыншы// ^уонда ^іресеймен шекараны жауып тастайық↓/// ↑ал ^йегер ^уосы топтың ішінде тоқтамыс атамыз сыйақты// үш айдың ішінде ͡б̊арып// мәскеуді шауып/ ^уөртеп кетем дейтін адам болса// ^уонда залұужныйға ^уорынбасар ͡б̊олып барсын// зеленскійдің ^уорынбасары ͡б̊олып барсын// війсе презійденті ͡б̊олып↓/// ↑жақ̊сы/ түс^үнікті↓/// ↑^йекінші жағы ͡б̊ар// ақпарат деген әңгіме ͡б̊ар↓/// ↑бізде жаңағы↓/// ↑бірінші жағын ы ы түйіндеп кетейік↓/// ↑демек/ қазақ̊стандықтарға қазір пүутійннің бұл сапарынан үрейленетін ^йешқ̊андай негіз жоқ↓/// ↑^йенді франсұуз келді// франсұуз ͡б̊олып кеткен жоқпыз// қытай келді// қытай болып кеткен жоқпыз// ^уорыс келді// ^уорыс болып кетпейміз↓/// ↑бұл бірінш'әңгіме ↓///	↑жолдұ ^уөзүм саламын// пенсійәсын ^уөзүм төлөймүн// жалақысын ^уөзүм төлөймүн↓/// ↑кем дегенде бйүуджөттүң төртөм бірін деб̊ ͡айтčыншы// ^уонда ^іресеймен шекараны жауұп тастайық↓/// ↑ал ^йегер ^уосұ топтұң ішінде тоқтамыс атамыс сыйақты// үш айдың ішінде ͡б̊арып// мәскеудү шауұп/ ^уөртөп кетемін дейтін адам болса// ^уонда залұужнұйға ^уорұмбасар ͡б̊олұп ͡парсын// зеленскійдің ^уорұмбасары ͡б̊олұп ͡парсын// війсе презійденті ͡б̊олұп↓/// ↑жақ̊сы/ түс^үнүкті↓/// ↑^йекінші жағы ͡б̊ар// ақпарат деген әңгіме ͡б̊ар↓/// ↑бізде жаңағы↓/// ↑бірінші жағын ы ы түйүндөп кетейік↓/// ↑демек/ қазақ̊стандықтарға ͡ғазір пүутійннің бұл сапарынан үрөйлөнетін ^йешқ̊андай негіж жоқ↓/// ↑^йенді франсұуз ͡гелді// франсұуз ͡б̊олұп кеткен жоқпұз// қытай ͡гелді// қытай болұп кеткен жоқпұз// ^уорұс келді// ^уорұс ͡полұп кетпейміз↓/// ↑бұл бірінш'әңгіме ↓///	- Жолды өзім салам, пенсиясын өзім төлейм, жалақысын өзім төлейм. Кем дегенде бюджеттің төртен бірін» деп айтсыншы, онда Ресеймен шекараны жауып тастайық. Ал егер осы топтың ішінде Тоқтамыс атамыз сияқты “үш айдың ішінде барып, Мәскеуді шауып, өртеп кетем” дейтін адам болса, онда Залужныйға орынбасар болып барсын, Зеленскийдің орынбасары болып барсын, вице-президенті болып. - Жақсы, түсінікті. - Екінші жағы бар, ақпарат деген әңгіме бар. Бізде, жаңағы... - Бірінші жағын, ы-ы түйіндеп кетейік. Демек, қазақстандықтарға қазір Путиннің бұл сапарынан үрейленетін ешқандай негіз жоқ. - Енді француз келді, француз болып кеткен жоқпыз, қытай келді, қытай болып кеткен жоқпыз, орыс келді, орыс болып кетпейміз. Бұл - бірінші әңгіме.
Айдос Сарым	▶	↑^йекіншіден жаңағы/ жағ^ырапыйа деген әңгімен'айақтайық ↓/// ↑біздер айналамыздағы ͡б̊ар ^йелмен дұрыс қарым қат^ынас ^уорнатұуға міндеттіміз↓/// ↑тіпті кешегі/ әлі күнге дейін әлем терарійстік ұйым деп танып жүрген талійб̊анмен д'ым^ыраға келіп жатырмыз/ керек десе↓/// ↑^уөйткен'ауғанстан біздің неміс сатып алады↓/// ↑бійдайымызд'алады ↓/// ↑бійдайымыз ͡б̊ен ұнымызд'алады // және ^уоның талыйб̊анмен біздің қазіргі қарым қат^ынастарымыз эканомійкалық// кейб̊ір венгрійа сыйақты ^йелдермем пара пар↓/// ↑кеше келіп/ ^уорден алып кетті↓/// ↑йағній ͡б̊іздің басты жұмыс// қалай болғанда да қазақтың мүддесін іск'асырұу // сон'алдыға / ^уөрге домалатұу// қалай болғанда д'әр тығ^ырықты мәселеден қыйсынды қыйыннан қыйыстырып// жол тауып ^уөтүу↓/// ↑ бұл географійаға ͡б̊айланысты↓///	↑^йекіншіден жаңағы/ жағ^ырапыйа деген әңгімен'айақтайық ↓/// ↑біздер айналамыздағы ͡б̊ар ^йелмен дұрұс қарым қат^ынас ^уорнатұуға міндеттіміз↓/// ↑тіпті ͡гешегі/ әлі ͡гүңгө дейін әлем терорұйстіг ұйұм деп таныб̊ жүргөн талыйб̊аммен д'ым^ыраға келіб̊ жатырмыз/ керек десе↓/// ↑^уөйткөн'ауғанстан біздің неміс сатыб̊ ͡алады↓/// ↑быйдайымызд'алады ↓/// ↑быйдайымыз ͡б̊ен ұнұмұзд'алады // және ^уонұң талыйб̊аммем біздің ͡ғазіргі ͡ғарым ͡ғат^ынастарымыз эканомұйкалық// кейб̊ір веңгрійә сыйақты ^йелдермем пара пар↓/// ↑кеше ͡геліп/ ^уорден алып кетті↓/// ↑йағный ͡б̊іздің басты жұмұс// қалай болғанда да ͡ғазақтың мүддөсүн іск'асырұу // сон'алдыға / ^уөргө домалатұу// қалай болғанда д'әр тығ^ырықты мәселедең ͡ ғыйсынды қыйыннаң ͡ ғыйыстырып// жол тауұп ^уөтүу↓/// ↑ бұл географыйаға ͡б̊айланысты↓///	- Екіншіден, жаңағы, жағырапия деген әңгімені аяқтайық. Біздер айналамыздағы бар елмен дұрыс қарым-қатынас орнатуға міндеттіміз. Тіпті, кешегі, әлі күнге дейін әлем террористік ұйым деп танып жүрген талибанмен де ымыраға келіп жатырмыз, керек десе. Өйткені Ауғанстан біздің неміз сатып алады? - Бидайымызды алады. - Бидайымыз бен ұнымызды алады және оның талибанмен біздің қазіргі қарым-қатынастарымыз - экономикалық, кейбір Венгрия сияқты елдермен пара-пар. Кеше келіп, орден алып кетті. Яғни біздің басты жұмыс - қалай болғанда да қазақтың мүддесін іске асыру, соны алдыға, өрге домалату, қалай болғанда да әр тығырықты мәселеден қисынды қиыннан қиыстырып, жол тауып өту. Бұл географияға байланысты.
Айдос Сарым	▶	↑мінекей қараңыз// ^уосы кезге дейін бізге сын айтылды// мінекей/ неге ^уосы жолдардың бәрі ^іресей арқылы ^уөтті// басқа деп↓/// ↑бұл мәселе қазаққа немесе ͡б̊ійлікке қойатын тақ^ырып ^йемес↓/// ↑бұл бійзнеске қойатын тақ^ырып↓/// ↑^уөйткені ^уосы кезге дейін// жыйырма төртінш'ақпанға дейін// дәл^ірек айтčақ/ тауардың мінекей/ біз жейтін банан/ і і ^ылатын амерійкасынан келетін немесе ͡б̊із жейтін мандарійн афрійкадан келетін// соның жетпіс пайызы петерб̊үург арқылы келетін↓/// ↑^уөйткені ^уол ыңғайлы ͡б̊олатын↓/// ↑бір ғана шекарадан ^уөтесің// бір ғана жерге пара ͡б̊ересің// ы ы деген сыйақты↓/// ↑пара ͡б̊ересің↓/// ↑ жоқ/ ^йенді ^іресей арқылы ^уөтčең де// басқ'арқылы ^уөтčең де пара ͡б̊еретінің анық қой↓/// ↑дальноб̊ойшшійктерден сұрап көріңіз// айтып беред// қанша ^ірет пара ͡б̊еретінін↓///	↑мінекей ͡ғараңыз// ^уосұ ͡гезге дейім бізге сын айтылды// мінекей/ неге ^уосұ жолдардың бәрі ^іресей арқылы ^уөттү// басқа деп↓/// ↑бұл мәселе қазаққа немесе ͡б̊ійлікке қойатын тақ^ырып ^йемес↓/// ↑бұл бійзнеске қойатын тақ^ырып↓/// ↑^уөйткөнү ^уосұ ͡гезге дейін// жыйырма төртүнш'ақпаңға дейін// дәл^ірег айтčақ/ тауардың мінекей/ біж жейтім банан/ і і ^ылатын амерійкасынаң ͡ гелетін немесе ͡б̊іж жейтін мандарыйн афрыйкадаң ͡ гелетін// сонұң жетпіс пайызы петерб̊үург арқылы ͡гелетін↓/// ↑^уөйткөнү ^уол ыңғайлы ͡б̊олатын↓/// ↑бір ғана шекарадан ^уөтөсүң// бір ғана жерге пара ͡б̊ересің// ы ы деген сыйақты↓/// ↑пара ͡б̊ересің↓/// ↑жоқ/ ^йенді ^іресей арқылы ^уөтčөң де// басқ'арқылы ^уөтčөң де пара ͡б̊еретінің анық қой↓/// ↑далноб̊ойшшұйктерден сұрап көрүңүз// айтып ͡перед// қанша ^ірет пара ͡б̊еретінін↓///	- Мінекей қараңыз, осы кезге дейін бізге сын айтылды: «Мінекей, неге осы жолдардың бәрі Ресей арқылы өтті, басқа?» деп. Бұл мәселе қазаққа немесе билікке қоятын тақырып емес. Бұл - бизнеске қоятын тақырып. Өйткені осы кезге дейін, 24 ақпанға дейін, дәлірек айтсақ, тауардың, мінекей, біз жейтін банан, і-і Латын Америкасынан келетін немесе біз жейтін мандарин Африкадан келетін, соның 70% Петербург арқылы келетін. Өйткені ол ыңғайлы болатын. Бір ғана шекарадан өтесің, бір ғана жерге пара бересің, ы-ы деген сияқты. - Пара бересің? - Жоқ, енді Ресей арқылы өтсең де, басқа арқылы өтсең де пара беретінің анық қой. Дальнобойщиктерден сұрап көріңіз, айтып беред, қанша рет пара беретінін.
Айдос Сарым	▶	↑бір шекарадан ^уөткен тійімді ме↓/// ↑төрт ш̆екарадан ^уөткен тійімді ме↓/// ↑соған қарамастан/ біздер қазір соның бәрін ^уорнына келтіріп жатырмыз// және келтірдік деп айтұуға ͡б̊олад↓/// ↑қазір ^йенді каспій кайрағын/ каспійдің үстінен ^уөтетін маршрұуттарды// басқан'іске асырұу деген бар↓/// ↑йағній ͡б̊із жаңағыдай/ дұрыс сайасаттың/ дұрыс дійпломатійаның арқасында// ^уоның ішінде ^іресеймен дұрыс қарым қат^ынас ^уорнатұудың арқасында// ^йешбір қазақты ͡б̊анансыз қалдырған жоқпыз// ^йешбір қазақты сүтčіз қалдырған жоқпыз// шетелден келетін тауарсыз қалдырған жоқпыз↓/// ↑^уөндірісіміз келетін шійкізат келіп жатыр↓/// ↑кейб̊ірі қымбаттады// кейб̊ірі ͡б̊асқа ͡б̊олды↓/// ↑^ырас/ бұл соғыс біздег'ійнфлйасійаға тікелей әсер ^йетті↓/// ↑біздің теңгенің құлдырауы ͡б̊олды// ^уөскені ͡б̊олд// басқалары ͡б̊олд↓/// ↑^уоның бәр'әсер ^йететін'анық ↓///	↑бір шекарадан ^уөткөн тійімді ме↓/// ↑төрт ш̆екарадан ^уөткөн тійімді ме↓/// ↑соғаң ͡ ғарамастан/ біздер ͡ғазір сонұң бәрін ^уорнұна ͡гелтіріб̊ жатырмыз// және ͡гелтірдік деб̊ ͡айтұуға ͡б̊олады↓/// ↑қазір ^йенді ͡гаспый ͡ғайрағын/ каспыйдің үстүнөн ^уөтөтүн маршрұуттарды// басқан'іске асырұу дегем бар↓/// ↑йағный ͡б̊іж жаңағыдай/ дұрұс сайасаттың/ дұрұс дыйпломатыйаның арқасында// ^уонұң ішінде ^іресеймен дұрұс қарым ͡ғат^ынас ^уорнатұудұң арқасында// ^йешбір ͡ғазақты ͡б̊анансыз ͡ғалдырған жоқпұз// ^йешбір ͡ғазақты сүтčүз ͡ғалдырған жоқпұз// шетелдең ͡ гелетін тауарсыз ͡ғалдырған жоқпұз↓/// ↑^уөндүрүсімізге ͡гелетін шійкізат келіб̊ жатыр↓/// ↑кейб̊ірі ͡ғымбаттады// кейб̊ірі ͡б̊асқа ͡б̊олдұ↓/// ↑^ырас/ бұл соғұс ͡піздег'ыйнфлйасыйаға тікелей әсер ^йетті↓/// ↑біздің теңгенің ͡ғұлдұрауұ ͡б̊олдұ// ^уөскөнү ͡б̊олдұ// басқалары ͡б̊олдұ↓/// ↑^уонұң бәр'әсер ^йететін'анық ↓///	- Бір шекарадан өткен тиімді ме? Төрт шекарадан өткен тиімді ме? Соған қарамастан, біздер қазір соның бәрін орнына келтіріп жатырмыз және келтірдік деп айтуға болад. Қазір енді Каспий қайрағын, Каспийдің үстінен өтетін маршруттарды, басқаны іске асыру деген бар. Яғни біз, жаңағыдай, дұрыс саясаттың, дұрыс дипломатияның арқасында, оның ішінде Ресеймен дұрыс қарым-қатынас орнатудың арқасында ешбір қазақты банансыз қалдырған жоқпыз, ешбір қазақты сүтсіз қалдырған жоқпыз, шетелден келетін тауарсыз қалдырған жоқпыз. Өндірісімізге келетін шикізат келіп жатыр. Кейбірі қымбаттады, кейбірі басқа болды. Рас, бұл соғыс біздегі инфляцияға тікелей әсер етті. Біздің теңгенің құлдырауы болды, өскені болд, басқалары болд. Оның бәрі әсер ететіні анық.
Айдос Сарым	▶	↑бірақ ^іресеймен қарым қат^ынаст'үзүу арқылы// біздер ійнфлйасійаны төмендет'алмаймыз ↓/// ↑біз ^уон'ұушықтырып аламыз↓/// ↑біз мійлійондаған халықты ^уөзіміздің бійлікке// ^уөзіміздің қазаққа қарсы қойып аламыз↓/// ↑^уоның ішінде ^уорыс та ͡б̊ар// қазағы да ͡б̊ар↓/// ↑^уонда і і ^йеуразыйалық эканомійкалық ^уодақтан шығұу керек// ^іресеймен арада ͡б̊айланысты тоқтатұу керек деген әлеуметтік желідегі жазб̊алар неге көп ^ылайкк'ійе болад↓/// ↑^уол былшыл↓/// ↑ көп ^ірепостқ'ійе болад↓/// ↑бұл сайасый былшыл деп айтұуға ͡б̊олад// сайасый былапыт әңгіме↓/// ↑і і қазір қасым жомарт тоқаевтың ^уорнында төле ͡б̊ій ^уотырсын// әлійхан бөкейханов ^уотырсын// ахмет байтұрсынов ^уотырсын↓/// ↑тағы кімді құрметтейсіз↓/// ↑кенесары қасымов ^уотырсын// басқа ^уотырсын// бізді ^йеуразыйалық ^уодақтың мүшесі ͡б̊олып ^уот^ұратын ^йедік↓/// ↑бұл бір↓///	↑бірақ ^іресеймең ͡ ғарым ͡ ғат^ынаст'үзүу арқылы// біздер ыйнфлйасыййаны төмөндөт'алмаймыз ↓/// ↑біз ^уон'ұушұқтұрұп аламыз↓/// ↑біз мыйлыйондаған халықты ^уөзүмүздің бійлікке// ^уөзүмүздің ͡ғазаққа ͡ғарсы қойұб̊ ͡аламыз↓/// ↑^уонұң ішінде ^уорұс та ͡б̊ар// қазағы да ͡б̊ар↓/// ↑^уонда і і ^йеуразыйалығ эканомұйкалық ^уодақтан шығұу ͡герек// ^іресеймен арада ͡б̊айланысты тоқтатұу ͡герек деген әлеумөттүг желідегі жазб̊алар неге ͡гөп ^ылайкк'ійе болады↓/// ↑^уол былшыл↓/// ↑көп ^ірепостқ'ійе болады↓/// ↑бұл сайасый былшыл деб̊ ͡айтұуға ͡б̊олады// сайасый былапыт әңгіме↓/// ↑і і қазір ͡ғасым жомарт тоқаевтың ^уорнұнда төлө ͡б̊ій ^уотұрсұн// әлійхам бөкөйханов ^уотұрсұн// ахмет ͡пайтұрсұнов ^уотұрсұн↓/// ↑тағы ͡гімді ͡ғұрметтейсіз↓/// ↑кенесары қасымов ^уотұрсұн// басқа ^уотұрсұн// бізді ^йеуразыйалық ^уодақтың мүшөсү ͡б̊олұп ^уот^ұратын ^йедік↓/// ↑бұл бір↓///	- Бірақ Ресеймен қарым-қатынасты үзу арқылы біздер инфляцияны төмендете алмаймыз. Біз оны ушықтырып аламыз. Біз миллиондаған халықты өзіміздің билікке, өзіміздің қазаққа қарсы қойып аламыз. Оның ішінде орыс та бар, қазағы да бар. - Онда і-і Еуразиялық экономикалық одақтан шығу керек, Ресеймен арада байланысты тоқтату керек деген әлеуметтік желідегі жазбалар неге көп лайкке ие болад? - Ол былшыл. - Көп репостқа ие болад? - Бұл саяси былшыл деп айтуға болад, саяси былапыт әңгіме. І-і қазір Қасым-Жомарт Тоқаевтың орнында Төле би отырсын, Әлихан Бөкейханов отырсын, Ахмет Байтұрсынов отырсын... Тағы кімді құрметтейсіз? Кенесары Қасымов отырсын, басқа отырсын, бізді Еуразиялық одақтың мүшесі болып отыратын едік. Бұл - бір.
Айдос Сарым	▶	↑^йекіншіден/ біздің ^уодақтас болұуымыз// ^уол тек қана жаңағы/ бодандық/ басқа деген әңгіме ^йемес// ^уоның тійімді де тұстары ͡б̊ар↓/// ↑мінекей/ бүгін шекаралық аймақтардың форұумы ͡б̊олд↓/// ↑біздің жет'аймағымыз ^іресеймен↓/// ↑ жеті ме/ алты ма↓/// ↑жет'аймағымыз ^іресеймен/ ^іресейдің ^йесінде ͡б̊олса// жыйырма шақт'аймағымен көрші↓/// ↑бұл тоғыз мійлійард доллар// біздің ішкі ^уөнімге келіп ^уотырған ақ̊ша деп ^йесептейік// біздің эканомійкаға салық ^іретінде/ басқа ^іретінде↓/// ↑йағній ͡б̊іздің қазақ̊станда қырық ^йекі/ қырық үш мыңдай біріккен кәсіпорын бар↓/// ↑^уолардың ^уон тоғыз мыңы қазақ/^іресей кәсіпорындары// ^уоның ішінде жартысы қазақтікі↓/// ↑және де мен сізге тағы ͡б̊асқасын айтайын↓/// ↑бұдан тыс басқа да контраб̊анда ͡б̊ар↓/// ↑күнде машыйнасына мініп// павышенной бензоб̊ак қойып// ^іресейге ^йекі ^ірет барып̊ шауып// бензійн тасып жүрген қазақтар ͡б̊ар↓///	↑^йекіншіден/ біздің ^уодақтас ͡полұуұмұз// ^уол тек ғана жаңағы/ бодандық/ басқа деген әңгіме ^йемес// ^уонұң тійімді де тұстары ͡б̊ар↓/// ↑мінекей/ бүгүн шекаралығ аймақтардың форұумұ ͡б̊олдұ↓/// ↑біздің жет'аймағымыз ^іресеймен↓/// ↑жеті ме/ алты ма↓/// ↑жет'аймағымыз ^іресеймен/ ^іресейдің ^йесінде ͡б̊олса// жыйырма шақт'аймағымен көршү↓/// ↑бұл тоғұз мыйлыйард доллар// біздің ішкі ^уөнүмгө келіп ^уотұрған ақ̊ша деп ^йесептейік// біздің эканомұйкаға салық ^іретінде/ басқа ^іретінде↓/// ↑йағный ͡б̊іздің ͡ғазақ̊станда ͡ғырық ^йекі/ қырығ үш мыңдай біріккең ͡ гәсіпорұм бар↓/// ↑^уолардың ^уон тоғұз мыңы қазақ/^іресей ͡гәсіпорұндары// ^уонұң ішінде жартысы қазақтікі↓/// ↑және де мен сізге тағы ͡б̊асқасын айтайын↓/// ↑бұдан тыс ͡пасқа да ͡гонтраб̊анда ͡б̊ар↓/// ↑ күндө машыйнасына мініп// павышенной бензоб̊ак қойұп// ^іресейге ^йекі ^ірет ͡парып̊ шауұп// бензійн тасыб̊ жүргөң ͡ ғазақтар ͡б̊ар↓///	- Екіншіден, біздің одақтас болуымыз, ол тек ғана, жаңағы, бодандық, басқа деген әңгіме емес, оның тиімді де тұстары бар. Мінекей, бүгін шекаралық аймақтардың форумы болд. Біздің 7 аймағымыз Ресеймен... 7 ме, 6 ма? 7 аймағымыз Ресеймен, Ресейдің есінде болса, 20 шақты аймағымен көрші. Бұл 9 миллиард доллар - біздің ішкі өнімге келіп отырған ақша деп есептейік, біздің экономикаға салық ретінде, басқа ретінде. Яғни, біздің Қазақстанда 42-43 мыңдай біріккен кәсіпорын бар. Олардың 19 мыңы қазақ-ресей кәсіпорындары, оның ішінде жартысы қазақтікі. Және де мен сізге тағы басқасын айтайын. Бұдан тыс басқа да контрабанда бар. Күнде машинасына мініп, повышенной бензобак қойып, Ресейге екі рет барып шауып, бензин тасып жүрген қазақтар бар.
Айдос Сарым	▶	↑соның кейб̊іреуі ͡б̊әлкім/ ійнтернетте ^уот^ұрып// ^іресеймен ^уосы жақындасып кеткен жоқ па деп̊ шұулап жатқандар ͡б̊ар шығар↓/// ↑^уол да мүмкін↓/// ↑бірақ̊ шынын айтұу керек// мына ^іресеймен қарым қат^ынас// қазақ̊станның кем дегенде жартысының тікелей мүддесі// қарнының әңгімесі// құлқының әңгімесі↓/// ↑^йегер соның бәрін басқа ͡б̊іреу ас^ыраймын // ^уос^ұның барлығына ͡б̊ұрынғыдай/ ^йенді ^йең болмағанда ͡б̊үгінгідей тамағын тауып берем// ас^ыраймын деп қазақты шын мүсіркейтін// жан'ашыйтын адам болса// шық̊сыншы көрейік↓/// ↑түр^үне қарайық// пошымына қарайық// тендер ^уөткізейік↓/// ↑ы ы дейтұрғанмен/ дәл ^уосы тақ^ырыпты сайасый талқылаудың алаңын'айналдырұу кімге керек ^уонда↓/// ↑жоқ/ ^йенді қараңыз↓/// ↑^уөйткені сайасый мінберден дәмесі ͡б̊ар азаматтар көб̊^үне ͡б̊астайды ғой ^уос^ұны/ ійә↓///	↑сонұң ͡ гейб̊іреуү ͡б̊әлкім/ ійнтернетте ^уот^ұрұп// ^іресеймен ^уосұ жақындасып кеткен жоқ па деп̊ шұулаб̊ жатқандар ͡б̊ар шығар↓/// ↑^уол да мүмкүн↓/// ↑бірақ̊ шынын айтұу ͡герек// мына ^іресеймең ͡ ғарым ͡ ғат^ынас// қазақ̊станның ͡гем дегенде жартысының тікелей мүддөсү// қарнының әңгімесі// құлқұнұң әңгімесі↓/// ↑^йегер сонұң бәрім басқа ͡б̊іреу ас^ыраймын // ^уос^ұнұң барлығына ͡б̊ұрұңғұдай/ ^йенді ^йең болмағанда ͡б̊үгүңгүдей тамағын тауұп ͡перемін// ас^ыраймын деп қазақты шын мүсүркөйтін// жан'ашыйтын адам болса// шық̊сыншы ͡гөрөйүк↓/// ↑түр^үнө қарайық// пошұмұна ͡ғарайық// тендер ^уөткүзөйік↓/// ↑ы ы дейтұрғаммен/ дәл ^уосұ тақ^ырыпты сайасый талқылаудұң алаңын'айналдырұу кімге ͡герек ^уонда↓/// ↑жоқ/ ^йенді ͡ғараңыз↓/// ↑^уөйткөнү сайасый мімберден дәмесі ͡б̊ар азаматтар ͡гөб̊^үнө ͡б̊астайды ғой ^уос^ұнұ/ ійә↓///	- Соның кейбіреуі бәлкім, интернетте отырып, “Ресеймен осы жақындасып кеткен жоқ па?” деп шулап жатқандар бар шығар. Ол да мүмкін. Бірақ шынын айту керек, мына Ресеймен қарым-қатынас - Қазақстанның кем дегенде жартысының тікелей мүддесі, қарнының әңгімесі, құлқының әңгімесі. Егер соның бәрін басқа біреу асыраймын, осының барлығына бұрынғыдай, енді ең болмағанда бүгінгідей тамағын тауып берем, асыраймын деп қазақты шын мүсіркейтін, жаны ашитын адам болса, шықсыншы көрейік. Түріне қарайық, пошымына қарайық, тендер өткізейік. - Ы-ы дейтұрғанмен, дәл осы тақырыпты саяси талқылаудың алаңына айналдыру кімге керек онда? - Жоқ, енді қараңыз. - Өйткені саяси мінберден дәмесі бар азаматтар көбіне бастайды ғой, осыны, иә.
Айдос Сарым	▶	↑жоқ/ ^йенді ͡б̊із ^уөк^үнішке ^уорай// әлеуметтік жел^ілер ͡б̊іздің халықты ы ы ыд^ыратып жүреді// бүлдіріп жүреді// бөліп жүреді↓/// ↑жаңағ'ақпараттық / ійнформасійонній пұузыр деген әңгіме ͡б̊ар/ ійә↓/// ↑әлеуметтік жел^інің вообшш'ішкі алгорійтмі// ^уол мысал үшін/ ^йегер ^йекеуіміз ͡б̊ір ͡б̊ірімізді сыйласақ араласамыз↓/// ↑сыйласпасақ/ мені сіз йұутұубтан таб̊'алмайсыз // арнайылап іздемесеңіз↓/// ↑ійә/ сіз қандай тақ^ырыпты көресіз// сон'әкеле беред саған алгорійтм↓/// ↑сон'әкеле береді// ^уол алгарійтм↓/// ↑сол сыйақты ͡б̊елгілі ͡б̊ір адамдар ^уөзі/ тек қана менікі ғана дұрыс// менен басқ'адам жоқ// менен басқ'адамның пік^ірі дұрыс ^йемес деген сыйақты көзқарасқ'әб̊ден сеніп алған↓/// ↑^уол бір топ дейік̊ші↓/// ↑ал қазақ̊станда қанш'әлемнің / ^йел^інің мүддесі ͡б̊ар↓/// ↑^іресейдікі ͡б̊ар ма↓/// ↑бар↓///	↑жоқ/ ^йенді ͡б̊із ^уөк^үнүшке ^уорай// әлеумөттүг жел^ілер ͡б̊іздің халықты ы ы ыд^ыратыб̊ жүрөдү// бүлдүрүб̊ жүрөдү// бөлүб̊ жүрөдү↓/// ↑жаңағ'ақпараттық / ыйнформасыйоннұй пұузұр деген әңгіме ͡б̊ар/ ійә↓/// ↑әлеумөттүг жел^інің вообшш'ішкі алгарұйтмі// ^уол мысал үшүн/ ^йегер ^йекеуүмүз ͡б̊ір ͡б̊ірімізді сыйласағ араласамыз↓/// ↑сыйласпасақ/ мені сіз йұутұубтан таб̊'алмайсыз // арнайылаб̊ ͡іздемесеңіз↓/// ↑ійә/ сіз ͡ғандай тақ^ырыпты ͡гөрөсүз// сон'әкеле береді саған алгорұйтм↓/// ↑сон'әкеле береді// ^уол алгорұйтм↓/// ↑сол сыйақты ͡б̊елгілі ͡б̊ір адамдар ^уөзү/ тек қана менікі ғана дұрұс// менем басқ'адам жоқ// менем басқ'адамның пік^ірі дұрұс ^йемес ͡теген сыйақты ͡гөзқарасқ'әб̊ден сеніб̊ ͡алған↓/// ↑^уол бір топ дейік̊ші↓/// ↑ал ͡ғазақ̊станда ͡ғанш'әлемнің / ^йел^інің мүддөсү ͡б̊ар↓/// ↑^іресейдікі ͡б̊ар ма↓/// ↑бар↓///	- Жоқ, енді біз, өкінішке орай, әлеуметтік желілер біздің халықты ы-ы ыдыратып жүреді, бүлдіріп жүреді, бөліп жүреді. Жаңағы, ақпараттық, информационный пузырь деген әңгіме бар, иә. Әлеуметтік желінің вообще ішкі алгоритмі – ол, мысал үшін, егер екеуіміз бір-бірімізді сыйласақ, араласамыз. Сыйласпасақ, мені сіз ютубтан таба алмайсыз, арнайылап іздемесеңіз. - Иә, сіз қандай тақырыпты көресіз, соны әкеле беред саған алгоритм. - Соны әкеле береді, ол - алгоритм. Сол сияқты, белгілі бір адамдар өзі, тек қана менікі ғана дұрыс, менен басқа адам жоқ, менен басқа адамның пікірі дұрыс емес деген сияқты көзқарасқа әбден сеніп алған. Ол бір топ дейікші. Ал Қазақстанда қанша әлемнің, елінің мүддесі бар? Ресейдікі бар ма? - Бар.
Айдос Сарым	▶	↑бар↓/// ↑амерійканыкі ͡б̊ар ма↓/// ↑ бар↓/// ↑^йеуроодақтікі ͡б̊ар ма↓/// ↑бар↓/// ↑қытайдікі ͡б̊ар ма↓/// ↑бар↓/// ↑^уосыдан бір ^уон/ ^уон бес жыл бұрын ме құуанатынмын// қазақты шетелдік ықпалдан құтқаратын қазақ тіл деп// қазір ^уонымыз да ^уөт^үрікк'айналды ↓/// ↑қазақ тілді қазақтар көптеген ^йелдің гранттарын алып жатыр// көптеген ^йелдердің мүддесін соғып жүр↓/// ↑^йертең бәрі шығад↓/// ↑бұл қарап қалмайд// ^йенді ͡б̊іздің де құр^ұлымдар қарап қалмас// ^уолардың д'адамдары үндемей қалмас↓/// ↑дер кезінде ͡б̊ұл ақпараттар шығып жатад↓/// ↑ сол кезде талай адамға/ біреуіне күлеміз// біреуіне түң^үлеміз↓/// ↑^йе мынау ^уөмір ͡б̊ақый ^іресейдің ақ̊шасын алып жүріпті ғой// мынау ^уөмір ͡б̊ақый ағылшынның ақ̊шасын алып жүріпті ғой// мынау тікелей қытайдың тыңшысы ^йекен ғой деп↓/// ↑жағдайлар ͡б̊олады/ әлі↓///	↑бар↓/// ↑амерійканыкі ͡б̊ар ма↓/// ↑бар↓/// ↑^йеуроодақтікі ͡б̊ар ма↓/// ↑бар↓/// ↑қытайдікі ͡б̊ар ма↓/// ↑бар↓/// ↑^уосұдам бір ^уон/ ^уом беш ͡ шыл бұрұн мең ͡ ғұуанатыммын// қазақты шетелдіг ықпалдаң ͡ ғұтқаратың ͡ ғазақ тіл деп// қазір ^уонұмұз да ^уөт^үрүкк'айналды ↓/// ↑қазақ тілді ͡ғазақтар ͡гөптөгөн ^йелдің гранттарын алыб̊ жатыр// көптөгөн ^йелдердің мүддөсүн соғұб̊ жүр↓/// ↑^йертең бәрі шығады↓/// ↑бұл ͡ғарап қалмайды// ^йенді ͡б̊іздің де құр^ұлұмдар ͡ғарап қалмас// ^уолардың д'адамдары үндөмөй ͡ғалмас↓/// ↑дер ͡гезінде ͡б̊ұл ақпараттар шығыб̊ жатады↓/// ↑сол ͡гезде талай адамға/ біреуүнө күлөмүз// біреуүнө түң^үлөміз↓/// ↑^йе мынау ^уөмүр ͡б̊ақый ^іресейдің ақ̊шасын алыб̊ жүрүптү ғой// мынау ^уөмүр ͡б̊ақый ағылшынның ақ̊шасын алыб̊ жүрүптү ғой// мынау тікелей ͡ғытайдың тыңшысы ^йекен ғой деп↓/// ↑жағдайлар ͡б̊олады/ әлі↓///	- Бар. Американыкі бар ма? Бар. Еуроодақтікі бар ма? Бар. Қытайдікі бар ма? Бар. Осыдан бір 10-15 жыл бұрын мен қуанатынмын, “қазақты шетелдік ықпалдан құтқаратын - қазақ тіл” деп, қазір онымыз да өтірікке айналды. Қазақ тілді қазақтар көптеген елдің гранттарын алып жатыр, көптеген елдердің мүддесін соғып жүр. Ертең бәрі шығад. Бұл қарап қалмайд, енді біздің де құрылымдар қарап қалмас, олардың да адамдары үндемей қалмас. Дер кезінде бұл ақпараттар шығып жатад. Сол кезде талай адамға, біреуіне күлеміз, біреуіне түңілеміз. “Е, мынау өмір бақи Ресейдің ақшасын алып жүріпті ғой, мынау өмір бақи ағылшынның ақшасын алып жүріпті ғой, мынау тікелей Қытайдың тыңшысы екен ғой” деп. Жағдайлар болады, әлі.
Айдос Сарым	▶	↑сондықтан бұған таңданұудың қажеті жоқ↓/// ↑біз әлемдік ^йелдердің/ әс^ірес'алпауыт ^йелдердің мүдделерінің тоғысқан/ кескілесіп̊ соғысқан// әзірге құдайға шүкүр/ бейб̊іт кескілескен// бейб̊іт čоғысқан аймағының дәл ^уортасында/ дәл нысанасы ͡б̊олып тұрмыз↓/// ↑әлемдег'алпауыт мемлекеттердің// жаңағы ^йенді қалай айтčақ болад↓/// ↑мүдделері тоғысқан жері дедік қой↓/// ↑әлемдік алпауыттардың мүдделерінің сенің мемлекетіңде тоғысұуы// сенің көнүуге мәжб̊үр ^йекеніңді// және сенің әлемдік алпауыт ^йемес ^йекеніңнің айғағы ма↓/// ↑алпауыттарда да көптеген мемлекеттің мүддесі түйседі ме↓/// ↑жоқ/ ^йенд'алпауыттардың бізден ^йерек̊шелігі// байағыда стэнлій кұуб̊рійк деген жыйырмасыншы ғасырдың ұлы ^ірежійсйоры ͡б̊ар// соның ^йенді қазаққ'ұнамауы мүмкін// бірақ̊ шын сөзі мынадай ^йекен// ^уөк^үнішке ^уорай/ әлемдік тәртіб̊ жоқ↓/// ↑біріккен ұлттар ұйымы деген бос сөз↓///	↑сондұқтам бұған таңданұудұң ͡ғажеті жоқ↓/// ↑біз әлемдік ^йелдердің/ әс^ірес'алпауұт ^йелдердің мүддөлөрінің тоғұсқан/ кескілесіп̊ соғұсқан// әзірге құдайға шүкүр/ бейб̊іт кескілескен// бейб̊іт čоғұсқан аймағының дәл ^уортасында/ дәл нысанасы ͡б̊олұп тұрмұз↓/// ↑әлемдег'алпауұт мемлекеттердің// жаңағы ^йенді ͡ғалай айтčақ ͡полады↓/// ↑мүддөлөрі тоғұсқан жері дедік қой↓/// ↑әлемдіг алпауұттардың мүддөлөрінің сенің мемлекетіңде тоғұсұуұ// сенің ͡гөнүугө мәжб̊үр ^йекеніңді// және сенің әлемдіг алпауұт ^йемес ^йекеніңнің айғағы ма↓/// ↑алпауұттарда да ͡гөптөгөн мемлекеттің мүддөсү түйсөдү ме↓/// ↑жоқ/ ^йенд'алпауұттардың бізден ^йерек̊шелігі// байағыда стэнлій кұуб̊рійк деген жыйырмасыншы ғасырдың ұлұ ^ірежійсйоры ͡б̊ар// сонұң ^йенді ͡ғазаққ'ұнамауұ мүмкүн// бірақ̊ шын сөзү мынадай ^йекен// ^уөк^үнүшке ^уорай/ әлемдік тәртіб̊ жоқ↓/// ↑біріккен ұлттар ұйұмұ дегем бос сөз↓///	- Сондықтан бұған таңданудың қажеті жоқ. Біз әлемдік елдердің, әсіресе, алпауыт елдердің мүдделерінің тоғысқан, кескілесіп соғысқан, әзірге құдайға шүкір, бейбіт кескілескен, бейбіт соғысқан аймағының дәл ортасында, дәл нысанасы болып тұрмыз. - Әлемдегі алпауыт мемлекеттердің, жаңағы, енді қалай айтсақ болад? Мүдделері тоғысқан жері дедік қой. Әлемдік алпауыттардың мүдделерінің сенің мемлекетіңде тоғысуы - сенің көнуге мәжбүр екеніңді және сенің әлемдік алпауыт емес екеніңнің айғағы ма? Алпауыттарда да көптеген мемлекеттің мүддесі түйседі ме? - Жоқ, енді алпауыттардың бізден ерекшелігі - баяғыда Стэнли Кубрик деген ХХ ғасырдың ұлы режиссері бар, соның енді қазаққа ұнамауы мүмкін, бірақ шын сөзі мынадай екен: “Өкінішке орай, әлемдік тәртіп жоқ. Біріккен Ұлттар Ұйымы деген бос сөз.
Айдос Сарым	▶	↑үлкен державалар ^уөзім бандійт ^іретінде жүргізед// кішкентай державалар ^уөзін салдақы ^іретінде жүргізед деген сыйақты жаман сөзі ͡б̊ар↓/// ↑^уөк^үнішке ^уорай/ бұл ^йенд'ашшы шындық↓/// ↑біз ^йенді і і бәлкім↓/// ↑біз ^йекіншісі ͡б̊олғымыз келмейді және ^уол↓/// ↑^йекіншісі ͡б̊олғымыз келмейді// бірақ алпауыт ^йел бол'алмайтынымыз д'анық ↓/// ↑йағній әлем ^йелдері ͡б̊ізге назар аудармаған кезде// әлемді ͡б̊асқарып қаламыз деген сыйақты// бұрынғыдай әлемнің қақ ^уортасымыз// әлемг'ықпалымызды ^уөткізіп жатырмыз деген сөздер ͡б̊ос сөз↓/// ↑біз әлі күнге дейім бензоколонкамыз// біз әлі күнгі дейін шійкізаттың ійесіміз// бірақ біздің салмағымыз ^уөсіп келед↓/// ↑қарапайым деректер ͡б̊ар// мысал'үшін әлеуметтік желідегі қазақ̊стан/ ^уорт'азыйа деген сыйақты жазб̊алардың сан'артып келе жатыр↓///	↑үлкөн державалар ^уөзүм бандыйт ^іретінде жүргүзөдү// кішкентай державалар ^уөзүн салдақы ^іретінде жүргүзөдү деген сыйақты жаман сөзү ͡б̊ар↓/// ↑^уөк^үнүшке ^уорай/ бұл ^йенд'ашшы шындық↓/// ↑біз ^йенді і і бәлкім↓/// ↑біз ^йекіншісі ͡б̊олғұмұз ͡гелмейді және ^уол↓/// ↑^йекіншісі ͡б̊олғұмұз ͡гелмейді// бірағ алпауұт ^йел бол'алмайтынымыз д'анық ↓/// ↑йағный әлем ^йелдері ͡б̊ізге назар аудармағаң ͡ гезде// әлемді ͡б̊асқарып қаламыз деген сыйақты// бұрұңғұдай әлемнің ͡ғақ ^уортасымыз// әлемг'ықпалымызды ^уөткүзүб̊ жатырмыз деген сөздөр ͡б̊ос сөз↓/// ↑біз әлі ͡гүңгө дейім бензоколоңкамыз// біз әлі ͡гүңгө дейін шійкізаттың ійесіміз// бірақ ͡піздің салмағымыз ^уөсүп келеді↓/// ↑қарапайым деректер ͡б̊ар// мысал'үшүн әлеумөттүг желідегі ͡ғазақ̊стан/ ^уорт'азыйа деген сыйақты жазб̊алардың сан'артып келе жатыр↓///	- Үлкен державалар өзін бандит ретінде жүргізед, кішкентай державалар өзін салдақы ретінде жүргізед” деген сияқты жаман сөзі бар. Өкінішке орай, бұл енді - ащы шындық. Біз енді, і-і бәлкім... - Біз екіншісі болғымыз келмейді және ол... - Екіншісі болғымыз келмейді, бірақ алпауыт ел бола алмайтынымыз да анық. Яғни “әлем елдері бізге назар аудармаған кезде әлемді басқарып қаламыз” деген сияқты, бұрынғыдай “әлемнің қақ ортасымыз, әлемге ықпалымызды өткізіп жатырмыз” деген сөздер - бос сөз. Біз әлі күнге дейін бензоколонкамыз, біз әлі күнге дейін шикізаттың иесіміз, бірақ біздің салмағымыз өсіп келед. Қарапайым деректер бар, мысалы үшін, әлеуметтік желідегі Қазақстан, Орта Азия деген сияқты жазбалардың саны артып келе жатыр.
Айдос Сарым	▶	↑әлемдік ^йең ^йенді жұрт ^уоқыйтын// әлем жұрты ^уоқыйтын баспасөз ͡б̊ен телеарналарда// ^уорт'азыйаға деген қызығұушылық артып келе жатыр↓/// ↑бұл да ͡б̊әлкім/ бүгінгі ^уоның ішінде тоқаевтың жүргізіп жатқан сайасатының арқасы↓/// ↑қазір мынандай/ ^уорт'азыйа мемлекеттері плйүус деген формат пайда ͡б̊олд↓/// ↑с плйүус бес деген// с бес плйүус бір↓/// ↑мысал'үшін / қазір әлемнің презійденттері ͡б̊ес ^йелдің презійдентімен қатар кездескісі келед↓/// ↑әлемнің парламенттері ͡б̊ес ^йелдің басшыларымен/ спійкерлермен кездескісі келед↓/// ↑бұл нені көрсетед↓/// ↑әлем қанша дегенмен/ ^уосы кезге дейін ^уорыс тілді ͡б̊іраз азаматтар күлетін// ^уорт'азыйаның бірігүуі мүмкін ^йемес// түркі мемлекеттерінің бірігүуі мүмкін ^йемес↓/// ↑бұл қыйал/ ұутопійа деген сыйақт'әңгімені айтатын↓/// ↑біз ^уон'іске ас^ырып жатырмыз ͡б̊үгін↓///	↑әлемдік ^йең ^йенді жұрт ^уоқұйтұн// әлем жұртұ ^уоқұйтұм баспасөз ͡б̊ен телеарналарда// ^уорт'азыйаға дегең ͡ ғызығұушұлұғ артып келе жатыр↓/// ↑бұл да ͡б̊әлкім/ бүгүңгү ^уонұң ішінде тоқаевтың жүргүзүб̊ жатқан сайасатының арқасы↓/// ↑қазір мынандай/ ^уорт'азыйа мемлекеттері пйүус ͡теген формат пайда ͡б̊олдұ↓/// ↑с плйүус ͡пес ͡теген// с бес плйүус ͡пір↓/// ↑мысал'үшүн / қазір әлемнің презійденттері ͡б̊ес ^йелдің презійдентімең ͡ ғатар ͡гездескісі ͡геледі↓/// ↑әлемнің парламенттері ͡б̊ес ^йелдің башшыларымен/ спійкерлермең ͡ гездескісі ͡геледі↓/// ↑бұл нені ͡гөрсөтөдү↓/// ↑әлем қанша дегеммен/ ^уосұ ͡гезге дейін ^уорұс тілді ͡б̊іраз азаматтар ͡гүлөтүн// ^уорт'азыйаның бірігүуү мүмкүн ^йемес// түркү мемлекеттерінің бірігүуү мүмкүн ^йемес↓/// ↑бұл ͡ғыйал/ ұутопұйа деген сыйқт'әңгімені айтатын↓/// ↑біз ^уон'іске ас^ырыб̊ жатырмыз ͡б̊үгүн↓///	- Әлемдік ең, енді жұрт оқитын, әлем жұрты оқитын баспасөз бен телеарналарда Орта Азияға деген қызығушылық артып келе жатыр. Бұл да бәлкім, бүгінгі, оның ішінде Тоқаевтың жүргізіп жатқан саясатының арқасы. Қазір, мынандай, “Орта Азия мемлекеттері плюс” деген формат пайда болд. “С плюс бес” деген... “С бес плюс бір”. Мысалы үшін, қазір әлемнің президенттері бес елдің президентімен қатар кездескісі келед. Әлемнің парламенттері бес елдің басшыларымен, спикерлермен кездескісі келед. Бұл нені көрсетед? Әлем қанша дегенмен, осы кезге дейін орыс тілді біраз азаматтар күлетін: “Орта Азияның бірігуі мүмкін емес, түркі мемлекеттерінің бірігуі мүмкін емес. Бұл - қиял, утопия” деген сияқты әңгімені айтатын. Біз оны іске асырып жатырмыз бүгін.
Айдос Сарым	▶	↑және ͡б̊ұлардың ішіндег'ішкі ^йенді/ біз ͡б̊әрі ^уосы ^йелдердің парламент депүутаттарымен араласамыз ғой↓/// ↑бүгін ^уөзіңіз де күуәсіз↓/// ↑мысал'үшін / бұрынғ'әңгімелер қандай ^йед↓/// ↑бұрынғы көзқарасы қалай ^йед↓/// ↑бүгінг'аа кешегісі қалай ^йед// бүгінгісі қалай↓/// ↑^йекеуі ^йекі түрл'әңгіме ↓/// ↑біз кеше ғана ^уөзб̊ек̊станнан келдік↓/// ↑^уоның алдында/ ^уоңтүстік корейада ^уорт'азыйаның бес спійкері мен корейаның спійкерлерінің кездесүуі ͡б̊олд↓/// ↑бүкіл мемлекеттің басшылары қаб̊ылдад↓/// ↑сіздер ͡б̊ірге ͡б̊олыңыздар// сіз мәселелеріңізді ͡б̊ірге шешіңіздер↓/// ↑біз технологійалық тұрғыдан көмектесейік// сұу мәселесіне көмектесейік// ^уорман мәселесіне көмектесейік деген сыйақты пікір айтып жатыр↓/// ↑жапонійамен де/ германійамен де/ басқамен де сондай сапарлар// сондай кездесүулер көб̊ейіп жатыр↓/// ↑^уол нені ͡б̊ілдіред↓///	↑және ͡б̊ұлардың ішіндег'ішкі ^йенді/ біз ͡б̊әрі ^уосұ ^йелдердің парламент депүутаттарымен араласамыз ғой↓/// ↑бүгүн ^уөзүңүз де ͡гүуәсіз↓/// ↑мысал'үшүн / бұрұңғ'әңгімелер қандай ^йеді↓/// ↑бұрұңғұ ͡гөзқарасы қалай ^йеді↓/// ↑бүгүңг'аа кешегісі ͡ғалай ^йед// бүгүңгүсі ͡ғалай↓/// ↑^йекеуү ^йекі түрл'әңгіме ↓/// ↑біз ͡геше ғана ^уөзб̊өк̊станнаң ͡гелдік↓/// ↑^уонұң алдында/ ^уоңтүстүк корейәда ^уорт'азыйаның бес спійкері мең ͡ горейәның спійкерлерінің ͡гездесүуү ͡б̊олдұ↓/// ↑бүкүл мемлекеттің башшылары қаб̊ылдады↓/// ↑сіздер ͡б̊ірге ͡б̊олұңұздар// сіз мәселелеріңізді ͡б̊ірге шешіңіздер↓/// ↑біз технологұйалық тұрғұдаң ͡ гөмөктөсейік// сұу мәселесіне ͡гөмөктөсейік// ^уорман мәселесіне ͡гөмөктөсейік деген сыйақты пікір айтыб̊ жатыр↓/// ↑жапонұйамен де/ германыйамен де/ басқамен де сондай сапарлар// сондай ͡гездесүулөр ͡гөб̊өйүб̊ жатыр↓/// ↑^уол нені ͡б̊ілдіреді↓///	- Және бұлардың ішіндегі ішкі, енді біз бәрі осы елдердің Парламент депутаттарымен араласамыз ғой. Бүгін өзіңіз де куәсіз. Мысалы үшін, бұрынғы әңгімелер қандай ед? Бұрынғы көзқарасы қалай ед? Бүгінгі а-а кешегісі қалай ед, бүгінгісі қалай? Екеуі - екі түрлі әңгіме. Біз кеше ғана Өзбекстаннан келдік. Оның алдында Оңтүстік Кореяда Орта Азияның бес спикері мен Кореяның спикерлерінің кездесуі болд. Бүкіл мемлекеттің басшылары қабылдад. “Сіздер бірге болыңыздар, сіз мәселелеріңізді бірге шешіңіздер. Біз технологиялық тұрғыдан көмектесейік, су мәселесіне көмектесейік, орман мәселесіне көмектесейік” деген сияқты пікір айтып жатыр. Жапониямен де, Германиямен де, басқамен де сондай сапарлар, сондай кездесулер көбейіп жатыр. Ол нені білдіред?
Айдос Сарым	▶	↑жалпы шындап келетін болсақ// ^уосы ^уорт'азыйаның бес мемлекеті ͡б̊ір ағза↓/// ↑біз ^йешбір мәселені қазақ ^уөзб̊ек̊сіз/ ^уөзб̊ек қазақ̊сыз шеш'алмайд ↓/// ↑қырғыз да ͡б̊ізсіз ^йешбір мәселесін шеш'алмайд ↓/// ↑тәжік те солай/ түркімен де солай↓/// ↑^йенді ͡б̊ұның арасында түркійә қос^ұлып жатčа// әзірб̊айжаң қос^ұлып жатčа// бұл түркі мемлекеттерінің бірлігі↓/// ↑йағній ͡б̊іздер ^уосындай әртүрлі дәрежедегі/ бізд'әйтеуір қорғап ^уот^ұратын// бізді қамтып ^уот^ұратын ^уосындай үлкенді кіш^іл'ұйымдардың барлығына мүше ͡б̊олұуымыз керек↓/// ↑^уоның сыртында/ біздер айтпақ̊шы/ ійслам бірлігі ^йел^інің мүшесіміз↓/// ↑құдайға шүкүр/ ^йенді мен біздің ^йелімізде палестійнді қолдайтын жүз мыңдық мійтійнг көрген жоқпын// бірен саран адам болмаса↓/// ↑жаңа сіз айтып қалдыңыз ғой// қазақ̊стан қырғызстансыз ͡б̊арлық мәселесін шеш'алмайд // немесе қырғызстан қазақ̊стансыз// жалпы ^уорт'азыйа мемлекеттеріне қатысты↓///	↑жалпы шындап келетім болсақ// ^уосұ ^уорт'азыйаның бес мемлекеті ͡б̊ір ағза↓/// ↑біз ^йешбір мәселені ͡ғазақ ^уөзб̊өк̊сүз/ ^уөзб̊өк қазақ̊сыш шеш'алмайды ↓/// ↑қырғыз да ͡б̊іссіз ^йешбір мәселесін шеш'алмайды ↓/// ↑тәжік те солай/ түркүмөн де солай↓/// ↑^йенді ͡б̊ұнұң арасында түркүйә қос^ұлұб̊ жатčа// әзірб̊айжаң ͡ ғос^ұлұб̊ жатčа// бұл түркү мемлекеттерінің бірлігі↓/// ↑йағній ͡б̊іздер ^уосұндай әртүрлү дәрежедегі/ бізд'әйтеуүр қорғап ^уот^ұратын// бізді ͡ғамтып ^уот^ұратын ^уосұндай үлкөндү кіш^іл'ұйұмдардың барлығына мүшө ͡б̊олұуұмұз ͡герек↓/// ↑^уонұң сыртында/ біздер айтпақ̊шы/ ыйслам бірлігі ^йел^інің мүшөсүміз↓/// ↑құдайға шүкүр/ ^йенді мем біздің ^йелімізде палестійнді ͡ғолдайтын жүз мыңдығ мійтійңг көргөн жоқпұн// бірен саран адам болмаса↓/// ↑жаңа сіз айтып қалдыңыз ғой// қазақ̊стаң ͡ ғырғысстансыз ͡б̊арлығ мәселесін шеш'алмайды // немесе қырғысстаң ͡ ғазақ̊стансыз// жалпы ^уорт'азыйа мемлекеттеріне қатысты↓///	- Жалпы, шындап келетін болсақ, осы Орта Азияның бес мемлекеті - бір ағза. Біз ешбір мәселені қазақ өзбексіз, өзбек қазақсыз шеше алмайд. Қырғыз да бізсіз ешбір мәселесін шеше алмайд. Тәжік те солай, түркімен де солай. Енді бұның арасында Түркия қосылып жатса, Әзірбайжан қосылып жатса, бұл - түркі мемлекеттерінің бірлігі. Яғни, біздер, осындай әртүрлі дәрежедегі бізді, әйтеуір, қорғап отыратын, бізді қамтып отыратын осындай үлкенді-кішілі ұйымдардың барлығына мүше болуымыз керек. Оның сыртында, біздер айтпақшы, Ислам бірлігі елінің мүшесіміз. Құдайға шүкір, енді мен біздің елімізде Палестинді қолдайтын 100 мыңдық митинг көрген жоқпын, бірен-саран адам болмаса. -Жаңа сіз айтып қалдыңыз ғой, Қазақстан Қырғызстансыз барлық мәселесін шеше алмайд немесе Қырғызстан Қазақстансыз, жалпы Орта Азия мемлекеттеріне қатысты.
Айдос Сарым	▶	↑бұл сөзіңізді ^йертең/ кей азаматтар тәуелсіз мемлекеттердің тәуелсіздігіне күмән келтірүу деп қарамайды ма↓/// ↑жоқ/ ^йенді қараңызшы/ і і бүгінгі күні ^йеуропа ^йелдерінің бәрі тәуелсіз мемлекеттер деп айтайық̊шы↓/// ↑чехійа ͡б̊ар үлкен/ а кішкентай/ үлкен германійа ͡б̊ар// үлкен полша ͡б̊ар// кішкентай словенійа ͡б̊ар// құп құттақандай ватійкан бар// монако ͡б̊ар// басқасы ͡б̊ар↓/// ↑бірақ бәрі ͡б̊ір ͡б̊ірімен хаб̊арлас// және ͡б̊ір ͡б̊ір^іне тәуелді↓/// ↑тіпті қазір ^йеуроодақта вета прійнсійпі ͡б̊ар↓/// ↑кішкентай ғана/ мысал'үшін ^ілйүук̊сембүург үлкен ійдейаны тоқтатып тастайтын мүмкіндігі ͡б̊ар↓/// ↑біздің мысал'үшін / біздің ^йеуроодақпен қарым қат^ынас ^уорнатұуымыздың қыйындығы да сонда↓/// ↑біз тек қана ^йеуроодақтың басшыларымен ғана ^йемес// сонда кіріп жатқан жыйырма жеті ^йелмен де дұрыс қарым қат^ынаста ͡б̊олұуымыз керек↓///	↑бұл сөзүңүзді ^йертең/ кей азаматтар тәуөлсүз мемлекеттердің тәуөлсүздүгіне ͡гүмәң ͡ гелтірүу деп қарамайды ма↓/// ↑жоқ/ ^йенді ͡ғараңышшы/ і і бүгүңгү күнү ^йеуропа ^йелдерінің бәрі тәуөлсүз мемлекеттер деб̊ ͡айтайық̊шы↓/// ↑чехійә ͡б̊ар үлкөн/ а кішкентай/ үлкөн германыйа ͡б̊ар// үлкөм полша ͡б̊ар// кішкентай словенійә ͡б̊ар// құп құттақандай ватыйкам бар// монако ͡б̊ар// басқасы ͡б̊ар↓/// ↑бірақ ͡пәрі ͡б̊ір ͡б̊ірімен хаб̊арлас// және ͡б̊ір ͡б̊ір^іне тәуөлдү↓/// ↑тіпті ͡ғазір ^йеуроодақта вета прійнсійпі ͡б̊ар↓/// ↑кішкентай ғана/ мысал'үшүн ^ілйүук̊сөмбүург үлкөн ійдейәны тоқтатып тастайтын мүмкүндүгі ͡б̊ар↓/// ↑біздің мысал'үшүн / біздің ^йеуроодақпең ͡ ғарым қат^ынас ^уорнатұуұмұздұң ͡ғыйындығы да сонда↓/// ↑біз тек қана ^йеуроодақтың башшыларымен ғана ^йемес// сонда ͡гіріб̊ жатқан жыйырма жеті ^йелмен де дұрұс қарым қат^ынаста ͡б̊олұуұмұз ͡герек↓///	- Бұл сөзіңізді ертең кей азаматтар тәуелсіз мемлекеттердің тәуелсіздігіне күмән келтіру деп қарамайды ма? -Жоқ, енді қараңызшы, і-і бүгінгі күні Еуропа елдерінің бәрі тәуелсіз мемлекеттер деп айтайықшы. Чехия бар үлкен, а кішкентай, үлкен Германия бар, үлкен Польша бар, кішкентай Словения бар, құп-құттақандай Ватикан бар, Монако бар, басқасы бар. Бірақ бәрі бір-бірімен хабарлас және бір-біріне тәуелді. Тіпті қазір Еуроодақта Вета принципі бар. Кішкентай ғана, мысалы үшін, Люксембург үлкен идеяны тоқтатып тастайтын мүмкіндігі бар. Біздің, мысалы үшін, біздің Еуроодақпен қарым-қатынас орнатуымыздың қиындығы да сонда. Біз тек қана Еуроодақтың басшыларымен ғана емес, сонда кіріп жатқан 27 елмен де дұрыс қарым-қатынаста болуымыз керек.
Айдос Сарым	▶	↑мүмкіндігінше жаңағы/ ^уолардың басшыларын шақырұуымыз керек↓/// ↑^уолардың басшыларымен үлкен болсын// кіші ͡б̊олсын// тіпті саудаларымыз жыйырма мійлійон доллар ͡б̊олса да кездесіп↓/// ↑^уондай ^йелдер де ͡б̊ар↓/// ↑^ұуағдаласұу керек↓/// ↑ ^ұуағдаласұу керек// сөйлесүу керек// қолын ұстау керек// сіз мықтысыз/ кереметčіз деп әңгім'айтұу керек↓/// ↑бұл ^уоның канференсійасында ͡б̊олсын// ^уобсенің канференсійасында ͡б̊олсын бәріб̊ір↓/// ↑ үлкен кіші деген жоқ↓/// ↑бәріміз де тәуелдіміз// абсолйұутті тәуелді ^йел жоқ↓/// ↑тәуелсіз↓/// ↑тәуелсіз↓/// ↑ ақ̊ш мек̊сійкаға тәуелді ме↓/// ↑ашық айтпайд↓/// ↑жоқ/ ^йенді ͡б̊ылай қарасақ↓/// ↑бүкүл әлем ақ̊шты тәуелсіз көред↓/// ↑ былай қарасақ/ ақ̊ш/ жоқ/ ақ̊ш кез келген ^йелді ͡б̊омбалап тастайтын мүмкіндігі ͡б̊ар↓/// ↑бірақ ұл'амерійкан қорғанын жасап жатыр↓/// ↑і і мек̊сійканың наркокартерлерімен күресіп жатыр// мек̊сійк'арқылы ^уөтетін бүкүл мійгранттардың бәрімен күресіп жатыр↓///	↑мүмкүндүгінше жаңағы/ ^уолардың башшыларын шақырұуұмұз ͡герек↓/// ↑^уолардың башшыларымен үлкөм болсұн// кіші ͡б̊олсұн// тіпті саудаларымыж жыйырма мыйлыйон доллар ͡б̊олса да ͡гездесіп↓/// ↑^уондай ^йелдер де ͡б̊ар↓/// ↑^ұуағдаласұу ͡герек↓/// ↑^ұуағдаласұу ͡герек// сөйлөсүу ͡герек// қолұн ұстау ͡герек// сіз мықтысыз/ кереметčіз деб̊ ͡әңгім'айтұу керек↓/// ↑бұл ^уоның ͡гонференсійәсында ͡б̊олсұн// ^уобсенің ͡гонференсійәсында ͡б̊олсұм бәріб̊ір↓/// ↑ үлкөң ͡ гіші деген жоқ↓/// ↑бәріміз де тәуөлдүмүз// абсолйұуттү тәуөлдү ^йел жоқ↓/// ↑тәуөлсүз↓/// ↑тәуөлсүз↓/// ↑ ақ̊ш мек̊сійкаға тәуөлдү ме↓/// ↑ашығ айтпайды↓/// ↑жоқ/ ^йенді ͡б̊ылай ͡ғарасақ↓/// ↑бүкүл әлем ақ̊шты тәуөлсүз ͡гөрөдү↓/// ↑ былай ͡ғарасақ/ ақ̊ш/ жоқ/ ақ̊ш кез ͡гелген ^йелді ͡б̊омбалап тастайтын мүмкүндүгі ͡б̊ар↓/// ↑бірағ ұл'амерійкан қорғанын жасаб̊ жатыр↓/// ↑і і мек̊сійканың наркокартерлерімең ͡ гүрөсүб̊ жатыр// мек̊сійк'арқылы ^уөтөтүм бүкүл мыйгранттардың бәрімең ͡ гүрөсүб̊ жатыр↓///	- Мүмкіндігінше, жаңағы, олардың басшыларын шақыруымыз керек. Олардың басшыларымен үлкен болсын, кіші болсын, тіпті саудаларымыз 20 миллион доллар болса да кездесіп. Ондай елдер де бар. - Уағдаласу керек. - Уағдаласу керек, сөйлесу керек, қолын ұстау керек, «Сіз мықтысыз, кереметсіз» деп әңгіме айту керек. Бұл ОНН конференциясында болсын, ОБСЕ-нің конференциясында болсын, бәрібір. Үлкен-кіші деген жоқ. Бәріміз де тәуелдіміз, абсолютті тәуелді ел жоқ. - Тәуелсіз. - Тәуелсіз. АҚШ Мексикаға тәуелді ме? - Ашық айтпайд. - Жоқ, енді былай қарасақ... - Бүкіл әлем АҚШ-ты тәуелсіз көред. - Былай қарасақ, АҚШ, жоқ, АҚШ кез келген елді бомбалап тастайтын мүмкіндігі бар. Бірақ Ұлы Американ қорғанын жасап жатыр. І-і Мексиканың наркокартерлерімен күресіп жатыр, Мексика арқылы өтетін бүкіл мигранттардың бәрімен күресіп жатыр.
Айдос Сарым	▶	↑күні түні сұрайтыны мек̊сійкадан// сендерге жұмыс ^уорнын жасап берейік// зауыт čоғып берейік// сендер анау мійгранттарды ͡б̊ірдеңе қылыңдаршы дейтін әңгіме↓/// ↑^уол тәуелділік пе/ тәуелсіздік пе↓/// ↑бұл ^уөт'алпауыт мемлекеттің жанындағы/ сіз айтып ^уөткендей кішкентай мемлекетке нұсқау ^йемес пе↓/// ↑жоқ/ бір жағ^ынан нұсқау↓/// ↑ал бірақ ^йекінші жағ^ынан/ ^уол да тәуелділік қой↓/// ↑қарап ^уот^ұрыңызшы/ мінекей кеше ғана мысал'үшін // мен білсем// ^йеуро ^уодақтың ^уөзінде кешег'ійзраійлдегі жағдайдан кейін сайасатын/ әс^іресе мійграсійалық̊ сайасатын күрт ^уөзгертейін деп жатыр↓/// ↑кеше германій'үкіметі айтты// ^йенд'азаматтық берүу дегенді қыйындатамыз↓/// ↑кімді ͡б̊олса/ соны шақырмаймыз// кейб̊ір ^йелдердің азаматтарын мүлдем қаб̊ылдамаймыз дегенге дейін әңгім'айтып қалд↓/// ↑бұны және германійада парламентте ^уотырған партыйалар арасындағы жалпы келісім деп айтұу керек↓///	↑күнү түнү сұрайтыны мек̊сійкадан// сендерге жұмұс ^уорнұн жасап ͡перейік// зауұт čоғұп ͡перейік// сендер анау мыйгранттарды ͡б̊ірдеңе қылыңдаршы дейтін әңгіме↓/// ↑^уол тәуөлдүлүк пе/ тәуөлсүздүк пе↓/// ↑бұл ^уөт'алпауұт мемлекеттің жанындағы/ сіз айтып ^уөткөндөй ͡гішкентай мемлекетке нұсқау ^йемес пе↓/// ↑жоқ/ бір жағ^ынан нұсқау↓/// ↑ал бірақ ^йекінші жағ^ынан/ ^уол да тәуөлдүлүк қой↓/// ↑қарап ^уот^ұрұңышшы/ мінекей ͡геше ғана мысал'үшүн // мем білсем// ^йеуро ^уодақтың ^уөзүндө кешег'ыйзраыйлдегі жағдайдаң ͡ гейін сайасатын/ әс^іресе мыйграсыйалық̊ сайасатың ͡ гүрт ^уөзгөртөйін деб̊ жатыр↓/// ↑кеше германый'үкүмөті айтты// ^йенд'азаматтық берүу дегенді ͡ғыйындатамыз↓/// ↑кімді ͡б̊олса/ сонұ шақырмаймыз// кейб̊ір ^йелдердің азаматтарын мүлдөм қаб̊ылдамаймыз дегеңге дейін әңгім'айтып қалды↓/// ↑бұнұ және германыйада парламентте ^уотұрғам партыйалар арасындағы жалпы ͡гелісім деб̊ ͡айтұу ͡герек↓///	- Күні-түні сұрайтыны Мексикадан: «Сендерге жұмыс орнын жасап берейік, зауыт соғып берейік, сендер анау мигранттарды бірдеңе қылыңдаршы» дейтін әңгіме. Ол тәуелділік пе, тәуелсіздік пе? - Бұл өте алпауыт мемлекеттің жанындағы, сіз айтып өткендей, кішкентай мемлекетке нұсқау емес пе? - Жоқ, бір жағынан - нұсқау. Ал бірақ, екінші жағынан, ол да тәуелділік қой. Қарап отырыңызшы, мінекей, кеше ғана, мысалы үшін, мен білсем, Еуро одақтың өзінде кешегі Израильдегі жағдайдан кейін саясатын, әсіресе миграциялық саясатын күрт өзгертейін деп жатыр. Кеше Германия үкіметі айтты: «Енді азаматтық беру дегенді қиындатамыз. Кімді болса, соны шақырмаймыз, кейбір елдердің азаматтарын мүлдем қабылдамаймыз» дегенге дейін әңгіме айтып қалд. Бұны және Германияда парламентте отырған партиялар арасындағы жалпы келісім деп айту керек.
Айдос Сарым	▶	↑германыйаның ^уоңшылдар'айтад // бұл аз нақты ^йелдерінің атын атап// афрійкадан/ азійадан вообшше ^йешқ̊ашан ^йешқ̊андай мійгрант қаб̊ылдамаймыз// тіпті тұурійст кіргізб̊ейміз дегенге дейін әңгім'айтып жатыр ^уоңшыл күштері↓/// ↑бірақ бұл соңғы ͡б̊ір айдың ішінде ͡б̊олған әңгіме↓/// ↑^йең бейб̊іт/ ^йекінші дүнійежүзілік̊ соғысты ͡б̊ас^ынан ^уөткерген германійаның қорғаныс мійнійстр'айтып жатыр// германійа жақын арада соғысқа дайын болұу керек деп ^уотыр// ^уоның ішінде терорійстік̊ соғысқа↓/// ↑кеше көрдік// қар^ұуланған мың ійдійот ійзраійлдің быт ш̆ытын шығард↓/// ↑быт ш̆ытын шығард↓/// ↑қолдарынд'автомат / гранатомйот/ басқа ^йешқ̊андай ұшақ ^йештеңесі/ верталйоті ^йештеңесі жоқ↓/// ↑германійада да ^уондай жағдай болұуы мүмкін// франсійада да ^уондай жағдай болұуы мүмкін↓///	↑германыйаның ^уоңшұлдар'айтады // бұл аз нақты ^йелдерінің атын атап// афрыйкадан/ азыйадан вообшше ^йешқ̊ашан ^йешқ̊андай мыйгрант қаб̊ылдамаймыз// тіпті тұурійст кіргізб̊ейміз дегеңге дейін әңгім'айтып жатыр ^уоңшұл ͡гүштөрү↓/// ↑бірақ ͡пұл соңғұ ͡б̊ір айдың ішінде ͡б̊олған әңгіме↓/// ↑^йең бейб̊іт/ ^йекінші дүнүйөжүзүлүк̊ соғұстұ ͡б̊ас^ынан ^уөткөргөн германыйаның ͡ғорғаныс мійнійстр'айтып жатыр// германыйа жақын арада соғұсқа дайым болұу ͡герек деп ^уотұр// ^уонұң ішінде терорұйстік̊ соғұсқа↓/// ↑кеше ͡гөрдүк// қар^ұулаңған мың ійдійот ійзраійлдің быт ш̆ытын шығарды↓/// ↑быт ш̆ытын шығарды↓/// ↑қолдарынд'автомат / гранатомйот/ басқа ^йешқ̊андай ұшақ ^йештеңесі/ верталйоті ^йештеңесі жоқ↓/// ↑германыйада да ^уондай жағдай болұуұ мүмкүн// франсыйада да ^уондай жағдай болұуұ мүмкүн↓///	- Германияның оңшылдары айтад: «Бұл аз, нақты елдерінің атын атап, Африкадан, Азиядан вообще ешқашан ешқандай мигрант қабылдамаймыз, тіпті турист кіргізбейміз» дегенге дейін әңгіме айтып жатыр оңшыл күштері. Бірақ бұл соңғы бір айдың ішінде болған әңгіме. Ең бейбіт, екінші дүниежүзілік соғысты басынан өткерген Германияның қорғаныс министрі айтып жатыр: «Германия жақын арада соғысқа дайын болу керек» деп отыр, оның ішінде террористік соғысқа. Кеше көрдік, қаруланған 1000 идиот Израильдің быт-шытын шығард. Быт-шытын шығард. Қолдарында автомат, гранатомёт, басқа ешқандай ұшақ ештеңесі, вертолеті ештеңесі жоқ. Германияда да ондай жағдай болуы мүмкін, Францияда да ондай жағдай болуы мүмкін.
Айдос Сарым	▶	↑бағана сіз айтып қалдыңыз ғой// қазір жалп'әлемде ^йешқ̊андай жаңағы/ сійтата келтірдіңіз// тәртіп жоқ дегендей// ^йереже жоқ дегендей↓/// ↑бірақ ^уос'әлде соңғы кезд'әлемдегі сайасый ахұуалдар ұушығып кетті ме↓/// ↑бір ковійдке дейін бір/ қандай да ͡б̊ір ^йереже ͡б̊ар секілді ^йеді ғой әлемде↓/// ↑жоқ↓/// ↑біріншіден/ ковійдтің қазір ^йенді мен ^уоқып жүрген халықаралық жұурналдар ͡б̊ар// дійпломатійалық жұурналдар/ фійлософійалық жұурналдар/ і і ^іресейдікі ͡б̊олсын// ^йевропаныкі ͡б̊олсын// ақ̊штікі ͡б̊олсын// ^ылатын амерійкасының да кейб̊ір сарап̊шылары↓/// ↑біздің айналамыз тыныш ^йед↓/// ↑азыйаның несін қарап қойам↓/// ↑жалпы ковійдтің адам ағзасына/ денсаулығына/ денсаулық жүйесіне тійгізген кеселінен/ кес^ірінен бетер ͡б̊ір фійлософійалық және псійхологійалық бір үлкен залалы ͡б̊олд деп айтып жатыр↓/// ↑^ірестарт болд'адамзатқа деп↓///	↑бағана сіз айтып қалдыңыз ғой// қазір жалп'әлемде ^йешқ̊андай жаңағы/ сыйтата ͡гелтірдіңіз// тәртіб̊ жоғ ͡дегендей// ^йереже жоғ ͡дегендей↓/// ↑ бірақ ^уос'әлде соңғұ ͡гезд'әлемдегі сайасый ахұуалдар ұушұғұп кетті ме↓/// ↑бір ͡говұйдке дейім бір/ қандай да ͡б̊ір ^йереже ͡б̊ар секілді ^йеді ғой әлемде↓/// ↑жоқ↓/// ↑біріншіден/ ковұйдтің ͡ғазір ^йенді мен ^уоқұб̊ жүргөн халықаралығ жұурналдар ͡б̊ар// дійпломатыйалығ жұурналдар/ фыйлософұйалығ жұурналдар/ і і ^іресейдікі ͡б̊олсұн// ^йевропаныкі ͡б̊олсұн// ақ̊штікі ͡б̊олсұн// ^ылатын амерійкасының да ͡гейб̊ір сарап̊шылары↓/// ↑біздің айналамыз тыныш ^йеді↓/// ↑азыйаның несің ͡ ғарап қойамын↓/// ↑жалпы ͡говұйдтің адам ағзасына/ денсаулұғұна/ денсаулұғ жүйөсүне тійгізгең ͡ геселінен/ кес^ірінем бетер ͡б̊ір фыйлософұйалығ және псыйхологұйалық ͡пір үлкөн залалы ͡б̊олдұ деб̊ ͡айтыб̊ жатыр↓/// ↑^ірестарт ͡полд'адамзатқа деп↓///	- Бағана сіз айтып қалдыңыз ғой, қазір жалпы әлемде ешқандай, жаңағы, цитата келтірдіңіз: «тәртіп жоқ» дегендей, «ереже жоқ» дегендей. Бірақ осы, әлде соңғы кезде әлемдегі саяси ахуалдар ушығып кетті ме? Бір ковидке дейін бір, қандай да бір ереже бар секілді еді ғой, әлемде? - Жоқ. Біріншіден, ковидтің, қазір енді мен оқып жүрген халықаралық журналдар бар, дипломатиялық журналдар, философиялық журналдар, і-і Ресейдікі болсын, Европаныкі болсын, АҚШ-тыкі болсын, Латын Америкасының да кейбір сарапшылары... - Біздің айналамыз тыныш ед. - Азияның несін қарап қоям. Жалпы, ковидтің адам ағзасына, денсаулығына, денсаулық жүйесіне тигізген кеселінен, кесірінен бетер бір философиялық және психологиялық бір үлкен залалы болд деп айтып жатыр. - Рестарт болды адамзатқа деп.
Айдос Сарым	▶	↑бір жағ^ынан ^ірестарт болды// ^йекінші жағ^ынан адам ^уөм^үрінің құны күрт төмендеп кетті↓/// ↑біз ͡б̊әріміз де ^йегер ^йертең құдай сақтасын// басымызға ͡б̊ір астероійд түссінші// біз ͡б̊ілмеген// біздің астрономдар ͡б̊айқамай қалған↓/// ↑біздің ^уөм^үріміздің/ армандап жүрген шарұуаларымыздың/ гүлдеген планетамыздың/ аспаннан/ космостан қараған кезде// әп әдем'айналып жүрген планетамыздың быт ш̆ыты шығад↓/// ↑ішінде мысық та қалмайд// тарақан да қалмайд// адам ^йенді ^уөзімен ^уөзі қалмайд↓/// ↑мына пүутійндердің/ басқалардың айтқан сөздері ͡б̊ар ғой// түб̊і ͡б̊әріміз ^уөлеміз ғой// ^уорыс болмаса// ^уонд'әлемнің не керегі ͡б̊ар↓/// ↑бомбаны жарып жіб̊ереміз деп қорқытып жүргені де↓/// ↑мысал'үшін мен бала кезімде// нартай ^йенді сең көрген жоқ̊ шығарсың// мен бала кезімде мектепте ^уоқыдым↓/// ↑мектепте ͡б̊ізді калашнійков автоматын жіййүуд'үйрететін // пратійвогаз кіййүуд'үйрететін ↓///	↑бір жағ^ынан ^ірестарт ͡полдұ// ^йекінші жағ^ынан адам ^уөм^үрүнің ͡ғұнұ ͡гүрт төмөндөп кетті↓/// ↑біз ͡б̊әріміз де ^йегер ^йертең ͡ғұдай сақтасын// басымызға ͡б̊ір астероійд түссүншү// біз ͡б̊ілмеген// біздің астрономдар ͡б̊айқамай ͡ғалған↓/// ↑біздің ^уөм^үрүміздің/ армандаб̊ жүргөн шарұуаларымыздың/ гүлдөгөм планетамыздың/ аспаннан/ космостаң ͡ ғарағаң ͡ гезде// әб̊ ͡әдем'айналып жүргөм планетамыздың быт ш̆ыты шығады↓/// ↑ішінде мысық та ͡ғалмайды// тарақан да ͡ғалмайды// адам ^йенді ^уөзүмөн ^уөзү қалмайды↓/// ↑мына пүутійндердің/ басқалардың айтқан сөздөрү ͡б̊ар ғой// түб̊ү ͡б̊әріміз ^уөлөмүз ғой// ^уорұс ͡полмаса// ^уонд'әлемнің не ͡герегі ͡б̊ар↓/// ↑бомбаны жарыб̊ жіб̊ереміз деп қорқұтұб̊ жүргөнү де↓/// ↑мысал'үшүн мем бала ͡гезімде// нартай ^йенді сең гөргөн жоқ̊ шығарсың// мем бала ͡гезімде мектепте ^уоқұдұм↓/// ↑мектепте ͡б̊ізді ͡галашныйков автоматын жіййүуд'үйрөтөтін // пратыйвогаз ͡гіййүуд'үйрөтөтін ↓///	- Бір жағынан, рестарт болды, екінші жағынан, адам өмірінің құны күрт төмендеп кетті. Біз бәріміз де егер ертең, құдай сақтасын, басымызға бір астероид түссінші, біз білмеген, біздің астрономдар байқамай қалған. Біздің өміріміздің, армандап жүрген шаруаларымыздың, гүлдеген планетамыздың, аспаннан, космостан қараған кезде әп-әдемі айналып жүрген планетамыздың быт-шыты шығад. Ішінде мысық та қалмайд, тарақан да қалмайд, адам енді өзімен-өзі қалмайд. Мына Путиндердің, басқалардың айтқан сөздері бар ғой: “Түбі бәріміз өлеміз ғой, орыс болмаса, онда әлемнің не керегі бар? Бомбаны жарып жібереміз” деп қорқытып жүргені де. Мысалы үшін, мен бала кезімде, Нартай енді сен көрген жоқ шығарсың, мен бала кезімде мектепте оқыдым. Мектепте бізді Калашников автоматын жиюді үйрететін, противогаз киюді үйрететін.
Айдос Сарым	▶	↑біздің алматыдағы нөмір ^уон ^йекінші мектептің бір сыртындағы// үлкен бір алаң фұутбол алаңы↓/// ↑бір фұутбол алаңы↓/// ↑сол фұутбол алаңынан үлкенірек// ^уокоптар қазылған алаң болатын↓/// ↑сол жерде ͡б̊ізді мынадай бір кійлограмдық граната ^ылақтырұуд'үйрететін // ы ы атом бомбасы түссе// қайда тығылұу керек деген сыйақты нәрсен'үйрететін ↓/// ↑біз соған қайтадан келіп жатқан сыйақтымыз↓/// ↑қорқынышты↓/// ↑мен бала кезімізде ^уосымызб̊ен ^уөстік↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑байағыда ы ы ^уол әнді қазір жастар ͡б̊ілмейтін шығар// ы ы жаңағы ͡б̊еу қарлығаш/ қарлығаш↓/// ↑атом бомбасын жаңағы/ теңіздің ар жағ^ын'алып қаш деген сыйақт'әндердің хормен айтатынбыз↓/// ↑демек ы ы сіздің сөзіңізше// әлемдік̊ сайасатта қазір ^йереже жоқ↓/// ↑ бітті↓/// ↑^уос^ұны түс^үніңіздер↓/// ↑бұрынғы ^йережелерді қайта қарауға деген талпыныс бар↓/// ↑жақ̊сы↓///	↑біздің алматыдағы нөмүр ^уон ^йекінші мектептің бір сыртындағы// үлкөм бір алаң фұутпол алаңы↓/// ↑бір фұутпол алаңы↓/// ↑сол фұутпол алаңынан үлкөнүрек// ^уокоптар ͡ғазылған алаң болатын↓/// ↑сол жерде ͡б̊ізді мынадай бір ͡гыйлограмдық граната ^ылақтырұуд'үйрөтөтін // ы ы атом бомбасы түссө// қайда тығылұу ͡герек деген сыйақты нәрсен'үйрөтөтін ↓/// ↑біс соғаң ͡ ғайтадаң ͡ геліб̊ жатқан сыйақтымыз↓/// ↑қорқұнұшты↓/// ↑мем бала ͡гезімізде ^уосұмұзб̊ен ^уөстүк↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑байағыда ы ы ^уол әнді ͡ғазір жастар ͡б̊ілмейтін шығар// ы ы жаңағы ͡б̊еу ͡ғарлығаш/ қарлығаш↓/// ↑атом бомбасын жаңағы/ теңіздің ар жағ^ын'алып қаш деген сыйақт'әндердің хормен айтатымбыз↓/// ↑демек ы ы сіздің сөзүңүшше// әлемдік̊ сайасатта ͡ғазір ^йереже жоқ↓/// ↑бітті↓/// ↑^уос^ұнұ түс^үнүңіздер↓/// ↑бұрұңғұ ^йережелерді ͡ғайта ͡ғарауға деген талпыныс ͡пар↓/// ↑жақ̊сы↓///	- Біздің Алматыдағы №12 мектептің бір сыртындағы үлкен бір алаң -футбол алаңы. Бір футбол алаңы. Сол футбол алаңынан үлкенірек окоптар қазылған алаң болатын. Сол жерде бізді мынадай бір килограммдық граната лақтыруды үйрететін, ы-ы атом бомбасы түссе, қайда тығылу керек деген сияқты нәрсені үйрететін. Біз соған қайтадан келіп жатқан сияқтымыз. - Қорқынышты. - Мен бала кезімізде осымызбен өстік. - Жақсы. - Баяғыда, ы-ы ол әнді қазір жастар білмейтін шығар, ы-ы жаңағы, “Беу қарлығаш, қарлығаш! Атом бомбасын, жаңағы, теңіздің ар жағына алып қаш!” деген сияқты әндердің хормен айтатынбыз. - Демек, ы-ы сіздің сөзіңізше, әлемдік саясатта қазір ереже жоқ. Бітті. Осыны түсініңіздер. - Бұрынғы ережелерді қайта қарауға деген талпыныс бар. - Жақсы
Айдос Сарым	▶	↑бірінші↓/// ↑^йекіншіден ^йенді мын'әлемнің ішінде/ ^йенд'әлемнің ішінде/ демек біздің әс^ірес'әлеуметтік желіде/ ұукраійн тарапын қолдайтын жел^ілерде// пұутійн таз'ақымақ ^йекен// ^іресей элійтасы таз'ақымақ ^йекен деген дақпырт бар↓/// ↑мен білсем// ^йенді ^уорыстың↓/// ↑^уотандық телеграм барлығында солай деп жазады ғой↓/// ↑^йенді ^уол ^йенді ^йесауысқан дейді// басқа дейді↓/// ↑менің ^уойымша/ ^уол ^уолай ^йемес↓/// ↑^уоның артында ^йенді ^уорыстың да/ ^йеврейдің де мықты ғалымдары ͡б̊ар↓/// ↑шетелд'ағылшын тілінде шығып жатқан мықты кітаптар ͡б̊ар↓/// ↑сергей медведев деген бар// алек̊сандр ^іреткійн деген бар↓/// ↑бұрынғы ^іресей азаматтары/ қазір шетелдің ^йең мықты гарвард немесе ^йевропаның берлійн үунійверсійтеттерінде саб̊ақ беріп жүрген// азаматтарының кітаптары шығып жатыр көптеп↓///	↑бірінші↓/// ↑^йекіншіден ^йенді мын'әлемнің ішінде/ ^йенд'әлемнің ішінде/ демек біздің әс^ірес'әлеумөттүк желіде/ ұукраійн тарапың ͡ ғолдайтын жел^ілерде// пұутійн таз'ақымақ ^йекен// ^іресей элыйтасы таз'ақымақ ^йекен деген дақпырт ͡пар↓/// ↑мем білсем// ^йенді ^уорұстұң↓/// ↑^уотандық телеграм барлығында солай деб̊ жазады ғой↓/// ↑^йенді ^уол ^йенді ^йесауұсқан дейді// басқа дейді↓/// ↑менің ^уойұмша/ ^уол ^уолай ^йемес↓/// ↑^уонұң артында ^йенді ^уорұстұң да/ ^йеврейдің де мықты ғалымдары ͡б̊ар↓/// ↑шетелд'ағылшын тілінде шығыб̊ жатқан мықты ͡гітаптар ͡б̊ар↓/// ↑сергей медведев дегем бар// алек̊сандр ^іреткійн дегем бар↓/// ↑бұрұңғұ ^іресей азаматтары/ қазір шетелдің ^йең мықты гарвард немесе ^йевропаның берлійн үунійверсійтеттерінде саб̊ақ ͡періб̊ жүргөн// азаматтарының ͡гітаптары шығыб̊ жатыр ͡гөптөп↓///	- Бірінші. Екіншіден, енді мына әлемнің ішінде, енді әлемнің ішінде, демек, біздің, әсіресе, әлеуметтік желіде, украин тарапын қолдайтын желілерде “Путин таза ақымақ екен, Ресей элитасы таза ақымақ екен” деген дақпырт бар. Мен білсем, енді орыстың... - Отандық телеграмм, барлығында солай деп жазады ғой. - Енді, ол енді есауысқан дейді, басқа дейді. Менің ойымша, ол олай емес. Оның артында, енді орыстың да, еврейдің де мықты ғалымдары бар. Шетелде ағылшын тілінде шығып жатқан мықты кітаптар бар. Сергей Медведев деген бар, Александр Реткин деген бар. Бұрынғы Ресей азаматтары, қазір шетелдің ең мықты Гарвард немесе Европаның Берлин университеттерінде сабақ беріп жүрген азаматтарының кітаптары шығып жатыр көптеп.
Айдос Сарым	▶	↑бұны ^уөк^үнішке ^уорай/ біздің ійнтернетш̆ілер ^уоқымайд↓/// ↑бірақ ^уоқысаңыз ^уолар айтад// бәрі ͡б̊із айтқандай ^уоңай шарұуа ^йемес ^йекен↓/// ↑бүгінг'ұукраійна соғысының бір себ̊еб̊інің бірі// пұутійн соңғы ^уон жылда/ ^уон бес жылда ^уөзгерген// батыс басқа ^йелдерге танып берүуге тырысқан сайасатты қайта қарауға деген ұмтылыс деп ^йесептейд↓/// ↑мысал'үшін клійматійческій әңгіме// мына парійж келісімі ͡б̊олды↓/// ↑мысал'үшін пұутійн/ ^уосы кезге ^йесіңізде ͡б̊олса// ^уон бес/ жыйырма жыл бұрын айтатын// алдағы ^ұуақытта газпром әлемдегі ^йең үлкен кампанійағ'айналад ↓/// ↑^уоның жаңағы құны ͡б̊ір трійлійон доллардан асад↓/// ↑біз ^уөмір ͡б̊ақый әлемді мұнаймен және газб̊ен қамтамасыз ^йетіп ^уот^ұрамыз↓/// ↑сол арқылы ^іресей де/ біз де ͡б̊айып ^уот^ұрамыз↓/// ↑бұл мәңгі ͡б̊ақый ^уөзгермейтін әңгіме дед↓///	↑бұнұ ^уөк^үнүшке ^уорай/ біздің ійнтернетш̆ілер ^уоқұмайды↓/// ↑бірақ ^уоқұсаңыз ^уолар айтады// бәрі ͡б̊із айтқандай ^уоңай шарұуа ^йемес ^йекен↓/// ↑бүгүңг'ұукраійна соғұсұның бір себ̊еб̊інің бірі// пұутійн соңғұ ^уон жылда/ ^уом беш ͡ шылда ^уөзгөргөн// батыс ͡пасқа ^йелдерге таңып ͡перүугө тырысқан сайасатты қайта ͡ғарауға деген ұмтұлұс ͡теп ^йесептейді↓/// ↑мысал'үшүн клыйматыйческій әңгіме// мына парыйж келісімі ͡б̊олдұ↓/// ↑мысал'үшүн пұутійн/ ^уосұ ͡гезге ^йесіңізде ͡б̊олса// ^уом бес/ жыйырма жыл бұрұн айтатын// алдағы ^ұуақытта газпром әлемдегі ^йең үлкөң ͡гампаныйағ'айналады↓/// ↑^уонұң жаңағы құнұ ͡б̊ір трыйлыйон доллардан асады↓/// ↑біз ^уөмүр ͡б̊ақый әлемді мұнаймен және газб̊ең ͡ ғамтамасыз ^йетіп ^уот^ұрамыз↓/// ↑сол арқылы ^іресей де/ біз де ͡б̊айып ^уот^ұрамыз↓/// ↑бұл мәңгі ͡б̊ақый ^уөзгөрмөйтін әңгіме деді↓///	- Бұны, өкінішке орай, біздің интернетшілер оқымайд. Бірақ оқысаңыз, олар айтад: “Бәрі біз айтқандай оңай шаруа емес екен. Бүгінгі Украина соғысының бір себебінің бірі - Путин соңғы он жылда, он бес жылда өзгерген, Батыс басқа елдерге таңып беруге тырысқан саясатты қайта қарауға деген ұмтылыс деп есептейд. Мысалы үшін, климатический әңгіме - мына Париж келісімі болды. Мысалы үшін, Путин, осы кезге есіңізде болса, 15-жиырма жыл бұрын айтатын: «Алдағы уақытта «Газпром» әлемдегі ең үлкен компанияға айналад. Оның, жаңағы, құны бір триллион доллардан асад. Біз өмір бақи әлемді мұнаймен және газбен қамтамасыз етіп отырамыз. Сол арқылы Ресей де, біз де байып отырамыз. Бұл мәңгі бақи өзгермейтін әңгіме» дед.
Айдос Сарым	▶	↑^іресейдің газы ͡б̊олмаса// ^йеуроодақ қараң қалад// қатып ^уөлед// жылы сұуға жұуын'алмай жаңағы шіріп/ бійттеп/ жаңағы ^уөлед деген сыйақт'әңгімелерді көп айтатын↓/// ↑^йенді соғыс болды// ^йекі жылдың ішінде ^йеуродақтың газ сатып жатқан мемлекеттерінің санын қараңыз// ^іресейдің санын қараңыз// газпромның бағасын қараңыз↓/// ↑йағній ͡б̊атыс пен мына ͡б̊үгінгі ^іресейдің арасындағы қақтығыс// ^уол тек ұукраійн'үшін ғана жүріп жатқан дүнійе ^йемес// бұл дүнійетанымдық̊ соғыс↓/// ↑бұл болашақ әлемнің эканомійкалық моделі қандай болады↓/// ↑^уондағы шійкізаттың ^үрөлі қандай↓/// ↑жалпы дамып кеткен ^йелдер ^йекінші сатыдағы ^іресей сыйақты// біздер сыйақты ͡б̊ізг'ұқ̊сайтын сыйақты шійкізат ^йелдермен қарым қат^ынастарынң қай тұрғыда жүзег'ас^ырады ↓/// ↑біздер ^уосы жүйенің ішінде ͡б̊өлек ^уөзімізге мүмкіндік ал'аламыз ба/ жоқ па↓///	↑^іресейдің газы ͡б̊олмаса// ^йеуроодақ қараң ͡ ғалады// қатып ^уөлөдү// жылы сұуға жұуұн'алмай жаңағы шіріп/ бійттеп/ жаңағы ^уөлөдү деген сыйақт'әңгімелерді көб̊ ͡айтатын↓/// ↑^йенді соғұс ͡полдұ// ^йекі жылдың ішінде ^йеуродақтың гас сатыб̊ жатқан мемлекеттерінің саның ͡ ғараңыз// ^іресейдің саның ͡ ғараңыз// газпромнұң бағасың ͡ ғараңыз↓/// ↑йағній ͡б̊атыс пен мына ͡б̊үгүңгү ^іресейдің арасындағы қақтығыс// ^уол тег ұукраійн'үшүн ғана жүрүб̊ жатқан дүнүйө ^йемес// бұл дүнүйөтанымдық̊ соғұс↓/// ↑бұл болашағ әлемнің эканомұйкалығ моделі ͡ғандай болады↓/// ↑^уондағы шійкізаттың ^үрөлү қандай↓/// ↑жалпы дамып кеткен ^йелдер ^йекінші сатыдағы ^іресей сыйақты// біздер сыйақты ͡б̊ізг'ұқ̊сайтын сыйақты шійкізат ^йелдермең ͡ ғарым қат^ынастарың ͡ ғай тұрғұда жүзөг'ас^ырады ↓/// ↑біздер ^уосұ жүйөнүң ішінде ͡б̊өлөк ^уөзүмүзге мүмкүндүг ал'аламыз ба/ жоқ па↓///	- Ресейдің газы болмаса, Еуроодақ қараң қалад, қатып өлед, жылы суға жуына алмай, жаңағы, шіріп, биттеп, жаңағы, өлед деген сияқты әңгімелерді көп айтатын. Енді соғыс болды, екі жылдың ішінде Еуродақтың газ сатып жатқан мемлекеттерінің санын қараңыз, Ресейдің санын қараңыз, «Газпромның» бағасын қараңыз. Яғни, батыс пен мына бүгінгі Ресейдің арасындағы қақтығыс - ол тек Украина үшін ғана жүріп жатқан дүние емес, бұл дүниетанымдық соғыс. Бұл болашақ әлемнің экономикалық моделі қандай болады? Ондағы шикізаттың рөлі қандай? Жалпы, дамып кеткен елдер екінші сатыдағы Ресей сияқты, біздер сияқты, бізге ұқсайтын сияқты шикізат елдермен қарым-қатынастарын қай тұрғыда жүзеге асырады? Біздер осы жүйенің ішінде бөлек өзімізге мүмкіндік ала аламыз ба, жоқ па?
Айдос Сарым	▶	↑әлде ͡б̊ізді ͡б̊асымызды сүм^үрейтіп// ^уос'үлкен клұубтың іш^іне кіріп// жұрттың ^йеденін жұуып// полын сып^ырып жүрміз ͡б̊а деген сыйақт'әңгімелер үшін болып жатқан текетірес дейд↓/// ↑айдос мырза/ бірақ ы ы бұған дейіңг'ақпарат құралдарының бәрінде/ жалпы сіздің қазір мынау/ ы ы ұукраійна/ ^іресей арасындағы соғысқа сіз айтқаныңыз үлкен фійлософійағ'айналып кетті↓/// ↑неге↓/// ↑жоқ/ ^йенді негізгі нәрсенің барлығы// үлкен фійлософійа/ қалғанының бәр'ійнтерпретасійа ↓/// ↑^уөйткені ͡б̊ұған дейіңгі соғыстың барлығында ͡б̊үкіл жерд'ақпарат қысқа ғана ғой↓/// ↑^іресей натоның үлкейүуінен қорқып// ұукраійна келүуінен сол үшін шаб̊ұуыл жасад↓/// ↑бітті↓/// ↑^уосымен ақпарат нүкте қой^ұлып келді ғой↓/// ↑^йекі мың төртінші жылы пұутійн натоға ^уөзі сұранған// бізде мүше ͡б̊олайық̊шы деп↓///	↑әлде ͡б̊ізді ͡б̊асымызды сүм^үрөйтіп// ^уос'үлкөн клұубтұң іш^іне ͡гіріп// жұрттұң ^йеденін жұуұп// полұн сып^ырыб̊ жүрмүз ͡б̊а деген сыйақт'әңгімелер үшүм болұб̊ жатқан текетірес ͡тейді↓/// ↑айдос мырза/ бірақ ы ы бұған дейіңг'ақпарат құралдарының бәрінде/ жалпы сіздің ͡ғазір мынау/ ы ы ұукраійна/ ^іресей арасындағы соғұсқа сіз айтқаныңыз үлкөн фыйлософұйағ'айналып кетті↓/// ↑неге↓/// ↑жоқ/ ^йенді негізгі нәрсенің барлығы// үлкөн фыйлософұйа/ қалғанының бәр'ійнтерпретасыйа ↓/// ↑^уөйткөнү ͡б̊ұған дейіңгі соғұстұң барлығында ͡б̊үкүл жерд'ақпарат қысқа ғана ғой↓/// ↑^іресей натонұң үлкөйүуүнөң ͡ ғорқұп// ұукраійна ͡гелүуүнөн сол үшүн шаб̊ұуұл жасады↓/// ↑бітті↓/// ↑^уосұмен ақпарат нүктө қой^ұлұп келді ғой↓/// ↑^йекі мың төртүншү жылы пұутійн натоға ^уөзү сұраңған// бізде мүшө ͡б̊олайық̊шы деп↓///	- Әлде бізді басымызды сүмірейтіп, осы үлкен клубтың ішіне кіріп, жұрттың еденін жуып, полын сыпырып жүрміз ба деген сияқты әңгімелер үшін болып жатқан текетірес дейд. - Айдос мырза, бірақ ы-ы бұған дейінгі ақпарат құралдарының бәрінде, жалпы, сіздің қазір, мынау, ы-ы Украина, Ресей арасындағы соғысқа сіз айтқаныңыз үлкен философияға айналып кетті. Неге? - Жоқ, енді негізгі нәрсенің барлығы - үлкен философия, қалғанының бәрі интерпретация. - Өйткені бұған дейінгі соғыстың барлығында бүкіл жерде ақпарат қысқа ғана ғой. Ресей НАТО-ның үлкеюінен қорқып, Украина келуінен сол үшін шабуыл жасад. Бітті. Осымен ақпарат нүкте қойылып келді ғой. - 2004 жылы Путин НАТО-ға өзі сұранған: “Бізде мүше болайықшы” деп.
Айдос Сарым	▶	↑^йекі мың бес/ ^йекі мың алтыға дейін шамамен нато ͡б̊ізд'алдады // басқа деген сыйақт'ійнтенсійалар / әңгімелер мүлдем болмайтын↓/// ↑^уорыст'алдап соқты// басқа деген ійдеалогійалық̊ штамптар// ^уол соңғы ^уон бес жылдың әңгімесі↓/// ↑бүгінгі ^іресейдің халық тұт^ұнып ^уотырған көптеген ійдеологійалық әңгімелер// соңғы жылдары сіз ͡б̊ен біз сыйақт'ійдеологтар қолдан жасап̊ шыққан канстрұуксійалар↓/// ↑^уоның астарында шынайы тарыйх жоқ↓/// ↑бұл сайасат// бұл үлкен және сайасат↓/// ↑пүутійннің ^уойы// мен әлемдік ^уосы кезге дейін менсіз келіскен// маған ұнамайтын ^уойын ^йережесін ^уөзім'ыңғайлы жағдайға түс^үрем дейд↓/// ↑дәл сол сыйақт'ійранның да көзқарасы ͡б̊ар↓/// ↑дәл сол сыйақты қытайдың да көзқарасы ͡б̊ар↓/// ↑бұл дүнійетанымды керек десеңіз// фійлософійалық текетірес↓///	↑^йекі мың бес/ ^йекі мың алтыға дейін шамамен нато ͡б̊ізд'алдады // басқа деген сыйақт'ійнтенсійәлар / әңгімелер мүлдөм болмайтын↓/// ↑^уорұст'алдап соқтұ// басқа деген ійдеалогұйалық̊ штамптар// ^уол соңғұ ^уом беш ͡ шылдың әңгімесі↓/// ↑бүгүңгү ^іресейдің халық тұт^ұнұп ^уотұрғаң ͡ гөптөгөн ійдеалогұйалығ әңгімелер// соңғұ жылдары сіз ͡б̊ем біс сыйақт'ійдеологтар қолдан жасап̊ шыққаң ͡ ганстрұуксыйалар↓/// ↑^уонұң астарында шынайы тарыйх жоқ↓/// ↑бұл сайасат// бұл үлкөн және сайасат↓/// ↑пүутійннің ^уойұ// мен әлемдік ^уосұ ͡гезге дейін менсіз ͡геліскен// маған ұнамайтын ^уойұн ^йережесін ^уөзүм'ыңғайлы жағдайға түс^үрөм дейді↓/// ↑дәл сол сыйақт'ыйранның да ͡гөзқарасы ͡б̊ар↓/// ↑ дәл сол сыйақты қытайдың да ͡гөзқарасы ͡б̊ар↓/// ↑бұл дүнүйөтанымды ͡герек десеңіз// фыйлософұйалық текетірес↓///	- 2005-2006-ға дейін шамамен НАТО бізді алдады, басқа деген сияқты интенциялар, әңгімелер мүлдем болмайтын. Орысты алдап соқты, басқа деген идеологиялық штамптар - ол соңғы 15 жылдың әңгімесі. Бүгінгі Ресейдің халық тұтынып отырған көптеген идеологиялық әңгімелер, соңғы жылдары сіз бен біз сияқты идеологтар қолдан жасап шыққан конструкциялар. Оның астарында шынайы тарих жоқ. Бұл - саясат, бұл үлкен және саясат. Путиннің ойы: “Мен әлемдік, осы кезге дейін менсіз келіскен, маған ұнамайтын ойын ережесін өзіме ыңғайлы жағдайға түсірем” дейд. Дәл сол сияқты Иранның да көзқарасы бар. Дәл сол сияқты Қытайдың да көзқарасы бар. Бұл дүниетанымды, керек десеңіз, философиялық текетірес.
Айдос Сарым	▶	↑^уонда нақты сауал// дәл ^уосындай/ менсіз жасалған келісімдердің бәрін ^уорнына қойамын// ^уөзімнің ^уорнымды көрсетемін деген бүгінге дейін қандай мемлекет және мемлекет басшылары ͡б̊олды↓/// ↑тарыйхта және ^уолар дегеніне жет'алды ма↓/// ↑^йенді шындап келетін болсақ// әлемдік үрдістерг'ұзақ мерзімді тұрғыдан төтеп берген сайасаткер жоқ↓/// ↑айналып келген кезде ͡б̊әрі ͡б̊ір шама/ ^уортамен бір шама/ бір шамалы ͡б̊ір ^уорта/ бір келісімдерге келед↓/// ↑бәлкім ^уосы соғыстың нәтійжесі// ^уол тек қан'ұукраійнаның жер^інің тұтастығына тірелмейд↓/// ↑мысал'үшін парійжде жасалған клійматтық келісімшарттарды// мысал'үшін жыйырма жылғ'ұзартұу // ^уотыз жылғ'ұзартұу // ^йекі мың бір жылға дейін қалдырұу дегенге де тірелүуі мүмкін біршамасы↓///	↑^уонда нақты сауал// дәл ^уосұндай/ менсіж жасалғаң ͡ гелісімдердің бәрін ^уорнұна ͡ғойамын// ^уөзүмнүң ^уорнұмдұ ͡гөрсөтөмін дегем бүгүңгө дейің ͡ ғандай мемлекет ͡шәне мемлекет ͡пашшылары ͡б̊олдұ↓/// ↑тарыйхта және ^уолар дегеніне жет'алды ма↓/// ↑^йенді шындап келетім болсақ// әлемдіг үрдүстөрг'ұзақ мерзімді тұрғұдан төтөп ͡перген сайасаткер жоқ↓/// ↑ айналып келгең ͡ гезде ͡б̊әрі ͡б̊ір шама/ ^уортамем бір шама/ бір шамалы ͡б̊ір ^уорта/ бір ͡гелісімдерге ͡геледі↓/// ↑бәлкім ^уосұ соғұстұң нәтійжесі// ^уол тек қан'ұукраійнаның жер^інің тұтастығына тірелмейді↓/// ↑мысал'үшүн парыйжде жасалғаң ͡ глыйматтық келісімшарттарды// мысал'үшүн жыйырма жылғ'ұзартұу // ^уотұж жылғ'ұзартұу // ^йекі мың бір жылға дейің ͡ ғалдырұу дегеңге де тірелүуү мүмкүм біршамасы↓///	- Онда нақты сауал: “Дәл осындай, менсіз жасалған келісімдердің бәрін орнына қоямын, өзімнің орнымды көрсетемін” деген бүгінге дейін қандай мемлекет және мемлекет басшылары болды? Тарихта және олар дегеніне жете алды ма? - Енді, шындап келетін болсақ, әлемдік үрдістерге ұзақ мерзімді тұрғыдан төтеп берген саясаткер жоқ. Айналып келген кезде бәрі бір шама, ортамен бір шама, бір шамалы бір орта, бір келісімдерге келед. Бәлкім, осы соғыстың нәтижесі - ол тек қана Украинаның жерінің тұтастығына тірелмейд. Мысалы үшін, Парижде жасалған климаттық келісімшарттарды, мысалы үшін, 20 жылға ұзарту, 30 жылға ұзарту, 2100 жылға дейін қалдыру дегенге де тірелуі мүмкін, біршамасы.
Айдос Сарым	▶	↑^йекінш'әңгімесі мысал'үшін // ^йенді ^уол д'әңгіме бар↓/// ↑^йенді мысал'үшін // ^іресейдің кейб̊ір сайасаткерлері ^уоны жасырмай айтады ғой↓/// ↑^уоның ішінде ͡б̊іздің дұумадағы калегаларымыз// ^уолар д'айтады ғой↓/// ↑мысал'үшін / біз ͡б̊айағы савет заманындағыдай амерійканың зонасы ͡б̊олұу керек// саветтің зонасы ͡б̊олұу керек// сөйтіп әлемді ^йекіге/ үшке ͡б̊өлүуіміз керек↓/// ↑сол бөлген ^йелдерімізге ^йешкім араласпау керек деген сыйақты сайасат жүргүзгісі келетіндер де ͡б̊ар↓/// ↑әрійне/ ^уондай сайасаттың заманы ^уөтті// бірақ ^уон'істеймін деуге мүдделі топтар ͡б̊ар↓/// ↑^уолардың артында мійлійардтаған доллар ͡б̊ар// және ^уоны қолдап ^уотырған ^йең жаманы қоғамдық пікірлер жоқ ^йемес↓///	↑^йекінш'әңгімесі мысал'үшүн // ^йенді ^уол д'әңгіме бар↓/// ↑^йенді мысал'үшүн // ^іресейдің ͡гейб̊ір сайасаткерлері ^уонұ жасырмай айтады ғой↓/// ↑^уонұң ішінде ͡б̊іздің дұумадағы ͡галегаларымыз// ^уолар д'айтады ғой↓/// ↑мысал'үшүн / біз ͡б̊айағы савет заманындағыдай амерійканың зонасы ͡б̊олұу ͡герек// саветтің зонасы ͡б̊олұу ͡герек// сөйтүб̊ ͡әлемді ^йекіге/ үшкө ͡б̊өлүуүмүз ͡герек↓/// ↑сол бөлгөн ^йелдерімізге ^йешкім араласпау ͡герек деген сыйақты сайасат ͡шүргүзгүсі ͡гелетіндер де ͡б̊ар↓/// ↑әрійне/ ^уондай сайасаттың заманы ^уөттү// бірақ ^уон'істеймін деугө мүддөлү топтар ͡б̊ар↓/// ↑^уолардың артында мыйлыйардтаған доллар ͡б̊ар// және ^уонұ қолдап ^уотұрған ^йең жаманы қоғамдық пікірлер жоқ ^йемес↓///	- Екінші әңгімесі, мысалы үшін, енді ол да әңгіме бар. Енді, мысалы үшін, Ресейдің кейбір саясаткерлері оны жасырмай айтады ғой. Оның ішінде, біздің Думадағы коллегаларымыз, олар да айтады ғой. Мысалы үшін, біз баяғы Совет заманындағыдай Американың зонасы болу керек, Советтің зонасы болу керек, сөйтіп, әлемді 2-ге, 3-ке бөлуіміз керек. Сол бөлген елдерімізге ешкім араласпау керек деген сияқты саясат жүргізгісі келетіндер де бар. Әрине, ондай саясаттың заманы өтті, бірақ оны істеймін деуге мүдделі топтар бар. Олардың артында миллиардтаған доллар бар және оны қолдап отырған ең жаманы қоғамдық пікірлер жоқ емес.
Айдос Сарым	▶	↑ійрандағы сайасатты жүргүзіп жатқан// тек айатолла ғана ^йемес// ^іресейдегі сайасатты жүргізіп ^уотырған тек қана пұутійн ^йемес// ^уоңтүстік а солтүстік корейаның сайасатын жүргізіп жатқан кійм чен ын ^йемес// ^уолар ^уөз^үнің халқының кем дегенд'алпыс / жетпіс пайызының қолдауын'ійе болып ^уотыр↓/// ↑және ͡б̊олашаққа ^йескеріңіз// кез келген автократ бійлік ^йешкім ^іренжімесін// және ͡б̊ұны сайасый деп қаб̊ылдамаңыз// бұл фійлософійалық/ палійтологійалық әңгіме деп ^йесептеңіз↓/// ↑^йең бірінші попұплійст болып таб̊^ылад↓/// ↑^уол ^йең алдымен/ халқын жақ̊сы зерттеген// халқына не керек// соны кез келген мезетте тауып бер'алад // сон'іске ас^ыр'алад // сон'іске асырұуға тырысад↓/// ↑війртұуалды тұрғыда ͡б̊олсын// немесе ^уосындай соғыс тұрғысында ͡б̊олсын↓///	↑ыйрандағы сайасатты жүргүзүб̊ жатқан// тег айатолла ғана ^йемес// ^іресейдегі сайасатты жүргүзүп ^уотұрған тек қана пұутійн ^йемес// ^уоңтүстүк а солтүстүк корейәның сайасатын жүргүзүб̊ жатқаң ͡ гійм чен ын ^йемес// ^уолар ^уөз^үнүң халқының ͡гем дегенд'алпыс / жетпіс пайызының ͡ғолдауұн'ійе болұп ^уотұр↓/// ↑және ͡б̊олашаққа ^йескеріңіз// кез ͡гелген автократ ͡пійлік ^йешкім ^іренжімесін// және ͡б̊ұнұ сайасый деп қаб̊ылдамаңыз// бұл фыйлософұйалық/ палыйтологұйалығ әңгіме деп ^йесептеңіз↓/// ↑^йең бірінші попұулұйс ͡полұп таб̊^ылады↓/// ↑^уол ^йең алдымен/ халқын жақ̊сы зерттеген// халқына не ͡герек// сонұ ͡гез ͡гелген мезетте тауұп ͡пер'алады // сон'іске ас^ыр'алады // сон'іске асырұуға тырысады↓/// ↑выйртұуалды тұрғұда ͡б̊олсұн// немесе ^уосұндай соғұс тұрғұсұнда ͡б̊олсұн↓///	- Ирандағы саясатты жүргізіп жатқан тек Аятолла ғана емес, Ресейдегі саясатты жүргізіп отырған тек қана Путин емес, Оңтүстік а Солтүстік Кореяның саясатын жүргізіп жатқан Ким Чен Ын емес, олар өзінің халқының кем дегенде 60-70 пайызының қолдауына ие болып отыр. Және болашаққа ескеріңіз, кезкелген автократ билік, ешкім ренжімесін, және бұны саяси деп қабылдамаңыз, бұл философиялық, политологиялық әңгіме деп есептеңіз. Ең бірінші популист болып табылад. Ол, ең алдымен, халқын жақсы зерттеген, халқына не керек, соны кез келген мезетте тауып бере алад, соны іске асыра алад, соны іске асыруға тырысад. Виртуалды тұрғыда болсын немесе осындай соғыс тұрғысында болсын.
Айдос Сарым	▶	↑мына ͡б̊үгінгі күні/ мен ^йенді ^іресейдің баспасөзін ^уөте жақ̊сы ^уоқыймын// және ^іресейдің әр қыйырлы фыйлософыйасында/ баспасөзінде/ кәдімгі парламентте ^йең көп газет čатып алатын// жұурнал сатып алатын қазақ менмін// білетін шығарсыз/ ійә↓/// ↑мен ^уоның ішінде/ ^іресейдің завтра деген/ кезіндегі ^йең аты шыққан// аты шұулы ^уоңшыл праханов бастайтын газеті ͡б̊ар// лійт газеті ͡б̊ар// басқасы ͡б̊ар// ^ілійб̊ералдық̊ сайттарына дейін бәрін қарап ^уот^ұрамын↓/// ↑сонд'айтад // мысал'үшін пұутійн келгеннен кейін// бірнеше кійнолар шықты дейд// фантастыйкалық әңгімелер шықты дейд↓/// ↑бұның барлығы да ͡б̊үгінгі ^іресейдің ішкі сайасатын қамтамасыз ^йетті дейд↓/// ↑балаб̊анов дейтін марқұм ^ірежійсйоры ͡б̊ар↓/// ↑брат бір/ брат ^йекі/ грұуз ^йекі жүз деген сыйақты фійльмдер түсірген↓///	↑мына ͡б̊үгүңгү күнү/ мен ^йенді ^іресейдің баспасөзүн ^уөтө жақ̊сы ^уоқұймұн// және ^іресейдің әр ғыйырлы фыйлософұйасында/ баспасөзүндө/ кәдімгі парламентте ^йең ͡гөп газет čатыб̊ ͡алатын// жұурнал сатыб̊ ͡алатың ͡ ғазағ меммін// білетін шығарсыз/ ійә↓/// ↑мен ^уонұң ішінде/ ^іресейдің завтра деген/ кезіндегі ^йең аты шыққан// аты шұулұ ^уоңшұл праханов бастайтын газеті ͡б̊ар// лійт газеті ͡б̊ар// басқасы ͡б̊ар// ^ілійб̊ералдық̊ сайттарына дейім бәрің ͡ ғарап ^уот^ұрамын↓/// ↑сонд'айтады // мысал'үшүн пұутійң ͡ гелгеннең ͡ гейін// бірнеше ͡гійнолар шықты дейді// фантастыйкалығ әңгімелер шықты дейді↓/// ↑бұнұң барлығы да ͡б̊үгүңгү ^іресейдің ішкі сайасатың ͡ ғамтамасыз ^йетті дейді↓/// ↑балаб̊анов дейтін марқұм ^ірежійсйоры ͡б̊ар↓/// ↑брат ͡пір/ брат ^йекі/ грұуз ^йекі жүз деген сыйақты фійлмдер түсүргөн↓///	- Мына бүгінгі күні мен енді Ресейдің баспасөзін өте жақсы оқимын және Ресейдің әр қиырлы философиясында, баспасөзінде, кәдімгі парламентте ең көп газет сатып алатын, журнал сатып алатын қазақ менмін, білетін шығарсыз, иә? Мен, оның ішінде, Ресейдің “Завтра” деген, кезіндегі ең аты шыққан, аты шулы оңшыл Праханов бастайтын газеті бар, “Лит” газеті бар, басқасы бар, либералдық сайттарына дейін бәрін қарап отырамын. Сонда айтад, мысалы үшін, Путин келгеннен кейін бірнеше кинолар шықты дейд, фантастикалық әңгімелер шықты дейд. Бұның барлығы да бүгінгі Ресейдің ішкі саясатын қамтамасыз етті дейд. Балабанов дейтін марқұм режиссеры бар. «Брат-1», «Брат-2», «Груз 200» деген сияқты фильмдер түсірген.
Айдос Сарым	▶	↑сол дейді/ ^йенді ^уол бәлкім ^уоны түсінбеген де шығар дейді// бірақ̊ сол ^іресейдің сол бағытта дамыйтынын// ^йерте ме/ кеш пе ͡б̊ізге соғыс керек ау деген сыйақт'ійнтенсійаларды бірінш'айта бастаған// сол және ^іресейдің әс^іресе жұрттың ішінде көп қаралған фійльмдердің ішінде ͡б̊ір геройлар пайда ͡б̊олд да// соғыс болсыншы// атасына нәлет// бәрі құрып кетčінші деп↓/// ↑мына брежневтердің/ горб̊ачевтардың/ хрұушшевтардың басқалардан айырмашылығы мынада ͡б̊олды да// ^уолар соғысыұ көрген адамдар// соғыстың қыйындығын көрген адамдар↓/// ↑громыко деген савет ^уодағының сыртқы сайасатын ^уотыз жыл басқарған адам айтады ^йекен// бір күн соғыс болғанша// ^уон жыл келіссөз жүрсінші депті↓///	↑сол дейді/ ^йенді ^уол бәлкім ^уонұ түсүмбөген де шығар дейді// бірақ̊ сол ^іресейдің сол бағытта дамыйтынын// ^йерте ме/ кеш пе ͡б̊ізге соғұс керег ау деген сыйақт'ійнтенсійәларды бірінш'айта бастаған// сол және ^іресейдің әс^іресе жұрттұң ішінде ͡гөп қаралған фійлмдердің ішінде ͡б̊ір геройлар пайда ͡б̊олды да// соғұс ͡полсұншұ// атасына нәлет// бәрі ͡ғұрұп кетčінші деп↓/// ↑мына брежневтердің/ горб̊ачевтардың/ хрұушшевтардың басқалардан айырмашылығы мынада ͡б̊олдұ да// ^уолар соғұстұ ͡гөргөн адамдар// соғұстұң ͡ғыйындығың ͡гөргөн адамдар↓/// ↑громұко деген савет ^уодағының сыртқы сайасатын ^уотұж жыл басқарған адам айтады ^йекен// бір ͡гүн соғұс ͡полғанша// ^уон жыл ͡геліссөж жүрсүншү депті↓///	- Сол дейді, енді ол бәлкім, оны түсінбеген де шығар дейді, бірақ сол Ресейдің сол бағытта дамитынын, ерте ме, кеш пе бізге соғыс керек ау деген сияқты интенцияларды бірінші айта бастаған сол және Ресейдің, әсіресе жұрттың ішінде көп қаралған фильмдердің ішінде бір геройлар пайда болд да «соғыс болсыншы, атасына нәлет, бәрі құрып кетсінші» деп. Мына Брежневтердің, Горбачёвтардың, Хрущёвтардың басқалардан айырмашылығы мынада болды да - олар соғысты көрген адамдар, соғыстың қиындығын көрген адамдар. Громыко деген Совет Одағының сыртқы саясатын 30 жыл басқарған адам айтады екен: «Бір күн соғыс болғанша, 10 жыл келіссөз жүрсінші» депті.
Айдос Сарым	▶	↑соғысты көрген адам// ^йекінші дүнійежүзілік̊ соғысты көрген адам ғой↓/// ↑сондықтан ^уолардың түс^үнігінде// және ^уорыстың да мыйына/ қазақтың да мыйына сіңген бір қағыйдат бар// лійшь бы не ͡б̊ыло войны деген// бәрі құрып кетčінші// соғыс болмасыншы↓/// ↑мінекей сол брежневтер/ сталійннен кейінг'ұрпақтың бәрі шегелеп/ қадағалап/ қадап кеткен қағыйдатты мына пұутійн келгелі// ^іресейдің баспасөзі/ ^іресейдің ійдеалогійасы/ басқасы ^уоны күрт ^уөзгертіп// соғыс бола ͡б̊ерсінші/ бүйтіп жүргенше дегеңге дейін аударат↓///	↑соғұстұ ͡гөргөн адам// ^йекінші дүнүйөжүзүлүк̊ соғұстұ ͡гөргөн адам ғой↓/// ↑сондұқтан ^уолардың түс^үнүгінде// және ^уорұстұң да мыйына/ қазақтың да мыйына сіңгем бір ͡ғағыйдат ͡пар// лійш бы не ͡б̊ыло войнұ деген// бәрі ͡ғұрұп кетčінші// соғұс ͡полмасыншы↓/// ↑мінекей сол брежневтер/ сталыйннең ͡ гейіңг'ұрпақтың бәрі шегелеп/ қадағалап/ қадап кеткең ͡ ғағыйдатты мына пұутійң ͡ гелгелі// ^іресейдің баспасөзү/ ^іресейдің ійдеаылогұйасы/ басқасы ^уонұ ͡гүрт ^уөзгөртүп// соғұс ͡пола ͡б̊ерсінші/ бүйтүб̊ жүргөншө дегеңге дейін аударады↓///	- Соғысты көрген адам, екінші дүниежүзілік соғысты көрген адам ғой. Сондықтан олардың түсінігінде және орыстың да миына, қазақтың да миына сіңген бір қағидат бар: «Лишь бы не было войны» деген, «бәрі құрып кетсінші, соғыс болмасыншы». Мінекей, сол Брежневтер, Сталиннен кейінгі ұрпақтың бәрі шегелеп, қадағалап, қадап кеткен қағидатты мына Путин келгелі Ресейдің баспасөзі, Ресейдің идеологиясы, басқасы оны күрт өзгертіп, «соғыс бола берсінші, бүйтіп жүргенше» дегенге дейін аударат.
Айдос Сарым	▶	↑қазір ^йенд'ійдеалогійалық жұмыстарын/ ақпараттық̊ соғыстарын көріп жатырмыз ғой↓/// ↑^йенді мына сауал// бүгін ы ы пүутійнмен кездесүуде қазақ̊стан презійденті қасым жомарт тоқаев былай дед// сындарлы сайасат және ^уөзара тійімді нәтійжег'ұмтылыс // қазақ̊стан мен ^іресей дійалогының негізгі ^йерек̊шелігі↓/// ↑біз әрдайым ^іресейлік̊ серіктестеріміздің ұстанымына назар аударұуға тырысамыз// ^уолар да ͡б̊іздің пік^ірімізді ^йескереді деді↓/// ↑нег'әлем ^уос^ұлай ұстанбайд↓/// ↑әлем ^уос^ұлай ұстанад↓/// ↑ жоқ/ қарұусыз неге сөйлесүуге ͡б̊олмасқа↓/// ↑мәселен/ айдос мырза↓/// ↑жоқ/ ^йенді пұутійн таңкімен келген жоқ қой↓/// ↑сіз ͡б̊ылай айдос мырза/ ійә/ біз үстелдің басында ^уотырмыз↓/// ↑сіз көп жерд'алып ^уотырсыз↓/// ↑менің құқығым тапталып жатыр↓/// ↑сіз әр^ірек жылжысаңыз↓/// ↑біз келіссөз жасайық↓/// ↑неге ͡б̊ұлай болмайд↓/// ↑неге ͡б̊ірден шүріппе ͡б̊асұуғ'асығад адамдар↓///	↑қазір ^йенд'ійдеалогұйалық жұмұстарын/ ақпараттық̊ соғұстарың ͡ гөрүб̊ жатырмыз ғой↓/// ↑^йенді мына сауал// бүгүн ы ы пүутійммең ͡ гездесүудө қазақ̊стам презійденті ͡ғасым жомарт тоқаев былай деді// сындарлы сайасат ͡шәне ^уөзара тійімді нәтійжег'ұмтұлұс // қазақ̊стан мен ^іресей дыйалогұнұң негізгі ^йерек̊шелігі↓/// ↑біз әрдайым ^іресейлік̊ серіктестеріміздің ұстанымына назар аударұуға тырысамыз// ^уолар да ͡б̊іздің пік^ірімізді ^йескереді деді↓/// ↑нег'әлем ^уос^ұлай ұстамбайды↓/// ↑әлем ^уос^ұлай ұстанады↓/// ↑жоқ/ қарұусұз неге сөйлөсүугө ͡б̊олмасқа↓/// ↑мәселен/ айдос мырза↓/// ↑жоқ/ ^йенді пұутійн таңкімең ͡ гелген жоқ қой↓/// ↑сіз ͡б̊ылай айдос мырза/ ійә/ біз үстөлдүң басында ^уотұрмұз↓/// ↑сіз ͡гөб̊ жерд'алып ^уотұрсұз↓/// ↑менің ͡ғұқұғұм тапталыб̊ жатыр↓/// ↑сіз әр^ірег жылжысаңыз↓/// ↑біз ͡геліссөж жасайық↓/// ↑неге ͡б̊ұлай болмайды↓/// ↑неге ͡б̊ірден шүрүппө ͡б̊асұуғ'асығады адамдар↓///	- Қазір енді, идеологиялық жұмыстарын, ақпараттық соғыстарын көріп жатырмыз ғой. Енді мына сауал: Бүгін ы-ы Путинмен кездесуде Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев былай дед: «Сындарлы саясат және өзара тиімді нәтижеге ұмтылыс - Қазақстан мен Ресей диалогының негізгі ерекшелігі. Біз әрдайым ресейлік серіктестеріміздің ұстанымына назар аударуға тырысамыз, олар да біздің пікірімізді ескереді» деді. Неге әлем осылай ұстанбайд? - Әлем осылай ұстанад. - Жоқ, қарусыз неге сөйлесуге болмасқа? Мәселен, Айдос мырза... - Жоқ, енді Путин танкімен келген жоқ қой. - Сіз, былай, Айдос мырза, иә, біз үстелдің басында отырмыз. Сіз көп жерді алып отырсыз. Менің құқығым тапталып жатыр. Сіз әрірек жылжысаңыз. Біз келіссөз жасайық. Неге бұлай болмайд? Неге бірден шүріппе басуға асығад адамдар?
Айдос Сарым	▶	↑қараңыз ^йенді пұутійн біріншіден/ бізге соғыс ашып жатқан жоқ↓/// ↑жоқ/ бізге ^йемес// жалп'әлемдегі державалард'айтып ^уотырмын мен↓/// ↑жоқ/ ^йенд'әртүрлі жағдай бар↓/// ↑^йең ^йегер ͡б̊ійологійаның заң^ына// дарвійн атаның ^уөсійетіне назар аударсаңыз// ^уонд'айтылған ^йең кескілескен соғыс бірдей арганійзмдердің арасында жүред дейд↓/// ↑ағайынның арасындағы соғыс қыйын болад дейд де// внұутрійвійдовайа ͡б̊арьба дейді↓/// ↑^йенді пүутійннің ^йегер соғыст'ашқ̊ан кездегі сөздеріне назар аударсаңыз// ұукраійна стал'антій ^ұросійи дейд↓/// ↑^уөйткені мысал'үшін / қарапайым ^уорыс үшін ұукраійнаның керемет дамып// басқа фыйлософыйағ'ауысып кетүуі// шын айтұу керек тійімсіз ͡б̊олатын ^йед↓///	↑қараңыз ^йенді пұутійм біріншіден/ бізге соғұс ашыб̊ жатқан жоқ↓/// ↑жоқ/ бізге ^йемес// жалп'әлемдегі державалард'айтып ^уотұрмұн мен↓/// ↑жоқ/ ^йенд'әртүрлү жағдай бар↓/// ↑^йең ^йегер ͡б̊ыйологұйаның заң^ына// дарвыйн атаның ^уөсүйөтүне назар аударсаңыз// ^уонд'айтылған ^йең ͡гескілескен соғұс ͡пірдей арганыйзмдердің арасында жүрөдү дейді↓/// ↑ағайынның арасындағы соғұс қыйым болады дейді де// внұутрұйвұйдовайа ͡б̊арба дейді↓/// ↑^йенді пүутійннің ^йегер соғұст'ашқ̊ан кездегі сөздөрүне назар аударсаңыз// ұукраійна стал'антый ^ұросұй дейді↓/// ↑^уөйткөнү мысал'үшүн / қарапайым ^уорұс үшүн ұукраійнаның ͡геремет дамып// басқа фыйлософұйағ'ауұсұп кетүуү// шын айтұу ͡герек тійімсіз ͡б̊олатын ^йеді↓///	- Қараңыз, енді Путин, біріншіден, бізге соғыс ашып жатқан жоқ. - Жоқ, бізге емес, жалпы, әлемдегі державаларды айтып отырмын мен. - Жоқ, енді әртүрлі жағдай бар. Ең егер биологияның заңына, Дарвин атаның өсиетіне назар аударсаңыз, онда айтылған, «ең кескілескен соғыс бірдей организмдердің арасында жүред» дейд. «Ағайынның арасындағы соғыс қиын болад» дейд де, «внутривидовая борьба» дейді. Енді Путиннің егер соғысты ашқан кездегі сөздеріне назар аударсаңыз, “Украина стала анти России» дейд. Өйткені, мысалы үшін, қарапайым орыс үшін Украинаның керемет дамып, басқа философияға ауысып кетуі, шын айту керек, тиімсіз болатын ед.
Айдос Сарым	▶	↑қазір ұукраійна франсійа сыйақты// нұу франсійа демей ақ қойайық̊шы ^йешқ̊андай// ^йемін ^йеркін жаңағы керемет/ бүкіл әлемд'аралап жүрген// ы ы сыртқы сайасаты керемет// эканомійкасы ^уөркендеп жатқан ^йелг'айналып // ы ы ^іресейді мүлдем ұмытып кететін ^йелг'айналып кететін болса// ^уонд'ішіндегі ^іресейліктер үшін бұл қыйын болар ^йед↓/// ↑біз қатарлы шыққан ^йел// неге ^уолар ͡б̊үйтіп ^уөмір сүріп жатыр// біз ͡б̊ұлай ^йетіп ^уөмір сүріп жатырмыз деп↓/// ↑мінекей мен↓/// ↑бұл қызғаныш па↓/// ↑мұн'әртүрлі айтұуға ͡б̊олады ^йенді↓/// ↑ғылымый тілмен айтčақ// нійсше ^уойлап тапқан ^іресентіймент деген сөз ͡б̊ар↓/// ↑қарап алыңыз↓/// ↑ал бірақ кезінде высоскій марійна владій деген франсұуздың актрійсасына/ ^уорыстан шыққан ғашық болып// соған үйленген ғой↓///	↑қазір ұукраійна франсыйа сыйақты// нұу франсыйа демей ақ қойайық̊шы ^йешқ̊андай// ^йемін ^йеркін жаңағы ͡геремет/ бүкүл әлемд'аралап жүргөн// ы ы сыртқы сайасаты ͡геремет// эканомұйкасы ^уөркөндөб̊ жатқан ^йелг'айналып // ы ы ^іресейді мүлдөм ұмұтұп кететін ^йелг'айналып кететім болса// ^уонд'ішіндегі ^іресейліктер үшүм бұл ͡ғыйым болар ^йеді↓/// ↑біз ͡ғатарлы шыққан ^йел// неге ^уолар ͡б̊үйтүп ^уөмүр сүрүб̊ жатыр// біз ͡б̊ұлай ^йетіп ^уөмүр сүрүб̊ жатырмыз деп↓/// ↑мінекей мен↓/// ↑бұл ͡ғызғаныш па↓/// ↑мұн'әртүрлү айтұуға ͡б̊олады ^йенді↓/// ↑ғылымый тілмен айтčақ// нійсше ^уойлап тапқан ^іресентіймент деген сөз ͡б̊ар↓/// ↑қараб̊ ͡алыңыз↓/// ↑ал бірақ кезінде высоскұй марыйна владый деген франсұуздұң актрыйсасына/ ^уорұстан шыққан ғашық ͡полұп// соған үйлөңгөн ғой↓///	- Қазір Украина Франция сияқты, ну, Франция демей-ақ қояйықшы ешқандай, емін-еркін, жаңағы керемет, бүкіл әлемді аралап жүрген, ы-ы сыртқы саясаты керемет, экономикасы өркендеп жатқан елге айналып, ы-ы Ресейді мүлдем ұмытып кететін елге айналып кететін болса, онда ішіндегі ресейліктер үшін бұл қиын болар ед. «Біз қатарлы шыққан ел, неге олар бүйтіп өмір сүріп жатыр, біз бұлай етіп өмір сүріп жатырмыз” деп? Мінекей, мен... - Бұл қызғаныш па? - Мұны әртүрлі айтуға болады, енді. Ғылыми тілмен айтсақ, Ницше ойлап тапқан ресентимент деген сөз бар. Қарап алыңыз. Ал бірақ кезінде Высоцкий Марина Влади деген француздың актрисасына орыстан шыққан ғашық болып, соған үйленген ғой.
Айдос Сарым	▶	↑сол мен тұуған жылдары жетпіс төрт па// жетпіс бесінші жылдары тұңғыш ^ірет ш̆етелге шығыпты да// сонда марыйна владый масквадан машійнасына міңгізіп// германій'арқылы франсійағ'апарған ғой↓/// ↑сол немістердің ^уөмір сүріп жатқан салтын көріп жылапты ғой анау ͡б̊айғұс// марійна неге ͡б̊ұлай болд↓/// ↑соғыста жеңген ^уолар ^йемес// біз ^йедік қой депті ғой↓/// ↑сонда қарасаңыз/ ^йең көз'ашық азаматының әңгімесі↓/// ↑^уосыдан кейін ^уойлай беріңіз/ қалай болатынын↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑а а тәуелсіз мемлекет бола ^уот^ұрып// қарым қат^ынас жасаған кезде// әс^іресе ^уосы ^іресей мен жаңағы қазақ̊стан арасында қарым қат^ынаст'айтып ^уотырмын↓/// ↑біз тарыйхый кітаптарды ^уоқып// қарапайым мектептің тарыйхын ^уоқып д'аш^ынатын нәрсеміз ͡б̊ар↓/// ↑^уол мына'ашаршылық жылдары// ы ы ^уол мынау жетпіс жыл жаңағы ы ы көрген бодандығымыз ͡б̊асқасын↓///	↑сол мен тұуған жылдары жетпіс төрт па// жетпіс ͡песінші жылдары тұңғұш ^ірет ш̆етелге шығыпты да// сонда марыйна владый москвадан машыйнасына міңгізіп// германый'арқылы франсыйағ'апарған ғой↓/// ↑сол немістердің ^уөмүр сүрүб̊ жатқан салтың ͡ гөрүб̊ жылапты ғой анау ͡б̊айғұс// марыйна неге ͡б̊ұлай болдұ↓/// ↑соғұста жеңген ^уолар ^йемес// біз ^йедік қой депті ғой↓/// ↑сонда ͡ғарасаңыз/ ^йең ͡гөз'ашық азаматының әңгімесі↓/// ↑^уосұдаң ͡ гейін ^уойлай беріңіз/ қалай болатынын↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑а а тәуөлсүз мемлекет ͡пола ^уот^ұрұп// қарым қат^ынаш ͡ шасағаң ͡ гезде// әс^іресе ^уосұ ^іресей мен жаңағы қазақ̊стан арасында ͡ғарым қат^ынаст'айтып ^уотұрмұн↓/// ↑біз тарыйхый ͡гітаптарды ^уоқұп// қарапайым мектептің тарыйхын ^уоқұп д'аш^ынатын нәрсеміз ͡б̊ар↓/// ↑^уол мына'ашаршылық жылдары// ы ы ^уол мынау жетпіш ͡ шыл жаңағы ы ы көргөм бодандығымыз ͡б̊асқасын↓///	- Сол мен туған жылдары 74 па, 75-ші жылдары тұңғыш рет шетелге шығыпты да, сонда Марина Влади Москвадан машинасына мінгізіп, Германия арқылы Францияға апарған ғой. Сол немістердің өмір сүріп жатқан салтын көріп жылапты ғой, анау байғұс: «Марина неге бұлай болд? Соғыста жеңген олар емес, біз едік қой» депті ғой. Сонда қарасаңыз, ең көзі ашық азаматының әңгімесі. Осыдан кейін ойлай беріңіз, қалай болатынын. - Жақсы. А-а тәуелсіз мемлекет бола отырып, қарым-қатынас жасаған кезде, әсіресе, осы Ресей мен жаңағы Қазақстан арасында қарым-қатынасты айтып отырмын. Біз тарихи кітаптарды оқып, қарапайым мектептің тарихын оқып да ашынатын нәрсеміз бар. Ол мынау ашаршылық жылдары, ы-ы ол мынау 70 жыл, жаңағы, ы-ы көрген бодандығымыз, басқасын.
Айдос Сарым	▶	↑сол кездег'ата баб̊амның кеткен кегін қазір құуұуым дұрыс па↓/// ↑әр кезең үшін ^уөз^үне тійісті/ қажетті кантек̊ст болад// йағній жағдайаттар↓/// ↑мысал үшін бүгін жаңағы мәселенің бәрін даурығып айтқанмен// қазақтың мәселесінің барлығы шеш^іліп кетеді ме деген қарапайым сұрақ тұуындайд↓/// ↑ұукраійндағы жағдай қазақ̊станның бас^ына келетін болса// біз ^уоны көтер'аламыз ба/ жоқ па↓/// ↑біздің бес күнге шыдайтын армійамыз ͡б̊ар ма// жоқ па↓/// ↑біздің кез келген соғысқа ͡б̊ес жыл бойы тіресіп// текетіресіп̊ шекарадан ^уөткізб̊ей тұр'алатын әскерій жағдайымыз ͡б̊ар ма// жоқ па деген сыйақты мійлійондаған сұрақ бар↓/// ↑^уосы сұрақтың барлығын'ійә деп жауап берсеңіз// мен ^уонда қазірден бастап әңгімемд'айтайын // және немесе кезінд'айтқан әңгімемді жалғастырайын↓///	↑сол ͡гездег'ата баб̊амның ͡геткең ͡ гегің ͡ ғазір ͡ғұуұуұм дұрұс па↓/// ↑әр ͡гезең үшүн ^уөз^үнө тійісті/ қажетті ͡гантек̊ст ͡полады// йағный жағдайаттар↓/// ↑мысал үшүм бүгүн жаңағы мәселенің бәрін даурұғұб̊ ͡айтқаммен// қазақтың мәселесінің барлығы шеш^іліп кетеді ме дегең ͡ ғарапайым сұрақ тұуұндайды↓/// ↑ұукраійндағы жағдай ͡ғазақ̊станның бас^ына ͡гелетім болса// біз ^уонұ ͡гөтөр'аламыз ба/ жоқ па↓/// ↑біздің бес күңгө шыдайтын армыйамыз ͡б̊ар ма// жоқ па↓/// ↑біздің ͡гез ͡гелген соғұсқа ͡б̊еш ͡ шыл бойұ тіресіп// текетіресіп̊ шекарадан ^уөткүзб̊өй тұр'алатын әскерій жағдайымыз ͡б̊ар ма// жоқ па деген сыйақты мыйлыйондаған сұрақ ͡пар↓/// ↑^уосұ сұрақтың барлығын'ійә деб̊ жауап ͡персеңіз// мен ^уонда ͡ғазірдем бастаб̊ ͡әңгімемд'айтайын // және немесе ͡гезінд'айтқан әңгімемді жалғастырайын↓///	- Сол кездегі ата-бабамның кеткен кегін қазір қууым дұрыс па? - Әр кезең үшін өзіне тиісті, қажетті контекст болад, яғни жағдаяттар. Мысал үшін, бүгін жаңағы мәселенің бәрін даурығып айтқанмен, қазақтың мәселесінің барлығы шешіліп кетеді ме деген қарапайым сұрақ туындайд. Украиндағы жағдай Қазақстанның басына келетін болса, біз оны көтере аламыз ба, жоқ па? Біздің бес күнге шыдайтын армиямыз бар ма, жоқ па? Біздің кез келген соғысқа бес жыл бойы тіресіп, текетіресіп, шекарадан өткізбей тұра алатын әскери жағдайымыз бар ма, жоқ па деген сияқты миллиондаған сұрақ бар. Осы сұрақтың барлығына «иә» деп жауап берсеңіз, мен онда қазірден бастап әңгімемді айтайын және немесе кезінде айтқан әңгімемді жалғастырайын.
Айдос Сарым	▶	↑бірақ менің ^уойымша/ қазір ͡б̊іздер мәселені сыртқа ^йемес// ішке жіб̊ерүуіміз керек↓/// ↑мен үшін ійдеал ^йел// ^уол фійнлйандійа↓/// ↑фійнлйандійа ^уорыстың бодан ^йелі ͡б̊олд↓/// ↑^уон жетінші жылы құдай беріп// сыт^ылып̊ шықты↓/// ↑мен сізге қызық айтайын// ^уон жетінші жылы февраль мен нойаб̊рьдің арасында пұутійн// а пұутійн деппін ғой// ^іленійн фійнлйандійада тығ^ылып жүрген↓/// ↑^уоны тыққан адам// сол кездегі фійнлйандійаның полійсійасын басқаратын адам ^йекен↓/// ↑мынау адам ^іресейді түб̊і құртад// сондықтан мен ^уөзімнің үйімде тыға тұрайын депті↓/// ↑^іленійн в шалаше дейді ғой↓/// ↑сондай әңгіме ͡б̊олған↓/// ↑бірақ ^йесесіне і і ^іревалйұусійадан кейін і і маннаргейм деген презійденттері ͡б̊олды↓/// ↑бұл бұрынғы ^уорыстың генералы↓/// ↑ ^уорысқа соғыс ашты// ^уорыспен соғысты↓/// ↑^йенд'әрійне / бастаған сталійн↓/// ↑бірақ̊ соғыста жеңілді↓///	↑бірағ менің ^уойұмша/ қазір ͡б̊іздер мәселені сыртқа ^йемес// ішке жіб̊ерүуүмүз ͡герек↓/// ↑мен үшүн ійдеал ^йел// ^уол фыйнлйандыйа↓/// ↑фыйнлйандыйа ^уорұстұң бодан ^йелі ͡б̊олдұ↓/// ↑^уон жетінші жылы құдай беріп// сыт^ылып̊ шықты↓/// ↑мен сізге қызығ айтайын// ^уон жетінші жылы феврал мен нойаб̊рьдің арасында пұутійн// а пұутійн деппін ғой// ^іленійн фыйнлйандыйада тығ^ылыб̊ жүргөн↓/// ↑^уонұ тыққан адам// сол ͡гездегі фыйнлйандыйаның ͡полұйсұйасым басқаратын адам ^йекен↓/// ↑мынау адам ^іресейді түб̊ү құртады// сондұқтан мен ^уөзүмнүң үйүмдө тыға тұрайын депті↓/// ↑^іленійн в шалаше дейді ғой↓/// ↑сондай әңгіме ͡б̊олған↓/// ↑бірақ ^йесесіне і і ^іревалйұусыйадаң ͡ гейін і і маннаргейм дегем презійденттері ͡б̊олдұ↓/// ↑бұл бұрұңғұ ^уорұстұң генералы↓/// ↑ ^уорұсқа соғұс ашты// ^уорұспен соғұстұ↓/// ↑^йенд'әрійне / бастаған сталыйн↓/// ↑бірақ̊ соғұста жеңілді↓///	- Бірақ, менің ойымша, қазір біздер мәселені сыртқа емес, ішке жіберуіміз керек. Мен үшін идеал ел - ол Финляндия. Финляндия орыстың бодан елі болд. 17-ші жылы, құдай беріп, сытылып шықты. Мен сізге қызық айтайын, 17-ші жылы февраль мен ноябрьдің арасында Путин, а Путин деппін ғой, Ленин Финляндияда тығылып жүрген. Оны тыққан адам, сол кездегі Финляндияның полициясын басқаратын адам екен. “Мынау адам Ресейді түбі құртад, сондықтан мен өзімнің үйімде тыға тұрайын” депті. “Ленин в шалаше» дейді ғой. Сондай әңгіме болған. Бірақ есесіне, і-і революциядан кейін і-і Маннаргейм деген президенттері болды. Бұл бұрынғы орыстың генералы. Орысқа соғыс ашты, орыспен соғысты. Енді, әрине, бастаған Сталин. Бірақ соғыста жеңілді.
Айдос Сарым	▶	↑кішкентай ^йел мен үлкен ^йел соғыс'алмайд ↓/// ↑^йерте ме/ кеш пе ^іресүурсы ͡б̊ітед↓/// ↑дәл сондай жағдай болды↓/// ↑әрійне қан жос'ақты // ^йекі жүздей/ үш жүз мыңдай адам әскерін қырды// бірақ түб̊і келіссөзге келүуге мәжб̊үр ͡б̊олд↓/// ↑жер^інің ^уотыз пайызынан ай^ырылып қалды↓/// ↑соған қарамастан маннаргеймнан кейіңгі ^йек'үлкен презійденттері ͡б̊олды// койвійсто және кекконен деген↓/// ↑койвійсто тоғыз жылдай басқарды// кекконен жиырма жеті жыл басқарды↓/// ↑ кәдімгі демократ презійдент// қайта қайта сайлана ͡б̊ерген ғой↓/// ↑бірақ масквамен ^уөте жақ̊сы қарым қат^ынас ^уорнатты// және маскваға мынандай формұул'ұсынған// біз натоға да мүше ͡б̊олмайық// сіздердің жаңағы савет ^уодағының камұунійстік блог^ұна да мүше ͡б̊олмайық↓/// ↑сіздермен жақ̊сы қарым қат^ынастамыз// сіздермен жақ̊сы қарым қат^ынастамыз↓/// ↑біздің мүмкіндікті сіз пайдаланыңыз// сіздің мүмкіндікті ͡б̊із пайдаланайық деп// ^йек'арада сайасат жүргізді↓/// ↑бұн'әлемдік палійтологійада↓///	↑кішкентай ^йел мен үлкөн ^йел соғұс'алмайды ↓/// ↑^йерте ме/ кеш пе ^іресүурсұ ͡б̊ітеді↓/// ↑дәл сондай жағдай болдұ↓/// ↑әрійне қан жос'ақты // ^йекі жүздөй/ үш ͡шүз мыңдай адам әскерің ͡ ғырды// бірақ түб̊ү келіссөзгө келүугө мәжб̊үр ͡б̊олдұ↓/// ↑жер^інің ^уотұз пайызынан ай^ырылып қалды↓/// ↑соғаң ͡ ғарамастан/ маннаргеймнаң ͡ гейіңгі ^йек'үлкөн презійденттері ͡б̊олдұ// койвұйсто және ͡гекконен деген↓/// ↑койвұйсто тоғұз жылдай басқарды// кекконен жыйырма жеті жыл басқарды↓/// ↑кәдімгі демакрат презійдент// қайта ғайта сайлана ͡б̊ерген ғой↓/// ↑бірағ масквамен ^уөтө жақ̊сы қарым қат^ынас ^уорнатты// және москваға мынандай формұул'ұсұңған// біз натоға да мүшө ͡б̊олмайық// сіздердің жаңағы савет ^уодағының ͡гамұунұйстік блог^ұна да мүшө ͡б̊олмайық↓/// ↑сіздермен жақ̊сы қарым қат^ынастамыз// сіздермен жақ̊сы қарым қат^ынастамыз↓/// ↑біздің мүмкүндүкті сіз пайдаланыңыз// сіздің мүмкүндүкті ͡б̊із пайдаланайық деп// ^йек'арада сайасат ͡шүргүздү↓/// ↑бұн'әлемдік полұйтологұйада↓///	- Кішкентай ел мен үлкен ел соғыса алмайд. Ерте ме, кеш пе ресурсы бітед. Дәл сондай жағдай болды. Әрине, қан жоса ақты, 200-дей, 300 мыңдай адам, әскерін қырды, бірақ түбі келіссөзге келуге мәжбүр болд. Жерінің 30 пайызынан айырылып қалды. Соған қарамастан, Маннаргеймнан кейінгі екі үлкен президенттері болды, Койвисто және Кекконен деген. Койвисто 9 жылдай басқарды, Кекконен 27 жыл басқарды. Кәдімгі демократ президент, қайта-қайта сайлана берген ғой. Бірақ Москвамен өте жақсы қарым-қатынас орнатты және Москваға мынандай формула ұсынған: «Біз НАТО-ға да мүше болмайық, сіздердің, жаңағы, Совет Одағының коммунистік блогына да мүше болмайық. Сіздермен жақсы қарым-қатынастамыз, сіздермен жақсы қарым-қатынастамыз. Біздің мүмкіндікті сіз пайдаланыңыз, сіздің мүмкіндікті біз пайдаланайық” деп екі арада саясат жүргізді. Бұны әлемдік политологияда...
Айдос Сарым	▶	↑тарыйхын'үңілсеңіз / ^уотыз пайыз жер^інен ай^ырылып қалды↓/// ↑^уотыз пайыз жер^інен ай^ырылып қалды↓/// ↑^уөлген адам бар// бомбыланған қаласы ͡б̊ар// басқасы ͡б̊ар↓/// ↑кезінде тіпті/ гійтлерді қолдап̊ шыққан маннаргейм// бірақ қырық төртінші жылы соғыстан шығып үлгерді↓/// ↑йағній нйүурмбергке ͡б̊асқағ'іліккен жоқ↓/// ↑бірақ қайтыс болғаннан кейін/ жаңа келген ^йекі презійдентінің қырық жыл бойғы сайасаты↓/// ↑бірақ ^уолар айтқан// біздер ^уорыстың қытығына тійе ͡б̊ермейік/ жігіттер↓/// ↑^йекі ^йелдің қазір ͡б̊із тәуелсіз/ бейтарап ^йелміз↓/// ↑^йешкімнің жағ^ына шықпаймыз// натоны да қолдамаймыз// савет ^уодағын да қолдамаймыз↓/// ↑керек болса ͡б̊ерлійн шақырса// берлійнге ͡б̊арып жақ̊с'әңгіме айтамыз↓/// ↑брежнев шақырса// брежневпен ахотаға ͡б̊арамыз// бірг'арақ ішеміз↓/// ↑франсійа шақырса// франсійамен келісімге келісеміз деп↓///	↑тарыйхын'үңүлсөңіз / ^уотұз пайыж жер^інен ай^ырылып қалды↓/// ↑^уотұз пайыж жер^інен ай^ырылып қалды↓/// ↑^уөлгөн адам бар// бомбұлаңғаң ͡ ғаласы ͡б̊ар// басқасы ͡б̊ар↓/// ↑кезінде тіпті/ гійтлерді ͡ғолдап̊ шыққан маннаргейм// бірақ қырық төртүншү жылы соғұстан шығыб̊ ͡үлгөрдү↓/// ↑йағный нйүурмбөргкө ͡б̊асқағ'іліккен жоқ↓/// ↑бірақ қайтыс ͡полғаннаң ͡ гейін/ жаңа ͡гелген ^йекі презійдентінің ͡ғырығ жыл бойғұ сайасаты↓/// ↑бірақ ^уолар айтқан// біздер ^уорұстұң ͡ғытығына тійе ͡б̊ермейік/ жігіттер↓/// ↑^йекі ^йелдің ͡ғазір ͡б̊із тәуөлсүз/ бейтарап ^йелміз↓/// ↑^йешкімнің жағ^ына шықпаймыз// натонұ да ͡ғолдамаймыз// савет ^уодағын да ͡ғолдамаймыз↓/// ↑керек болса ͡б̊ерлійн шақырса// берлійңге ͡б̊арыб̊ жақ̊с'әңгіме айтамыз↓/// ↑брежнев шақырса// брежневпен ахотаға ͡б̊арамыз// бірг'арақ ішеміз↓/// ↑франсыйа шақырса// франсыйамең ͡гелісімге ͡гелісеміз деп↓///	- Тарихына үңілсеңіз, 30 пайыз жерінен айырылып қалды. - 30 пайыз жерінен айырылып қалды. Өлген адам бар, бомбыланған қаласы бар, басқасы бар. Кезінде, тіпті, Гитлерді қолдап шыққан Маннаргейм, бірақ 44-ші жылы соғыстан шығып үлгерді. Яғни Нюрнбергке, басқаға іліккен жоқ. Бірақ қайтыс болғаннан кейін жаңа келген екі президентінің 40 жыл бойғы саясаты. Бірақ олар айтқан: “Біздер, орыстың қытығына тие бермейік, жігіттер! Екі елдің қазір біз тәуелсіз, бейтарап елміз. Ешкімнің жағына шықпаймыз, НАТО-ны да қолдамаймыз, Совет Одағын да қолдамаймыз. Керек болса, Берлин шақырса, Берлинге барып, жақсы әңгіме айтамыз. Брежнев шақырса, Брежневпен охотаға барамыз, бірге арақ ішеміз. Франция шақырса, Франциямен келісімге келісеміз” деп.
Айдос Сарым	▶	↑^уосы ^йек'үлкен алпауыт блоктың арасында текетіресті пайдаланып// қазір ауқаттылық жөн^үнен/ білім жөн^үнен/ денсаулық жөн^үнен/ ійнновасійа жөн^үнен/ басқа жөн^үнен әлемнің ^уондығына кіретін бірінші/ ^йекінші/ үшінші/ төртінші/ бесінші ^уорында тұратын ^йелг'айналды ↓/// ↑бұны ^йенді мен сізг'айтайын // мен ^йенді фійнлйандійаның тарыйхын бір адамдай зерттеген адаммын↓/// ↑фійнлйандійад'ұлтш̆ыл болмад дейсіз ͡б̊е↓/// ↑бұған дейін де сөйлестік қой// бұл тақ^ырыпта↓/// ↑сол айтып тұрмын ғой↓/// ↑баб̊асының кегін құуған бір фійні шықпады ма↓/// ↑жоқ/ шықты↓/// ↑мына ^йекеуінің д'айтпаған әңгімелерін айтты↓/// ↑айтпаған әңгімен'айтқан // сендер сатқынсыңдар деген/ басқа деген↓/// ↑^уолар газеттерді жапқан// ^уолар ^уол кезде сайт болған жоқ// жұурналдарды жапқан↓/// ↑сендер ^уорысқа тійе ͡б̊ересіңдер қайта қайта↓/// ↑сендер мемлекеттің мүддесін↓///	↑^уосұ ^йек'үлкөн алпауұт ͡плоктұң арасында текетіресті пайдаланып// қазір ауқаттылығ жөн^үнөн/ білім жөн^үнөн/ денсаулұғ жөн^үнөн/ ійнновасыйа жөн^үнөн/ басқа жөн^үнөн әлемнің ^уондұғұна ͡гіретім бірінші/ ^йекінші/ үшүншү/ төртүншү/ бесінші ^уорұнда тұратын ^йелг'айналды ↓/// ↑бұнұ ^йенді мен сізг'айтайын // мен ^йенді фыйнлйандыйаның тарыйхым бір адамдай зерттеген адаммын↓/// ↑фыйнлйандыйад'ұлтш̆ұл болмады дейсіз ͡б̊е↓/// ↑бұған дейін де сөйлөстүк қой// бұл тақ^ырыпта↓/// ↑сол айтып тұрмұн ғой↓/// ↑баб̊асының ͡гегің ͡ғұуғам бір фійні шықпады ма↓/// ↑жоқ/ шықты↓/// ↑мына ^йекеуүнүң д'айтпаған әңгімелерін айтты↓/// ↑айтпаған әңгімен'айтқан // сендер сатқынсыңдар деген/ басқа деген↓/// ↑^уолар газеттерді жапқан// ^уолар ^уол ͡гезде сайт ͡полған жоқ// жұурналдарды жапқан↓/// ↑сендер ^уорұсқа тійе ͡б̊ересіңдер ͡ғайта ͡ғайта↓/// ↑сендер мемлекеттің мүддөсүн↓///	- Осы екі үлкен алпауыт блоктың арасында текетіресті пайдаланып, қазір ауқаттылық жөнінен, білім жөнінен, денсаулық жөнінен, инновация жөнінен, басқа жөнінен әлемнің ондығына кіретін 1-ші, 2-ші, 3-ші, 4-ші, 5-ші орында тұратын елге айналды. Бұны енді мен сізге айтайын, мен енді Финляндияның тарихын бір адамдай зерттеген адаммын. Финляндияда ұлтшыл болмад дейсіз бе? -Бұған дейін де сөйлестік қой, бұл тақырыпта. Сол айтып тұрмын ғой. Бабасының кегін қуған бір фині шықпады ма? -Жоқ, шықты. Мына екеуінің де айтпаған әңгімелерін айтты. Айтпаған әңгімені айтқан, сендер сатқынсыңдар деген, басқа деген. Олар газеттерді жапқан, олар ол кезде сайт болған жоқ, журналдарды жапқан. “Сендер орысқа тие бересіңдер, қайта-қайта. Сендер мемлекеттің мүддесін...”
Айдос Сарым	▶	↑сөз ͡б̊остандығын шектеген↓/// ↑шектеген↓/// ↑ ^уол тұуралы талай сыналған↓/// ↑хйұуман ^ырайтč вотч деген ұйымдар ͡б̊олды// басқа дегендер ͡б̊олды↓/// ↑фійнлйандйіа савет ^уодағының ықпалымен жұурналыйстерді құудалап жатыр ^йекен// ы ы газеттерді жауып жатыр ^йекен// басқа деген сыйақты нәрселер жазад↓/// ↑кәдімгі ^уолардың презійдент әкімшілігі тап̊сырма ͡б̊ереді ^йекен↓/// ↑кейб̊ір жұурнал шақ^ырып алып айтады ^йекен// жігіттер/ ^уөл'алмай жүрсіңдер ме↓/// ↑жазатын тақ^ырып жоқ па сендерге↓/// ↑^уорысқа тійе ͡б̊ермеңдерші// құдай үшін↓/// ↑нәтійжесі ͡б̊үгінгі дейсіз↓/// ↑бірақ↓/// ↑нәтійжесі ͡б̊үгінгі↓/// ↑нәтійжесі ͡б̊үгін фійнлйандійа натоның мүшесі↓/// ↑а жаңағы ^йекі презійдентке қазір фійн халқ'алғыс айтады ма/ жоқ па↓/// ↑алғыс айтад/ мойындайд↓///	↑сөз ͡б̊остандығын шектеген↓/// ↑шектеген↓/// ↑^уол тұуралы талай сыналған↓/// ↑хйұуман ^ырайтč вотч деген ұйұмдар ͡б̊олдұ// басқа дегендер ͡б̊олдұ↓/// ↑фійнлйандійа савет ^уодағының ықпалымен жұурналыйстерді ͡ғұудалаб̊ жатыр ^йекен// ы ы газеттерді жауұб̊ жатыр ^йекен// басқа деген сыйақты нәрселер жазады↓/// ↑кәдімгі ^уолардың презійдент әкімшілігі тап̊сырма ͡б̊ереді ^йекен↓/// ↑кейб̊ір жұурнал шақ^ырыб̊ ͡алыб̊ ͡айтады ^йекен// жігіттер/ ^уөл'алмай жүрсүңдөр ме↓/// ↑жазатын тақ^ырыб̊ жоқ па сендерге↓/// ↑^уорұсқа тійе ͡б̊ермеңдерші// құдай үшүн↓/// ↑нәтійжесі ͡б̊үгүңгү дейсіз↓/// ↑бірақ↓/// ↑нәтійжесі ͡б̊үгүңгү↓/// ↑нәтійжесі ͡б̊үгүн фійнлйандійа натонұң мүшөсү↓/// ↑а жаңағы ^йекі презійдентке қазір фійн халқ'алғыс айтады ма/ жоқ па↓/// ↑алғыс айтады/ мойұндайды↓///	- Сөз бостандығын шектеген. - Шектеген. Ол туралы талай сыналған. “Хьюман Райтс Вотч” деген ұйымдар болды, басқа дегендер болды. “Финляндия Совет Одағының ықпалымен журналистерді қудалап жатыр екен, ы-ы газеттерді жауып жатыр екен, басқа” деген сияқты нәрселер жазад. Кәдімгі олардың президент әкімшілігі тапсырма береді екен. Кейбір журнал шақырып алып, айтады екен: “Жігіттер, өле алмай жүрсіңдер ме? Жазатын тақырып жоқ па, сендерге? Орысқа тие бермеңдерші, құдай үшін. - Нәтижесі бүгінгі дейсіз. Бірақ... - Нәтижесі бүгінгі. Нәтижесі - бүгін Финляндия НАТО-ның мүшесі. - А жаңағы екі президентке қазір фин халқы алғыс айтады ма, жоқ па? - Алғыс айтад, мойындайд.
Айдос Сарым	▶	↑жаңа сіз маған бірқатар сұрақтарды қойдыңыз↓/// ↑маған ^йемес көрермендеріме/ ійә↓/// ↑ жаң'әскерің бар ма// басқа ͡б̊асқа дегендей↓/// ↑халықтың тарапынан бірақ мынадай сауал болұуы мүмкін// айдос сарым нартай аралб̊ай ^йекеуің ^уотырсыңдар↓/// ↑неге ͡б̊ұл сұрақты халыққа қойасыңдар↓/// ↑армійаны жасақтау/ қарұуды қойұу ͡б̊ійліктің міндеті ^йемес пе деп↓/// ↑^уоны жасап ^уотырмыз ͡б̊іздер қазір↓/// ↑біздер жаттығұуға ͡б̊арамыз↓/// ↑^уосы ͡б̊ір қызығы/ қазақ армійасын ^йең көп̊ сынайтын// біздің демакратčымақтар↓/// ↑біздің әскерій жаттығұу ͡б̊олса// соған қарсы қапаланып// ^уойб̊ай/ қазақтар немене ͡б̊іреумен соғысайын деп жатыр ма↓/// ↑бізге неге повестка келед деп̊ шұулайд↓/// ↑сен патрійот болсаң// ^уөзің военкоматқа ͡б̊арсайшы// маған автомат беріп// үйретіңдерші ^уоқ атұуды деп↓/// ↑мен талай адамды көрдім сондай↓///	↑жаңа сіз мағам бірқатар сұрақтарды ↑жаңа сіз мағам бірқатар сұрақтарды қойдұңұз↓/// ↑маған ^йемес көрөрмөндеріме/ ійә↓/// ↑жаң'әскерің бар ма// басқа ͡б̊асқа дегендей↓/// ↑халықтың тарапынам бірағ мынадай сауал болұуұ мүмкүн// айдос сарым нартай аралб̊ай ^йекеуүң ^уотұрсұңдар↓/// ↑неге ͡б̊ұл сұрақты халыққа ͡ғойасыңдар↓/// ↑армыйаны жасақтау/ қарұудұ қойұу ͡б̊ійліктің міндеті ^йемес пе деп↓/// ↑^уонұ жасап ^уотұрмұз ͡б̊іздер ͡ғазір↓/// ↑біздер жаттығұуға ͡б̊арамыз↓/// ↑^уосұ ͡б̊ір ͡ғызығы/ қазағ армыйасын ^йең ͡гөп̊ сынайтын// біздің демакратčымақтар↓/// ↑біздің әскерій жаттығұу ͡б̊олса// соғаң ͡ ғарсы қапаланып// ^уойб̊ай/ қазақтар немене ͡б̊іреумөн соғұсайын деб̊ жатыр ма↓/// ↑бізге неге повестка ͡гелед деп̊ шұулайды↓/// ↑сем патрыйот ͡полсаң// ^уөзүң воеңкоматқа ͡б̊арсайшы// маған автомат ͡періп// үйрөтүңдерші ^уоғ атұудұ деп↓/// ↑мен талай адамды ͡гөрдүм сондай↓///	- Жаңа сіз маған бірқатар сұрақтарды қойдыңыз. Маған емес, көрермендеріме, иә. Жаңа әскерің бар ма, басқа-басқа дегендей. Халықтың тарапынан бірақ мынадай сауал болуы мүмкін: “Айдос Сарым Нартай Аралбай екеуің отырсыңдар. Неге бұл сұрақты халыққа қоясыңдар? Армияны жасақтау, қаруды қою биліктің міндеті емес пе?” деп. - Оны жасап отырмыз, біздер қазір. Біздер жаттығуға барамыз. Осы бір қызығы, қазақ армиясын ең көп сынайтын - біздің демократсымақтар. Біздің әскери жаттығу болса, соған қарсы қапаланып: “Ойбай, қазақтар, немене, біреумен соғысайын деп жатыр ма? Бізге неге повестка келед?” деп шулайд. Сен патриот болсаң, өзің военкоматқа барсайшы: “Маған автомат беріп, үйретіңдерші оқ атуды” деп. Мен талай адамды көрдім сондай.
Айдос Сарым	▶	↑қазақ кіммен соғысайын деп жатыр↓/// ↑бұл не деген жаңағы мійлійтарійзм деп жазған келіншектерді көрдім↓/// ↑қазақтың мүддесін қорғап ^уотыр// ^уорыспен соғыс деп ^уотыр↓/// ↑соның ^уөзінде жаңағындай әңгімен'айтад ↓/// ↑шын жан'ашыған адам// шын жан'ашыған адам бүгін ^йел^іне повестка келетін болса// балаңд'армійаға жіб̊ер↓/// ↑армійаны түгелдеп жатырмыз↓/// ↑армійа тұуралы қазір төрт заң қаб̊ылдадық↓/// ↑алдағы ^уосы жылдың айағы/ алдағы жылы неше түрлі заңдарды қаб̊ылдаймыз↓/// ↑қылмыстық кодек̊сті күшейтеміз// басқасын күшейтеміз↓/// ↑құдайға шүкүр/ біз презійденттің тап̊сырмасы ͡б̊ар↓/// ↑біз ^йешкіммен соғыспай ақ қойайық// соғыстан аулақ қылсын// бірақ біздің армійамыз кез келген мәселеге// кез келген қауіп қатерге дайын болұу керек деген әңгім'айтып ^уотырмыз↓///	↑қазақ кіммен соғұсайын деб̊ жатыр↓/// ↑бұл не деген жаңағы мыйлыйтарыйзм деб̊ жазғаң ͡ геліншектерді ͡гөрдүм↓/// ↑қазақтың мүддөсүң ͡ ғорғап ^уотұр// ^уорұспен соғұс ͡теп ^уотұр↓/// ↑сонұң ^уөзүндө жаңағындай әңгімен'айтады ↓/// ↑шын жан'ашыған адам// шын жан'ашыған адам бүгүн ^йел^іне повестка ͡гелетім болса// балаңд'армыйаға жіб̊ер↓/// ↑армыйаны түгөлдөб̊ жатырмыз↓/// ↑армыйа тұуралы қазір төрт заң ͡ғаб̊ылдадық↓/// ↑алдағы ^уосұ жылдың айағы/ алдағы жылы неше түрлү заңдарды қаб̊ылдаймыз↓/// ↑қылмыстық кодек̊сті ͡гүшөйтөміз// басқасың ͡ гүшөйтөміз↓/// ↑құдайға шүкүр/ біз презійденттің тап̊сырмасы ͡б̊ар↓/// ↑біз ^йешкіммен соғұспай ақ қойайық// соғұстан аулақ қылсын// бірақ ͡піздің армыйамыз ͡гез ͡гелген мәселеге// кез ͡гелгең ͡ ғауүп қатерге дайым болұу ͡герек деген әңгім'айтып ^уотұрмұз↓///	- «Қазақ кіммен соғысайын деп жатыр? Бұл не деген, жаңағы, милитаризм?” деп жазған келіншектерді көрдім. Қазақтың мүддесін қорғап отыр, орыспен соғыс деп отыр. Соның өзінде, жаңағындай әңгімені айтад. Шын жаны ашыған адам, шын жаны ашыған адам бүгін еліне повестка келетін болса, балаңды армияға жібер. Армияны түгелдеп жатырмыз. Армия туралы қазір 4 заң қабылдадық. Алдағы осы жылдың аяғы, алдағы жылы неше түрлі заңдарды қабылдаймыз. Қылмыстық кодексті күшейтеміз, басқасын күшейтеміз. Құдайға шүкір, біз Президенттің тапсырмасы бар. Біз ешкіммен соғыспай-ақ қояйық, соғыстан аулақ қылсын, бірақ біздің армиямыз кез келген мәселеге, кез келген қауіп-қатерге дайын болу керек деген әңгіме айтып отырмыз.
Айдос Сарым	▶	↑быйыл мысал'үшін / армійаның қадір қасыйетін арттырұу үшін ^йелүу жоғарғы ^уоқұу ^уорнымен келісіп// мың жарым армійаны ͡б̊ітірген балаларға тегін ^уоқұуға түсүуіне мүмкіндік беріп ^уотырмыз↓/// ↑армійа ͡б̊ұрынғы савет заманындағыдай ^ілійфтіг'айналұуы керек↓/// ↑армійа ^йер жігіттің ^йесейетін// ^йер жігіт болатын// азамат болатын ^уорнын'айналдырұу үшін ұлттық патрійоттық тәрб̊ійе/ әскерій тәрб̊ійе деген заң қаб̊ылдап жатырмыз↓/// ↑йағній ^уотыз жылд'істелінбеген ↓/// ↑^уөк^үнішке ^уорай/ тоқ̊сан төртінші жылы ͡б̊іздер атом бомбасынан бас тартқан кезде// бұудапешт келісімі деген дүнійе ͡б̊олған↓/// ↑^уон'ұукраійна да қол қойды// белорұусійа да қол қойды// біз де қол қойдық↓/// ↑^йенді ͡б̊іздің басқа шарамыз ͡б̊олған жоқ↓/// ↑ана ^йекі мемлекеттің де шарасы ͡б̊олған жоқ↓/// ↑бірақ̊ соған сеніп қалдық↓///	↑быйыл мысал'үшүн / армыйаның ͡ғадір ͡ғасыйетін арттырұу үшүн ^йелүу жоғарғы ^уоқұу ^уорнұмең ͡ гелісіп// мың жарым армыйаны ͡б̊ітіргем балаларға тегін ^уоқұуға түсүуүнө мүмкүндүк беріп ^уотұрмұз↓/// ↑армыйа ͡б̊ұрұңғұ савет заманындағыдай ^ілійфтіг'айналұуұ керек↓/// ↑армыйа ^йер жігіттің ^йесейетін// ^йер жігіт ͡полатын// азамат ͡полатын ^уорнұн'айналдырұу үшүн ұлттұқ патрыйоттұқ тәрб̊ійе/ әскерій тәрб̊ійе деген заң ͡ғаб̊ылдаб̊ жатырмыз↓/// ↑йағній ^уотұж жылд'істелімбеген↓/// ↑^уөк^үнүшке ^уорай/ тоқ̊сан төртүншү жылы ͡б̊іздер атом бомбасынам бас тартқаң ͡ гезде// бұудапешт келісімі деген дүнүйө ͡б̊олған↓/// ↑^уон'ұукраійна да ͡ғол ͡ғойдұ// белорұусыйа да ͡ғол ͡ғойдұ// біз де қол ͡ғойдұқ↓/// ↑^йенді ͡б̊іздің басқа шарамыз ͡б̊олған жоқ↓/// ↑ана ^йекі мемлекеттің де шарасы ͡б̊олған жоқ↓/// ↑бірақ̊ соған сеніп қалдық↓///	- Биыл, мысалы үшін, армияның қадір-қасиетін арттыру үшін 50 жоғарғы оқу орнымен келісіп, 1000 жарым армияны бітірген балаларға тегін оқуға түсуіне мүмкіндік беріп отырмыз. Армия бұрынғы Совет заманындағыдай лифтіге айналуы керек. Армия ер жігіттің есейетін, ер жігіт болатын, азамат болатын орнына айналдыру үшін ұлттық патриоттық тәрбие, әскери тәрбие деген заң қабылдап жатырмыз. Яғни, 30 жылда істелінбеген. Өкінішке орай, 94-ші жылы біздер атом бомбасынан бас тартқан кезде, Будапешт келісімі деген дүние болған. Оны Украина да қол қойды, Белорусия да қол қойды, біз де қол қойдық. Енді біздің басқа шарамыз болған жоқ. Ана екі мемлекеттің де шарасы болған жоқ. Бірақ соған сеніп қалдық.
Айдос Сарым	▶	↑^уөйткені ͡б̊ес йадролық держава ͡б̊ізге кепіл берді// сендерге ͡б̊ірдеңе ͡б̊ола қалса// біздер әскерій өмекке дейін береміз деген↓/// ↑^уосы парақтан бетіндег'әріптен аз келісімшарт// астында ͡б̊ес қол бар↓/// ↑^уөк^үнішке ^уорай/ соған сеніп қалдық бір жағ^ынан↓/// ↑^йекінші жағ^ынан тым ы ы ^йенді ͡б̊ізге кім тійісед↓/// ↑қытаймен де жақ̊сымыз/ басқамен де жақ̊сымыз↓/// ↑сеніп қалғанда// ^йенд'әлі тынышпыз ғой шүкүр↓/// ↑жоқ/ ^йенді құдай сақтасын соғыстан// басқадан құдай сақтасын↓/// ↑бірақ ішкі дайындық/ ішкі серт↓/// ↑жоқ/ ^йенді қарапайым мысал// жаңа мен ійзраійлге тійіскен хамастың мысалын айтттым ғой↓/// ↑^йесіңізде м'алматыда бір жаңағы/ ^йесүуас қол^ұна мылтық алып// алматыны жарты күн шұуылдатқаны// немес'ақтөб̊еде ^уон жет'адам ба/ жыйырма жет'адам бір күнде шұуылдатқаны↓/// ↑^уол соғыс ^йемес↓///	↑^уөйткөнү ͡б̊ес йадролұғ ͡держава ͡б̊ізге ͡гепіл берді// сендерге ͡б̊ірдеңе ͡б̊ола ͡ғалса// біздер әскерій ͡гөмөккө дейім береміз деген↓/// ↑^уосұ парақтам бетіндег'әріптен аз ͡гелісімшарт// астында ͡б̊ес қол бар↓/// ↑^уөк^үнүшке ^уорай/ соған сеніп қалдық ͡пір жағ^ынан↓/// ↑^йекінші жағ^ынан тым ы ы ^йенді ͡б̊ізге ͡гім тійіседі↓/// ↑қытаймен де жақ̊сымыз/ басқамен де жақ̊сымыз↓/// ↑сеніп қалғанда// ^йенд'әлі тынышпыз ғой шүкүр↓/// ↑жоқ/ ^йенді ͡ғұдай сақтасын соғұстан// басқадаң ͡ ғұдай сақтасын↓/// ↑бірағ ішкі дайындық/ ішкі серт↓/// ↑жоқ/ ^йенді ͡ғарапайым мысал// жаңа мен ійзраійлге тійіскен хамастың мысалын айтттым ғой↓/// ↑^йесіңізде м'алматыда бір жаңағы/ ^йесүуас қол^ұна мылтығ алып// алматыны жарты ͡гүн шұуұлдатқаны// немес'ақтөб̊өдө ^уон жет'адам ба/ жыйырма жет'адам бір ͡гүндө шұуұлдатқаны↓/// ↑^уол соғұс ^йемес↓///	- Өйткені, 5 ядролық держава бізге кепіл берді: “Сендерге бірдеңе бола қалса, біздер әскери көмекке дейін береміз” деген. Осы парақтан бетіндегі әріптен аз келісім-шарт, астында 5 қол бар. Өкінішке орай, соған сеніп қалдық, бір жағынан. Екінші жағынан, тым ы-ы енді бізге кім тиісед? Қытаймен де жақсымыз, басқамен де жақсымыз. - Сеніп қалғанда, енді, әлі тынышпыз ғой, шүкір. - Жоқ, енді құдай сақтасын, соғыстан, басқадан құдай сақтасын. Бірақ ішкі дайындық, ішкі серт. Жоқ, енді қарапайым мысал, жаңа мен Израильге тиіскен Хамастың мысалын айтттым ғой. Есіңізде ме, Алматыда бір, жаңағы, есуас қолына мылтық алып, Алматыны жарты күн шуылдатқаны немесе Ақтөбеде 17 адам ба, 27 адам бір күнде шуылдатқаны? Ол - соғыс емес.
Айдос Сарым	▶	↑әскерій бөлімге ͡б̊асып кіретін/ ійә↓/// ↑ійә/ ^уол соғыс болған жоқ құдайға шүкүр↓/// ↑бірақ ^йенді құдай сақтасын// сондайға ͡б̊арып қалсақ// біздің құр^ұлымдардың қазір мүмкіндігін арттырып жатырмыз↓/// ↑ал ^йесесіне қараңыз// бүгінгі презійдентті сынап жүрген// бүгінгі ͡б̊ійлікті сынап жүрген кейб̊ір азаматтар кійевте ^уот^ұрып алып// парійжде ^уот^ұрып алып↓/// ↑мінекей/ ^уосы жылдың ішінде қазақ армійасы жыйырма ͡б̊ес тұтқыйылдан әскерій үученійе жасад↓/// ↑батыл тойтарыс деген жеті ^уокрұугтің әскерін біріктірген// үлкен всеармейскій дейді ғой// жалп'армійаны жаттығұу жұмыстарын ^уөткіздік↓/// ↑^уол үшін әрійне/ жолды ͡б̊ұзб̊ау үшін / үкімет қыйындықпен салынған асфальтты ͡б̊ұзб̊ау үшін // танкілерді/ бронетранспортйорды пойызб̊ен жіб̊ересің↓/// ↑ ^уоны жұрт көреді ғой// көрмейді ^йемес қой теміржолдың бойында↓/// ↑бейнежазб̊аларын білеміз/ ійә↓///	↑әскерій бөлүмгө ͡б̊асып кіретін/ ійә↓/// ↑ійә/ ^уол соғұс ͡полған жоқ құдайға шүкүр↓/// ↑бірақ ^йенді ͡ғұдай сақтасын// сондайға ͡б̊арып қалсақ// біздің ͡ғұр^ұлұмдардың ͡ғазір мүмкүндүгін арттырыб̊ жатырмыз↓/// ↑ал ^йесесіне қараңыз// бүгүңгү презійдентті сынаб̊ жүргөн// бүгүңгү ͡б̊ійлікті сынаб̊ жүргөң ͡ гейб̊ір азаматтар ͡гійевте ^уот^ұрұб̊ ͡алып// парыйжде ^уот^ұрұб̊ ͡алып↓/// ↑мінекей/ ^уосұ жылдың ішінде қазағ армыйасы жыйырма ͡б̊ес тұтқұйұлдан әскерій үучөнійе жасады↓/// ↑батыл тойтарыс ͡теген жеті ^уокрұугтүң әскерім біріктірген// үлкөн всеармейскійй дейді ғой// жалп'армыйаны жаттығұу жұмұстарын ^уөткүздүк↓/// ↑^уол үшүн әрійне/ жолдұ ͡б̊ұзб̊ау үшүн / үкүмөт қыйындықпен салыңған асфальтты ͡б̊ұзб̊ау үшүн // таңкілерді/ бронетранспортйорды пойұзб̊ен жіб̊ересің↓/// ↑^уонұ жұрт көрөдү ғой// көрмөйдү ^йемес қой теміржолдұң бойұнда↓/// ↑бейнежазб̊аларым білеміз/ ійә↓///	- Әскери бөлімге басып кіретін, иә. - Иә, ол соғыс болған жоқ, құдайға шүкір. Бірақ енді құдай сақтасын, сондайға барып қалсақ, біздің құрылымдардың қазір мүмкіндігін арттырып жатырмыз. Ал есесіне қараңыз, бүгінгі Президентті сынап жүрген, бүгінгі билікті сынап жүрген кейбір азаматтар Киевте отырып алып, Парижде отырып алып. Мінекей, осы жылдың ішінде қазақ армиясы 25 тұтқиылдан әскери учение жасад. «Батыл тойтарыс» деген 7 округтің әскерін біріктірген, үлкен «Всеармейский» дейді ғой, жалпы армияны жаттығу жұмыстарын өткіздік. Ол үшін, әрине, жолды бұзбау үшін, үкімет қиындықпен салынған асфальтты бұзбау үшін танкілерді, бронетранспортерды пойызбен жібересің. Оны жұрт көреді ғой, көрмейді емес қой, теміржолдың бойында. - Бейнежазбаларын білеміз, иә.
Айдос Сарым	▶	↑ійә соны ͡б̊ейнені жазып алып// ійнтернетке салып// қазақтар ^іресейге көмектесіп жатыр// танкілер ͡б̊еріп жатыр деп// жалған ақпарат таратып жатыр↓/// ↑аблйазов болсын// анау ͡гійевте ^уотырған садықовтар ͡б̊олсын// бұл таза дақпырт/ таза жалған әңгіме↓/// ↑^уосы кезге дейін бірде ͡б̊ір қазақ кампанійасы/ бірде ͡б̊ір қазақ азаматы ͡б̊атыстың санксійасын'іліккен ^йемес↓/// ↑батыстың санксійаны қадағалайтын ^уофійсерлері мен// ^йенді ^уофійсерді ^уолар шенеуніктерін айтад// ^уофійсер дейд және солардың эмійсарлары ͡б̊ір айда ͡б̊ір ^ірет келіп кетед↓/// ↑үндемей келетіні ͡б̊ар// айғайлап келетіні ͡б̊ар↓/// ↑^йегер ͡б̊із ͡б̊ір жерде жаңағыдай/ көмек көрсететін болсақ// бізді ͡б̊айағыда дарғ'асатын ^йед↓/// ↑құдайға шүкүр ͡б̊іздің ^йенді// бүкіл мұнайымыздың/ басқамыздың жартысын ^йевропа мен амерійк'алып ^уотыр↓///	↑ійә сонұ ͡б̊ейнені жазыб̊ ͡алып// ійнтернетке салып// қазақтар ^іресейге ͡гөмөктөсіб̊ жатыр// таңкілер ͡б̊еріб̊ жатыр деп// жалған ақпарат таратыб̊ жатыр↓/// ↑аблйазов болсұн// анау ͡гійевте ^уотұрған садықовтар ͡б̊олсұн// бұл таза дақпырт/ таза жалған әңгіме↓/// ↑^уосұ ͡гезге дейім бірде ͡б̊ір ͡ғазақ кампаныйасы/ бірде ͡б̊ір ͡ғазағ азаматы ͡б̊атыстың саңксыйасын'іліккен ^йемес↓/// ↑батыстың саңксыйаны қадағалайтын ^уофұйсерлері мен// ^йенді ^уофұйсерді ^уолар шенеунүктөрүн айтады// ^уофұйсер дейді және солардың эмыйсарлары ͡б̊ір айда ͡б̊ір ^ірет келіп кетеді↓/// ↑үндөмөй ͡гелетіні ͡б̊ар// айғайлап келетіні ͡б̊ар↓/// ↑^йегер ͡б̊із ͡б̊ір жерде жаңағыдай/ көмөк көрсөтөтім болсақ// бізді ͡б̊айағыда дарғ'асатын ^йеді↓/// ↑құдайға шүкүр ͡б̊іздің ^йенді// бүкүл мұнайымыздың/ басқамыздың жартысын ^йевропа мен амерійк'алып ^уотұр↓///	- Иә, соны, бейнені жазып алып, интернетке салып: «Қазақтар Ресейге көмектесіп жатыр, танкілер беріп жатыр» деп, жалған ақпарат таратып жатыр. Аблязов болсын, анау Киевте отырған Садықовтар болсын, бұл - таза дақпырт, таза жалған әңгіме. Осы кезге дейін бірде-бір қазақ компаниясы, бірде-бір қазақ азаматы батыстың санкциясына іліккен емес. Батыстың санкцияны қадағалайтын офицерлері мен, енді, офицерді олар шенеуніктерін айтад, офицер дейд және солардың эмиссарлары бір айда бір рет келіп кетед. Үндемей келетіні бар, айғайлап келетіні бар. Егер біз бір жерде, жаңағыдай, көмек көрсететін болсақ, бізді баяғыда дарға асатын ед. Құдайға шүкір, біздің, енді, бүкіл мұнайымыздың, басқамыздың жартысын Европа мен Америка алып отыр.
Айдос Сарым	▶	↑соның арқасы ͡б̊олсын/ ұуранның арқасы ͡б̊олсын/ басқаның арқасында ͡б̊олсын/ сыртқы сайасатымыздың мықтылығы ͡б̊олсын// соның арқасында ͡б̊іздер ^уондайға жол беріп жатқан жоқпыз↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑бірақ ^йең бастысы/ біздер ͡б̊атыс ^іресейге танған санксійаларға ^уөзіміз кіріп кеткен жоқпыз// және ^уөзіміз де кіргізб̊ей ^уотырмыз↓/// ↑түс^үнікті↓/// ↑^йенді ^уосы ͡б̊іздің ^йел тәуелсіздік алғалы ͡б̊ері// ы ы үнемі талқыға түскен бір формұула ͡б̊ар ғой↓/// ↑біресе ͡б̊ірінші сайасат// сосын эканомійка дедік↓/// ↑^уодан кейін бірінш'эканомійка / ^уодан кейін сайасат дедік↓/// ↑қысқа нұсқа↓/// ↑қазір қайсысы ͡б̊ірінші тұр↓/// ↑дәл қазір↓/// ↑^йешқ̊ашанда ^йешқ̊айсысын бірінші ^уорынға қойұуға ͡б̊олмайд↓/// ↑сайасат эканомійкадан тұуындайды// эканомійка сайасаттан тұуындайды↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑^йенді қазір ы ы біздің ^йелімізде/ ^йелдің арасында қызұу талқыланған ^йекі тақ^ырыпқа сіздің пік^іріңізді ͡б̊ілгім келед↓///	↑сонұң арқасы ͡б̊олсұн/ ұуранның арқасы ͡б̊олсұн/ басқаның арқасында ͡б̊олсұн/ сыртқы сайасатымыздың мықтылығы ͡б̊олсұн// сонұң арқасында ͡б̊іздер ^уондайға жол беріб̊ жатқан жоқпұз↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑бірақ ^йең бастысы/ біздер ͡б̊атыс ^іресейге таңған саңксыйаларға ^уөзүмүз ͡гіріп кеткен жоқпұз// және ^уөзүмүз де ͡гіргізб̊ей ^уотұрмұз↓/// ↑түс^үнүкті↓/// ↑^йенді ^уосұ ͡б̊іздің ^йел тәуөлсүздүг алғалы ͡б̊ері// ы ы үнөмү талқыға түскөм бір формұула ͡б̊ар ғой↓/// ↑біресе ͡б̊ірінші сайасат// сосұн эканомұйка дедік↓/// ↑^уодаң ͡ гейім бірінш'эканомұйка / ^уодаң ͡ гейін сайасат дедік↓/// ↑қысқа нұсқа↓/// ↑қазір ͡ғайсысы ͡б̊ірінші тұр↓/// ↑дәл ͡ғазір↓/// ↑^йешқ̊ашанда ^йешқ̊айсысым бірінші ^уорұңға ͡ғойұуға ͡б̊олмайды↓/// ↑сайасат эканомұйкадан тұуұндайды// эканомұйка сайасаттан тұуұндайды↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑^йенді ͡ғазір ы ы біздің ^йелімізде/ ^йелдің арасында ͡ғызұу талқылаңған ^йекі тақ^ырыпқа сіздің пік^іріңізді ͡б̊ілгім ͡геледі↓///	- Соның арқасы болсын, уранның арқасы болсын, басқаның арқасында болсын, сыртқы саясатымыздың мықтылығы болсын, соның арқасында біздер ондайға жол беріп жатқан жоқпыз. - Жақсы. - Бірақ, ең бастысы, біздер батыс Ресейге таңған санкцияларға өзіміз кіріп кеткен жоқпыз және өзіміз де кіргізбей отырмыз. - Түсінікті. Енді, осы біздің ел тәуелсіздік алғалы бері ы-ы үнемі талқыға түскен бір формула бар ғой. Біресе, бірінші саясат, сосын экономика дедік. Одан кейін, бірінші экономика, одан кейін саясат дедік. Қысқа нұсқа. Қазір қайсысы бірінші тұр? Дәл қазір. - Ешқашанда ешқайсысын 1-ші орынға қоюға болмайд. Саясат экономикадан туындайды, экономика саясаттан туындайды. - Жақсы. Енді қазір ы-ы біздің елімізде, елдің арасында қызу талқыланған екі тақырыпқа сіздің пікіріңізді білгім келед.
Айдос Сарым	▶	↑біріншісі і і ^іресей газын қазақ̊стан арқылы ^уөзб̊ек̊станға жеткізүу тұуралы↓/// ↑білесіз жаңағы газ құб̊ыр тартылды// презійденттер қатысты↓/// ↑бұны да қатаң сыңғ'алғандар бар сайасый тұрғыда↓/// ↑бұл тек қан'эканомійкалық келісім бе↓/// ↑а бұдан қандай ^йенді↓/// ↑^йегер ^уөзб̊ектер ͡б̊ізг'айтатын болса↓/// ↑біздер ^йенді қазір қазақтың газы қашан келед деп күтіп ^уотырмыз ғой астанада/ көк̊шетауда/ басқа жерде↓/// ↑әрійне↓/// ↑^уөзб̊ектер ^уөте прагматійкалық халық↓/// ↑^уоларда ͡б̊ілесіз/ қазір қайта қайта тоқ ^уөшіп жатыр↓/// ↑тәшкеннің біресе ͡б̊ір ауданын ^уөш^үред// біресе ^йекінш'ауданын ^уөш^үред// біресе самарқандтың жартысы ^уөшіп қалад↓/// ↑^уөткенде қыста б̊ұлар да қатып қала жаздад↓///	↑біріншісі і і ^іресей газың ͡ ғазақ̊стан арқылы ^уөзб̊өк̊стаңға жеткізүу тұуралы↓/// ↑білесіж жаңағы газ ͡ғұб̊ұр тартылды// презійденттер ͡ғатысты↓/// ↑бұнұ да ͡ғатаң сыңғ'алғандар бар сайасый тұрғұда↓/// ↑бұл тек қан'эканомұйкалық келісім бе↓/// ↑ а бұдаң ͡ ғандай ^йенді↓/// ↑^йегер ^уөзб̊өктөр ͡б̊ізг'айтатын болса↓/// ↑біздер ^йенді ͡ғазір ͡ғазақтың газы қашаң ͡ геледі деп күтүп ^уотұрмұз ғой астанада/ көк̊шөтауда/ басқа жерде↓/// ↑әрійне↓/// ↑^уөзб̊өктөр ^уөтө прагматыйкалық халық↓/// ↑^уоларда ͡б̊ілесіз/ қазір ͡ғайта ͡ғайта тоқ ^уөшүб̊ жатыр↓/// ↑тәшкеннің біресе ͡б̊ір ауданын ^уөш^үрөд// біресе ^йекінш'ауданын ^уөш^үрөд// біресе самарқандтың жартысы ^уөшүп қалады↓/// ↑^уөткөндө қыста ͡б̊ұлар да ͡ғатып қала жаздады↓///	- Біріншісі, і-і Ресей газын Қазақстан арқылы Өзбекстанға жеткізу туралы. Білесіз, жаңағы, газ құбыр тартылды, Президенттер қатысты. Бұны да қатаң сынға алғандар бар, саяси тұрғыда. Бұл тек қана экономикалық келісім бе? - А бұдан қандай, енді...? Егер өзбектер бізге айтатын болса. Біздер, енді қазір қазақтың газы қашан келед деп күтіп отырмыз ғой Астанада, Көкшетауда, басқа жерде. - Әрине. - Өзбектер - өте прагматикалық халық. Оларда білесіз, қазір қайта-қайта тоқ өшіп жатыр. Тәшкеннің біресе бір ауданын өшіред, біресе екінші ауданын өшіред, біресе Самарқандтың жартысы өшіп қалад. Өткенде қыста бұлар да қатып қала жаздад.
Айдос Сарым	▶	↑сондықтан ^уолар ^уөте прагматійкалық тұрғыдан әңгімені қозғап жатыр// так бізге қазақтың газы ^уөз^үне жетпей жатыр// ал'алмаймыз ↓/// ↑түркүменнің газы көб̊ісі шетелге кетіп жатыр// бізге жете ͡б̊ермейд↓/// ↑^уонда ^іресейден алайық дед↓/// ↑ болды/ келісті↓/// ↑^йенді ͡б̊іздің жерімізден ^уөтпегенде// қай жерден ^уөтед↓/// ↑космоспен апара ма↓/// ↑біздің қарым қат^ынасымыз жақ̊сы↓/// ↑^уөзб̊екке сенім мол↓/// ↑мінекей/ мен сізге ͡б̊асқа мысал айтайын↓/// ↑мінекей/ ұукраійна мен ^іресей соғысып жатыр↓/// ↑газ құб̊ырлары ^уөтіп жатыр↓/// ↑үстінен ^уоған йа ұукраійнның бомбасы түспейд// йа ^уорыстың бомбасы түспейд↓/// ↑сыйқыр ма↓/// ↑^йекі мемлекет те пайдалы ͡б̊олып ^уотыр↓/// ↑жоқ/ ^йенді ^йекеуі де соғысып жатқан ^йел ғой↓///	↑сондұқтан ^уолар ^уөтө прагматыйкалық тұрғұдан әңгімені ͡ғозғаб̊ жатыр// так бізге қазақтың газы ^уөз^үнө жетпей жатыр// ал'алмаймыз ↓/// ↑түркүмөннің газы ͡гөб̊үсү шетелге ͡гетіб̊ жатыр// бізге жете ͡б̊ермейді↓/// ↑^уонда ^іресейден алайығ ͡деді↓/// ↑болдұ/ келісті↓/// ↑^йенді ͡б̊іздің жерімізден ^уөтпөгөнде// қай жерден ^уөтөдү↓/// ↑космоспен апара ма↓/// ↑біздің ͡ғарым қат^ынасымыж жақ̊сы↓/// ↑^уөзб̊өккө сенім мол↓/// ↑мінекей/ мен сізге ͡б̊асқа мысал айтайын↓/// ↑мінекей/ ұукраійна мен ^іресей соғұсұб̊ жатыр↓/// ↑газ ͡ғұб̊ұрлары ^уөтүб̊ жатыр↓/// ↑үстүнөн ^уоған йа ұукраійнның бомбасы түспөйдү// йа ^уорұстұң бомбасы түспөйдү↓/// ↑сыйқыр ма↓/// ↑^йекі мемлекет те пайдалы ͡б̊олұп ^уотұр↓/// ↑жоқ/ ^йенді ^йекеуү де соғұсұб̊ жатқан ^йел ғой↓///	- Сондықтан олар өте прагматикалық тұрғыдан әңгімені қозғап жатыр: “Так, бізге, қазақтың газы өзіне жетпей жатыр, ала алмаймыз. Түркіменнің газы көбісі шетелге кетіп жатыр, бізге жете бермейд. Онда Ресейден алайық” дед. Болды, келісті. Енді біздің жерімізден өтпегенде, қай жерден өтед? Космоспен апара ма? Біздің қарым-қатынасымыз жақсы. Өзбекке сенім мол. Мінекей, мен сізге басқа мысал айтайын. Мінекей, Украина мен Ресей соғысып жатыр. Газ құбырлары өтіп жатыр. Үстінен оған я украинның бомбасы түспейд, я орыстың бомбасы түспейд. Сиқыр ма? - Екі мемлекет те пайдалы болып отыр. - Жоқ, енді екеуі де соғысып жатқан ел ғой.
Айдос Сарым	▶	↑мына кейб̊ір жаңағы/ ұукраійнаның сайасаткерлерінің ^іресейде кәсіпорындары жұмыс істеп жатыр// ^уорыстың кейб̊ір кәсіпорындар'ұукраійнада жұмыс істеп жатыр↓/// ↑газ ^уөтіп жатыр// мұнай ^уөтіп жатыр// аммійак дейд↓/// ↑^уөтіп жатыр ма↓/// ↑ ^уөтіп жатыр↓/// ↑қысқа сұрақ/ үлкен сайасат ^йекіжүзділік пе ^уонда↓/// ↑үлкен сайасатта/ ^йегер сійнійзмнің дәлме дәл аудармасы ^йекіжүзділік десеңіз/ ^йекіжүзділік↓/// ↑бірақ ^уоны мойындамайды ^йешкім↓/// ↑үлкен сайасатта дос жоқ// мүдде ғана ͡б̊ар↓/// ↑мүдде ғана ͡б̊ар↓/// ↑ал сенің мүддеңді ^уөзіңнің халқың жүз пайыз түсінүу үшін н'істеу керек↓/// ↑әлде тарыйхта ^уондай болмаған ба↓/// ↑тарыйхта ^уөз^үнің сайасаткерлерін түсінбеген жағдайаттар көб̊ірек↓/// ↑бірақ ^уол үшін де ͡б̊елгілі ͡б̊ір ^ұуақыт керек// ^йекіншіден ^йенді ^уөзіңіз де күуәсіз// мен де күуәмін↓/// ↑мен де мысал'үшін / ^уөткенде күуә ͡б̊олдыңыз ғой↓///	↑мына ͡гейб̊ір жаңағы/ ұукраійнаның сайасаткерлерінің ^іресейде ͡гәсіпорұндары жұмұс істеб̊ жатыр// ^уорұстұң ͡гейб̊ір ͡гәсіпорұндар'ұукраійнада жұмұс істеб̊ жатыр↓/// ↑газ ^уөтүб̊ жатыр// мұнай ^уөтүб̊ жатыр// аммыйак дейді↓/// ↑^уөтүб̊ жатыр ма↓/// ↑^уөтүб̊ жатыр↓/// ↑қысқа сұрақ/ үлкөн сайасат ^йекіжүздүлүк пе ^уонда↓/// ↑үлкөн сайасатта/ ^йегер сійнійзмнің дәлме дәл аудармасы ^йекіжүздүлүк десеңіз/ ^йекіжүздүлүк↓/// ↑бірақ ^уонұ мойұндамайды ^йешкім↓/// ↑үлкөн сайасатта дош ͡ шоқ// мүддө ғана ͡б̊ар↓/// ↑мүддө ғана ͡б̊ар↓/// ↑ал сенің мүддөңдү ^уөзүңнүң халқың жүз пайыз түсүнүу үшүн н'істеу керек↓/// ↑әлде тарыйхта ^уондай болмағам ба↓/// ↑тарыйхта ^уөз^үнүң сайасаткерлерін түсүмбөген жағдайаттар ͡гөб̊үрөк↓/// ↑бірақ ^уол үшүн де ͡б̊елгілі ͡б̊ір ^ұуақыт керек// ^йекіншіден ^йенді ^уөзүңүз де ͡гүуәсіз// мен де ͡гүуәмін↓/// ↑мен де мысал'үшүн / ^уөткөндө күуә ͡б̊олдұңұз ғой↓///	- Мына кейбір, жаңағы, украинаның саясаткерлерінің Ресейде кәсіпорындары жұмыс істеп жатыр, орыстың кейбір кәсіпорындары Украинада жұмыс істеп жатыр. Газ өтіп жатыр, мұнай өтіп жатыр, аммиак дейд. Өтіп жатыр ма? Өтіп жатыр. - Қысқа сұрақ: үлкен саясат екіжүзділік пе, онда? - Үлкен саясатта, егер цинизмнің дәлме-дәл аудармасы екіжүзділік десеңіз, екіжүзділік. Бірақ оны мойындамайды ешкім. - Үлкен саясатта дос жоқ, мүдде ғана бар. - Мүдде ғана бар. - Ал сенің мүддеңді өзіңнің халқың 100 пайыз түсіну үшін не істеу керек? Әлде тарихта ондай болмаған ба? - Тарихта өзінің саясаткерлерін түсінбеген жағдаяттар көбірек. Бірақ ол үшін де белгілі бір уақыт керек, екіншіден, енді өзіңіз де куәсіз, мен де куәмін. Мен де, мысалы үшін, өткенде куә болдыңыз ғой.
Айдос Сарым	▶	↑сыртқ'істер мійнійстрлігін шақ^ырып алып// ^уоның жаңағы ͡б̊аспасөзб̊ен жұмыс істейтін азаматтарын шақ^ырып алып// менің айтқан әңгімемнің бірі ͡б̊олд↓/// ↑мінекей/ нартай аралб̊айұлы ͡б̊ар// мақ̊сат толықбайұлы ͡б̊ар ійә↓/// ↑^уөздерүнің паблійктері ͡б̊ар// ^уөздерінің аккаунттары ͡б̊ар// йүутүубтегі мыңдаған көрермендері ͡б̊ар↓/// ↑^уолардан бетер тіпті/ ійнстаграмдағы қыздар ͡б̊ар// үш мійлійоннан ^уотырған↓/// ↑сіз тек қана ^уөзіңіздің мінбеге ^уот^ұрып алып// әңгім'айта бермесеңізші↓/// ↑соларға да ͡б̊арыңыздар айағыңызб̊ен// ^уөліп қалмайсыздар↓/// ↑біз ͡б̊арып жүрміз/ құдайға шүкүр↓/// ↑біздің төраға ͡б̊арып жүр йүутүуб̊ каналдарға↓/// ↑ал сіз неге ͡б̊армайсыз деген әңгімені мен д'айттым ↓///	↑сыртқ'істер мійнійстрлігін шақ^ырыб̊ ͡алып// ^уонұң жаңағы ͡б̊аспасөзб̊өн жұмұс істейтін азаматтарын шақ^ырыб̊ ͡алып// менің айтқан әңгімемнің бірі ͡б̊олдұ↓/// ↑мінекей/ нартай аралб̊айұлұ ͡б̊ар// мақ̊сат толұқбайұлұ ͡б̊ар ійә↓/// ↑^уөздөрүнің паблыйктері ͡б̊ар// ^уөздөрүнің аккаунттары ͡б̊ар// йүутүубтөгү мыңдағаң ͡ гөрөрмөндері ͡б̊ар↓/// ↑^уолардам бетер тіпті/ ійнстаграмдағы қыздар ͡б̊ар// үш мійлійоннан ^уотұрған↓/// ↑сіз тек қана ^уөзүңүздің мімбеге ^уот^ұрұб̊ ͡алып// әңгім'айта бермесеңішші↓/// ↑соларға да ͡б̊арыңыздар айағыңызб̊ен// ^уөлүп қалмайсыздар↓/// ↑біз ͡б̊арыб̊ жүрмүз/ құдайға шүкүр↓/// ↑біздің төраға ͡б̊арыб̊ жүр йүутүуб̊ каналдарға↓/// ↑ал сіз неге ͡б̊армайсыз деген әңгімені мен д'айттым ↓///	- Сыртқы істер министрлігін шақырып алып, оның, жаңағы, баспасөзбен жұмыс істейтін азаматтарын шақырып алып, менің айтқан әңгімемнің бірі болд. Мінекей, Нартай Аралбайұлы бар, Мақсат Толықбайұлы бар, иә. Өздерінің пабликтері бар, өздерінің аккаунттары бар, ютубтегі мыңдаған көрермендері бар. Олардан бетер, тіпті инстаграмдағы қыздар бар, 3 миллионнан отырған. Сіз тек қана өзіңіздің мінбеге отырып алып, әңгіме айта бермесеңізші. Соларға да барыңыздар аяғыңызбен, өліп қалмайсыздар. Біз барып жүрміз, құдайға шүкір. Біздің төраға барып жүр Ютуб каналдарға. Ал сіз неге бармайсыз деген әңгімені мен де айттым.
Айдос Сарым	▶	↑жоқ/ ^уол бір күнде келмейд// бірақ күнде түсіндіре ͡б̊ерсең// нақты мысалдармен түсіндірсең// сенің мүддең/ сенің балаңның мүддесі/ сенің балаңның ^уосы ͡б̊үгін аурұуханаға ͡б̊арғаны// сенің балаңның мектепке тып тыныш барып жүргені// сенің алған көлігің// сенің бензійнің// сенің басқаң деп̊ санмен/ сійфрмен дәлелдеп бер'алсаң ↓/// ↑нұу/ қарапайым мысалы/ бізде ͡б̊әрі қытайға ^уөршеленіп алған↓/// ↑бірақ қытайға қазір ͡б̊ес жүз мың адам барад↓/// ↑қазақ азаматы↓/// ↑війзасыз ^ірежіймге қатысты қазір қоғамда талас↓/// ↑тіпті дүркүреп кеткен әңгіме дейік̊ші↓/// ↑бірақ̊ сол бес жүз мың адамның көб̊ісі шарұуамем барып жүрген адамдар↓/// ↑^йенді тұурійс те ͡б̊ар// стүуденті ͡б̊ар ^уоқып жүрген// ағайын іздеп барғаны ͡б̊ар↓/// ↑^йемделетіндер ͡б̊ар↓///	↑жоқ/ ^уол бір ͡гүндө келмейді// бірақ күндө түсүндүре ͡б̊ерсең// нақты мысалдармен түсүндүрсең// сенің мүддөң/ сенің балаңның мүддөсү/ сенің балаңның ^уосұ ͡б̊үгүн аурұуханаға ͡б̊арғаны// сенің балаңның мектепке тып тыныш барыб̊ жүргөнү// сенің алғаң ͡ гөлүгүң// сенің бензійнің// сенің басқаң деп̊ саммен/ сійфрмен дәлелдеп ͡пер'алсаң ↓/// ↑нұу/ қарапайым мысалы/ бізде ͡б̊әрі ͡ғытайға ^уөршөлөніб̊ ͡алған↓/// ↑бірақ қытайға ͡ғазір ͡б̊еш ͡ шүз мың адам барады↓/// ↑қазағ азаматы↓/// ↑выйзасыз ^ірежіймге қатысты қазір ͡ғоғамда талас↓/// ↑тіпті дүркүрөп кеткен әңгіме дейік̊ші↓/// ↑бірақ̊ сол беш ͡ шүз мың адамның ͡гөб̊үсү шарұуамем барыб̊ жүргөн адамдар↓/// ↑^йенді тұурійс те ͡б̊ар// стүудөнтү ͡б̊ар ^уоқұб̊ жүргөн// ағайын іздеп ͡парғаны ͡б̊ар↓/// ↑^йемделетіндер ͡б̊ар↓///	- Жоқ, ол бір күнде келмейд, бірақ күнде түсіндіре берсең, нақты мысалдармен түсіндірсең, сенің мүддең, сенің балаңның мүддесі, сенің балаңның осы бүгін ауруханаға барғаны, сенің балаңның мектепке тып-тыныш барып жүргені, сенің алған көлігің, сенің бензинің, сенің басқаң деп санмен, цифрмен дәлелдеп бере алсаң. Ну, қарапайым, мысалы, бізде бәрі Қытайға өршеленіп алған. Бірақ Қытайға қазір 5 жүз мың адам барад. Қазақ азаматы. - Визасыз режимге қатысты қазір қоғамда талас. - Тіпті дүркіреп кеткен әңгіме дейікші. Бірақ сол 5 жүз мың адамның көбісі шаруамен барып жүрген адамдар. Енді турист те бар, студенті бар оқып жүрген, ағайын іздеп барғаны бар. - Емделетіндер бар.
Айдос Сарым	▶	↑^йемделетін адамдар ͡б̊ар↓/// ↑бұлардың бәрі мүдде ғой↓/// ↑бірақ ^йенді шағын және ^уорта ͡б̊ійзнест'алыңызшы ↓/// ↑қазір харгос бар↓/// ↑харгосқ'адам сыймай кетті↓/// ↑қазір анау семей жақтан бақтын'ашайын деп жатырмыз// ^уөйткені жүк̊ сыймай кетті↓/// ↑сол сыйақт'үш бекет ашайын деп жатыр↓/// ↑ноб̊айы сол шамадағы/ сондай тауар кіретін↓/// ↑^уоның артында жүздеген мың адамның мүддесі тұр↓/// ↑біреу ^іремонтпен айналысад// біреу краск'алып келед// біреу ͡б̊асқ'алып келед// меб̊ель алып келед↓/// ↑^уос'астанадағы / алматыдағы ^іремонттың тоқ̊сан пайызы қытайдың тауары↓/// ↑^уөт^үрік деңізші↓/// ↑жоқ/ ^уөт^үрік деңізші↓/// ↑^ырас қой↓/// ↑жоқ/ ^ырас қой↓/// ↑соның бәрін жауып тастайық̊шы↓/// ↑нағыз үлкен көтеріліс// қаңтардың қаңтары сонда ͡б̊олад↓/// ↑бірақ анау посттарға жетпей қалады ^уосы мәліметтер↓///	↑^йемделетін адамдар ͡б̊ар↓/// ↑бұлардың бәрі мүддө ғой↓/// ↑бірақ ^йенді шағын және ^уорта ͡б̊ійзнест'алыңышшы ↓/// ↑қазір харгос ͡пар↓/// ↑харгосқ'адам сыймай ͡гетті↓/// ↑қазір анау семей жақтам бақтын'ашайын деб̊ жатырмыз// ^уөйткөнү жүк̊ сыймай ͡гетті↓/// ↑сол сыйақт'үш бекет ашайын деб̊ жатыр↓/// ↑ноб̊айы сол шамадағы/ сондай тауар ͡гіретін↓/// ↑^уонұң артында жүздөгөн мың адамның мүддөсү тұр↓/// ↑біреу ^іремонтпен айналысады// біреу ͡граск'алып келеді// біреу ͡б̊асқ'алып келеді// меб̊ел алып келеді↓/// ↑^уос'астанадағы / алматыдағы ^іремонттұң тоқ̊сам пайызы қытайдың тауары↓/// ↑^уөт^үрүк деңішші↓/// ↑жоқ/ ^уөт^үрүк деңішші↓/// ↑^ырас қой↓/// ↑жоқ/ ^ырас қой↓/// ↑сонұң бәрін жауұп тастайық̊шы↓/// ↑нағыз үлкөң ͡ гөтөрүліс// қаңтардың ͡ғаңтары сонда ͡б̊олады↓/// ↑бірағ анау посттарға жетпей ͡ғалады ^уосұ мәліметтер↓///	- Емделетін адамдар бар. Бұлардың бәрі мүдде ғой. Бірақ енді шағын және орта бизнесті алыңызшы. Қазір Харгос бар. Харгосқа адам сыймай кетті. Қазір анау Семей жақтан “Бақтыны” ашайын деп жатырмыз, өйткені жүк сыймай кетті. Сол сияқты үш бекет ашайын деп жатыр. Нобайы, сол шамадағы, сондай тауар кіретін. Оның артында жүздеген мың адамның мүддесі тұр. Біреу ремонтпен айналысад, біреу краска алып келед, біреу басқа алып келед, мебель алып келед. Осы Астанадағы, Алматыдағы ремонттың 90 пайызы Қытайдың тауары. Өтірік деңізші. Жоқ, өтірік деңізші. - Рас қой. - Жоқ, рас қой. Соның бәрін жауып тастайықшы. Нағыз үлкен көтеріліс, Қаңтардың қаңтары сонда болад. - Бірақ анау посттарға жетпей қалады осы мәліметтер.
Айдос Сарым	▶	↑жоқ/ менің ^йенді ^йекінш'әңгімені айтамын// мен ^йенді кейде ͡б̊ійліктің азаматтарымен сөйлескен кезде ͡б̊ір нәрсен'айтамын // жігіттер/ сіздер қазір мысал'үшін / ^уөзіңіз қоғамдық бірлестікті тіркеу тұуралы// және ^уоны жеңілдетүу тұуралы қазір заң жүргізіп келе жатырсыз↓/// ↑жақ̊сы заң ^ырас қой↓/// ↑ бірінші ^уоқ^ұлымнан ^уөттік↓/// ↑қазір ͡б̊іздің ^йелімізде↓/// ↑құдай қаласа ^йекіншісін ^уөткіземіз↓/// ↑бірлестік құрам десең// ^уон ^йемес/ үш адам жетčе ͡б̊ітті↓/// ↑ құра ͡б̊ересің/ праблема жоқ↓/// ↑^йенд'айтам / жаңағы ͡б̊ес жүз мың адам мүдде ғой↓/// ↑мүдде↓/// ↑сол бес жүз адамды неге ͡б̊ір ұйым қылмайсыз дейм↓/// ↑атамекенге неге кіргізб̊ейсіз↓/// ↑қытаймен сауда жасап жүрген ұйымдардың асасійасійасы ͡б̊олсыншы↓/// ↑сон'азаматтар ашып̊ шығып айтčыншы↓/// ↑бізге керек бұл деген↓///	↑жоқ/ менің ^йенді ^йекінш'әңгімені айтамын// мен ^йенді ͡гейде ͡б̊ійліктің азаматтарымен сөйлөскөң ͡ гезде ͡б̊ір нәрсен'айтамын // жігіттер/ сіздер ͡ғазір мысал'үшүн / ^уөзүңүз ͡ғоғамдық ͡пірлестікті тіркеу тұуралы// және ^уонұ жеңілдетүу тұуралы қазір заң жүргүзүп келе жатырсыз↓/// ↑жақ̊сы заң ^ырас қой↓/// ↑ бірінші ^уоқ^ұлұмнан ^уөттүк↓/// ↑қазір ͡б̊іздің ^йелімізде↓/// ↑құдай ͡ғаласа ^йекіншісін ^уөткүзөміз↓/// ↑бірлестік құрам десең// ^уон ^йемес/ үш адам жетčе ͡б̊ітті↓/// ↑ құра ͡б̊ересің/ праблема жоқ↓/// ↑^йенд'айтам / жаңағы ͡б̊еш ͡ шүз мың адам мүддө ғой↓/// ↑мүддө↓/// ↑сол беш ͡ шүз адамды неге ͡б̊ір ұйұм қылмайсыз деймін↓/// ↑атамекеңге неге ͡гіргізб̊ейсіз↓/// ↑қытаймен сауда жасаб̊ жүргөн ұйұмдардың асасыйасыйасы ͡б̊олсұншұ↓/// ↑сон'азаматтар ашып̊ шығыб̊ ͡айтčыншы↓/// ↑бізге ͡герек бұл деген↓///	- Жоқ, менің енді екінші әңгімені айтамын, мен енді кейде биліктің азаматтарымен сөйлескен кезде бір нәрсені айтамын: “Жігіттер, сіздер қазір, мысалы үшін, өзіңіз қоғамдық бірлестікті тіркеу туралы және оны жеңілдету туралы қазір заң жүргізіп келе жатырсыз”. Жақсы заң, рас қой. - Бірінші оқылымнан өттік. Қазір біздің елімізде... - Құдай қаласа екіншісін өткіземіз. - Бірлестік құрам десең, 10 емес, 3 адам жетсе, бітті. Құра бересің, проблема жоқ. - Енді айтам, жаңағы 500 мың адам мүдде ғой. - Мүдде. - Сол 500 адамды неге бір ұйым қылмайсыз дейм. “Атамекенге” неге кіргізбейсіз? Қытаймен сауда жасап жүрген ұйымдардың ассоциациясы болсыншы. Соны азаматтар ашып шығып, айтсыншы. - Бізге керек бұл деген.
Айдос Сарым	▶	↑жоқ бізге тіпті депүутаттарға келіп айтčыншы// жігіттер/ біздің артымызда ͡б̊ес жүз мың адам↓/// ↑^уоның әрқайсысының ^уотбасы ͡б̊ар// ағайыны ͡б̊ар// тұумасы ͡б̊ар↓/// ↑ноб̊ай'үш мійлійон адам↓/// ↑бізге жұмыс тауып беріңдер// біздің ^уосы күнгі тауып жүрген ақ̊шамызды тауып беріңдер// бійзнесімізді ^уорнына қойыңыздар// содан кейін шекараны жаб̊ыңдар деп айтčыншы↓/// ↑сонда мен анау дійванда/ басқада жатып̊ сынағандар ͡б̊ар ма ^йекен// жоқ па ^йекен көрер ^йедім↓/// ↑^уоның ішінде жаңағ'азаматтар да жүр↓/// ↑ жоқ/ бұл ^йенді таза шійзофренійа деп ^йесептеймін де↓/// ↑ананыңқ ызығын көріп жүрсін// ^іресейде ^уоқып жүрсін// ^іресейге ͡б̊арып ағайыныңды ^йемдеп жүрсін// қытайға ͡б̊арып ағайыныңды ^йемдеп жүрсін// түурійзммен барып келесің↓///	↑жоқ ͡пізге тіпті депүутаттарға ͡геліб̊ ͡айтčыншы// жігіттер/ біздің артымызда ͡б̊еш ͡ шүз мың адам↓/// ↑^уонұң әрқайсысының ^уотпасы ͡б̊ар// ағайыны ͡б̊ар// тұумасы ͡б̊ар↓/// ↑ноб̊ай'үш мійлійон адам↓/// ↑бізге жұмұс тауұп ͡періңдер// біздің ^уосұ ͡гүңгү тауұб̊ жүргөн ақ̊шамызды тауұп ͡періңдер// бійзнесімізді ^уорнұна ͡ғойұңұздар// содаң ͡ гейін шекараны жаб̊ыңдар деб̊ ͡айтčыншы↓/// ↑сонда мен анау дыйванда/ басқада жатып̊ сынағандар ͡б̊ар ма ^йекен// жоқ па ^йекең ͡ гөрөр ^йедім↓/// ↑^уонұң ішінде жаңағ'азаматтар да жүр↓/// ↑жоқ/ бұл ^йенді таза шыйзофренійә деп ^йесептеймін де↓/// ↑ананың ͡ғызығың ͡ гөрүб̊ жүрсүң// ^іресейде ^уоқұб̊ жүрсүң// ^іресейге ͡б̊арыб̊ ͡ағайыныңды ^йемдеб̊ жүрсүң// қытайға ͡б̊арыб̊ ͡ағайыныңды ^йемдеб̊ жүрсүң// түурійзммем барып келесің↓///	- Жоқ, бізге, тіпті депутаттарға келіп айтсыншы: “Жігіттер, біздің артымызда 500 мың адам. Оның әрқайсысының отбасы бар, ағайыны бар, тумасы бар. Нобайы 3 миллион адам. Бізге жұмыс тауып беріңдер, біздің осы күнгі тауып жүрген ақшамызды тауып беріңдер, бизнесімізді орнына қойыңыздар, содан кейін шекараны жабыңдар” деп айтсыншы. Сонда мен анау диванда, басқада жатып сынағандар бар ма екен, жоқ па екен көрер едім. Оның ішінде, жаңағы, азаматтар да жүр. Жоқ, бұл енді таза шизофрения деп есептеймін де. Ананың қызығын көріп жүрсің, Ресейде оқып жүрсің, Ресейге барып, ағайыныңды емдеп жүрсің, Қытайға барып, ағайыныңды емдеп жүрсің, туризммен барып келесің.
Айдос Сарым	▶	↑фотоңд'ійнтернетке саласың да мына жерде ^уот^ұрып алып// ^уойб̊ай/ мынау не деген сатқындық деп ^уоттап ^уотырұу// кеш^іріңіз қаным қарайады ^уосындайда↓/// ↑бұл ^йенді ^йекіжүзділік ^йемес↓/// ↑мен ^йекіжүзді шығармын// бірақ мен шійзофренійк ^йемеспін↓/// ↑ал анау шійзофренійа таза↓/// ↑түс^үнікті↓/// ↑қоғамдағы ^йекінші мәселе талқыланып жатқан ^уол мынау↓/// ↑білесіз ы ы ^уон үшінші қазанда ͡б̊ішкекте ^уөткен// тмд мемлекеттері ͡б̊асшыларының кеңесінің ^уот^ұрысында// ^уорыс тіл^іне қатысты халықаралық ұйым құрұу тұуралы шартқа қол қойылды↓/// ↑жаңағы ^уоның мынау ы ы несі/ жарғысы құр^ұлымы тұуралы мәселеге ͡б̊астама көтерген қазақ̊стан тарапы↓/// ↑ ^йенді дәл ^уосыған қатысты ы ы мемлекет басшысы/ презійдент тоқаев былай дед↓///	↑фотоңд'ійнтернетке саласың да мына жерде ^уот^ұрұб̊ ͡алып// ^уойб̊ай/ мынау не деген сатқындығ ͡деп ^уоттап ^уотұрұу// кеш^іріңіз ͡ғаным қарайады ^уосұндайда↓/// ↑бұл ^йенді ^йекіжүздүлүк ^йемес↓/// ↑мен ^йекіжүздү шығармын// бірағ мен шыйзофренійк ^йемеспін↓/// ↑ал анау шыйзофренійә таза↓/// ↑түс^үнүкті↓/// ↑қоғамдағы ^йекінші мәселе талқыланыб̊ жатқан ^уол мынау↓/// ↑білесіз ы ы ^уон үшүншү қазанда ͡б̊ішкекте ^уөткөн// тмд мемлекеттері ͡б̊ашшыларының ͡геңесінің ^уот^ұрұсында// ^уорұс тіл^іне қатысты халықаралығ ұйұм құрұу тұуралы шартқа ͡ғол ͡ғойұлдұ↓/// ↑жаңағы ^уонұң мынау ы ы несі/ жарғысы құр^ұлұмы тұуралы мәселеге ͡б̊астама ͡гөтөргөң ͡ ғазақ̊стан тарапы↓/// ↑^йенді дәл ^уосұғаң ͡ ғатысты ы ы мемлекет ͡пашшысы/ презійдент тоқаев былай деді↓///	- Фотоңды интернетке саласың да мына жерде отырып алып, «ойбай, мынау не деген сатқындық» деп оттап отыру, кешіріңіз, қаным қараяды осындайда. Бұл енді екіжүзділік емес. Мен екіжүзді шығармын, бірақ мен шизофреник емеспін. Ал анау шизофрения таза. - Түсінікті. Қоғамдағы екінші мәселе талқыланып жатқан ол - мынау. Білесіз, ы-ы 13 қазанда Бішкекте өткен ТМД мемлекеттері басшыларының кеңесінің отырысында орыс тіліне қатысты халықаралық ұйым құру туралы шартқа қол қойылды. Жаңағы, оның мынау ы-ы несі, Жарғысы, құрылымы туралы мәселеге бастама көтерген Қазақстан тарапы. Енді дәл осыған қатысты ы-ы Мемлекет басшысы, президент Тоқаев былай дед.
Айдос Сарым	▶	↑толық ^уоқыйын сійтатаны// сосын сіздің жауаб̊ыңызды сұраймын// бүгінде ͡б̊іріккен ұлттар ұйымының ^іресмій тілдерінің бірі саналатын// әрі халықаралық тіл мәртеб̊есін'ійе ^уорыс тілі// мемлекеттерімізд'арасындағы достық қарым қат^ынасқа демеу ͡б̊олад↓/// ↑ұйымдастырұушы фактор/ сондай ақ ^уөңірлік каперасійаның ынтымақтастық пен ^уөзара сенімді нығайтатын пәрменді құрал ^үрөлін атқарып ^уотырғаны жас^ырын ^йемес↓/// ↑мұны ^йешкім жоққа шығар'алмайд деп ^уойлаймын↓/// ↑^уорыс тілі жөніндегі халықаралық ұйым құрұу тұуралы ͡б̊астама көтерген кезде// мен әлемдік тәж^ірійб̊ені де ͡б̊асшылыққ'алдым ↓/// ↑кезінде франсұуз/ неміс/ ійспан және ͡б̊асқа да тілдерді дамытұу үшін ^уосындай халықаралық ұйымдар құрылған↓/// ↑^уорыс тіл^іне қатысты халықаралық ұйым құрұу ійдейасы // тмд ^йелдерінің/ соның ішінде қазақ̊станның мемлекеттік тіл сайасатына ͡б̊алама жасау нійетінен тұуған жоқ↓///	↑толұқ ^уоқұйұн сыйтатаны// сосұн сіздің жауаб̊ыңызды сұраймын// бүгүндө ͡б̊іріккен ұлттар ұйұмұның ^іресмій тілдерінің бірі саналатын// әрі халықаралық тіл мәртеб̊есін'ійе ^уорұс тілі// мемлекеттерімізд'арасындағы достұқ қарым қат^ынасқа демеу ͡б̊олады↓/// ↑ұйұмдастырұушұ фактор/ сондай ақ ^уөңүрлүк каперасыйаның ынтымақтастық пен ^уөзара сенімді нығайтатым пәрменді ͡ғұрал ^үрөлүн атқарып ^уотұрғаны жас^ырын ^йемес↓/// ↑мұнұ ^йешкім жоққа шығар'алмайды деп ^уойлаймын↓/// ↑^уорұс тілі жөнүндөгі халықаралығ ұйұм құрұу тұуралы ͡б̊астама ͡гөтөргөң ͡ гезде// мен әлемдік тәж^ірійб̊ені де ͡б̊ашшылыққ'алдым ↓/// ↑кезінде франсұуз/ неміс/ ыйспан және ͡б̊асқа да тілдерді дамытұу үшүн ^уосұндай халықаралығ ұйұмдар ͡ғұрұлған↓/// ↑^уорұс тіл^іне қатысты халықаралығ ұйұм құрұу ы ійдейәсы // тмд ^йелдерінің/ сонұң ішінде қазақ̊станның мемлекеттік тіл сайасатына ͡б̊алама жасау нійетінен тұуған жоқ↓///	- Толық оқиын цитатаны, сосын сіздің жауабыңызды сұраймын: “Бүгінде Біріккен Ұлттар Ұйымының ресми тілдерінің бірі саналатын, әрі халықаралық тіл мәртебесіне ие орыс тілі - мемлекеттерімізді арасындағы достық қарым-қатынасқа демеу болад. Ұйымдастырушы фактор, сондай-ақ өңірлік кооперацияның ынтымақтастық пен өзара сенімді нығайтатын пәрменді құрал рөлін атқарып отырғаны жасырын емес. Мұны ешкім жоққа шығара алмайд деп ойлаймын. Орыс тілі жөніндегі халықаралық ұйым құру туралы бастама көтерген кезде мен әлемдік тәжірибені де басшылыққа алдым. Кезінде француз, неміс, испан және басқа да тілдерді дамыту үшін осындай халықаралық ұйымдар құрылған. Орыс тіліне қатысты халықаралық ұйым құру идеясы ТМД елдерінің, соның ішінде Қазақстанның мемлекеттік тіл саясатына балама жасау ниетінен туған жоқ.
Айдос Сарым	▶	↑ұйымның құқұқтық̊ сүубект ^іретінде танылұуы// және ^уоған тмдға мүше ^йемес ^уөзге мемлекеттердің қосылұуына// ашық болұуы маңызды деді↓/// ↑түсінді ме↓/// ↑нартай/ нартай↓/// ↑неге қатты қаб̊ылдады қоғам↓/// ↑нартай/ і і мен і і көп адамға сійтата жасап жүрмеймін// бірақ қоғамның ішінде ^уөзіңө сійтата жасап жүрген кезім бар↓/// ↑жақында ^уөзін мароккоға ͡б̊арып келдің↓/// ↑^ырас па↓/// ↑ійә/ ійә↓/// ↑соны маған келе салысымен// маған бір әңгімен'айттың ↓/// ↑марокко кезіндегі франсыйаның ^уотары↓/// ↑әлікүнге дейін қыж^ылы да/ ^уөкпесі де/ аталарының қаны да/ басқасы да ͡б̊ар деген әңгімен'айтып келдің↓/// ↑тарыйхын айтып↓/// ↑^йенді ^уоны/ тарыйхын ^уөзім де ^уоқыдым↓/// ↑бірақ қарапайым адамдармен сөйлессек// франсұузша сөйлейді ^йекен дедің↓/// ↑ійә/ көрерменг'айтайық ↓/// ↑^ырасымен де дайашылармен/ ^уөзгелермен сөйлестік↓/// ↑және↓///	↑ұйұмнұң ͡ғұқұқтұқ̊ сүубөкт ^іретінде танылұуұ// және ^уоған тмдға мүшө ^йемес ^уөзгө мемлекеттердің ͡ғосұлұуұна// ашық ͡полұуұ маңызды деді↓/// ↑түсүндү ме↓/// ↑нартай/ нартай↓/// ↑ неге қатты қаб̊ылдады қоғам↓/// ↑нартай/ і і мен і і көб̊ ͡адамға сыйтата жасаб̊ жүрмөймүн// бірақ қоғамның ішінде ^уөзүңө сыйтата жасаб̊ жүргөң ͡ гезім бар↓/// ↑жақында ^уөзүң мароккоға ͡б̊арып келдің↓/// ↑^ырас па↓/// ↑ійә/ ійә↓/// ↑сонұ мағаң ͡ геле салысымен// мағам бір әңгімен'айттың ↓/// ↑марокко кезіндегі франсыйаның ^уотары↓/// ↑әлі ͡гүңгө дейің ͡ ғыж^ылы да/ ^уөкпөсү де/ аталарының ͡ғаны да/ басқасы да ͡б̊ар деген әңгімен'айтып келдің↓/// ↑тарыйхын айтып↓/// ↑^йенді ^уонұ/ тарыйхын ^уөзүм де ^уоқұдұм↓/// ↑бірақ қарапайым адамдармен сөйлөссөк// франсұушша сөйлөйдү ^йекен дедің↓/// ↑ійә/ көрөрмөңг'айтайық ↓/// ↑^ырасымен де дайашылармен/ ^уөзгөлөрмен сөйлөстүк↓/// ↑және↓///	- Ұйымның құқықтық субъект ретінде танылуы және оған ТМД-ға мүше емес өзге мемлекеттердің қосылуына ашық болуы маңызды” деді. Түсінді ме? - Нартай, Нартай. - Неге қатты қабылдады қоғам? - Нартай, і-і мен і-і көп адамға цитата жасап жүрмеймін, бірақ қоғамның ішінде өзіңе цитата жасап жүрген кезім бар. Жақында өзің Мароккоға барып келдің. Рас па? - Иә, иә. - Соны маған келе салысымен, маған бір әңгімені айттың. Марокко кезіндегі Францияның отары. Әлі күнге дейін қыжылы да, өкпесі де, аталарының қаны да, басқасы да бар деген әңгімені айтып келдің. Тарихын айтып. Енді, оны, тарихын өзім де оқыдым. Бірақ қарапайым адамдармен сөйлессек, французша сөйлейді екен дедің. - Иә, көрерменге айтайық. Расымен де даяшылармен, өзгелермен сөйлестік. Және...
Айдос Сарым	▶	↑сен арабша ͡б̊ілмейсің/ ^уөк^үнішке ^уорай↓/// ↑ійә/ ателдерде сөйлестік↓/// ↑сол кезде франсұуз тілінде жаңағы/ қызмет көрсетіп жатыр ^йекен↓/// ↑содан кейін аудармаш'арқылы сұрадым// ^йенді сіз тарыйхтарыңызды қарасам// франсұуздардың боданы ͡б̊олдыңыздар/ басқа ͡б̊олдыңыздар↓/// ↑^йенді сіздер ^уөз тілдеріңізде сөйлемейсіздер ме↓/// ↑сіздерді ͡б̊одан қылған мемлекеттің тілінде неге сөйлейсіздер дегенде// ^уолар ͡б̊ір ақ нәрсен'айтты // біз ͡б̊ір нәрсені шатастырмаймыз деді// франсұуз тілі ͡б̊ізге түурійстер келген кезде// қарым қат^ынас жасайтын// йакій қаражат таб̊атын// түурійсттер шақ^ыратын// сондай мүмкіндік беретін тіл↓/// ↑бійзнестің тілі↓/// ↑ійә/ бійзнестің тілі↓/// ↑сондықтан т'ұлттық мүдде мен бійзнесті ͡б̊із шатастырмаймыз деді↓/// ↑мен ійә/ соны келіп айтқанда// кө падам таң қалды↓///	↑сен арабша ͡б̊ілмейсің/ ^уөк^үнүшке ^уорай↓/// ↑ійә/ ателдерде сөйлөстүк↓/// ↑сол ͡гезде франсұуз тілінде жаңағы/ қызмет көрсөтүб̊ жатыр ^йекен↓/// ↑содаң ͡ гейін аудармаш'арқылы сұрадым// ^йенді сіз тарыйхтарыңызды қарасам// франсұуздардың боданы ͡б̊олдұңұздар/ басқа ͡б̊олдұңұздар↓/// ↑^йенді сіздер ^уөз тілдеріңізде сөйлөмөйсіздер ме↓/// ↑сіздерді ͡б̊одаң ͡ ғылған мемлекеттің тілінде неге сөйлөйсүздер дегенде// ^уолар ͡б̊ір ақ нәрсен'айтты // біз ͡б̊ір нәрсені шатастырмаймыз деді// франсұуз тілі ͡б̊ізге түурійстер ͡гелгең ͡ гезде// қарым қат^ынаш шасайтын// йакій ͡ғаражат таб̊атын// түурійсттер шақ^ыратын// сондай мүмкүндүк беретін тіл↓/// ↑бійзнестің тілі↓/// ↑ійә/ бійзнестің тілі↓/// ↑сондұқтан т'ұлттұқ мүддө мем бійзнесті ͡б̊іш шатастырмаймыз деді↓/// ↑мен ійә/ сонұ ͡геліб̊ ͡айтқанда// көб̊ ͡адам таң ͡ғалды↓///	- Сен арабша білмейсің, өкінішке орай. - Иә, отельдерде сөйлестік. Сол кезде француз тілінде, жаңағы, қызмет көрсетіп жатыр екен. Содан кейін аудармашы арқылы сұрадым: “Енді сіз тарихтарыңызды қарасам, француздардың боданы болдыңыздар, басқа болдыңыздар. Енді сіздер өз тілдеріңізде сөйлемейсіздер ме? Сіздерді бодан қылған мемлекеттің тілінде неге сөйлейсіздер?” дегенде, олар бір-ақ нәрсені айтты: “Біз бір нәрсені шатастырмаймыз”, - деді, - “Француз тілі - бізге туристер келген кезде қарым-қатынас жасайтын яки қаражат табатын, туристтер шақыратын, сондай мүмкіндік беретін тіл”. - Бизнестің тілі. - Иә, бизнестің тілі. “Сондықтан та, ұлттық мүдде мен бизнесті біз шатастырмаймыз” деді. Мен, иә, соны келіп айтқанда, көп адам таң қалды.
Айдос Сарым	▶	↑мен ^йенді соны жаңа/ мен ^уоны қазір сійтата қылып жүрмін кейб̊ір ^уортада↓/// ↑^йенді мен қазір әлеуметтік желіде жоқпын// бірақ кейб̊ір үлкен кіс^ілермен/ басқамен келіскенде ^уөзіңе сійтата жасайм↓/// ↑^йенді ^уол сенің мықтылығыңның дәлелі шығар деп қойайық̊шы↓/// ↑көп̊шік тастап қойайын↓/// ↑^йенді ^йек'әңгіме айтайын↓/// ↑бір әңгіме/ мың тоғыз жүз қырық жетінші жыл'үндістан тәуелсіз мемлекет болды↓/// ↑^уодан кейін ^йел ^йекіге жарылды↓/// ↑мұсылмандар пәкістанға кетіп// пәкістан мемлекетін құрды↓/// ↑ійндійада джавахарлал нерүу презійдент болды↓/// ↑сол кезде канстійтұусійа қаб̊ылдаңған↓/// ↑канстійтұусійад'айтыпты // ^уон жылдың ішінд'ағылшын тіл^інен құт^ұламыз депті↓/// ↑әлі күнге дейін құтылған жоқ↓/// ↑мен ^йенді қазақтар мәңгі ͡б̊ақый ^уорыс тіл^іне жаб̊ысып қалды// немесе ^уодан құт^ұл'алмайды дегеннен аулақпын↓/// ↑бірақ кейде ^уөмірдің шындығы дегенді мойындау керек бір↓///	↑мен ^йенді сонұ жаңа/ мен ^уонұ қазір сыйтата ͡ғылыб̊ жүрмүң ͡ гейб̊ір ^уортада↓/// ↑^йенді мең ͡ ғазір әлеумөттүг желіде жоқпұн// бірақ кейб̊ір үлкөң ͡ гіс^ілермен/ басқамең ͡ геліскенде ^уөзүңө сыйтата жасаймын↓/// ↑^йенді ^уол сенің мықтылығыңның дәлелі шығар деп қойайық̊шы↓/// ↑көп̊шүк тастап қойайын↓/// ↑^йенді ^йек'әңгіме айтайын↓/// ↑бір әңгіме/ мың тоғұж жүз ͡ғырығ жетінші жыл'үндүстан тәуөлсүз мемлекет ͡полдұ↓/// ↑^уодаң ͡ гейін ^йел ^йекіге жарылды↓/// ↑мұсұлмандар пәкістаңға ͡гетіп// пәкістан мемлекетің ͡ ғұрдұ↓/// ↑ійндійада джавахарлал нерүу презійдент ͡полдұ↓/// ↑сол ͡гезде ͡ганстыйтұусыйа ͡ғаб̊ылдаңған↓/// ↑канстыйтұусыйад'айтыпты // ^уон жылдың ішінд'ағылшын тіл^інең ͡ ғұт^ұламыз депті↓/// ↑әлі ͡гүңгө дейің ͡ ғұтұлған жоқ↓/// ↑мен ^йенді ͡ғазақтар мәңгі ͡б̊ақый ^уорұс тіл^іне жаб̊ысып қалды// немесе ^уодаң ͡ ғұт^ұл'алмайды дегеннен аулақпын↓/// ↑бірақ кейде ^уөмүрдүң шындығы дегенді мойұндау ͡герек бір↓///	- Мен енді соны жаңа, мен оны қазір цитата қылып жүрмін кейбір ортада. Енді мен қазір әлеуметтік желіде жоқпын, бірақ кейбір үлкен кісілермен, басқамен келіскенде өзіңе цитата жасайм. Енді ол сенің мықтылығыңның дәлелі шығар деп қояйықшы. Көпшік тастап қояйын. Енді екі әңгіме айтайын. Бір әңгіме: 1947 жылы Үндістан тәуелсіз мемлекет болды. Одан кейін ел екіге жарылды. Мұсылмандар Пәкістанға кетіп, Пәкістан мемлекетін құрды. Индияда Джавахарлал Неру президент болды. Сол кезде Конституция қабылданған. Конституцияда айтыпты: «10 жылдың ішінде ағылшын тілінен құтыламыз» депті. Әлі күнге дейін құтылған жоқ. Мен енді қазақтар мәңгі-бақи орыс тіліне жабысып қалды немесе одан құтыла алмайды дегеннен аулақпын. Бірақ кейде өмірдің шындығы дегенді мойындау керек - бір.
Айдос Сарым	▶	↑сосын ^йекінш'әңгіме // ^уорыс тілі ^іресей мемлекетінің немесе ^уорыс халқының мүлкі ^йемес// авторлық құқығын басып алған авторлық тауар ^йемес// ^уол әлемдік құндылық↓/// ↑біздің қазақ тілінде/ қазақ̊станның ішінде қазақ әлемін бөлүуге ͡б̊ола ^уот^ұра// ^уорысша жазып жүрген ақындар ͡б̊ар// ^уорысша жазып жүрген сөйлесүушілер/ кәсіпкерлер ͡б̊ар↓/// ↑^уоның ^уорыс әлемі ме// қазақ әлемі ме↓/// ↑менің түс^үнігімде/ қазақ̊ша ͡б̊ілмесе де қазақтың ^уон патрійотын ^уорап алатын жігіттер мен қыздар ͡б̊ар↓/// ↑мен мысал үшін/ жақында ^уөзб̊ек̊стаңға ͡б̊ардық// ^уөк^үнішке ^уорай/ жыйналысты ^уорысша ^уөткіздік↓/// ↑тәжік̊станда ͡б̊олдық// ^уөк^үнішке ^уорай/ ^уорысша сөйлестік↓/// ↑^йевропа ^йелдерінің кейб̊ірінде ͡б̊олдық// ^уөк^үнішке ^уорай/ ^уорысша сөйлестік↓/// ↑аз маз ағылшыншам бар// бір сөйлесүуге жетед↓/// ↑бірақ ^йенді/ үлкен делегасійа ͡б̊асқалар ͡б̊олған кезде// жалпыға ͡б̊ірдей жағдай ^йемес қой↓///	↑сосұн ^йекінш'әңгіме // ^уорұс тілі ^іресей мемлекетінің немесе ^уорұс халқының мүлкү ^йемес// авторлұқ құқұғұм басыб̊ ͡алған авторлұқ тауар ^йемес// ^уол әлемдік құндұлұқ↓/// ↑біздің ͡ғазақ тілінде/ қазақ̊станның ішінде қазағ әлемім бөлүугө ͡б̊ола ^уот^ұра// ^уорұшша жазыб̊ жүргөн ақындар ͡б̊ар// ^уорұшша жазыб̊ жүргөн сөйлөсүушүлөр/ кәсіпкерлер ͡б̊ар↓/// ↑^уонұң ^уорұс әлемі ме// қазағ әлемі ме↓/// ↑менің түс^үнүгімде/ қазақ̊ша ͡б̊ілмесе де қазақтың ^уом патрыйотұн ^уораб̊ ͡алатын жігіттер мең ͡ ғыздар ͡б̊ар↓/// ↑мен мысал үшүн/ жақында ^уөзб̊өк̊стаңға ͡б̊ардық// ^уөк^үнүшке ^уорай/ жыйналысты ^уорұшша ^уөткүздүк↓/// ↑тәжік̊станда ͡б̊олдұқ// ^уөк^үнүшке ^уорай/ ^уорұшша сөйлөстүк↓/// ↑^йевропа ^йелдерінің ͡гейб̊ірінде ͡б̊олдұқ// ^уөк^үнүшке ^уорай/ ^уорұшша сөйлөстүк↓/// ↑аз маз ағылшыншам бар// бір сөйлөсүугө жетеді↓/// ↑бірақ ^йенді/ үлкөн делегасыйа ͡б̊асқалар ͡б̊олғаң ͡ гезде// жалпыға ͡б̊ірдей жағдай ^йемес қой↓///	- Сосын екінші әңгіме: орыс тілі - Ресей мемлекетінің немесе орыс халқының мүлкі емес, авторлық құқығын басып алған авторлық тауар емес, ол - әлемдік құндылық. Біздің қазақ тілінде, Қазақстанның ішінде қазақ әлемін бөлуге бола отыра, орысша жазып жүрген ақындар бар, орысша жазып жүрген сөйлесушілер, кәсіпкерлер бар. Оның орыс әлемі ме, қазақ әлемі ме? Менің түсінігімде, қазақша білмесе де, қазақтың 10 патриотын орап алатын жігіттер мен қыздар бар. Мен, мысал үшін, жақында Өзбекстанға бардық, өкінішке орай, жиналысты орысша өткіздік. Тәжікстанда болдық, өкінішке орай, орысша сөйлестік. Европа елдерінің кейбірінде болдық, өкінішке орай, орысша сөйлестік. Аз-маз ағылшыншам бар, бір сөйлесуге жетед. Бірақ, енді, үлкен делегация, басқалар болған кезде жалпыға бірдей жағдай емес қой.
Айдос Сарым	▶	↑тіпті қазақты/ қазақтың бійлігін сынап жүрген қазақ жастарының қанша пайыз'ағылшынша тілін біледі ^йекен↓/// ↑^йесеп қыйсаб̊ыңыз ͡б̊ар ма ^йекен↓/// ↑мен білсем// ^уос'ійнтернетте әс^іре ͡б̊елсенді ͡б̊олып жүрген азаматтардың бәрі// әрі кетč'үш / төрт пайызы ͡б̊ілетін шығар ағылшын тілін↓/// ↑йағній сауда жасау үшін тілді ͡б̊ілген жақ̊сы↓/// ↑^уөзб̊ектер/ қырғыздар ^уорыс тілін балаларына ^уоқытып жатыр// азаматтарын қорғау үшін ↓/// ↑біздің қазір азаматтарымыз ұлыб̊рыйтаныйаға ͡б̊арып жатыр// карейаға ͡б̊арып жатыр↓/// ↑мінекей/ біздер қазақтардың мысал'үшін // мүддесін қорғау үшін ^уөзіңіз запрос жасадыңыз ғой// ы ы карейадағы қазақтардың мүддесін қорғау үшін ↓/// ↑сол қазір ы ы ^йеңбек мійнійстрін күтіп ^уотырмыз↓/// ↑^уолардың талаб̊ы ͡б̊ар тіл тұуралы нақты↓///	↑тіпті ͡ғазақты/ қазақтың бійлігін сынаб̊ жүргөң ͡ ғазағ жастарының ͡ғанша пайыз'ағылшынша тілім біледі ^йекен↓/// ↑^йесеп қыйсаб̊ыңыз ͡б̊ар ма ^йекен↓/// ↑мем білсем// ^уос'ійнтернетте әс^іре ͡б̊елсенді ͡б̊олұб̊ жүргөн азаматтардың бәрі// әрі ͡гетč'үш / төрт пайызы ͡б̊ілетін шығар ағылшын тілін↓/// ↑йағній сауда жасау үшүн тілді ͡б̊ілген жақ̊сы↓/// ↑^уөзб̊өктөр/ қырғыздар ^уорұс тілім балаларына ^уоқұтұб̊ жатыр// азаматтарың ͡ ғорғау үшүн ↓/// ↑біздің ͡ғазір азаматтарымыз ұлұб̊рұйтаныйаға ͡б̊арыб̊ жатыр// карейәға ͡б̊арыб̊ жатыр↓/// ↑мінекей/ біздер ͡ғазақтардың мысал'үшүн // мүддөсүң ͡ ғорғау үшүн ^уөзүңүз запрош ͡ шасадыңыз ғой// ы ы карейәдағы қазақтардың мүддөсүң ͡ ғорғау үшүн ↓/// ↑сол ͡ғазір ы ы ^йеңбег мійнійстрің ͡ гүтүп ^уотұрмұз↓/// ↑^уолардың талаб̊ы ͡б̊ар тіл тұуралы нақты↓///	- Тіпті қазақты, қазақтың билігін сынап жүрген қазақ жастарының қанша пайызы ағылшынша тілін біледі екен? Есеп-қисабыңыз бар ма екен? Мен білсем, осы интернетте әсіре белсенді болып жүрген азаматтардың бәрі әрі кетсе 3-4 пайызы білетін шығар ағылшын тілін. Яғни, сауда жасау үшін тілді білген жақсы. Өзбектер, қырғыздар орыс тілін балаларына оқытып жатыр, азаматтарын қорғау үшін. Біздің қазір азаматтарымыз Ұлыбританияға барып жатыр, Кореяға барып жатыр. Мінекей, біздер қазақтардың, мысалы үшін, мүддесін қорғау үшін өзіңіз запрос жасадыңыз ғой, ы-ы Кореядағы қазақтардың мүддесін қорғау үшін. Сол қазір ы-ы Еңбек министрін күтіп отырмыз. - Олардың талабы бар тіл туралы, нақты.
Айдос Сарым	▶	↑сонд'айтып ^уотырмыз// ^уонда керек болатын болса// ^уондай балаларға мына жақтан кұурс ашып берейік↓/// ↑шын ақ̊шасы жақ̊сы ма// жалақысы жақ̊сы ма↓/// ↑самсұунг/ кыйа деген сыйақты зауыттарға жұмыс істейді ме↓/// ↑^уонда жағдай жасап берейік↓/// ↑бірақ̊ сіздер ^уолай құудаламаңыз↓/// ↑жақ̊сы/ війза ͡б̊еріңіз// ашық̊ салық төлеуге мүмкіндік беріңіз деп әңгім'айтып келдік↓/// ↑кәрістер түс^үніп ^уотыр↓/// ↑^йенді қазір қазақтар ұлыб̊рыйтаныйаға шығып бара жатыр деген әңгіме кетті↓/// ↑біраз адам↓/// ↑жалпы ^уөте талантт'ұлтпыз ғой↓/// ↑қай жерге ͡б̊арсақ та/ үйренеміз↓/// ↑жоқ/ үйренеміз ғой// жалпы деймін де↓/// ↑^йенді ͡б̊ұрын/ біз анау кезіндегі ͡б̊ір шійкі мійнійстрлер// тіпті ͡б̊ұрынғы презійдент мақтанатын ^йеді ғой //біз қырғыз/ ^уөзб̊ек̊ сыйақты ͡б̊асқа ^йелге ͡б̊арып// жұмыс істемейміз деп↓///	↑сонд'айтып ^уотұрмұз// ^уонда ͡герек болатым болса// ^уондай балаларға мына жақтаң ͡ гұурс ашып ͡перейік↓/// ↑шын ақ̊шасы жақ̊сы ма// жалақысы жақ̊сы ма↓/// ↑самсұуңг/ кыйа деген сыйақты зауұттарға жұмұс істейді ме↓/// ↑^уонда жағдай жасап ͡перейік↓/// ↑бірақ̊ сіздер ^уолай ͡ғұудаламаңыз↓/// ↑жақ̊сы/ выйза ͡б̊еріңіз// ашық̊ салық төлөугө мүмкүндүк беріңіз деб̊ ͡әңгім'айтып келдік↓/// ↑кәрістер түс^үнүп ^уотұр↓/// ↑^йенді ͡ғазір ͡ғазақтар ұлұб̊рұйтаныйаға шығып ͡пара жатыр деген әңгіме ͡гетті↓/// ↑біраз адам↓/// ↑жалпы ^уөтө талантт'ұлтпұз ғой↓/// ↑қай жерге ͡б̊арсақ та/ үйрөнөміз↓/// ↑жоқ/ үйрөнөміз ғой// жалпы деймін де↓/// ↑^йенді ͡б̊ұрұн/ біз анау ͡гезіндегі ͡б̊ір шійкі мійнійстрлер// тіпті ͡б̊ұрұңғұ презійдент мақтанатын ^йеді ғой //біз ͡ғырғыз/ ^уөзб̊өк̊ сыйақты ͡б̊асқа ^йелге ͡б̊арып// жұмұс істемейміз деп↓///	- Сонда айтып отырмыз, онда керек болатын болса, ондай балаларға мына жақтан курс ашып берейік. Шын ақшасы жақсы ма, жалақысы жақсы ма? Самсунг, Киа деген сияқты зауыттарға жұмыс істейді ме? Онда жағдай жасап берейік. Бірақ сіздер олай қудаламаңыз. Жақсы, виза беріңіз, ашық салық төлеуге мүмкіндік беріңіз деп әңгіме айтып келдік. Кәрістер түсініп отыр. Енді қазір қазақтар Ұлыбританияға шығып бара жатыр деген әңгіме кетті. Біраз адам. - Жалпы өте талантты ұлтпыз ғой. Қай жерге барсақ та, үйренеміз. - Жоқ, үйренеміз ғой, жалпы деймін де. Енді бұрын, біз анау кезіндегі бір шикі министрлер, тіпті бұрынғы президент мақтанатын еді ғой: “Біз қырғыз, өзбек сияқты басқа елге барып, жұмыс істемейміз” деп.
Айдос Сарым	▶	↑біздің ^уөк^үнішке ^уорай/ бүгінгі қазақ ^йеліндег'үлкен праблеманың бірі// біздегі мұнай дәуір'айақталды ↓/// ↑мұнай дәуірі↓/// ↑ійә/ сіз айтқан ^уөмірдің шындығы↓/// ↑^уол бір әңгіме дейік̊ші↓/// ↑^уосы кезге дейін неге шамамен ^уон бесінші/ ^уон алтыншы жылдардан бастап// қазақ̊стандағы наразылық ^йеселеп артып келе жатыр деген сұрақты қойып көрдіңіз ғой/ ^уөзіңізге талай↓/// ↑^уоның бір жауаб̊ы мына да // сол кезде шамамен халықтың саны ^уон төрт/ ^уон бес мійлійон болатын↓/// ↑сол дәрежедегі халықты сыйғызұу үшін // сол эканомійка/ сол мадел жарайтын↓/// ↑^уоның сыртында тағы да ͡б̊ес мійлійон адам// алты мійлійон адам дүнійеге келді↓/// ↑қазақ̊стан халқының алпыс пайызы// тәуелсіздік жылдарында дүнійеге келген азаматтар↓///	↑біздің ^уөк^үнүшке ^уорай/ бүгүңгү қазақ ^йеліндег'үлкөн праблеманың бірі// біздегі мұнай дәуүр'айақталды ↓/// ↑мұнай дәуүрү↓/// ↑ійә/ сіз айтқан ^уөмүрдүң шындығы↓/// ↑^уол бір әңгіме дейік̊ші↓/// ↑^уосұ ͡гезге дейін неге шамамен ^уом бесінші/ ^уон алтыншы жылдардам бастап// қазақ̊стандағы наразылық ^йеселеб̊ ͡артып келе жатыр деген сұрақты қойұп көрдүңүз ғой/ ^уөзүңүзге талай↓/// ↑^уонұң бір жауаб̊ы мына да // сол ͡гезде шамамен халықтың саны ^уон төрт/ ^уом бес мыйлыйом болатын↓/// ↑сол дәрежедегі халықты сыйғызұу үшүн // сол эканомұйка/ сол мадел жарайтын↓/// ↑^уонұң сыртында тағы да ͡б̊ес мыйлыйон адам// алты мыйлыйон адам дүнүйөгө келді↓/// ↑қазақ̊стан халқының алпыс пайызы// тәуөлсүздүг жылдарында дүнүйөгө келген азаматтар↓///	- Біздің өкінішке орай, бүгінгі қазақ еліндегі үлкен проблеманың бірі - біздегі мұнай дәуірі аяқталды. Мұнай дәуірі... - Иә, сіз айтқан өмірдің шындығы. - Ол бір әңгіме дейікші. Осы кезге дейін неге шамамен 15-ші, 16-шы жылдардан бастап, Қазақстандағы наразылық еселеп артып келе жатыр деген сұрақты қойып көрдіңіз ғой, өзіңізге талай. Оның бір жауабы мына да - сол кезде шамамен халықтың саны 14-15 миллион болатын. Сол дәрежедегі халықты сыйғызу үшін сол экономика, сол модель жарайтын. Оның сыртында тағы да 5 миллион адам, 6 миллион адам дүниеге келді. Қазақстан халқының 60 пайызы - тәуелсіздік жылдарында дүниеге келген азаматтар.
Айдос Сарым	▶	↑^уолар ͡б̊үкіл айналымнан/ бүкіл ұлттық ^уөнімнен// ұлттық байлықтан ада қалды↓/// ↑сондықтан наразылығ'артад ↓/// ↑жұмыс/ жұмыс жоқ ^уөз^үн'ұнайтын// басқа деген сыйақты↓/// ↑амбійсійамыз ͡б̊ар// бәріміз мұнайшы ͡б̊оламыз деген↓/// ↑мақтанамыз «^уойб̊ай/ көшпелі халықпыз// алтайдан ат^ырауға дейін деп↓/// ↑бірақ бір ^уоблыстан ^йекінші ^уоблысқа көшүуге ^йер^інеміз/ қорқамыз↓/// ↑ ^уөскеменде ^уот^ұрып// ат^ырауды көрмеген// ат^ырауда ^уот^ұрып// ^уөскеменді көрмеген жүздеген мың қазағымыз ͡б̊ар↓/// ↑^уөт^үрік деңізші↓/// ↑ал ^йенді ͡б̊ізг'ұлттық мығымдық керек↓/// ↑амерійкада ^уорта семйа ^уөм^үрінің ішінде// мысал'үшін жетпіс жыл ^уөмір сүред десе// ^уөм^үрінің ішінде ͡б̊ір қаладан ^йекінші қалаға// бір мекеннен ^йекінші мекеңге ^уон жеті ^ірет көшед ^йекен↓/// ↑мына жерде жаңа кәсіп бар ^йекен// мына жерде жағдай жақ̊сы ^йекен// мына жердің салықтары төмендеу ^йекен деп↓///	↑^уолар ͡б̊үкүл айналымнан/ бүкүл ұлттұқ ^уөнүмнөн// ұлттұқ ͡пайлықтан ада ͡ғалды↓/// ↑сондұқтан наразылығ'артады↓/// ↑жұмұс/ жұмұш ͡ шоқ ^уөз^үн'ұнайтын// басқа деген сыйақты↓/// ↑амбыйсыйамыз ͡б̊ар// бәріміз мұнайшы ͡б̊оламыз деген↓/// ↑мақтанамыз «^уойб̊ай/ көшпөлү халықпыз// алтайдан ат^ырауға дейін деп↓/// ↑бірақ ͡пір ^уоблұстан ^йекінші ^уоблұсқа ͡гөшүугө ^йер^інеміз// қорқамыз↓/// ↑ ^уөскөмөнде ^уот^ұрұп// ат^ыраудұ ͡гөрмөгөн// ат^ырауда ^уот^ұрұп// ^уөскөмөнді ͡гөрмөгөн жүздөгөн мың ͡ғазағымыз ͡б̊ар↓/// ↑^уөт^үрүк деңішші↓/// ↑ал ^йенді ͡б̊ізг'ұлттұқ мығымдық керек↓/// ↑амерійкада ^уорта семйә ^уөм^үрүнің ішінде// мысал'үшүн жетпіш ͡ шыл ^уөмүр сүрөдү десе// ^уөм^үрүнің ішінде ͡б̊ір ͡ғаладан ^йекінші ͡ғалаға// бір мекеннен ^йекінші мекеңге ^уон жеті ^ірет көшөдү ^йекен↓/// ↑мына жерде жаңа ͡гәсіп ͡пар ^йекен// мына жерде жағдай жақ̊сы ^йекен// мына жердің салықтары төмөндөу ^йекен деп↓///	- Олар бүкіл айналымнан, бүкіл ұлттық өнімнен, ұлттық байлықтан ада қалды. Сондықтан наразылығы артад. Жұмыс, жұмыс жоқ өзіне ұнайтын, басқа деген сияқты. Амбициямыз бар, бәріміз мұнайшы боламыз деген. Мақтанамыз: «Ойбай, көшпелі халықпыз, Алтайдан Атырауға дейін деп». Бірақ бір облыстан екінші облысқа көшуге ерінеміз, қорқамыз. Өскеменде отырып, Атырауды көрмеген, Атырауда отырып, Өскеменде көрмеген жүздеген мың қазағымыз бар. Өтірік деңізші. Ал, енді бізге ұлттық мығымдық керек. Америкада орта семья өмірінің ішінде, мысалы үшін, 75 жыл өмір сүред десе, өмірінің ішінде бір қаладан екінші қалаға, бір мекеннен екінші мекенге 17 рет көшед екен. «Мына жерде жаңа кәсіп бар екен, мына жерде жағдай жақсы екен, мына жердің салықтары төмендеу екен» деп.
Айдос Сарым	▶	↑^йенді ͡б̊ізд'ата баб̊аның тұуған жері↓/// ↑зыйрат басын тастап кетпейд↓/// ↑жоқ/ айналып келген кезде// кеш^іріңіз қазақтың бәр^інің жері солтүстік қазақ̊стандағы мамлйұутка ͡б̊олсын// ^уоңтүстіктегі ^уордаб̊асы ͡б̊олсын// батыстағы жаңағы ^уорда ͡б̊олсын// басқасы ͡б̊олсын// ы ы мынау не ͡б̊олсын// бородұулійх'ауданы болсын// бәрі де қазақтың жері↓/// ↑бәр'үшін айналып келген кезде// қазақтың қаны төгілді// тері төгілді↓/// ↑сен ^уөзің ғана/ шоқымдай ғана жеріңе ған'ійе боламын деп// үлкен жерден ай^ырылып қалұу деген қауіп жоқ па↓/// ↑бар ^уондай қауіп↓/// ↑бізде ^уоңтүстікт'адам саны көп болса// солтүстікте кіш^ірейіп жатыр// халық азайып жатыр↓/// ↑депопұулйасійа деген↓/// ↑біз ^йенді шын// қазір үкіметпен дауласып жүрген әңгімемізді көріп жүрсіз ғой↓///	↑^йенді ͡б̊ізд'ата баб̊аның тұуған жері↓/// ↑зыйрат ͡пасын тастап кетпейді↓/// ↑жоқ/ айналып келгең ͡ гезде// кеш^іріңіз ͡ғазақтың бәр^інің жері солтүстүк қазақ̊стандағы мамлйұутка ͡б̊олсұн// ^уоңтүстүктөгі ^уордаб̊асы ͡б̊олсұн// батыстағы жаңағы ^уорда ͡б̊олсұн// басқасы ͡б̊олсұн// ы ы мынау не ͡б̊олсұн// бородұулұйх'ауданы болсұн// бәрі де қазақтың жері↓/// ↑бәр'үшүн айналып келгең ͡ гезде// қазақтың ͡ғаны төгүлдү// тері төгүлдү↓/// ↑сен ^уөзүң ғана/ шоқұмдай ғана жеріңе ған'ійе боламын деп// үлкөн жерден ай^ырылып қалұу дегең ͡ ғауүб̊ жоқ па↓/// ↑бар ^уондай ͡ғауүп↓/// ↑бізде ^уоңтүстүкт'адам саны ͡гөп ͡полса// солтүстүктө кіш^ірейіб̊ жатыр// халығ азайыб̊ жатыр↓/// ↑депопұулйасыйа деген↓/// ↑біз ^йенді шын// қазір үкүмөтпен дауласыб̊ жүргөн әңгімемізді ͡гөрүб̊ жүрсүз ғой↓///	- Енді бізде ата-бабаның туған жері. Зират басын тастап кетпейд. Жоқ, айналып келген кезде, кешіріңіз, қазақтың бәрінің жері Солтүстік Қазақстандағы Мамлютка болсын, оңтүстіктегі Ордабасы болсын, батыстағы, жаңағыб Орда болсын, басқасы болсын, ы-ы мынау не болсын, Бородулиха ауданы болсын, бәрі де қазақтың жері. Бәрі үшін айналып келген кезде қазақтың қаны төгілді, тері төгілді. Сен өзің ғана, шоқымдай ғана жеріңе ғана ие боламын деп үлкен жерден айырылып қалу деген қауіп жоқ па? Бар ондай қауіп. Бізде оңтүстікте адам саны көп болса, солтүстікте кішірейіп жатыр, халық азайып жатыр. Депопуляция деген. Біз, енді шын, қазір үкіметпен дауласып жүрген әңгімемізді көріп жүрсіз ғой.
Айдос Сарым	▶	↑^уоңтүстікке ͡б̊алаб̊ақ̊ша керек// солтүстікке қарттар үйі керек деген әңгімені// қазір ашық айтып жүрміз↓/// ↑^уөйткені қартайып келе жатыр↓/// ↑қарт адам көп бала таб̊а ма↓/// ↑^уон жеті/ ^уон сегіздегі ͡б̊ала↓/// ↑^уөк^үнішке ^уорай/ шекаралық аймақтан да көшіп жатыр адамдар↓/// ↑ ^уол мәселе көтеріліп жатыр↓/// ↑ійә/ ^уоның бәрін ^йенді/ әріптестеріміз жақ̊сы көтеріп жүрген жағдайаттар ͡б̊ар// басқасы ͡б̊ар дегендей↓/// ↑^йенді жаңағы/ бір маңызды мәселе жаңағы/ тілге ͡б̊айланысты мәселе↓/// ↑сонда жалпы/ ана тіліңе қатысты патрійотійзм/ шек̊сіз махаббат қай жерден басталұу керек// және қай жерге келген кезде мемлекеттік мүдде ͡б̊асталұу керек↓/// ↑шекара ͡б̊ар ма↓/// ↑ жоқ/ ^йенді ͡б̊ылай деп басқаша сұрақ қойып көрейінші↓/// ↑ы ы сізге ^йегер таңдау қойса// мінекей бүгіннен бастап алматы/ астанадағы қазақтың бәр' жүз пайыз қазақ тілінде сөйлейд↓///	↑^уоңтүстүккө ͡б̊алаб̊ақ̊ша ͡герек// солтүстүккө қарттар үйү керек деген әңгімені// қазір ашығ айтыб̊ жүрмүз↓/// ↑^уөйткөнү қартайып келе жатыр↓/// ↑қарт адам ͡гөп ͡пала таб̊а ма↓/// ↑^уон жеті/ ^уон сегіздегі ͡б̊ала↓/// ↑^уөк^үнүшке ^уорай/ шекаралығ аймақтан да ͡гөшүб̊ жатыр адамдар↓/// ↑ ^уол мәселе ͡гөтөрүліб̊ жатыр↓/// ↑ійә/ ^уонұң бәрін ^йенді/ әріптестеріміж жақ̊сы ͡гөтөрүб̊ жүргөн жағдайаттар ͡б̊ар// басқасы ͡б̊ар дегендей↓/// ↑^йенді жаңағы/ бір маңызды мәселе жаңағы/ тілге ͡б̊айланысты мәселе↓/// ↑сонда жалпы/ ана тіліңе қатысты патрыйотұйзм/ шек̊сіз махаббат қай жердем басталұу ͡герек// және қай жерге ͡гелгең ͡ гезде мемлекеттіг мүддө ͡б̊асталұу ͡герек↓/// ↑шекара ͡б̊ар ма↓/// ↑ жоқ/ ^йенді ͡б̊ылай деп ͡пасқаша сұрақ қойұп көрөйүнші↓/// ↑ы ы сізге ^йегер таңдау ͡ғойса// мінекей бүгүннөм бастаб̊ ͡алматы/ астанадағы қазақтың бәр' жүз пайыз ͡ғазақ тілінде сөйлөйдү↓///	- Оңтүстікке балабақша керек, солтүстікке қарттар үйі керек деген әңгімені қазір ашық айтып жүрміз. Өйткені қартайып келе жатыр. Қарт адам көп бала таба ма? 17-18-дегі бала... - Өкінішке орай, шекаралық аймақтан да көшіп жатыр адамдар. Ол мәселе көтеріліп жатыр. - Иә, оның бәрін, енді, әріптестеріміз жақсы көтеріп жүрген жағдаяттар бар, басқасы бар дегендей. - Енді, жаңағы, бір маңызды мәселе – жаңағы, тілге байланысты мәселе. Сонда, жалпы, ана тіліңе қатысты патриотизм, шексіз махаббат қай жерден басталу керек және қай жерге келген кезде мемлекеттік мүдде басталу керек? Шекара бар ма? - Жоқ, енді былай деп, басқаша сұрақ қойып көрейінші. Ы-ы сізге егер таңдау қойса, “мінекей, бүгіннен бастап Алматы, Астанадағы қазақтың бәрі 100 пайыз қазақ тілінде сөйлейд.
Айдос Сарым	▶	↑бірақ̊ соның кес^ірінен/ біз солтүстіктег'үш ^уоблыстан ай^ырылып қаламыз дейтін таңдау сізге ͡б̊ер^ілетін болса// сіз қай таңдауды жасар ^йедіңіз↓/// ↑үш ^уоблысты сақтап қалар ^йедім↓/// ↑меніңше/ жақ̊сы таңдау↓/// ↑^йелге қалай жеткіземіз ^уоны↓/// ↑^йелге ^уос^ұлай/ әр адаммен сөйлесүу// ^уосындай эфійр жасау↓/// ↑^йенді менің/ ^йенді ͡б̊ілесіз/ мен ^йенді/ мынау ͡б̊іздің ійдеалогійа саласындағ'азаматтардың біразымен// кейде сөзге де келіп қаламыз жыйналыстарда// ашығы ͡б̊ар// жаб̊ығы ͡б̊ар↓/// ↑сонд'айтамыз // бүгінгі күні құдайға шүкүр/ бійліктің/ бүгінгі ͡б̊ійліктің/ кешегі ͡б̊ійліктің/ жаңа қазақ̊станнан ^йескі қазақ̊станның бір айырмашылығын айтып берейінші↓/// ↑бүгін бійлікті құлататын ^йешбір шындық жоқ↓/// ↑бійлік қорқатын бірде ͡б̊ір шындық жоқ↓/// ↑бәрін айтып жүрміз↓/// ↑бәрі парламентт'айтылад // бәрі заңның ішінд'айтылад // бәр'үкіметтің қағаздарының ішінд'айтылад // бәрі шенеуніктердің ішінде талқыланад↓///	↑бірақ̊ сонұң ͡гес^ірінен/ біс солтүстүктөг'үш ^уоблұстан ай^ырылып қаламыз дейтін таңдау сізге ͡б̊ер^ілетім болса// сіз ͡ғай таңдаудұ жасар ^йедіңіз↓/// ↑үш ^уоблұстұ сақтап қалар ^йедім↓/// ↑меніңше/ жақ̊сы таңдау↓/// ↑^йелге қалай жеткіземіз ^уонұ↓/// ↑^йелге ^уос^ұлай/ әр адаммен сөйлөсүу// ^уосұндай эфійр жасау↓/// ↑^йенді менің/ ^йенді ͡б̊ілесіз/ мен ^йенді/ мынау ͡б̊іздің ійдеалогұйа саласындағ'азаматтардың біразымен// кейде сөзгө де ͡геліп қаламыж жыйналыстарда// ашығы ͡б̊ар// жаб̊ығы ͡б̊ар↓/// ↑сонд'айтамыз // бүгүңгү күнү құдайға шүкүр/ бійліктің/ бүгүңгү ͡б̊ійліктің/ кешегі ͡б̊ійліктің/ жаңа ͡ғазақ̊станнан ^йескі ͡ғазақ̊станның бір айырмашылығын айтып ͡перейінші↓/// ↑бүгүм бійлікті ͡ғұлататын ^йешбір шындығ жоқ↓/// ↑бійлік қорқатым бірде ͡б̊ір шындығ жоқ↓/// ↑бәрін айтыб̊ жүрмүз↓/// ↑бәрі парламентт'айтылады // бәрі заңның ішінд'айтылады // бәр'үкүмөттің қағаздарының ішінд'айтылады // бәрі шенеунүктөрдүң ішінде талқыланады↓///	- Бірақ соның кесірінен біз солтүстіктегі үш облыстан айырылып қаламыз” дейтін таңдау сізге берілетін болса, сіз қай таңдауды жасар едіңіз? - Үш облысты сақтап қалар едім. - Меніңше, жақсы таңдау. - Елге қалай жеткіземіз оны? - Елге осылай, әр адаммен сөйлесу, осындай эфир жасау. Енді менің, енді білесіз, мен енді, мынау, біздің идеология саласындағы азаматтардың біразымен кейде сөзге де келіп қаламыз жиналыстарда, ашығы бар, жабығы бар. Сонда айтамыз, бүгінгі күні, құдайға шүкір, биліктің, бүгінгі биліктің, кешегі биліктің, жаңа Қазақстаннан ескі Қазақстанның бір айырмашылығын айтып берейінші. Бүгін билікті құлататын ешбір шындық жоқ. Билік қорқатын бірде-бір шындық жоқ. Бәрін айтып жүрміз. Бәрі Парламентте айтылад, бәрі заңның ішінде айтылад, бәрі үкіметтің қағаздарының ішінде айтылад, бәрі шенеуніктердің ішінде талқыланад.
Айдос Сарым	▶	↑^йегер ^уондай шындықтың заманына келген болсақ// ^уонда халықтан нес^іне жас^ырамыз↓/// ↑нені жас^ырамыз↓/// ↑мемлекеттік құпыйаны жасырұу керек↓/// ↑^йелімізде қанш'автомат бар↓/// ↑болашақ̊ стратегійалық карталарымыз қандай↓/// ↑бұл заң бүкүл әлемде ͡б̊ар↓/// ↑ійә/ зым^ырандарымыз қай жерге тығұу керек↓/// ↑қоймаларымыз қай жерге жасырұу керек↓/// ↑^уоны ^йешкім айтпау↓/// ↑^уол құпыйа↓/// ↑біздің шетелдермен келісімшарттарымыз ͡б̊ар↓/// ↑^уоның кейб̊іреуін басқа ^йелг'айтпау керек̊ шығар↓/// ↑бірақ жаңағы/ тіл мәселесі ͡б̊олсын// мәденійет мәселесі ͡б̊олсын// ійдеалогійа мәселесі ͡б̊олсын// кімнен жас^ырамыз↓/// ↑меніңше/ бүгінгі күні ^йенді мен көптен бер'айтып жүрген бір ғана тезійсім бар// қазаққа ͡б̊үгін ұнайтын әңгімені ^йемес// ұнамайтын әңгімені көб̊^үрек айта ͡б̊ерүуіміз керек↓/// ↑біз ^уөзімізді ^уөзіміз алдап↓///	↑^йегер ^уондай шындықтың заманына ͡гелгем болсақ// ^уонда халықтан нес^іне жас^ырамыз↓/// ↑нені жас^ырамыз↓/// ↑мемлекеттік құпұйаны жасырұу ͡герек↓/// ↑^йелімізде қанш'автомат бар↓/// ↑болашақ̊ стратегійәлық карталарымыз ͡ғандай↓/// ↑бұл заң бүкүл әлемде ͡б̊ар↓/// ↑ійә/ зым^ырандарымыз ͡ғай жерге тығұу ͡герек↓/// ↑қоймаларымыз ͡ғай жерге жасырұу ͡герек↓/// ↑^уонұ ^йешкім айтпау↓/// ↑^уол ͡ғұпұйа↓/// ↑біздің шетелдермең ͡ гелісімшарттарымыз ͡б̊ар↓/// ↑^уонұң ͡гейб̊іреуүм басқа ^йелг'айтпау керек̊ шығар↓/// ↑бірағ жаңағы/ тіл мәселесі ͡б̊олсұн// мәденійет мәселесі ͡б̊олсұн// ійдеалогұйа мәселесі ͡б̊олсұн// кімнен жас^ырамыз↓/// ↑менімше/ бүгүңгү күнү ^йенді мең ͡ гөптөм бер'айтып жүргөм бір ғана тезійсым бар// қазаққа ͡б̊үгүн ұнайтын әңгімені ^йемес// ұнамайтын әңгімені ͡гөб̊^үрөг айта ͡б̊ерүуүмүз ͡герек↓/// ↑біз ^уөзүмүзді ^уөзүмүз алдап↓///	- Егер ондай шындықтың заманына келген болсақ, онда халықтан несіне жасырамыз? Нені жасырамыз? Мемлекеттік құпияны жасыру керек. Елімізде қанша автомат бар? Болашақ стратегиялық карталарымыз қандай? - Бұл заң бүкіл әлемде бар. - Иә, зымырандарымыз қай жерге тығу керек? Қоймаларымыз қай жерге жасыру керек? Оны ешкім айтпау. Ол – құпия. Біздің шетелдермен келісімшарттарымыз бар. Оның кейбіреуін басқа елге айтпау керек шығар. Бірақ, жаңағы, тіл мәселесі болсын, мәдениет мәселесі болсын, идеология мәселесі болсын, кімнен жасырамыз? Менімше, бүгінгі күні, енді мен көптен бері айтып жүрген бір ғана тезисім бар - қазаққа бүгін ұнайтын әңгімені емес, ұнамайтын әңгімені көбірек айта беруіміз керек. Біз өзімізді-өзіміз алдап...
Айдос Сарым	▶	↑ұнамайтын әңгіме ͡б̊олғанда// шындықты шынайы жағдайды↓/// ↑ійә/ жоқ мынау// жаң'айтып жатқандарымыздың ^йешқ̊айсысы ^уөт^үрік ^йемес қой↓/// ↑^уөт^үрік десе/ бізге кәдімгідей мынадай/ сіздің алдыңызда жатқан қағаз сыйақты// бір/ ^йекі/ үш/ төрт/ бес деп дәлелдеп берсін↓/// ↑мен келесі күні тағы да сізг'эфійрге шығып// ^уосы тезійстерін жоққа шығарып берейін↓/// ↑ал ы ы мемлекетш̆ілік тұрғысында// шынайы жағдайд'айтұуға дайын адамдар меніңш'аз ↓/// ↑неге↓/// ↑^йенді↓/// ↑бәріміз қарапайым тілде/ красавчійк болып көрінгіміз келеді ме↓/// ↑^йенді шынын айтұу керек// бәріміз красавчійк болғымыз келед// бәріміз жұртқ'ұнайтын әңгімен'айтқымыз келед↓/// ↑бәріміз ͡б̊үгінгі күні/ бір әлеуметтік желіде не деді ^йекен деген әңгімеден қорқып кететін// бұтымызға жіб̊еріп қойатын жағдайға жетіп қалдық↓/// ↑құдайға шүкүр/ ^уодан шығып келе жатырмыз↓///	↑ұнамайтын әңгіме ͡б̊олғанда// шындықты шынайы жағдайды↓/// ↑ійә/ жоғ мынау// жаң'айтып жатқандарымыздың ^йешқ̊айсысы ^уөт^үрік ^йемес қой↓/// ↑^уөт^үрік десе/ бізге ͡гәдімгідей мынадай/ сіздің алдыңызда жатқаң ͡ ғағас сыйақты// бір/ ^йекі/ үш/ төрт/ бес ͡теп дәлелдеп ͡персін↓/// ↑мең ͡ гелесі ͡гүнү тағы да сізг'эфійрге шығып// ^уосұ тезійстерін жоққа шығарып ͡перейін↓/// ↑ал ы ы мемлекетш̆ілік тұрғұсұнда// шынайы жағдайд'айтұуға дайын адамдар меніңш'аз ↓/// ↑неге↓/// ↑^йенді↓/// ↑бәріміз ͡ғарапайым тілде/ красавчыйк болұп көрүңгүміз ͡геледі ме↓/// ↑^йенді шынын айтұу ͡герек// бәріміз красавчыйк болғұмұз ͡геледі// бәріміж жұртқ'ұнайтын әңгімен'айтқымыз келеді↓/// ↑бәріміз ͡б̊үгүңгү күнү/ бір әлеумөттүг желіде не деді ^йекен деген әңгімедең ͡ ғорқұп кететін// бұтұмұзға жіб̊еріп қойатын жағдайға жетіп қалдық↓/// ↑құдайға шүкүр/ ^уодан шығып келе жатырмыз↓///	- Ұнамайтын әңгіме болғанда, шындықты, шынайы жағдайды. - Иә, жоқ, мынау, жаңа айтып жатқандарымыздың ешқайсысы өтірік емес қой. Өтірік десе, бізге, кәдімгідей, мынадай, сіздің алдыңызда жатқан қағаз сияқты, 1, 2, 3, 4, 5 деп дәлелдеп берсін. Мен келесі күні тағы да сізге эфирге шығып, осы тезистерін жоққа шығарып берейін. - Ал ы-ы мемлекетшілік тұрғысында шынайы жағдайды айтуға дайын адамдар, меніңше, аз. Неге? - Енді... - Бәріміз, қарапайым тілде, «красавчик» болып көрінгіміз келеді ме? - Енді шынын айту керек, бәріміз “красавчик” болғымыз келед, бәріміз жұртқа ұнайтын әңгімені айтқымыз келед. Бәріміз бүгінгі күні бір әлеуметтік желіде не деді екен деген әңгімеден қорқып кететін, бұтымызға жіберіп қоятын жағдайға жетіп қалдық. Құдайға шүкір, одан шығып келе жатырмыз.
Айдос Сарым	▶	↑^уол тағы да презійденттің арқасы↓/// ↑^йесіңізде ͡б̊ар ғой// төрт/ бес ^ірет айтты шенеуліктерге жігіттер/ фейсбүукті көрүу керек// ійнстаграммен санасұу керек↓/// ↑бірақ ^уол жақтағы шындықтың бәрі// ^уөмірдің шындығы ^йемес↓/// ↑қарапайым ^уөмір ͡б̊ар// қарапайым азаматтар ͡б̊ар↓/// ↑соның бәрін ^йескерейік̊ші↓/// ↑казправданың д'аудійторійасын / хаб̊ардың аудійторійасы ͡б̊ар// ійнстаграмның аудійторійасы ͡б̊ар// аблйазовтың аудійторійасы ͡б̊ар// мамайдың аудійторійасы ͡б̊ар↓/// ↑^уос^ұның барлығын қосқанда ғана қазақ̊станбыз↓/// ↑^уос^ұның барлығының ^уойын бір жерге ^йескергенде ғана қазақ̊станбыз↓/// ↑ал ^йенді мемлекет деген әңгіме тұурал'айтайын ↓/// ↑мемлекет деген мен мамайды түсінген кезде// мамай мені түсінген кезде ғана пайда ͡б̊олад↓///	↑^уол тағы да презійденттің арқасы↓/// ↑^йесіңізде ͡б̊ар ғой// төрт/ бес ^ірет айтты шенеулүктөргө жігіттер/ фейсбүуктұ ͡гөрүу ͡герек// ыйнстаграммен санасұу ͡герек↓/// ↑бірақ ^уол жақтағы шындықтың бәрі// ^уөмүрдүң шындығы ^йемес↓/// ↑қарапайым ^уөмүр ͡б̊ар// қарапайым азаматтар ͡б̊ар↓/// ↑сонұң бәрін ^йескерейік̊ші↓/// ↑казправданың д'аудыйторұйасын / хаб̊ардың аудыйторұйасы ͡б̊ар// ыйнстаграмның аудыйторұйасы ͡б̊ар// аблйазовтұң аудыйторұйасы ͡б̊ар// мамайдың аудыйторұйасы ͡б̊ар↓/// ↑^уос^ұнұң барлығың ͡ ғосқанда ғана ͡ғазақ̊стамбыз↓/// ↑^уос^ұнұң барлығының ^уойұм бір жерге ^йескергенде ғана ͡ғазақ̊стамбыз↓/// ↑ал ^йенді мемлекет деген әңгіме тұурал'айтайын ↓/// ↑мемлекет деген мен мамайды түсүңгөң ͡ гезде// мамай мені түсүңгөң ͡ гезде ғана пайда ͡б̊олады↓///	- Ол тағы да - Президенттің арқасы. Есіңізде бар ғой, 4-5 рет айтты шенеуліктерге: “Жігіттер, фейсбукты көру керек, инстаграммен санасу керек. Бірақ ол жақтағы шындықтың бәрі - өмірдің шындығы емес. Қарапайым өмір бар, қарапайым азаматтар бар. Соның бәрін ескерейікші. “Казправданың” да аудиториясын, “Хабардың” аудиториясы бар, инстаграмның аудиториясы бар, Аблязовтың аудиториясы бар, Мамайдың аудиториясы бар. Осының барлығын қосқанда ғана - Қазақстанбыз. Осының барлығының ойын бір жерге ескергенде ғана - Қазақстанбыз. Ал енді мемлекет деген әңгіме туралы айтайын. Мемлекет деген мен Мамайды түсінген кезде, Мамай мені түсінген кезде ғана пайда болад.
Айдос Сарым	▶	↑ал бірақ мамай айтčа// сенің бәр'ійтčіңдер↓/// ↑сендерді құртпай// ^йешқ̊ашан қазақтың ы-ы жолы ͡б̊олмайд// шөб̊і көгермейді дейтін әңгіме жүргізетін болсаң// ^уонд'әңгіме жүрмейд↓/// ↑сен мені мойындайсың// мен сені мойындаймын↓/// ↑мен сағам бір қадам жасаймын// сен мен бір қадам жасайсың↓/// ↑бұл мүмкүм бе↓/// ↑бұл түб̊і соған алып келе жатырмыз↓/// ↑байағыда давлатов деген ^уорыстың амерійкаға көшіп кеткен жазұушы/ жұурналійс болатын↓/// ↑мықты жазұушы/ ^йенді керемет жазұушы деп айт'алмайм ↓/// ↑бірақ ^уөмірдегі кішкентай бір/ мынандай скештермен/ сондаймен жақ̊сы жазғанда// мына қарапайым ^уөмірдегі ͡б̊олып жатқан нелерді тез тез қағып алатын↓/// ↑^уол ^йенді сійрек кездесетін талант↓/// ↑бірақ ^уөмірде ^уөте ͡б̊ір зерек адамдар ͡б̊олад↓/// ↑қойын дәптеріне ͡б̊әрін жаза ͡б̊ерген ғой↓///	↑ал бірағ мамай айтčа// сенің бәр'ійтčіңдер↓/// ↑сендерді ͡ғұртпай// ^йешқ̊ашаң ͡ ғазақтың ы ы жолұ ͡б̊олмайды// шөб̊ү көгөрмөйді дейтін әңгіме жүргүзөтім болсаң// ^уонд'әңгіме жүрмөйдү↓/// ↑сен мені мойұндайсың// мен сені мойұндаймын↓/// ↑мен сағам бір ͡ғадам жасаймын// сен мем бір ͡ғадам жасайсың↓/// ↑бұл мүмкүм бе↓/// ↑бұл түб̊ү соған алып келе жатырмыз↓/// ↑байағыда давлатов деген ^уорұстұң амерійкаға ͡гөшүп кеткен жазұушұ/ жұурналыйс ͡полатын↓/// ↑мықты жазұушұ/ ^йенді ͡геремет ͡шазұушұ деб̊ ͡айт'алмаймын ↓/// ↑бірақ ^уөмүрдөгі ͡гішкентай бір/ мынандай скештермен/ сондаймен жақ̊сы жазғанда// мына ͡ғарапайым ^уөмүрдөгі ͡б̊олұб̊ жатқан нелерді тез тез ͡ғағыб̊ ͡алатын↓/// ↑^уол ^йенді сійрек кездесетін талант↓/// ↑бірақ ^уөмүрдө ^уөтө ͡б̊ір зерег адамдар ͡б̊олады↓/// ↑қойұн дәптеріне ͡б̊әрін жаза ͡б̊ерген ғой↓///	- Ал бірақ Мамай айтса, “Сенің бәрі итсіңдер. Сендерді құртпай, ешқашан қазақтың ы-ы жолы болмайд, шөбі көгермейді» дейтін әңгіме жүргізетін болсаң, онда әңгіме жүрмейд. Сен мені мойындайсың, мен сені мойындаймын. Мен саған бір қадам жасаймын, сен мен бір қадам жасайсың. - Бұл мүмкін бе? - Бұл түбі соған алып келе жатырмыз. Баяғыда Давлатов деген орыстың Америкаға көшіп кеткен жазушы, журналист болатын. Мықты жазушы, енді керемет жазушы деп айта алмайм. Бірақ өмірдегі кішкентай бір, мынандай скетчтермен, сондаймен жақсы жазғанда, мына қарапайым өмірдегі болып жатқан нелерді тез-тез қағып алатын. Ол енді сирек кездесетін талант. Бірақ өмірде өте бір зерек адамдар болад. Қойын дәптеріне бәрін жаза берген ғой.
Айдос Сарым	▶	↑сонда кампрамійс дейтін кішкентай әңгімесі ͡б̊ар// кампрамійс деп аталад↓/// ↑артынан сол кітаб̊ы да сөйтіп̊ шықты↓/// ↑сол кампрамійс дегенді ͡б̊ылай депті да// ^йенді ͡б̊ір ^йек'адам ұрысып қалады ғой// бір ^іредаксыйадағы ^йекі жұурналійс↓/// ↑сосын ^йенд'арасына адам түспей ме↓/// ↑айналайын/ ^уөзіміүз төрт/ бес адамбыз// савет ^уодағынан көшіп↓/// ↑татұуластырайын деп↓/// ↑^йеврейміз ͡б̊әріміз де татұулассайшы// кампрамійске келсеңдерші депті да↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑мен ^уөте зерек адаммын// мен ійнтелійгентный адаммын// батысша ͡б̊ілімім бар// демакратпын/ бірақ менің кампрамійсім былай болсын// анау дейд/ үй^үнен шығып// төрт айақтап/ ^йеңбектеп менің үйіме келсін↓/// ↑айағымды сүйіп үйімнің ішін жұуып// ійтімнің артын тазалап берсін↓///	↑сонда кампрамыйс ͡тейтің ͡ гішкентай әңгімесі ͡б̊ар// кампрамыйс ͡теб̊ ͡аталады↓/// ↑артынан сол ͡гітаб̊ы да сөйтүп̊ шықты↓/// ↑сол ͡гампрамыйс ͡тегенді ͡б̊ылай депті да// ^йенді ͡б̊ір ^йек'адам ұрұсұп қалады ғой// бір ^іредаксыйадағы ^йекі жұурналыйс↓/// ↑сосұн ^йенд'арасына адам түспөй ме↓/// ↑айналайын/ ^уөзүмүз төрт/ бес адамбыз// савет ^уодағынаң ͡ гөшүп↓/// ↑татұуластырайын деп↓/// ↑^йеврейміз ͡б̊әріміз де татұулассайшы// кампрамыйске ͡гелсеңдерші депті да↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑мен ^уөтө зерег адаммын// мен ійнтелійгентный адаммын// батышша ͡б̊ілімім бар// демакратпын/ бірағ менің ͡гампрамыйсым былай болсұн// анау дейді/ үй^үнөн шығып// төрт айақтап/ ^йеңбектеп менің үйүмө келсін↓/// ↑айағымды сүйүб̊ ͡үйүмнүң ішін жұуұп// ійтімнің артын тазалап ͡персін↓///	- Сонда “Компромисс” дейтін кішкентай әңгімесі бар, “Компромисс” деп аталад. Артынан сол кітабы да сөйтіп шықты. Сол компромисс дегенді былай депті да, енді бір екі адам ұрысып қалады ғой, бір редакциядағы, екі журналист. Сосын енді арасына адам түспей ме? “Айналайын, өзіміз 4-5 адамбыз, Совет Одағынан көшіп...” - Татуластырайын деп. - «Еврейміз бәріміз де, татулассайшы, компромиске келсеңдерші» депті да. “Жақсы. Мен өте зерек адаммын, мен интеллигентный адаммын, батысша білімім бар, демократпын, бірақ менің компромисым былай болсын: анау, - дейд, - үйінен шығып, 4 аяқтап, еңбектеп, менің үйіме келсін. Аяғымды сүйіп, үйімнің ішін жуып, итімнің артын тазалап берсін.
Айдос Сарым	▶	↑сосын барып анау/ мына көрші көшедө жақ̊сы кофе сататын дүкен бар↓/// ↑содан мағам бір коф'алып келсін↓/// ↑содан кейін бәлкім/ ^уоны кеш^іретін шығармын дейді де↓/// ↑^уол кампрамыйс ^йемес↓/// ↑әрійне↓/// ↑болды↓/// ↑^уондай кампрамыйске ͡б̊ійлік бармайд↓/// ↑бійлікті ^уондай кампрамыйск'апарұу үшін// сен күш болұуың керек↓/// ↑ал сен қазір күшті ^йемессің// ^йешкім де ^йемессің↓/// ↑сондықтан бійлікк'айып тағатындай мүмкіндігің бар шығар// бірақ бійлікк'әк^іреңдейтін немесе ͡б̊ійлікке талап қойатындай сенің артыңда күш болмаса// сен ^йешкім ^йемессің↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑^йенді ͡б̊ағанағы мәселеге ^уоралайық↓/// ↑ы ы жаң'айттық қой// ^уорт'азыйа ^йелдерімен ақ̊ш кездесті↓/// ↑^уорт'азыйа ^йелдерімен германыйа кездесті↓/// ↑^уорт'азыйа ^йелдерімен қытай кездесті↓/// ↑жапонійа/ карейа↓///	↑сосұм барыб̊ ͡анау/ мына ͡гөршү көшөдө жақ̊сы ͡гофе сататын дүкөм бар↓/// ↑содан мағам бір ͡гоф'алып келсін↓/// ↑содаң ͡ гейім бәлкім/ ^уонұ ͡геш^іретін шығармын дейді де↓/// ↑^уол гампрамыйс ^йемес↓/// ↑әрійне↓/// ↑болдұ↓/// ↑^уондай гампрамыйске ͡б̊ійлік бармайды↓/// ↑бійлікті ^уондай гампрымыйск'апарұу үшүн// сең ͡ гүш болұуұң ͡ герек↓/// ↑ал сең ͡ ғазір ͡гүштү ^йемессің// ^йешкім де ^йемессің↓/// ↑сондұқтам бійлікк'айып тағатындай мүмкүндүгің бар шығар// бірақ ͡пійлікк'әк^іреңдейтін немесе ͡б̊ійлікке талап қойатындай сенің артыңда ͡гүш болмаса// сен ^йешкім ^йемессің↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑^йенді ͡б̊ағанағы мәселеге ^уоралайық↓/// ↑ы ы жаң'айттық қой// ^уорт'азыйа ^йелдерімен ақ̊ш кездесті↓/// ↑^уорт'азыйа ^йелдерімен германыйа ͡гездесті↓/// ↑^уорт'азыйа ^йелдерімең ͡ ғытай ͡ гездесті↓/// ↑жапонұйа/ корейә↓///	- Сосын барып, анау, мына көрші көшеде жақсы кофе сататын дүкен бар. Содан маған бір кофе алып келсін. Содан кейін, бәлкім, оны кешіретін шығармын” дейді де. Ол компромисс емес. - Әрине. - Болды. Ондай компромиске билік бармайд. Билікті ондай компромиске апару үшін, сен күш болуың керек. Ал сен қазір күшті емессің, ешкім де емессің. Сондықтан билікке айып тағатындай мүмкіндігің бар шығар, бірақ билікке әкіреңдейтін немесе билікке талап қоятындай сенің артыңда күш болмаса, сен ешкім емессің. - Жақсы. Енді бағанағы мәселеге оралайық. Ы-ы жаңа айттық қой, Орта Азия елдерімен АҚШ кездесті. Орта Азия елдерімен Германия кездесті. Орта Азия елдерімен Қытай кездесті. - Жапония, Корея...
Айдос Сарым	▶	↑жапонійа/ карейа↓/// ↑^уөткенде мінекей/ франсыйа презійденті келіп кетті// сосын війктор ^уорб̊ан келіп кетті↓/// ↑^йердоған келді// басқа да презійденттер келді↓/// ↑^йендігі мәселе былай// бірінш'анау түркі мемлекеттер ұйымына қатысты мәселені ͡б̊астайыншы↓/// ↑бірінші мәселе ͡б̊ылай болсын// неге сердар келмеді дегеннен бастайық↓/// ↑жоқ/ сердардың ^уөзі келді ғой// ұлы келген жоқ↓/// ↑ійә/ ійә↓/// ↑жоқ/ ^йенді ͡б̊іріншіден/ ^уол жақтағы транзійт айақтап болды деп айтұу қыйын↓/// ↑менің ^уойымша/ ^йенді қанша дегенмен↓/// ↑жоқ↓/// ↑сердар келген жоқ// гұурб̊ангұулы ͡б̊ердымұуханбетов келді↓/// ↑сердар келген жоқ↓/// ↑ійә/ сон'айтып ^уотырмын ғой↓/// ↑ійә/ аркадак↓/// ↑ұлы келді↓/// ↑аркадак келді↓/// ↑ійә/ қанша дегенмен тәж^ірійб̊ел'адам ↓/// ↑ұлым ^йенді ғана келіп жатыр↓///	↑жапонұйа/ карейә↓/// ↑^уөткөндө мінекей/ франсыйа презійденті ͡геліп кетті// сосұн выйктор ^уорб̊аң ͡ геліп кетті↓/// ↑^йердоғаң ͡ гелді// басқа да презійденттер ͡гелді↓/// ↑^йендігі мәселе ͡б̊ылай// бірінш'анау түркү мемлекеттер ұйұмұна ͡ғатысты мәселені ͡б̊астайыншы↓/// ↑бірінші мәселе ͡б̊ылай болсұн// неге сердар ͡гелмеді дегеннем бастайық↓/// ↑жоқ/ сердардың ^уөзү келді ғой// ұлұ ͡гелген жоқ↓/// ↑ійә/ ійә↓/// ↑жоқ/ ^йенді ͡б̊іріншіден/ ^уол жақтағы транзыйт айақтап ͡полдұ деб̊ ͡айтұу ͡ғыйын↓/// ↑менің ^уойұмша/ ^йенді ͡ғанша дегеммен↓/// ↑жоқ↓/// ↑сердар ͡гелген жоқ// гұурб̊аңгұулұ ͡б̊ердымұухамбетов келді↓/// ↑сердар ͡гелген жоқ↓/// ↑ійә/ сон'айтып ^уотұрмұн ғой↓/// ↑ійә/ аркадак↓/// ↑ұлұ ͡гелді↓/// ↑аркадак келді↓/// ↑ійә/ қанша дегеммен тәж^ірійб̊ел'адам ↓/// ↑ұлұм ^йенді ғана ͡геліб̊ жатыр↓///	- Жапония, Корея. Өткенде, мінекей, Франция президенті келіп кетті, сосын Виктор Орбан келіп кетті. Ердоған келді, басқа да президенттер келді. Ендігі мәселе былай, бірінші, анау Түркі мемлекеттер ұйымына қатысты мәселені бастайыншы. Бірінші мәселе былай болсын: Неге Сердар келмеді дегеннен бастайық. - Жоқ, Сердардың өзі келді ғой, ұлы келген жоқ. - Иә, иә. - Жоқ, енді біріншіден, ол жақтағы транзит аяқтап болды деп айту қиын. Менің ойымша, енді қанша дегенмен... - Жоқ. Сердар келген жоқ, Гурбангулы Бердымухамбетов келді. Сердар келген жоқ. - Иә, соны айтып отырмын ғой. Иә, аркадак. - Ұлы келді. Аркадак келді. - Иә, қанша дегенмен тәжірибелі адам. Ұлым енді ғана келіп жатыр.
Айдос Сарым	▶	↑қалай ^йенді/ презійдент тәж^ірійб̊есі деген сөз ͡б̊олмайды ғой↓/// ↑ійә/ ^йенді ^уол жақтағы транзійттің// ^йенді мен/ ^йенді халықаралық істер камійтеті ͡б̊олғандықтан// қатт'айта алмайм↓/// ↑бірақ ^йенді менің ^уойымша// ұлы мәрттік жасаған шығар// әке/ ^йенді сіз мына кіс^ілердің бәрін жақ̊сы ͡б̊ілесіз↓/// ↑бәлкім/ мен барғанша/ ^йенді сіздің замандастарыңыз/ сіз ͡б̊арып̊ сөйлесіп келсеңіз// бәлкім ұтымды ͡б̊олатын шығар↓/// ↑мен білмейтін түйткілдер ͡б̊ар шығар// немесе сізді сағ^ынып қалған шығар деген шығар деп ^уойлаймын↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑ ы ы сол жыйында көтерілген мәселелер// тағы да ы ы ^іресмій бақ көздерінен алсақ// жәрыйаланғаннан көрсек// ^уол жерде қысқа ғана заметкалар ғой ^йенді// жалп'айтылды ғой// ұйым тұурал'айтылды // басқа ͡б̊асқа ͡б̊олды↓///	↑қалай ^йенді/ презійдент тәж^ірійб̊есі деген сөз ͡б̊олмайды ғой↓/// ↑ійә/ ^йенді ^уол жақтағы транзыйттің// ^йенді мен/ ^йенді халықаралығ істер ͡гамыйтеті ͡б̊олғандықтан// қатт'айта алмаймын↓/// ↑бірақ ^йенді менің ^уойұмша// ұлұ мәрттіг жасаған шығар// әке/ ^йенді сіз мына ͡гіс^ілердің бәрін жақ̊сы ͡б̊ілесіз↓/// ↑бәлкім/ мем барғанша/ ^йенді сіздің замандастарыңыз/ сіз ͡б̊арып̊ сөйлөсүп келсеңіз// бәлкім ұтұмдұ ͡б̊олатын шығар↓/// ↑мем білмейтін түйткүлдөр ͡б̊ар шығар// немесе сізді сағ^ынып қалған шығар деген шығар деп ^уойлаймын↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑ ы ы сол жыйында ͡гөтөрүлген мәселелер// тағы да ы ы ^іресмій бақ көздөрүнен алсақ// жарыйалаңғаннаң ͡ гөрсөк// ^уол жерде қысқа ғана заметкалар ғой ^йенді// жалп'айтылды ғой// ұйұм тұурал'айтылды // басқа ͡б̊асқа ͡б̊олдұ↓///	- Қалай енді, президент тәжірибесі деген сөз болмайды ғой. - Иә, енді ол жақтағы транзиттің, енді мен, енді Халықаралық істер комитеті болғандықтан, қатты айта алмайм. Бірақ енді, менің ойымша, ұлы мәрттік жасаған шығар: «Әке, енді, сіз мына кісілердің бәрін жақсы білесіз. Бәлкім, мен барғанша, енді, сіздің замандастарыңыз, сіз барып сөйлесіп келсеңіз, бәлкім ұтымды болатын шығар. Мен білмейтін түйткілдер бар шығар немесе сізді сағынып қалған шығар» деген шығар деп ойлаймын. - Жақсы. Ы-ы сол жиында көтерілген мәселелер - тағы да ы-ы ресми БАҚ көздерінен алсақ, жарияланғаннан көрсек, ол жерде қысқа ғана заметкалар ғой енді, жалпы айтылды ғой, ұйым туралы айтылды, басқа-басқа болды.
Айдос Сарым	▶	↑ы ы ^уоның астарында/ сіз қалай ^уойлайсыз// ы ы ійзраійл хамас арасындағы қақтығыс талқыланды ма/ жоқ па↓/// ↑талқыланды↓/// ↑ы ы түркүйә презійденті ^йердоған нақты позыйсыйа талап ^йетүуі мүмкін бе/ ^уол жерде↓/// ↑түркүйә презійденті ^уөте тәж^ірійб̊елі сайасаткер// және шынын айтұу керек// эмосыйасы қатты көрінгенмен↓/// ↑соның алдында ғана мійтійнг болды түркүйәда↓/// ↑^уоған қатысып келді↓/// ↑бір мійлійон адамды жыйнап// әңгім'айтты ↓/// ↑ құртам/ жойамын деп↓/// ↑бізге келді↓/// ↑бірақ̊ соның ^уөзінде де ^уөт'әккі және ^уөте қаны/ қаны мықты ғой ^йенді↓/// ↑бірақ ^йенді/ ^уол салқын қанды сайасаткер дейінші// керек кезінде ^уол да тоқтай алад↓/// ↑қарапайым мысал/ мінекей қараб̊ақтағы соғысты жеңген әзірб̊айжан/ пәкістан/ ійзраійл/ түркүйәның коалыйсыйасы/ шындап келетін болсаң↓///	↑ы ы ^уонұң астарында/ сіз ͡ғалай ^уойлайсыз// ы ы ыйзрайыл хамас арасындағы қақтығыс талқыланды ма/ жоқ па↓/// ↑талқыланды↓/// ↑ы ы түркүйә презійденті ^йердоған нақты пазыйсыйа талап ^йетүуү мүмкүм бе/ ^уол жерде↓/// ↑түркүйә презійденті ^уөтө тәж^ірійб̊елі сайасаткер// және шынын айтұу ͡герек// эмосұйасы қатты ͡гөрүңгөммен↓/// ↑сонұң алдында ғана мійтійңг болдұ түркүйәда↓/// ↑^уоғаң ͡ ғатысып келді↓/// ↑бір мыйлыйон адамды жыйнап// әңгім'айтты ↓/// ↑ құртам/ жойамын деп↓/// ↑бізге ͡гелді↓/// ↑бірақ̊ сонұң ^уөзүндө де ^уөт'әккі және ^уөтө қаны/ қаны мықты ғой ^йенді↓/// ↑бірақ ^йенді/ ^уол салқың ͡ ғанды сайасаткер дейінші// керек кезінде ^уол да тоқтай алады↓/// ↑қарапайым мысал/ мінекей ͡ғараб̊ақтағы соғұстұ жеңген әзірб̊айжан/ пәкістан/ ыйзрайл/ түркүйәның ͡гоалыйсыйасы/ шындап келетім болсаң↓///	- Ы-ы оның астарында, сіз қалай ойлайсыз, ы-ы Израиль Хамас арасындағы қақтығыс талқыланды ма, жоқ па? - Талқыланды. - Ы-ы Түркия президенті Ердоған нақты позиция талап етуі мүмкін бе, ол жерде? - Түркия президенті өте тәжірибелі саясаткер және шынын айту керек, эмоциясы қатты көрінгенмен... - Соның алдында ғана митинг болды Түркияда. Оған қатысып келді. - 1 миллион адамды жинап, әңгіме айтты. Құртам, жаямын деп. - Бізге келді. - Бірақ соның өзінде де өте әккі және өте қаны, қаны мықты ғой енді. Бірақ енді, ол салқын қанды саясаткер дейінші, керек кезінде ол да тоқтай алад. Қарапайым мысал, мінекей, Қарабақтағы соғысты жеңген Әзірбайжан, Пәкістан, Израиль, Түркияның коалициясы, шындап келетін болсаң.
Айдос Сарым	▶	↑қазір әзірб̊айжанның сайттарыңн қараңыз↓/// ↑^уол жерде хамасты қолдап жатқан адам аз↓/// ↑негізінен/ ійзраійлді қолдап жатыр↓/// ↑ал түркүйәның пік^ір'андай ↓/// ↑түркүйәның пік^ір'андай ↓/// ↑бірақ түрүктер де/ әзірб̊айжан д'айтад // біз ͡б̊ір ^йелміз// бір ұлтпыз// ^йекі мемлекетпіз деп әңгімен'айтад ↓/// ↑бірақ мысал'үшін / мен ^уосы кезге дейін ашық алаңда ^йердоған шығып// ай/ гейдардың баласы/ сенікі дұрыс ^йемес ау деген әңгіме ^йестіген жоқпын↓/// ↑тағы да қайталап айтамын// сайасат ^уөте күрделі шарұуа↓/// ↑геосайасат дегеніміз/ мүлдем күрделі шарұуа↓/// ↑бір нәрсені түс^үніңізші// і і мысал'үшін / әзірб̊айжан ійзраійлмен ^уөте ^йерек̊ше қарым қасійеті ͡б̊ар ^йел↓/// ↑ійзраійл бізге ^йешқ̊ашан бермейтін қарұуын әзірб̊айжанға ͡б̊еред↓/// ↑^уөйткені түпкілікті түрд'әзірб̊айжанды / бәлкім болашақт'ійранға қарсы шығ'алатын ^йел деп ^йесептейд↓///	↑қазір әзірб̊айжанның сайттарың ͡ ғараңыз↓/// ↑^уол жерде хамасты қолдаб̊ жатқан адам аз↓/// ↑негізінен/ ыйзраылды ͡ғолдаб̊ жатыр↓/// ↑ал түркүйәның пік^ір'андай ↓/// ↑түркүйәның пік^ір'андай ↓/// ↑бірақ түрүктөр де/ әзірб̊айжан д'айтады // біз ͡б̊ір ^йелміз// бір ұлтпұз// ^йекі мемлекетпіз деб̊ ͡әңгімен'айтады↓/// ↑бірағ мысал'үшүн / мен ^уосұ ͡гезге дейін ашығ алаңда ^йердоған шығып// ай/ гейдардың баласы/ сенікі дұрұс ^йемес ау деген әңгіме ^йестіген жоқпұн↓/// ↑тағы да ͡ғайталаб̊ ͡айтамын// сайасат ^уөтө күрдөлү шарұуа↓/// ↑геосайасат дегеніміз/ мүлдөм ͡гүрдөлү шарұуа↓/// ↑бір нәрсені түс^үнүңішші// і і мысал'үшүн / әзірб̊айжан ыйзраыйлмен ^уөтө ^йерек̊ше қарым қасыйеті ͡б̊ар ^йел↓/// ↑ыйзраыйл бізге ^йешқ̊ашам бермейтің ͡ ғарұуұн әзірб̊айжаңға ͡б̊ереді↓/// ↑^уөйткөнү түпкүлүкті түрд'әзірб̊айжанды / бәлкім болашақт'ыйраңға қарсы шығ'алатын ^йел деп ^йесептейді↓///	- Қазір Әзірбайжанның сайттарын қараңыз. Ол жерде Хамасты қолдап жатқан адам аз. Негізінен, Израильді қолдап жатыр. - Ал Түркияның пікірі андай. - Түркияның пікірі андай. Бірақ түріктер де, Әзірбайжан да айтад, «біз бір елміз, бір ұлтпыз, екі мемлекетпіз» деп әңгімені айтад. Бірақ, мысалы үшін, мен осы кезге дейін ашық алаңда Ердоған шығып: «Ай, Гейдардың баласы, сенікі дұрыс емес-ау» деген әңгіме естіген жоқпын. Тағы да қайталап айтамын, саясат - өте күрделі шаруа. Геосаясат дегеніміз - мүлдем күрделі шаруа. Бір нәрсені түсініңізші, і-і мысалы үшін, Әзірбайжан Израильмен өте ерекше қарым-қасиеті бар ел. Израиль бізге ешқашан бермейтін қаруын Әзірбайжанға беред. Өйткені түпкілікті түрде Әзірбайжанды, бәлкім, болашақта Иранға қарсы шыға алатын ел деп есептейд.
Айдос Сарым	▶	↑^уортақ̊ шекарасы ͡б̊ар// ішінде қырық пайыз әзірб̊айжаны ͡б̊ар деп// басқа деп ^йесептейді ↓/// ↑әрісін ^уойлап↓/// ↑әрісін ^уойлап↓/// ↑ бізге ͡б̊ермейтін қарұуын соларға сатады↓/// ↑тегін берүуг'әзір ↓/// ↑бұл сайасат↓/// ↑және шынын айтұу керек// ійзраійлдің бұрынғы мұнайын қамтамасыз ^йеткен ^йекі мемлекет болса// біреуі қазақ̊стан// біреу'әзірб̊айжан ↓/// ↑^йенді ͡б̊ізден басқа ^йелдер де ͡б̊ар↓/// ↑^уоның біразы түркій'арқылы ^уөтіп жатыр↓/// ↑дегенмен↓/// ↑дегенмен әр мемлекет ^уөз^үнің шарұуасын жасайд// ^уөз^үнің бармағын басад// ^уөз^үнің әңгімесін ^уөз арасында түсіндіріп айтад// жігіттер/ менің ^ұлогійкам мынадай// сіздер дұрыс түс^үніңдер↓/// ↑тіпті қарапайым/ қазақ'әңгімеге салайық̊шы↓/// ↑кейб̊ір кезде мынадай ағайынның арасынд'әңгімелер болып жатад↓/// ↑^йек'ағайын ұрысып қалды дейік̊ші↓///	↑^уортақ̊ шекарасы ͡б̊ар// ішінде қырық пайыз әзірб̊айжаны ͡б̊ар деп// басқа деп ^йесептейді↓/// ↑әрісін ^уойлап↓/// ↑әрісін ^уойлап↓/// ↑ бізге ͡б̊ермейтің ͡ ғарұуұн соларға сатады↓/// ↑тегім берүуг'әзір ↓/// ↑бұл сайасат↓/// ↑және шынын айтұу ͡герек// ыйзраыйлдің бұрұңғұ мұнайың ͡ ғамтамасыз ^йеткен ^йекі мемлекет ͡полса// біреуү қазақ̊стан// біреу'әзірб̊айжан ↓/// ↑^йенді ͡б̊іздем басқа ^йелдер де ͡б̊ар↓/// ↑^уонұң біразы түркүй'арқылы ^уөтүб̊ жатыр↓/// ↑дегеммен↓/// ↑дегеммен әр мемлекет ^уөз^үнүң шарұуасын жасайды// ^уөз^үнүң бармағым басады// ^уөз^үнүң әңгімесін ^уөз арасында түсүндүріб̊ ͡айтады// жігіттер/ менің ^ұлогұйкам мынадай// сіздер дұрұс түс^үнүңдер↓/// ↑тіпті ͡ғарапайым/ қазақ'әңгімеге салайық̊шы↓/// ↑кейб̊ір ͡гезде мынадай ағайынның арасынд'әңгімелер болұб̊ жатады↓/// ↑^йек'ағайын ұрұсұп қалды дейік̊ші↓///	- Ортақ шекарасы бар, ішінде 40 пайыз әзірбайжаны бар деп, басқа деп есептейді - Әрісін ойлап. - Әрісін ойлап. Бізге бермейтін қаруын соларға сатады. Тегін беруге әзір. Бұл – саясат. Және шынын айту керек, Израильдің бұрынғы мұнайын қамтамасыз еткен екі мемлекет болса, біреуі - Қазақстан, біреуі - Әзірбайжан. Енді бізден басқа елдер де бар. Оның біразы Түркия арқылы өтіп жатыр. - Дегенмен... - Дегенмен әр мемлекет өзінің шаруасын жасайд, өзінің бармағын басад, өзінің әңгімесін өз арасында түсіндіріп айтад: «Жігіттер, менің логикам мынадай, сіздер дұрыс түсініңдер. Тіпті қарапайым, қазақы әңгімеге салайықшы. Кейбір кезде мынадай ағайынның арасында әңгімелер болып жатад. Екі ағайын ұрысып қалды дейікші.
Айдос Сарым	▶	↑мысал'үшін / ^йенді ͡б̊іреу құдай сақтасын/ нартай мен айдос ұрысып қалды дейік̊ші↓/// ↑біздің арамызда достар ͡б̊ар↓/// ↑солар мысал'үшін / келіб̊ айтад// айдос/ сен ^іренжімеш↓/// ↑нартаймен бір ^ұрұулас ^йедік// мен барып// тұуған күнін құттықтап̊ шығайын↓/// ↑бірақ̊ саған деген жаулығым ^йемес дейд↓/// ↑немесе ͡б̊асқа ͡б̊ір досымыз келеді// маған айтад// саған айтад// нартай/ сен ^іренжіме↓/// ↑ айдос ағам ^йед↓/// ↑^уөткенде ͡б̊ір кітаб̊ымды жазып берем немді// бірдеңе көмектесемін деп ^йед↓/// ↑мен барып/ дұрыстап құттықтап̊ шығайыншы// жеңгеміздің шешеммен бірге ͡б̊өле ^йеді// бірдеңе ^йеді деген сыйақты// қазақ'әңгіме бар ғой↓/// ↑сол әлемдік̊ сайасатты қарасаңыз// ^уосы қазақтың ішіндегі санта ͡б̊арб̊ара сыйақты// қатты қарым қат^ынастар да жоқ ^йемес/ бар↓/// ↑бірақ ^йесеб̊ін ^йешкім жіб̊ермейді↓///	↑мысал'үшүн / ^йенді ͡б̊іреу ͡ғұдай сақтасын/ нартай мен айдос ұрұсұп қалды дейік̊ші↓/// ↑біздің арамызда достар ͡б̊ар↓/// ↑солар мысал'үшүн / келіб̊ ͡айтады// айдос/ сен ^іренжімеш↓/// ↑нартаймем бір ^ұрұулас ^йедік// мем барып// тұуғаң ͡ гүнүң ͡ ғұттұқтап̊ шығайын↓/// ↑бірақ̊ саған деген жаулұғұм ^йемес ͡тейді↓/// ↑немесе ͡б̊асқа ͡б̊ір досұмұз ͡геледі// маған айтады// саған айтады// нартай/ сен ^іренжіме↓/// ↑айдос ағам ^йеді↓/// ↑^уөткөндө ͡б̊ір ͡гітаб̊ымды жазып ͡перем немді// бірдеңе ͡гөмөктөсемін деп ^йеді↓/// ↑мем барып/ дұрұстап құттұқтап̊ шығайыншы// жеңгеміздің шешеммем бірге ͡б̊өлө ^йеді// бірдеңе ^йеді деген сыйақты// қазақ'әңгіме бар ғой↓/// ↑сол әлемдік̊ сайасатты қарасаңыз// ^уосұ қазақтың ішіндегі санта ͡б̊арб̊ара сыйақты// қатты қарым қат^ынастар да жоқ ^йемес/ бар↓/// ↑бірақ ^йесеб̊ін ^йешкім жіб̊ермейді↓///	- Мысалы үшін, енді біреу, құдай сақтасын, Нартай мен Айдос ұрысып қалды дейікші. Біздің арамызда достар бар. Солар, мысалы үшін, келіп айтад: «Айдос, сен ренжімеш! Нартаймен бір рулас едік, мен барып, туған күнін құттықтап шығайын. Бірақ саған деген жаулығым емес» дейд. Немесе басқа бір досымыз келеді, маған айтад, саған айтад: «Нартай, сен ренжіме. Айдос ағам ед. Өткенде бір кітабымды жазып берем немді, бірдеңе көмектесемін деп ед. Мен барып, дұрыстап құттықтап шығайыншы, жеңгеміздің, шешеммен бірге бөле еді, бірдеңе еді» деген сияқты, қазақы әңгіме бар ғой. Сол әлемдік саясатты қарасаңыз, осы қазақтың ішіндегі Санта Барбара сияқты, қатты қарым-қатынастар да жоқ емес, бар. - Бірақ есебін ешкім жібермейді.
Айдос Сарым	▶	↑^йесеб̊ін ^йешкім жіб̊ермейд↓/// ↑сіз мысал үшін/ ^йенд'үлкен алыс тұуысқаныңыз үшін ^уөзіңіздің тұуған балаңызды/ әйеліңізді/ әке шешеңізді ͡б̊осытып// үйсүі күйсіз қалдырмайсыз ғой↓/// ↑әрійне↓/// ↑қанша жерден айасаңыз да↓/// ↑бұл да сол сыйақты↓/// ↑түс^үнікті↓/// ↑ы ы амерійка құрама штаттарында жаңағы// с бес плйүус бір форматы ғой// ы ы біздің презійденттің байденнің ^уоң жағында ^уотырд// қателеспесем ійә↓/// ↑содан бастап жаңағы/ үлкен бір ^йенді/ сайасый сараптамалар жасалды ғой↓/// ↑жалп'аталған жыйынға ͡б̊айланысты сіздің көзқарасыңыз қалай↓/// ↑^уондай ^уондай жыйындар ^йеуропалармен де/ басқамен де жүріп жатыр↓/// ↑^йенд'ашығын ↓/// ↑мен білсем↓/// ↑мен қателеспесем// с плйүус бес↓/// ↑с бес плйүус↓/// ↑ійә/ бұған дейін сыртқ'істер мійнійстрлердің деңгейінде ͡б̊олды↓/// ↑бірінші ^ірет презійденттердің деңгейінде ͡б̊олды↓/// ↑^уосы↓///	↑^йесеб̊ін ^йешкім жіб̊ермейді↓/// ↑сіз мысал үшүн/ ^йенд'үлкөн алыс тұуұсқаныңыз үшүн ^уөзүңүздің тұуғам балаңызды/ әйеліңізді/ әке шешеңізді ͡б̊осұтұп// үйсүз ͡гүйсүз ͡ғалдырмайсыз ғой↓/// ↑әрійне↓/// ↑қанша жерден айасаңыз да↓/// ↑бұл да сол сыйақты↓/// ↑түс^үнүкті↓/// ↑ы ы амерійка ͡ғұрама штаттарында жаңағы// с бес плйүус ͡пір форматы ғой// ы ы біздің презійденттің байденнің ^уоң жағында ^уотұрдұ// қателеспесем ійә↓/// ↑содам бастаб̊ жаңағы/ үлкөм бір ^йенді/ сайасый сараптамалар жасалды ғой↓/// ↑жалп'аталған жыйыңға ͡б̊айланысты сіздің ͡гөзқарасыңыз ͡ғалай↓/// ↑^уондай ^уондай жыйындар ^йеуропалармен де/ басқамен де жүрүб̊ жатыр↓/// ↑^йенд'ашығын ↓/// ↑мем білсем↓/// ↑мең ͡ ғателеспесем// с плйүус ͡пес↓/// ↑с бес плйүус↓/// ↑ійә/ бұған дейін сыртқ'істер мійнійстрлердің деңгейінде ͡б̊олдұ↓/// ↑бірінші ^ірет презійденттердің деңгейінде ͡б̊олдұ↓/// ↑^уосұ↓///	- Есебін ешкім жібермейд. Сіз, мысал үшін, енді үлкен алыс туысқаныңыз үшін өзіңіздің туған балаңызды, әйеліңізді, әке-шешеңізді босытып, үйсіз-күйсіз қалдырмайсыз ғой. - Әрине. - Қанша жерден аясаңыз да. Бұл да сол сияқты. - Түсінікті. Ы-ы Америка Құрама Штаттарында, жаңағы, “С 5 плюс 1” форматы ғой, Ы-ы біздің президенттің Байденнің оң жағында отырд, қателеспесем, иә. Содан бастап, жаңағы, үлкен бір, енді, саяси сараптамалар жасалды ғой. Жалпы, аталған жиынға байланысты сіздің көзқарасыңыз қалай? - Ондай-ондай жиындар Еуропалармен де, басқамен де жүріп жатыр. - Енді ашығын... - Мен білсем... - Мен қателеспесем, «С плюс 5»... - «С 5 плюс». - Иә, бұған дейін Сыртқы істер министрлердің деңгейінде болды. Бірінші рет президенттердің деңгейінде болды. Осы...
Айдос Сарым	▶	↑^йенд'амерійкамен бірінші ^ірет čондай болды↓/// ↑бірақ басқа ^йелдерде ^уондай кездесүулер ͡б̊олды↓/// ↑бізг'амерійка қызық болып тұр↓/// ↑бірінші ͡б̊астағандар ͡б̊ір қызығын айтайын// жапонійа мен карейа ͡б̊ір қызығы↓/// ↑^уосыдан жыйырма жыл бұрын бастаған↓/// ↑^йенді қазір ^іресмій форматқ'айналып кетті↓/// ↑ал ^йенді жаңағыдай/ әңгімеге келетін болсақ// бұл жерде ͡б̊ірнеше қыйсын бар↓/// ↑ мәсел'алфавыйтте ^йемес// мәселе ͡б̊асқада ^йемес↓/// ↑әр мемлекет ^уөз^үнің белгілі ͡б̊ір прійорійтетін/ басымдығын көрсеткісі келед↓/// ↑амерійканың ^йең басым ійнвестійсійасы кімде↓/// ↑бізде↓/// ↑^уорт'азыйада ↓/// ↑қазақ̊станда↓/// ↑шеврон қай жерде жұмыс істеп жатыр↓/// ↑мысал'үшін шеврон↓/// ↑бізде тұр↓/// ↑шындап келетін болса// үлкен жаңағы мұнай кампанійалары/ ^уолар ^іреспүублійкалық партыйаның да/ демакратійалық партыйаның да спонсорлары ͡б̊олып таб̊^ылад↓///	↑^йенд'амерійкамен бірінші ^ірет čондай болдұ↓/// ↑бірақ ͡пасқа ^йелдерде ^уондай ͡гездесүулөр ͡б̊олдұ↓/// ↑бізг'амерійка қызық ͡полұп тұр↓/// ↑бірінші ͡б̊астағандар ͡б̊ір ͡ғызығын айтайын// жапонұйа мең ͡ гарейә ͡б̊ір ғызығы↓/// ↑^уосұдан жыйырма жыл бұрұм бастаған↓/// ↑^йенді ͡ғазір ^іресмій форматқ'айналып кетті↓/// ↑ал ^йенді жаңағыдай/ әңгімеге ͡гелетім болсақ// бұл жерде ͡б̊ірнеше қыйсым бар↓/// ↑ мәсел'алфавыйтте ^йемес// мәселе ͡б̊асқада ^йемес↓/// ↑әр мемлекет ^уөз^үнүң белгілі ͡б̊ір прыйорұйтетін/ басымдығың ͡ гөрсөткүсі ͡геледі↓/// ↑амерійканың ^йең басым ійнвестійсійәсы ͡гімде↓/// ↑бізде↓/// ↑^уорт'азыйада ↓/// ↑қазақ̊станда↓/// ↑шевроң ͡ ғай жерде жұмұс істеб̊ жатыр↓/// ↑мысал'үшүн шеврон↓/// ↑бізде тұр↓/// ↑шындап келетім болса// үлкөн жаңағы мұнай гампаныйалары/ ^уолар ^іреспүублійкалық партыйаның да/ демократыйалық партыйаның да спонсорлары ͡б̊олұп таб̊^ылады↓///	- Енді Америкамен бірінші рет сондай болды. Бірақ басқа елдерде ондай кездесулер болды. - Бізге Америка қызық болып тұр. - Бірінші бастағандар, бір қызығын айтайын, Жапония мен Корея, бір қызығы. Осыдан 20 жыл бұрын бастаған. Енді қазір ресми форматқа айналып кетті. Ал енді, жаңағыдай, әңгімеге келетін болсақ, бұл жерде бірнеше қисын бар. Мәселе алфавитте емес, мәселе басқада емес. Әр мемлекет өзінің белгілі бір приоритетін, басымдығын көрсеткісі келед. Американың ең басым инвестициясы кімде? - Бізде. - Орта Азияда. - Қазақстанда. - Шеврон қай жерде жұмыс істеп жатыр? Мысалы үшін, Шеврон... - Бізде тұр. - Шындап келетін болса, үлкен, жаңағы, мұнай компаниялары, олар республикалық партияның да, демократиялық партияның да спонсорлары болып табылад.
Айдос Сарым	▶	↑^уолар амерійканың шын сайасатын жасап жатқан// жаңағыдай алпауыт кампаныйалар шындаса↓/// ↑презійденттер келед/ кетед↓/// ↑^уолар төрт жылға ғана сайланад↓/// ↑^уотыз жылға ^уот^ұрып қалған бірде ͡б̊ір презійдент жоқ/ қазіргі заманда↓/// ↑амерійканың эканомійкасы қайда// мүддесі сонда деген дүнійе ͡б̊ар↓/// ↑^уол бар↓/// ↑^йекінші жағы ͡б̊ар↓/// ↑сосын әр мысал үшін// барып ^йел ^уөзіндік̊ сайасатын жүргізген кезде// ^йенді мен білсем// батыс ^йелдері/ шығыс ^йелдері де ^уөзб̊ек̊стан мен қазақ̊станның тандеміне ставка жасап жатыр↓/// ↑^уос'аймақты тұрақтандыратын күш болатын болса// ^уосы ^йекі мемлекеттің алауыздығы ^йемес// керісінше ^уосы ^йекі мемлекеттің арасындағы↓/// ↑бүгінгі күні мійрзійеев пен тоқаевтың арасында қандай достық бар↓/// ↑^йенді мен білсем// ^уосы жылы ^йең көп кездескен адамы мійрзійеев тоқаевтың↓///	↑^уолар амерійканың шын сайасатын жасаб̊ жатқан// жаңағыдай алпауұт кампаныйалар шындаса↓/// ↑презійденттер ͡геледі/ кетеді↓/// ↑^уолар төрт ͡шылға ғана сайланады↓/// ↑^уотұж жылға ^уот^ұрұп қалғам бірде ͡б̊ір презійдент ͡шоқ/ қазіргі заманда↓/// ↑амерійканың эканомұйкасы қайда// мүддөсү сонда деген дүнүйө ͡б̊ар↓/// ↑^уол бар↓/// ↑^йекінші жағы ͡б̊ар↓/// ↑сосұн әр мысал үшүн// барып ^йел ^уөзүндүк̊ сайасатын жүргүзгөң ͡ гезде// ^йенді мем білсем// батыс ^йелдері/ шығыс ^йелдері де ^уөзб̊өк̊стан мең ͡ ғазақ̊станның тандеміне ставка жасаб̊ жатыр↓/// ↑^уос'аймақты тұрақтандыратың ͡ гүш болатым болса// ^уосұ ^йекі мемлекеттің алауұздұғұ ^йемес// керісінше ^уосұ ^йекі мемлекеттің арасындағы↓/// ↑бүгүңгү күнү мійрзійеев пен тоқаевтың арасында ͡ғандай достұқ ͡пар↓/// ↑^йенді мем білсем// ^уосұ жылы ^йең ͡гөп кездескен адамы мійрзійеев тоқаевтың↓///	- Олар Американың шын саясатын жасап жатқан, жаңағыдай, алпауыт компаниялар, шындаса. Президенттер келед, кетед. Олар 4 жылға ғана сайланад. Отыз жылға отырып қалған бірде-бір президент жоқ, қазіргі заманда. - “Американың экономикасы қайда, мүддесі сонда» деген дүние бар. - Ол бар. Екінші жағы бар. Сосын әр, мысал үшін, барып ел өзіндік саясатын жүргізген кезде, енді мен білсем, батыс елдері, шығыс елдері де Өзбекстан мен Қазақстанның тандеміне ставка жасап жатыр. Осы аймақты тұрақтандыратын күш болатын болса, осы екі мемлекеттің алауыздығы емес, керісінше, осы екі мемлекеттің арасындағы... Бүгінгі күні Мирзиеев пен Тоқаевтың арасында қандай достық бар? Енді, мен білсем, осы жылы ең көп кездескен адамы Мирзиеев Тоқаевтың.
Айдос Сарым	▶	↑телефонмен де көп̊ сөйлесті// жеке де көп кездесті↓/// ↑жеті ме/ сегіз ^ірет кездесті↓/// ↑сонда ^уолардың д'айтып жатқаны ͡б̊ылай// ^уосы ^йенді мен араласқан сайасаткерлер айтад// қазақ̊стан мен ^уөзб̊ек̊стан кезіндегідей// кәрімов пен назарб̊аевтың кезіндегідей бір ͡б̊ірімен ұрысатын ^йемес// бір ͡б̊ір^інің мүддесін жақ̊сы түс^үнетін// қойан қолтық̊ сайасат жүретін болса// ^уонд'аймақ тұрақтанад// ^уонд'аймаққа ійнвестійсійа келед// ^уонд'аймақтың әлеует'артад ↓/// ↑біздер қазір әскерій де жаттығұу жасап жатырмыз// спесназымызды да ^уоқытып жатырмыз// басқасын да жасатып жатырмыз↓/// ↑үлкен форұумдарда қатар ^уот^ұрамыз↓/// ↑^уөзімізден мінекей/ депүутаттар ^йек'айдың бірінде ͡б̊арып келеміз деген сыйақты↓/// ↑бұның бәрі де ^уосы сайасаттың негізі↓/// ↑сондықтан мен жаңағыдай/ фотосұуреттерге қарап// бал ашұу немесе кім кімге қалай жаңағы сөйледі↓/// ↑қалай амандасты↓///	↑телефоммен де ͡гөп̊ сөйлөстү// жеке де ͡гөп кездесті↓/// ↑жеті ме/ сегіз ^ірет кездесті↓/// ↑сонда ^уолардың д'айтып жатқаны ͡б̊ылай// ^уосұ ^йенді мен араласқан сайасаткерлер айтады// қазақ̊стан мен ^уөзб̊өк̊стаң ͡ гезіндегідей// кәрімов пен назарб̊аевтың ͡гезіндегідей бір ͡б̊ірімен ұрұсатын ^йемес// бір ͡б̊ір^інің мүддөсүн жақ̊сы түс^үнөтін// қойаң ͡ ғолтұқ̊ сайасат ͡шүрөтүм болса// ^уонд'аймақ тұрақтанады// ^уонд'аймаққа ійнвестійсійә келеді// ^уонд'аймақтың әлеуөт'артады ↓/// ↑біздер ͡ғазір әскерій де жаттығұу жасаб̊ жатырмыз// спесназымызды да ^уоқұтұб̊ жатырмыз// басқасын да жасатыб̊ жатырмыз↓/// ↑үлкөн форұумдарда ͡ғатар ^уот^ұрамыз↓/// ↑^уөзүмүзден мінекей/ депүутаттар ^йек'айдың бірінде ͡б̊арып келеміз деген сыйақты↓/// ↑бұнұң бәрі де ^уосұ сайасаттың негізі↓/// ↑сондұқтан мен жаңағыдай/ фотосұурөттөргө қарап// бал ашұу немесе ͡гім ͡гімге қалай жаңағы сөйлөдү↓/// ↑қалай амандасты↓///	- Телефонмен де көп сөйлесті, жеке де көп кездесті. 7 ме, 8 рет кездесті. Сонда олардың да айтып жатқаны былай, осы енді мен араласқан саясаткерлер айтад: «Қазақстан мен Өзбекстан кезіндегідей, Кәрімов пен Назарбаевтың кезіндегідей бір-бірімен ұрысатын емес, бір-бірінің мүддесін жақсы түсінетін, қоян-қолтық саясат жүретін болса, онда аймақ тұрақтанад, онда аймаққа инвестиция келед, онда аймақтың әлеуеті артад. Біздер қазір әскери де жаттығу жасап жатырмыз, спецназымызды да оқытып жатырмыз, басқасын да жасатып жатырмыз. Үлкен форумдарда қатар отырамыз. Өзімізден, мінекей, депутаттар екі айдың бірінде барып келеміз деген сияқты. Бұның бәрі де осы саясаттың негізі. Сондықтан мен, жаңағыдай, фотосуреттерге қарап, бал ашу немесе кім кімге қалай, жаңағы, сөйледі? - Қалай амандасты?
Айдос Сарым	▶	↑қалай қарады/ қалай жемеді дегеннен гөрі// нақты ^уөмірде ͡б̊олып жатқан фактілердің тізб̊есін жасап көріңізші↓/// ↑армыйа дейсіз ͡б̊е↓/// ↑қазір ͡б̊аспасөзд'ашып қараңыз↓/// ↑қанша шара ^уөтіп жатыр ͡б̊ір жылдың ішінде↓/// ↑қанша жаттығұу ^уөтті↓/// ↑қай аймақта ^уөтті↓/// ↑кәдімгідей дайджест жасап қараңызшы// көп нәрсен'ұғасыз ↓/// ↑кім кіммен дос болып жатыр деген мәселе↓/// ↑кім кіммен көп кездесті↓/// ↑біздің премер мійнійстр қай мемлекеттерге көб̊^үрек барды↓/// ↑ қандай сауда жасалып жатыр↓/// ↑^уосыдан бес жыл бұрын қандай ^йед↓/// ↑қазір қандай↓/// ↑^уос^ұның артынан жүрүу керек болды↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑жән'үлкен заңдылық бар// жақ̊сы сауда жасаған ^йелдер ͡б̊ір ͡б̊ірімен соғыспайд↓/// ↑^іресей мен ұукраійна соғысып жатыр ғой↓/// ↑жоқ/ ^уонда ^уол басқа жағдай↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑ ійзраійл мен хамас н'үшін соғысып жатыр↓///	↑қалай ͡ғарады/ қалай жемеді дегеннен гөрү// нақты ^уөмүрдө ͡б̊олұб̊ жатқан фактілердің тізб̊есін жасап көрүңүшші↓/// ↑армыйа дейсіз ͡б̊е↓/// ↑қазір ͡б̊аспасөзд'ашып қараңыз↓/// ↑қанша шара ^уөтүб̊ жатыр ͡б̊ір жылдың ішінде↓/// ↑қанша жаттығұу ^уөттү↓/// ↑қай аймақта ^уөттү↓/// ↑кәдімгідей дайджест ͡шасап қараңышшы// көп нәрсен'ұғасыз ↓/// ↑кім ͡гіммен дос ͡полұб̊ жатыр деген мәселе↓/// ↑кім ͡гіммең ͡ гөп кездесті↓/// ↑біздің премер мійнійстр ͡ғай мемлекеттерге ͡гөб̊^үрөк барды↓/// ↑қандай сауда жасалыб̊ жатыр↓/// ↑^уосұдам беш ͡ шыл бұрұң ͡ ғандай ^йеді↓/// ↑қазір ͡ғандай↓/// ↑^уос^ұнұң артынан жүрүу ͡герек болдұ↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑жән'үлкөн заңдылық ͡пар// жақ̊сы сауда жасаған ^йелдер ͡б̊ір ͡б̊ірімен соғұспайды↓/// ↑^іресей мен ұукраійна соғұсұб̊ жатыр ғой↓/// ↑жоқ/ ^уонда ^уол басқа жағдай↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑ ыйзраыйл мен хамас н'үшүн соғұсұб̊ жатыр↓///	- Қалай қарады, қалай жемеді дегеннен гөрі, нақты өмірде болып жатқан фактілердің тізбесін жасап көріңізші. Армия дейсіз бе? Қазір баспасөзді ашып қараңыз. Қанша шара өтіп жатыр бір жылдың ішінде? Қанша жаттығу өтті? Қай аймақта өтті? Кәдімгідей, дайджест жасап қараңызшы, көп нәрсені ұғасыз. Кім кіммен дос болып жатыр деген мәселе. Кім кіммен көп кездесті? Біздің премьер-министр қай мемлекеттерге көбірек барды? Қандай сауда жасалып жатыр? Осыдан 5 жыл бұрын қандай ед? Қазір қандай? Осының артынан жүру керек, болды. - Жақсы. - Және үлкен заңдылық бар – жақсы сауда жасаған елдер бір-бірімен соғыспайд. - Ресей мен Украина соғысып жатыр ғой. - Жоқ, онда ол басқа жағдай. - Жақсы. Израиль мен Хамас не үшін соғысып жатыр?
Айдос Сарым	▶	↑бұл ^йенді ͡б̊ітіспес тау↓/// ↑бірақ̊ сайасаткер ^іретінде/ мен ^йекі нәрсені ған'айтар ^йедім↓/// ↑ы ы арабтардың ^йекі қателігі ͡б̊ар↓/// ↑бірінші қателігі/ ы ы ^уон тоғызыншы ғасырдан бастап ійзрайлге жерін сата ͡б̊астат↓/// ↑^йекіншіден/ ійзрайл мемлекеті пайда ͡б̊олған кезде ^уоны жоққа шығара салд↓/// ↑мойындау керек ^йед// тіпті керек болс'іш^іне кіріп алұу керек ^йед↓/// ↑қазір ійзрайлді мойындаған арабтар ійзрайлдегі көп̊шілік болып ^уот^ұратын ^йед↓/// ↑қазақ̊стан мысал үшін// тәуелсіздік жәрыйалаған жылдары ^уөз ^йеліндегі ^уотыз сегіз пайыз халық болатын↓/// ↑қазір жетпіс пайыздан жетпіс ^йекі пайызға кетіп бара жатырмыз/ ійә↓/// ↑жетпіс ^йекі пайызға кетіп бара жатырмыз↓/// ↑ясійр арафат деген көсемдері ͡б̊олған↓/// ↑ійә/ кезінде террорійст те ͡б̊олд// басқа да ͡б̊олд↓///	↑бұл ^йенді ͡б̊ітіспес тау↓/// ↑бірақ̊ сайасаткер ^іретінде/ мен ^йекі нәрсені ған'айтар ^йедім↓/// ↑ы ы арабтардың ^йекі ͡ғателігі ͡б̊ар↓/// ↑бірінші ͡ғателігі/ ы ы ^уон тоғұзұншы ғасырдам бастаб̊ ͡ыйзрайлге жерін сата ͡б̊астады↓/// ↑^йекіншіден/ ыйзрайл мемлекеті пайда ͡б̊олғаң ͡ гезде ^уонұ жоққа шығара салды↓/// ↑мойұндау ͡герек ^йеді// тіпті ͡герек болс'іш^іне кіріб̊ ͡алұу ͡герек ^йеді↓/// ↑қазір ыйзрайлді мойұндаған арабтар ыйзрайлдегі ͡гөп̊шүлүк болұп ^уот^ұратын ^йеді↓/// ↑қазақ̊стан мысал үшүн// тәуөлсүздүг жәрыйалаған жылдары ^уөз ^йеліндегі ^уотұс сегіз пайыз халық ͡полатын↓/// ↑қазір жетпіс пайыздан жетпіс ^йекі пайызға ͡гетіп ͡пара жатырмыз/ ійә↓/// ↑жетпіс ^йекі пайызға ͡гетіп ͡пара жатырмыз↓/// ↑ясыйр арафат дегең ͡ гөсөмдөрі ͡б̊олған↓/// ↑ійә/ кезінде террорұйст те ͡б̊олдұ// басқа да ͡б̊олдұ↓///	- Бұл, енді, бітіспес дау. Бірақ саясаткер ретінде, мен екі нәрсені ғана айтар едім. Ы-ы арабтардың екі қателігі бар. Бірінші қателігі, ы-ы ХІХ ғасырдан бастап Израильге жерін сата бастат. Екіншіден, Израиль мемлекеті пайда болған кезде оны жоққа шығара салд. Мойындау керек ед, тіпті керек болса ішіне кіріп алу керек ед. Қазір Израильді мойындаған арабтар Израильдегі көпшілік болып отыратын ед. Қазақстан, мысал үшін, тәуелсіздік жариялаған жылдары өз еліндегі 38 пайыз халық болатын. Қазір 70 пайыздан 72 пайызға кетіп бара жатырмыз, иә. 72 пайызға кетіп бара жатырмыз. Ясир Арафат деген көсемдері болған. Иә, кезінде террорист те болд, басқа да болд.
Айдос Сарым	▶	↑соның бір сөзі ͡б̊олған// ійзрайл мен палестійннің арасындағы қақтығыста қару жеңбейд// араб̊ анасының жат^ыры жеңед деген ұраны ͡б̊олатын↓/// ↑^уөк^үнішке ^уорай/ арафатты тыңдап жүрген бүгінгі күні хамас жоқ↓/// ↑бірақ ^уоның сыртында сыртқы да мүдде ͡б̊ар ғой↓/// ↑хамас кімнен ақ̊ш'алад ↓/// ↑хамас кімнің жағында↓/// ↑хамас қандай топтармен жақындасып жүр↓/// ↑^уол топтардың қандай мүддесі ͡б̊ар↓/// ↑^уолар нег'айдап салғысы келед деген сыйақты тағы да мійлійон сұрақ бар↓/// ↑^уосы сұрақтың бәр^іне жауап берген кезде// ^уонда картійна пайда ͡б̊олад↓/// ↑^уол үшін кем дегенд'ійзрайл араб̊ қақтығысы турал'ійзрайл шығарған/ арабтар шығарған/ ^уорыстар шығарған/ ^йеуропалықтар шығарған/ амерійкандар шығарған/ афрыйкандар шығарған кітаптардың әрқайсысынан хотйа б̊ы ͡б̊ір ͡б̊есеуінен ^уоқып̊ шығу керек↓/// ↑сонда шамамен бір картійнка пайда ͡б̊олад↓///	↑сонұң бір сөзү ͡б̊олған// ыйзрайл мем палестійннің арасындағы қақтығыста ͡ғарұу жеңбейді// араб̊ анасының жат^ыры жеңеді деген ұраны ͡б̊олатын↓/// ↑^уөк^үнүшке ^уорай/ арафатты тыңдаб̊ жүргөм бүгүңгү күнү хамаш ͡ шоқ↓/// ↑бірақ ^уонұң сыртында сыртқы да мүддө ͡б̊ар ғой↓/// ↑хамас кімнен ақ̊ш'алады ↓/// ↑хамас кімнің жағында↓/// ↑хамас қандай топтармен жақындасыб̊ жүр↓/// ↑^уол топтардың ͡ғандай мүддөсү ͡б̊ар↓/// ↑^уолар нег'айдап салғысы ͡геледі деген сыйақты тағы да мыйлыйон сұрақ ͡пар↓/// ↑^уосұ сұрақтың бәр^іне жауап ͡пергең ͡ гезде// ^уонда ͡гартыйна пайда ͡б̊олады↓/// ↑^уол үшүң ͡ гем дегенд'ыйзрайл араб̊ қақтығысы тұурал'ыйзрайл шығарған/ арабтар шығарған/ ^уорұстар шығарған/ ^йеуропалықтар шығарған/ амерійкандар шығарған/ афрыйкандар шығарғаң ͡ гітаптардың әрқайсысынан хотйа ͡б̊ы ͡б̊ір ͡б̊есеуүнөн ^уоқұп̊ шығұу ͡герек↓/// ↑сонда шамамем бір ͡гартыйңка пайда ͡б̊олады↓///	- Соның бір сөзі болған: “Израиль мен Палестиннің арасындағы қақтығыста қару жеңбейд, араб анасының жатыры жеңед» деген ұраны болатын. Өкінішке орай, Арафатты тыңдап жүрген бүгінгі күні Хамас жоқ. Бірақ оның сыртында сыртқы да мүдде бар ғой. Хамас кімнен ақша алад? Хамас кімнің жағында? Хамас қандай топтармен жақындасып жүр? Ол топтардың қандай мүддесі бар? Олар неге айдап салғысы келед деген сияқты тағы да миллион сұрақ бар. Осы сұрақтың бәріне жауап берген кезде, онда картина пайда болад. Ол үшін кем дегенде Израиль араб қақтығысы туралы Израиль шығарған, арабтар шығарған, орыстар шығарған, еуропалықтар шығарған, американдар шығарған, африкандар шығарған кітаптардың әрқайсысынан хотя бы бір бесеуінен оқып шығу керек. Сонда шамамен бір картинка пайда болад.
Айдос Сарым	▶	↑бұл газ аймағы деген кішкентай аймақ үшін ғана ͡б̊олып жатқан соғыс ^йемес↓/// ↑дұрыс қой↓/// ↑жоқ↓/// ↑нақты түс^үнігіміз ^уосы ͡б̊олұу керек↓/// ↑ійә/ бұл дүнійетанымдық̊ соғыс/ таза фійлософійалық↓/// ↑фійлософійалық̊ соғыс↓/// ↑бұл ^йенд'арабтың ^йенді қараңызшы// арабтың кез келген кіттай баласына дейін// палестійннің ійзрайл десек// ^уол мына ^йенд'анасы құуанып жатыр ғой// балам шахійд болд деп// менің келесі ͡б̊алам бұған жауап беред// бұдан көп адам ^уөлтіред деп жатыр ғой↓/// ↑голден майер деген ійзрайлдің премер мійнійстрі ͡б̊олған↓/// ↑жақында жақ̊сы фійлм де шықты↓/// ↑содан сұрапты да// араб̊ пен ійзрайлдің арасындағы соғыс қашан тоқтайд деп↓/// ↑сонда ^уол мынадай сөз айтыпты// арабтың ат'анасы баласының ^уөліміне құуанұуды қойған кезде ͡б̊ұл соғыс тоқтайд деген ^йекен де↓///	↑бұл газ аймағы дегең ͡ гішкентай аймағ үшүн ғана ͡б̊олұб̊ жатқан соғұс ^йемес↓/// ↑дұрұс қой↓/// ↑жоқ↓/// ↑нақты түс^үнүгіміз ^уосұ ͡б̊олұу ͡герек↓/// ↑ійә/ бұл дүнүйөтанымдық̊ соғұс/ таза фыйлософұйалық↓/// ↑фыйлософұйалық̊ соғұс↓/// ↑бұл ^йенд'арабтың ^йенді ͡ғараңышшы// арабтың ͡гез ͡гелгең ͡ гіттай баласына дейін// палестійннің ыйзрайл десек// ^уол мына ^йенд'анасы құуаныб̊ жатыр ғой// балам шахыйд болдұ деп// менің ͡гелесі ͡б̊алам бұған жауап ͡переді// бұдаң ͡ гөб̊ ͡адам ^уөлтүрөдү деб̊ жатыр ғой↓/// ↑голден майер деген ыйзрайлдің премер мійнійстрі ͡б̊олған↓/// ↑жақында жақ̊сы фійлм де шықты↓/// ↑содан сұрапты да// араб̊ пен ыйзрайлдің арасындағы соғұс қашан тоқтайды деп↓/// ↑сонда ^уол мынадай сөз айтыпты// арабтың ат'анасы баласының ^уөлүмүне құуанұудұ қойғаң ͡ гезде ͡б̊ұл соғұс тоқтайды деген ^йекен де↓///	- Бұл Газ аймағы деген кішкентай аймақ үшін ғана болып жатқан соғыс емес. Дұрыс қой. - Жоқ. - Нақты түсінігіміз осы болу керек. - Иә, бұл дүниетанымдық соғыс, таза философиялық. - Философиялық соғыс. - Бұл енді арабтың, енді қараңызшы, арабтың кез келген кіттай баласына дейін Палестиннің Израиль десек, ол мына, енді, анасы қуанып жатыр ғой, балам шахид болд деп, менің келесі балам бұған жауап беред, бұдан көп адам өлтіред деп жатыр ғой. Голден Майер деген Израильдің премьер-министрі болған. Жақында жақсы фильм де шықты. Содан сұрапты да: “Араб пен Израильдің арасындағы соғыс қашан тоқтайд?” деп. Сонда ол мынадай сөз айтыпты: “Арабтың ата-анасы баласының өліміне қуануды қойған кезде бұл соғыс тоқтайд” деген екен де.
Айдос Сарым	▶	↑^уөк^үнішті↓/// ↑ы ы хамас ұйымын жаңағы/ анау мысалды келтіріп ^уотырсыз ғой// анасы ͡б̊аласының ^уөліміне құуанған кезде дегендей// бұл ^уол жақтағы ы ы соғыс ійдеалогійасының басымдығы ма// жоқ әлд'әс^іре діншіліктің салдары ма↓/// ↑тек қана дін деп айтұу қыйын↓/// ↑көб̊ісі жалпы ^йеврей мен мұсылманның арасындағы қақтығыс деген әңгіме// ^уол діній қақтығыс ^йемес// ^уол ійдеалогійалық және сайасый қақтығыс↓/// ↑іймам хамене'ійранның бұрынғы көсемі/ ^іревалйұусійа жасаған адам↓/// ↑^уоның бір сөзі ͡б̊ар// біле ͡б̊ілсеңдер// нағыз сайасат ^уол ійслам деген ^йекен де↓/// ↑ сол кезден бері сайасыйланып кеткен жағдайаттар ͡б̊ар↓/// ↑бірақ таз'ійсламның ішінде/ құранның ішінде бар ғой↓///	↑^уөк^үнүшті↓/// ↑ы ы хамас ұйұмұн жаңағы/ анау мысалды ͡гелтіріп ^уотұрсұз ғой// анасы ͡б̊аласының ^уөлүмүне құуаңғаң ͡ гезде дегендей// бұл ^уол жақтағы ы ы соғұс ійдеалогұйасының басымдығы ма// жоғ әлд'әс^іре діншіліктің салдары ма↓/// ↑тек қана дін деб̊ ͡айтұу ͡ғыйын↓/// ↑көб̊үсү жалпы ^йеврей мен мұсұлманның арасындағы қақтығыс ͡теген әңгіме// ^уол діній ͡ғақтығыс ^йемес// ^уол ійдеалогұйалығ және сайасый ͡ғақтығыс↓/// ↑ыймам хамене'ыйранның бұрұңғұ ͡гөсөмү/ ^іревалйұусыйа жасаған адам↓/// ↑^уонұң бір сөзү ͡б̊ар// біле ͡б̊ілсеңдер// нағыс сайасат ^уол ыйслам деген ^йекен де↓/// ↑ сол ͡гездем бері сайасыйланып кеткен жағдайаттар ͡б̊ар↓/// ↑бірақ таз'ыйсламның ішінде/ құранның ішінде бар ғой↓///	- Өкінішті. Ы-ы Хамас ұйымын, жаңағы, анау мысалды келтіріп отырсыз ғой, анасы баласының өліміне қуанған кезде дегендей, бұл ол жақтағы ы-ы соғыс идеологиясының басымдығы ма, жоқ әлде әсіре діншіліктің салдары ма? - Тек қана дін деп айту қиын. Көбісі, жалпы, еврей мен мұсылманның арасындағы қақтығыс деген әңгіме - ол діни қақтығыс емес, ол идеологиялық және саяси қақтығыс. Имам Хаменеи Иранның бұрынғы көсемі, революция жасаған адам. Оның бір сөзі бар: “Біле білсеңдер, нағыз саясат ол – ислам” деген екен де. Сол кезден бері саясиланып кеткен жағдаяттар бар. Бірақ таза исламның ішінде, Құранның ішінде Иса пайғамбарға, Мұса пайғамбарға деген құрмет бар ғой.
Айдос Сарым	▶	↑мұса пайғамбарды/ ^йенд'араб пен ^йеврейдің пайғамбарының тоқ̊сан пайызын/ тоқ̊сан тоғыз пайызы ͡б̊ір ғой// құрметтейд/ сыйлайд↓/// ↑^уол йағній діннен тұуындад деген сөз ^йемес қой↓/// ↑мұхаммед пайғамбар ͡б̊арып// жаңағ'ійзрайл халқын қырыңдар деген бір сөз жоқ// бір хадійст'әңгімесі жоқ// ^йесімде ͡б̊олса↓/// ↑қалғанының бәрі соңғы ғасырларда/ соңғы жылдары/ соңғы ^йелүу жылда/ соңғы жүз жылда пайда ͡б̊олған// сайасый канстрұукторлар/ ійдеалогійалық клійшелер↓/// ↑жалпы діній жаңағы көзқарас// әс^іресе діншілік дейік̊ші// діній демейін/ әс^іре діншілік/ діній ^ырадійкалійзмге ͡б̊ерілүу// бұл қандай ұлттарға немесе қандай мемлекеттің азаматтарына тән құб̊^ұлыс↓/// ↑^уол бәр^іне тән құб̊^ұлыс↓/// ↑бұл адамій псійхологійаға тән құб̊^ұлыс↓/// ↑әс^іресе қыйналыста жүрген// әс^ірес'экзійстенсійоналдық / анталогійалық травм'алған халықтар үшін↓///	↑мұса пайғамбарды/ ^йенд'араб̊ пен ^йеврейдің пайғамбарының тоқ̊сам пайызын/ тоқ̊сан тоғұз пайызы ͡б̊ір ғой// құрметтейді/ сыйлайды↓/// ↑^уол йағній діннен тұуұндады деген сөз ^йемес қой↓/// ↑мұхаммед пайғамбар ͡б̊арып// жаңағ'ыйзрайл халқың ͡ ғырыңдар дегем бір сөж жоқ// бір хадыйст'әңгімесі жоқ// ^йесімде ͡б̊олса↓/// ↑қалғанының бәрі соңғұ ғасырларда/ соңғұ жылдары/ соңғұ ^йелүу жылда/ соңғұ жүж жылда пайда ͡б̊олған// сайасый ͡ганстрұукторлар/ ійдеалогұйалық клійшелер↓/// ↑жалпы діній жаңағы ͡гөзқарас// әс^іресе діншілік дейік̊ші// діній демейін/ әс^іре діншілік/ діній ^ырадыйкалыйзмге ͡б̊ерілүу// бұл ͡ғандай ұлттарға немесе қандай мемлекеттің азаматтарына тәң ͡ ғұб̊^ұлұс↓/// ↑^уол бәр^іне тәң ͡ ғұб̊^ұлұс↓/// ↑бұл адамый псыйхологұйаға тәң ͡ ғұб̊^ұлұс↓/// ↑әс^іресе қыйналыста жүргөн// әс^ірес'экзійстенсійоналдық / антологұйалық травм'алған халықтар үшүн↓///	- Мұса пайғамбарды, енді, араб пен еврейдің пайғамбарының 90 пайызын, 99 пайызы бір ғой, құрметтейд, сыйлайд. Ол, яғни, діннен туындад деген сөз емес қой. Мұхаммед пайғамбар барып, жаңағы, Израиль халқын қырыңдар деген бір сөз жоқ, бір хадисте әңгімесі жоқ, есімде болса. Қалғанының бәрі - соңғы ғасырларда, соңғы жылдары, соңғы елу жылда, соңғы жүз жылда пайда болған саяси конструкторлар, идеологиялық клишелер. - Жалпы діни, жаңағы, көзқарас, әсіре діншілік дейікші, діни демейін, әсіре діншілік, діни радикализмге берілу - бұл қандай ұлттарға немесе қандай мемлекеттің азаматтарына тән құбылыс? - Ол бәріне тән құбылыс. Бұл адами психологияға тән құбылыс. Әсіресе қиналыста жүрген, әсіресе экзистенционалдық, онтологиялық травма алған халықтар үшін.
Айдос Сарым	▶	↑бұл ^йенді/ ^йеуропа да ͡б̊ұнан ^уөткен/ бұларда да қараңғы ғасырлар деген төрт/ бес ғасыр ͡б̊олған↓/// ↑мына декартқа дейін ^йеуропаның ғылымый тіл'араб̊ тілі ͡б̊олған ғой↓/// ↑мына ͡б̊үгінгі ^йеуропаның дамыған ғылымын// бәрін алып келген кезд'арабтардан / ^уоның ішінде ͡б̊іздің жартысынан көб̊і// түрк'әлемінен шыққан ғалымдардың ^йеңбегі↓/// ↑ибн сійна ͡б̊ар// әл фараб̊ый бар// басқалар ͡б̊ар// гректердің/ басқалардың/ ійндұустардың/ қытайлардың бүкүл ілімдерінің мықтыларын жыйнап// ^уөз тілінде дайындап жатқан↓/// ↑соны ͡б̊ұлар алған да ^йешқ̊андай әңгім'айтпаған // менсінбеу анау мынау деген↓/// ↑бір жағ^ынан қырқысып жатыр// соғысып жатыр ана жерд'ійспанійа үшін// ійерүусалійм үшін↓/// ↑бірақ мықт'адамдары барған да кітаптарын алған ғой↓/// ↑үйренген араб̊ тілінд'әп әдемі сөйлескен↓/// ↑декарт айтып ^уотырмын ғой// араб̊ тілін білген ғалым↓///	↑бұл ^йенді/ ^йеуропа да ͡б̊ұнан ^уөткөн/ бұларда да ͡ғараңғы ғасырлар деген төрт/ бес ғасыр ͡б̊олған↓/// ↑мына декартқа дейін ^йеуропаның ғылымый тіл'араб̊ тілі ͡б̊олған ғой↓/// ↑мына ͡б̊үгүңгү ^йеуропаның дамыған ғылымын// бәрін алып келгең ͡ гезд'арабтардан / ^уонұң ішінде ͡б̊іздің жартысынаң ͡гөб̊ү// түрк'әлемінен шыққан ғалымдардың ^йеңбегі↓/// ↑ійбн сыйна ͡б̊ар// әл фараб̊ый бар// басқалар ͡б̊ар// гректердің/ басқалардың/ ыйндұустардың/ қытайлардың бүкүл ілімдерінің мықтыларын жыйнап// ^уөз тілінде дайындаб̊ жатқан↓/// ↑сонұ ͡б̊ұлар алған да ^йешқ̊андай әңгім'айтпаған // менсімбеу анау мынау деген↓/// ↑бір жағ^ынаң ͡ ғырқысыб̊ жатыр// соғұсұб̊ жатыр ана жерд'ыйспаныйа үшүн// ійерүусалыйм үшүн↓/// ↑бірағ мықт'адамдары барған да ͡гітаптарын алған ғой↓/// ↑үйрөңгөн араб̊ тілінд'әп әдемі сөйлөскөн↓/// ↑декарт айтып ^уотұрмұн ғой// араб̊ тілім білген ғалым↓///	- Бұл, енді, Еуропа да бұнан өткен, бұларда да қараңғы ғасырлар деген 4-5 ғасыр болған. Мына Декартқа дейін Еуропаның ғылыми тілі араб тілі болған ғой. Мына бүгінгі Еуропаның дамыған ғылымын, бәрін алып келген кезде арабтардан, оның ішінде біздің, жартысынан көбі, түркі әлемінен шыққан ғалымдардың еңбегі. Ибн Сина бар, әл-Фараби бар, басқалар бар, гректердің, басқалардың, индустардың, қытайлардың бүкіл ілімдерінің мықтыларын жинап, өз тілінде дайындап жатқан. Соны бұлар алған да ешқандай әңгіме айтпаған, менсінбеу, анау-мынау деген. Бір жағынан, қырқысып жатыр, соғысып жатыр ана жерде Испания үшін, Иерусалим үшін. Бірақ мықты адамдары барған да кітаптарын алған ғой. Үйренген, араб тілінде әп-әдемі сөйлескен. Декарт - айтып отырмын ғой, араб тілін білген ғалым.
Айдос Сарым	▶	↑ы ы діній ^ырадійкалійзмнің қаупі қазақ̊станда ͡б̊ар ма қазір↓/// ↑бар ͡б̊ізд'әс^іресе / діншіл дейтін адам көп ^йемес// тіпті діндар дейтін адам саны көп ^йемес↓/// ↑кез келген ^уопрос бойынша ͡б̊олсын// міне мешітке ͡б̊арыңыз// басқаға ͡б̊арыңыз↓/// ↑бірақ жаң'айттым ғой// кейб̊ір кезде жағдайд'ұушықтырұу үшін мың адам да жетіп жатыр ұйымдасқан// белгілі ͡б̊ір ійдеалогұйалық/ әскерій дайындықтан ^уөткен↓/// ↑артында қаржысы ͡б̊ар топтың барлығы/ ұлттық қауіп̊сіздік тұрғысынан қауіп төндірүу'ықтыймал ↓/// ↑түс^үнікті↓/// ↑^йенді ы ы біздің көршілеріміз/ мынау ^іресей мен ұукраійнадағы соғысқа қатысты// ^йенді ͡б̊із ͡б̊іраз талдау айттық қой// жаңа фійлософійалық̊ соғыс дедік↓/// ↑^йенді мына мәліметке келейік̊ші↓/// ↑көп айтылып жүр// көп талданып жүр↓/// ↑^йекі мың жыйырма төртінші жыл ұукраійн'үшін де// ^іресей үшін д'үлкен жаңағы/ ы ы маусым сайасый/ презійдент čайлауы↓///	↑ы ы діній ^ырадыйкалыйзмнің ͡ғауүпү қазақ̊станда ͡б̊ар ма ͡ғазір↓/// ↑бар ͡б̊ізд'әс^іресе / діншіл дейтін адам ͡гөп ^йемес// тіпті діндар дейтін адам саны ͡гөп ^йемес↓/// ↑кез ͡гелген ^уопрос ͡пойұнша ͡б̊олсұн// міне мешітке ͡б̊арыңыз// басқаға ͡б̊арыңыз↓/// ↑бірағ жаң'айттым ғой// кейб̊ір ͡гезде жағдайд'ұушұқтұрұу үшүн мың адам да жетіб̊ жатыр ұйұмдасқан// белгілі ͡б̊ір ійдеалогұйалық/ әскерій дайындықтан ^уөткөн↓/// ↑артында ͡ғаржысы ͡б̊ар топтұң барлығы/ ұлттұқ қауүп̊сүздүк тұрғұсұнаң ͡ ғауүп төндүрүу'ықтыймал ↓/// ↑түс^үнүкті↓/// ↑^йенді ы ы біздің ͡гөршүлөріміз/ мынау ^іресей мен ұукраійнадағы соғұсқа ͡ғатысты// ^йенді ͡б̊із ͡б̊іраз талдау айттық қой// жаңа фыйлософұйалық̊ соғыс дедік↓/// ↑^йенді мына мәліметке ͡гелейік̊ші↓/// ↑көб̊ ͡айтылыб̊ жүр// көп талданыб̊ жүр↓/// ↑^йекі мың жыйырма төртүншү жыл ұукраійн'үшүн де// ^іресей үшүн д'үлкөн жаңағы/ ы ы маусұм сайасый/ презійдент čайлауұ↓///	- Ы-ы діни радикализмнің қаупі Қазақстанда бар ма қазір? - Бар бізде, әсіре діншіл дейтін адам көп емес, тіпті діндар дейтін адам саны көп емес. Кез келген опрос бойынша болсын, міне, мешітке барыңыз, басқаға барыңыз. Бірақ жаңа айттым ғой, кейбір кезде жағдайды ушықтыру үшін 1000 адам да жетіп жатыр ұйымдасқан, белгілі бір идеологиялық, әскери дайындықтан өткен. Артында қаржысы бар топтың барлығы ұлттық қауіпсіздік тұрғысынан қауіп төндіруі ықтимал. - Түсінікті. Енді, ы-ы біздің көршілеріміз, мынау Ресей мен Украинадағы соғысқа қатысты, енді біз біраз талдау айттық қой, жаңа философиялық соғыс дедік. Енді мына мәліметке келейікші. Көп айтылып жүр, көп талданып жүр. 2024 жыл Украина үшін де, Ресей үшін де үлкен, жаңағы, ы-ы маусым саяси, президент сайлауы.
Айдос Сарым	▶	↑ійә/ ұукрайнада ͡б̊олмайтын болд↓/// ↑ ійә/ ұукрайнада ͡б̊олмайтын болд// қазір ^уоған келеміз↓/// ↑бірінші ^іресей қазір ы ы шыққан мәліметтерге сай// жыйырма төртінші жылдың ^уон жетінші наурызы деп жатыр қазір↓/// ↑сайлау ^уөтеді// ^уоған ^йенді кімдер қатысады дегенде// бірқатар ы ы азаматтар ͡б̊ар↓/// ↑^йенді ͡б̊ір үлкен/ бір сом тұлғаларды сайасый мен көре қоймадым/ ^уөк^үнішке ^уорай↓/// ↑^йенді ͡б̊ір мынау ксенійа собчак қатысұуы мүмкін деген азаматтардың ішінде↓/// ↑жоқ/ ^йенді ^ілійб̊ералдық топтан борійс надеждійн деді ғой↓/// ↑^уодан басқа ^йешкім шыға қоймас↓/// ↑қалғандары ^уөзі дәстүрлі солай↓/// ↑ійә/ бірнешеу/ бірнешеу↓/// ↑не күтесіз↓/// ↑болжам↓/// ↑^йешқ̊андай жаңалық күтіп ^уотырған жоқпын↓/// ↑пұутійн жеңед↓/// ↑бұл ^іресей халқының шынайы таңдауы ͡б̊ола м'әд^ілетті↓///	↑ійә/ ұукрайнада ͡б̊олмайтым болдұ↓/// ↑ійә/ ұукрайнада ͡б̊олмайтым болдұ// қазір ^уоғаң ͡ гелеміз↓/// ↑бірінші ^іресей ͡ғазір ы ы шыққан мәліметтерге сай// жыйырма төртүншү жылдың ^уон жетінші наурұзұ деб̊ жатыр ͡ғазір↓/// ↑сайлау ^уөтөдү// ^уоған ^йенді ͡гімдер ͡ғатысады дегенде// бірқатар ы ы азаматтар ͡б̊ар↓/// ↑^йенді ͡б̊ір үлкөн/ бір сом тұлғаларды сайасый мең ͡ гөрө қоймадым/ ^уөк^үнүшке ^уорай↓/// ↑^йенді ͡б̊ір мынау ͡гсенійә собчак қатысұуұ мүмкүн деген азаматтардың ішінде↓/// ↑жоқ/ ^йенді ^ілійб̊ералдық топтам борұйс надеждійн деді ғой↓/// ↑^уодам басқа ^йешкім шыға ͡ғоймас↓/// ↑қалғандары ^уөзү дәстүрлү солай↓/// ↑ійә/ бірнешеу/ бірнешеу↓/// ↑не ͡гүтөсүз↓/// ↑болжам↓/// ↑^йешқ̊андай жаңалық күтүп ^уотұрған жоқпұн↓/// ↑пұутійн жеңеді↓/// ↑бұл ^іресей халқының шынайы таңдауұ ͡б̊ола м'әд^ілетті ↓///	- Иә, Украинада болмайтын болд. - Иә, Украинада болмайтын болд, қазір оған келеміз. Бірінші, Ресей қазір ы-ы шыққан мәліметтерге сай, 24-ші жылдың 17-ші наурызы деп жатыр қазір. Сайлау өтеді, оған енді кімдер қатысады дегенде, бірқатар ы-ы азаматтар бар. Енді, бір үлкен, бір сом тұлғаларды саяси мен көре қоймадым, өкінішке орай. Енді, бір мынау Ксения Собчак қатысуы мүмкін деген азаматтардың ішінде. - Жоқ, енді либералдық топтан Борис Надеждин деді ғой. Одан басқа ешкім шыға қоймас. Қалғандары өзі дәстүрлі солай. - Иә, бірнешеу, бірнешеу. Не күтесіз? Болжам? - Ешқандай жаңалық күтіп отырған жоқпын. Путин жеңед. - Бұл Ресей халқының шынайы таңдауы бола ма, әділетті?
Айдос Сарым	▶	↑шынайы/ шынайы таңдауы ͡б̊олад↓/// ↑бір жерде ^йенді тоқ̊сам пайыз ͡б̊ереміз// сек̊сен пайыз ͡б̊ереміз деп жарысұуы мүмкін↓/// ↑бірақ ^іресейдің ^йелүу ͡б̊ес пайыз халқы точно железоб̊етонный деп ^уорысш'айтайық̊шы // келіп дауыс беретін'анық ↓/// ↑бұрын маған сұхбат берген// ы ы жаңағ'ұстанымыңызда демек/ әлі ^уотырсыз ғой↓/// ↑анау жарық̊сыз/ түк̊сіз ^уотырған адам// бірақ мына жақтағы соғысқа құуанад деген↓/// ↑ал ^уөзге ^йелдерге моб̊ійлійзасыйаға қатыспаймын деп кеткендердің де пік^ірі солармен бірдей бола ма/ жоқ па↓/// ↑жоқ↓/// ↑но қашып кеткендердің ішінде пүутійнді қолдайтындар да ͡б̊ар әлі↓/// ↑кеше полшада ͡б̊ір әртістерд'ұстапты ғой// құуалап жіб̊еріпті ғой↓/// ↑пүутійннен кем әңгім'айтпаған ↓/// ↑бәр'әртүрлі жағдаймен қашқ̊ан ғой↓///	↑шынайы/ шынайы таңдауұ ͡б̊олады↓/// ↑бір жерде ^йенді тоқ̊сам пайыз ͡б̊ереміз// сек̊сем пайыз ͡б̊ереміз деб̊ жарысұуұ мүмкүн↓/// ↑бірақ ^іресейдің ^йелүу ͡б̊ес пайыз халқы точно железоб̊етоннұй деп ^уорұшш'айтайық̊шы // келіп дауұс ͡перетін'анық ↓/// ↑бұрұн маған сұхбат ͡перген// ы ы жаңағ'ұстанымыңызда демек/ әлі ^уотұрсұз ғой↓/// ↑анау жарық̊сыз/ түк̊сүз ^уотұрған адам// бірағ мына жақтағы соғұсқа ͡ғұуанады деген↓/// ↑ал ^уөзгө ^йелдерге моб̊ұйлұйзасыйаға ͡ғатыспаймын деп кеткендердің де пік^ірі солармем бірдей бола ма/ жоқ па↓/// ↑жоқ↓/// ↑но қашып кеткендердің ішінде пүутійнді ͡ғолдайтындар да ͡б̊ар әлі↓/// ↑кеше полшада ͡б̊ір әртістерд'ұстапты ғой// құуалаб̊ жіб̊еріпті ғой↓/// ↑пүутійннең ͡ гем әңгім'айтпаған ↓/// ↑бәр'әртүрлү жағдаймең ͡ ғашқ̊ан ғой↓///	- Шынайы, шынайы таңдауы болад. Бір жерде енді 90 пайыз береміз, 80 пайыз береміз деп жарысуы мүмкін. Бірақ Ресейдің 55 пайыз халқы точно железобетонный деп орысша айтайықшы, келіп дауыс беретіні анық. - Бұрын маған сұхбат берген, ы-ы жаңағы, ұстанымыңызда, демек, әлі отырсыз ғой. Анау жарықсыз, түксіз отырған адам, бірақ мына жақтағы соғысқа қуанад деген. Ал өзге елдерге мобилизацияға қатыспаймын деп кеткендердің де пікірі солармен бірдей бола ма, жоқ па? - Жоқ. Но қашып кеткендердің ішінде Путинді қолдайтындар да бар әлі. Кеше Польшада бір әртістерді ұстапты ғой, қуалап жіберіпті ғой. Путиннен кем әңгіме айтпаған. Бәрі әртүрлі жағдаймен қашқан ғой.
Айдос Сарым	▶	↑соғысқа қатысқысы келмейд// бала шағасын ^уойлайд↓/// ↑біреуі жаңағы/ әйелі мықты ͡б̊олад// сені ^уөлтірткізб̊еймін деп алып кеткені ͡б̊ар// басқасы ͡б̊ар↓/// ↑^йенд'әртүрлі тағдыр ͡б̊ар ғой↓/// ↑соғыстан қашқ̊анның бәрі// пүутійнді жек көретін адам деген сөз ^йемес↓/// ↑алійгархтардың/ ^іресей алійгархтарының жартысы шетелдің азаматы ғой↓/// ↑кійпрдікі ͡б̊олсын// басқаныкі ͡б̊олсын↓/// ↑^уол пүутійнді жек көргеннен кеткен жоқ қой↓/// ↑ал пүутійнді сайлауда қолдау// соғысты қолдау ма↓/// ↑қызық̊ сұрақ ^йекен↓/// ↑бірақ ^йенді негізгі/ ^йенді і і үлкен сұрақ мынадай ғой↓/// ↑соғысты ͡б̊ірінші ͡б̊астаған кім деген сұрақ қой↓/// ↑пұутійн бе/ әлде қоғамдық пікір ме деген сұрақ↓/// ↑мен ^йегер шындап келсе// қоғамдық пікір дер ^йедім↓/// ↑сосын қалғаны ͡б̊ір ͡б̊ірін жалғастыра ͡б̊еред↓///	↑соғұсқа ͡ғатысқысы ͡гелмейді// бала шағасын ^уойлайды↓/// ↑біреуү жаңағы/ әйелі мықты ͡б̊олады// сені ^уөлтүрткүзб̊еймін деб̊ ͡алып кеткені ͡б̊ар// басқасы ͡б̊ар↓/// ↑^йенд'әртүрлү тағдыр ͡б̊ар ғой↓/// ↑соғұстаң ͡ ғашқ̊анның бәрі// пүутійнді жек көрөтүн адам деген сөз ^йемес↓/// ↑алыйгархтардың/ ^іресей алыйгархтарының жартысы шетелдің азаматы ғой↓/// ↑кійпрдікі ͡б̊олсұн// басқаныкі ͡б̊олсұн↓/// ↑^уол пүутійнді жек көргөннөң ͡ геткен жоқ қой↓/// ↑ал пүутійнді сайлауда ͡ғолдау// соғұстұ қолдау ма↓/// ↑қызық̊ сұрақ ^йекен↓/// ↑бірақ ^йенді негізгі/ ^йенді і і үлкөн сұрағ мынадай ғой↓/// ↑соғұстұ ͡б̊ірінші ͡б̊астағаң ͡ гім деген сұрақ қой↓/// ↑пұутійм бе/ әлде қоғамдық пікір ме деген сұрақ↓/// ↑мен ^йегер шындап келсе// қоғамдық пікір дер ^йедім↓/// ↑сосұң ͡ ғалғаны ͡б̊ір ͡б̊ірін жалғастыра ͡б̊ереді↓///	- Соғысқа қатысқысы келмейд, бала-шағасын ойлайд. Біреуі, жаңағы, әйелі мықты болад, сені өлтірткізбеймін деп алып кеткені бар, басқасы бар. Енді әртүрлі тағдыр бар ғой. Соғыстан қашқанның бәрі Путинді жек көретін адам деген сөз емес. Олигархтардың, Ресей олигархтарының жартысы шетелдің азаматы ғой. Кипрдікі болсын, басқаныкі болсын. Ол Путинді жек көргеннен кеткен жоқ қой. - Ал Путинді сайлауда қолдау - соғысты қолдау ма? - Қызық сұрақ екен. Бірақ, енді, негізгі, енді і-і үлкен сұрақ мынадай ғой. Соғысты бірінші бастаған кім деген сұрақ қой. Путин бе, әлде қоғамдық пікір ме деген сұрақ. Мен егер шындап келсе, қоғамдық пікір дер едім. Сосын қалғаны бір-бірін жалғастыра беред.
Айдос Сарым	▶	↑жұмыртқа ͡б̊ірінші ͡б̊асталды ма// тауық бірінші ͡б̊асталды ма деген сұрақ қой↓/// ↑бұл жерде ^йенді/ айақ̊ соңын таб̊'алмаймыз ↓/// ↑ы ы ^уол жақтағы сайлаудың ^уөтүуі және қандай да ͡б̊ір ^уөзгерістің болұуы// ^йенді сіз ^уөз пік^іріңізд'айттыңыз ғой// дейтұрғанмен қазақ̊стан ^іресей арасындағы сыртқы сайасатқ'әсер ^йете ме/ жоқ па↓/// ↑белгілі ͡б̊ір сенарійлерді/ ійә↓/// ↑жақ̊сы/ ұукрайна неге презійдент čайлауы ^уөтпейд↓/// ↑^йенді канстыйтұусыйасында жазылған// соғыс немесе төтенше жағдай кезінде сайлау ^уөткізүуге ͡б̊олмайд деген↓/// ↑^уолар төтенше жағдайды созды↓/// ↑жалп'әлемдік канстыйтұусыйалық прійнсійп негізі↓/// ↑^уөйткені жарт'адамың босып жүр// жарт'адамың соғысып жатыр↓/// ↑сен қалай сайлау ^уөткізесің↓/// ↑^уол біздің канстійтұусійада да жазылған// соғыстың кезінде сайлау ^уөткізүуге ͡б̊олмайд↓///	↑жұмұртқа ͡б̊ірінші ͡б̊асталды ма// тауұқ ͡пірінші ͡б̊асталды ма деген сұрақ қой↓/// ↑бұл жерде ^йенді/ айақ̊ соңұн таб̊'алмаймыз ↓/// ↑ы ы ^уол жақтағы сайлаудұң ^уөтүуү және қандай да ͡б̊ір ^уөзгөрүстің болұуұ// ^йенді сіз ^уөз пік^іріңізд'айттыңыз ғой// дейтұрғаммең ͡ ғазақ̊стан ^іресей арасындағы сыртқы сайасатқ'әсер ^йете ме/ жоқ па↓/// ↑белгілі ͡б̊ір сенарыйлерді/ ійә↓/// ↑жақ̊сы/ ұукраійна неге презійдент čайлауұ ^уөтпөйдү↓/// ↑^йенді ͡ганстыйтұусыйасында жазылған// соғұс немесе төтөншө жағдай ͡гезінде сайлау ^уөткүзүугө ͡б̊олмайды деген↓/// ↑^уолар төтөншө жағдайды создұ↓/// ↑жалп'әлемдік канстыйтұусыйалық прійнсійп негізі↓/// ↑^уөйткөнү жарт'адамың босұб̊ жүр// жарт'адамың соғұсұб̊ жатыр↓/// ↑сең ͡ ғалай сайлау ^уөткүзөсің↓/// ↑^уол біздің ͡гонстұйтұусыйада да жазылған// соғұстұң ͡гезінде сайлау ^уөткүзүугө ͡б̊олмайды↓///	- Жұмыртқа бірінші басталды ма, тауық бірінші басталды ма деген сұрақ қой. Бұл жерде, енді, аяқ-соңын таба алмаймыз. - Ы-ы ол жақтағы сайлаудың өтуі және қандай да бір өзгерістің болуы, енді сіз өз пікіріңізді айттыңыз ғой, дейтұрғанмен, Қазақстан-Ресей арасындағы сыртқы саясатқа әсер ете ме, жоқ па? - Белгілі бір сценарийлерді, иә. - Жақсы, Украина неге президент сайлауы өтпейд? - Енді, Конституциясында жазылған, соғыс немесе төтенше жағдай кезінде сайлау өткізуге болмайд деген. - Олар төтенше жағдайды созды. - Жалпы, әлемдік конституциялық принцип негізі. Өйткені, жарты адамың босып жүр, жарты адамың соғысып жатыр. Сен қалай сайлау өткізесің? Ол біздің Конституцияда да жазылған, соғыстың кезінде сайлау өткізуге болмайд.
Айдос Сарым	▶	↑^уонұ ^йенді жаңағы/ зеленскійдің әдейі сайасый қадамы деп бағалап жатқандар ͡б̊ар↓/// ↑жоқ/ ^уоны ͡б̊ағалап жатқандар ͡б̊ар шығар↓/// ↑бірақ ^йенді/ негізгі сайасый элыйталары ͡б̊әрі түс^үніп ^уотыр ғой↓/// ↑мын'азамат тұуралы сұрайыншы ^уонда// білесіз іі зеленскійдің жаңағы кеңесшісі ͡б̊олған бұрын↓/// ↑алек̊сей арестовійч білесіз// қазір зеленскійді сынап жүр↓/// ↑ійә/ ^йенді ^уөзі сайлауға түсем деп жатыр ғой↓/// ↑^уонысын білемін// дейтұрғанмен ^йенді ͡б̊ұл ы ы ұукрайна ͡б̊ійлігіндег'алауыздықтың пайда ͡б̊олғаны ма↓/// ↑жоқ/ ^йенді↓/// ↑бұл әлде сайасый амбыйсыйалар ма↓/// ↑жоқ ^йенді/ бір жағ^ынан амбыйсыйа ͡б̊олұуы мүмкін↓/// ↑^йекінші жағ^ынан/ сайасый ^уойым болұуы мүмкін↓/// ↑^йекінші жағ^ынан/ кейде ͡б̊ійліктің ^уөзі сайасый технологыйаларды пайдаланад↓///	↑^уонұ ^йенді жаңағы/ зеленскійдің әдейі сайасый ͡ғадамы деп ͡пағалаб̊ жатқандар ͡б̊ар↓/// ↑жоқ/ ^уонұ ͡б̊ағалаб̊ жатқандар ͡б̊ар шығар↓/// ↑бірақ ^йенді/ негізгі сайасый элыйталары ͡б̊әрі түс^үнүп ^уотұр ғой↓/// ↑мын'азамат тұуралы сұрайыншы ^уонда// білесіз іі зеленскійдің жаңағы ͡геңешшісі ͡б̊олғам бұрұн↓/// ↑алек̊сей арестовұйч білесіз// қазір зеленскійді сынаб̊ жүр↓/// ↑ійә/ ^йенді ^уөзү сайлауға түсөм деб̊ жатыр ғой↓/// ↑^уонұсұм білемін// дейтұрғаммен ^йенді ͡б̊ұл ы ы ұукрайна ͡б̊ійлігіндег'алауұздұқтұң пайда ͡б̊олғаны ма↓/// ↑жоқ/ ^йенді↓/// ↑ бұл әлде сайасый амбыйсыйалар ма↓/// ↑жоқ ^йенді/ бір жағ^ынан амбыйсыйа ͡б̊олұуұ мүмкүн↓/// ↑^йекінші жағ^ынан/ сайасый ^уойұм болұуұ мүмкүн↓/// ↑^йекінші жағ^ынан/ кейде ͡б̊ійліктің ^уөзү сайасый технологұйаларды пайдаланады↓///	- Оны, енді, жаңағы, Зеленскийдің әдейі саяси қадамы деп бағалап жатқандар бар. - Жоқ, оны бағалап жатқандар бар шығар. Бірақ, енді, негізгі сааяси элиталары, бәрі түсініп отыр ғой. - Мына азамат туралы сұрайыншы онда, білесіз, і-і Зеленскийдің, жаңағы, кеңесшісі болған бұрын. Алексей Арестович, білесіз, қазір Зеленскийді сынап жүр. - Иә, енді өзі сайлауға түсем деп жатыр ғой. - Онысын білемін, дейтұрғанмен, енді бұл ы-ы Украина билігіндегі алауыздықтың пайда болғаны ма? - Жоқ, енді... - Бұл әлде саяси амбициялар ма? - Жоқ, енді, бір жағынан, амбиция болуы мүмкін. Екінші жағынан, саяси ойын болуы мүмкін. Екінші жағынан, кейде биліктің өзі саяси технологияларды пайдаланад.
Айдос Сарым	▶	↑қоғамдық ^уойд'ұйықтатпау үшін// кейде ͡б̊ір әңгімелерд'айтқызұу үшін// ы ы тіпті ^уөзіңде кішкентай ^іреніш болып қалұуы мүмкін↓/// ↑бір/ ^йекі сөздерд'айтқан үшін алды да// кеңесшіліктен құуып жіб̊ерд↓/// ↑бәлкім/ ^уөзін дәлелдегісі келетін шығар// бәлкім/ маған саудаласып келетін шығар дейтін шығар↓/// ↑^йенд'әр қалада ͡б̊ір қыйал// ^йенді сайасат деген жүз жерден/ мың жерден спектакл деңіз// бұл жерден жасалған сенарый деңіз// ійә ͡б̊ірақ адамның фійлософійасы мен псійхологійасы// әс^іресе нәзік псійхологійасы жүрген жерде неше түрлі күтпеген жағдайаттар ͡б̊олып жатад↓/// ↑сіз әб̊ден ^уосы ^уөм^үр ͡б̊ақый әб̊ден сеніп қалған адамыңыз// бір күні ͡б̊ір ͡б̊өлек адам болып̊ шығұуы мүмкін↓///	↑қоғамдық ^уойд'ұйұқтатпау үшүн// кейде ͡б̊ір әңгімелерд'айтқызұу үшүн// ы ы тіпті ^уөзүңдө кішкентай ^іреніш болұп қалұуұ мүмкүн↓/// ↑бір/ ^йекі сөздөрд'айтқан үшүн алды да// кеңешшіліктең ͡ ғұуұб̊ жіб̊ерді↓/// ↑бәлкім/ ^уөзүн дәлелдегісі ͡гелетін шығар// бәлкім/ маған саудаласып келетін шығар дейтін шығар↓/// ↑^йенд'әр қалада ͡б̊ір ͡ғыйал// ^йенді сайасат деген жүж жерден/ мың жерден спектакл деңіз// бұл жерден жасалған сенарый деңіз// ійә ͡б̊ірағ адамның фыйлософұйасы мем псыйхологұйасы// әс^іресе нәзік псыйхологұйасы жүргөн жерде неше түрлү күтпөгөн жағдайаттар ͡б̊олұб̊ жатады↓/// ↑сіз әб̊ден ^уосұ ^уөм^үр ͡б̊ақый әб̊ден сеніп қалған адамыңыз// бір ͡гүнү ͡б̊ір ͡б̊өлөг адам болұп̊ шығұуұ мүмкүн↓///	- Қоғамдық ойды ұйықтатпау үшін, кейде бір әңгімелерді айтқызу үшін ы-ы тіпті өзіңде кішкентай реніш болып қалуы мүмкін. Бір-екі сөздерді айтқан үшін алды да, кеңесшіліктен қуып жіберд. Бәлкім, өзін дәлелдегісі келетін шығар, бәлкім, маған саудаласып келетін шығар дейтін шығар. Енді әркалада бір қиял, енді саясат деген жүз жерден, мың жерден спектакль деңіз, бұл жерден жасалған сценарий деңіз, иә, бірақ адамның философиясы мен психологиясы, әсіресе нәзік психологиясы жүрген жерде неше түрлі күтпеген жағдаяттар болып жатад. Сіз әбден, осы өмір бақи әбден сеніп қалған адамыңыз бір күні бір бөлек адам болып шығуы мүмкін.
Айдос Сарым	▶	↑немесе сізб̊ен ^уөм^үр ͡б̊ақый жауласып̊ шыққан адамыңыз// түптің ішінде ^йең әдемі/ ^йең мәденійетті/ ^йең жаңағы керемет жолдасыңыз ͡б̊олып та шығұу'ықтыймал ↓/// ↑бірақ айтып ^уотырмын ғой// адамның псійхологійасы жүрген жерде// ^йең нәзік нәрсе/ мен мынау жасанд'ійнтелект адамзатты жеңіп̊ шығад// адамд'айналып ^уөтед// басқа дегенге сенбейтінім да ^уосы↓/// ↑^уөйткені/ мен білетін жасанд'ійнтелект адам жаны мен мыйының тұңғыйығына жет'алмайд ↓/// ↑тұңғыйығы ^уол құулығы ма↓/// ↑жоқ↓/// ↑ақылдылығы↓/// ↑ақылдылығы да/ ақымақтығы да↓/// ↑ы ы жалпы ^йенді/ адамның іс қыйм^ылына не жауап беред↓/// ↑тек ақыл ғана ^йемес қой↓/// ↑бір кезд'эмосыйа / бір кезд'айтылған сөз// ^уоқ^ұлып қалған кітаптағы ͡б̊ір ^уой// кійнодан шықтың да/ бардың да↓///	↑немесе сізб̊ен ^уөм^үр ͡б̊ақый жауласып̊ шыққан адамыңыз// түптүң ішінде ^йең әдемі/ ^йең мәденійетті/ ^йең жаңағы ͡геремет ͡шолдасыңыз ͡б̊олұп та шығұу'ықтыймал ↓/// ↑бірағ айтып ^уотұрмұн ғой// адамның псыйхологұйасы жүргөн жерде// ^йең нәзік нәрсе/ мен мынау жасанд'ійнтелект адамзатты жеңіп̊ шығады// адамд'айналып ^уөтөдү// басқа дегеңге сембейтінім да ^уосұ↓/// ↑^уөйткөнү/ мем білетін жасанд'ійнтелект адам жаны мен мыйының тұңғұйұғұна жет'алмайды ↓/// ↑тұңғұйұғұ ^уол ғұулұғұ ма↓/// ↑жоқ↓/// ↑ақылдылығы↓/// ↑ақылдылығы да/ ақымақтығы да↓/// ↑ы ы жалпы ^йенді/ адамның іс қыйм^ылына не жауап ͡переді↓/// ↑тег ақыл ғана ^йемес қой↓/// ↑бір ͡гезд'эмосұйа / бір ͡гезд'айтылған сөз// ^уоқ^ұлұп қалғаң ͡ гітаптағы ͡б̊ір ^уой// кыйнодан шықтың да/ бардың да↓///	- Немесе сізбен өмір бақи жауласып шыққан адамыңыз түптің ішінде ең әдемі, ең мәдениетті, ең, жаңағы, керемет жолдасыңыз болып та шығуы ықтимал. Бірақ айтып отырмын ғой, адамның психологиясы жүрген жерде, ең нәзік нәрсе, мен мынау жасанды интеллект адамзатты жеңіп шығад, адамды айналып өтед, басқа дегенге сенбейтінім да осы. Өйткені, мен білетін жасанды интеллект адам жаны мен миының тұңғиығына жете алмайд. - Тұңғиығы - ол қулығы ма? - Жоқ. - Ақылдылығы? - Ақылдылығы да, ақымақтығы да. Ы-ы жалпы, енді адамның іс-қимылына не жауап беред? Тек ақыл ғана емес қой. Бір кезде эмоция, бір кезде айтылған сөз, оқылып қалған кітаптағы бір ой, кинодан шықтың да, бардың да...
Айдос Сарым	▶	↑жан'әйтеуір ↓/// ↑жанның ішінде сені н'ійтермелейтінін // саған не ^уотын болатынын// н'азық болатынын сен әлі ͡б̊ілмейсің// сен дөп басып айта алмайсың↓/// ↑әртүрлі жағдай болады ғой↓/// ↑әб̊ ͡әдемі мійлійардер ͡б̊олып жүрген адам бір кітап ^уоқыды да// ^уосы мен немен айналысып жүрмін↓/// ↑атасына нәлет барайын да// монах болып кетейін деген адамдар да ͡б̊ар ғой↓/// ↑депресійа ма↓/// ↑жоқ/ депресійа ͡б̊олсын// басқа ͡б̊олсын әртүрлі↓/// ↑айтып ^уотырмын ғой// адамның мыйы/ адамның жаны/ адамның псійхологійасы ^йешқ̊ашан/ ^йешбір кампйұутер ^йенді/ абсалйұутный деб̊ійл болмас'ійә ↓/// ↑^уоны ^йешқ̊андай жасанд'ійнтелект ^уөлшеп бер'алмайд ↓///	↑жан'әйтеуүр ↓/// ↑жанның ішінде сені н'ійтермелейтінін // саған не ^уотұм болатынын// н'азық болатынын сен әлі ͡б̊ілмейсің// сен дөп ͡пасыб̊ ͡айта алмайсың↓/// ↑әртүрлү жағдай болады ғой↓/// ↑әб̊ ͡әдемі мыйлыйардер ͡б̊олұб̊ жүргөн адам бір ͡гітап ^уоқұдұ да// ^уосұ мен немен айналысыб̊ жүрмүн↓/// ↑атасына нәлет ͡парайын да// монах болұп кетейін деген адамдар да ͡б̊ар ғой↓/// ↑депресійә ма↓/// ↑жоқ/ депресійә ͡б̊олсұн// басқа ͡б̊олсұн әртүрлү↓/// ↑айтып ^уотұрмұн ғой// адамның мыйы/ адамның жаны/ адамның псыйхологұйасы ^йешқ̊ашан/ ^йешбір ͡гампйұутөр ^йенді/ абсалйұутнұй деб̊ійл болмас'ійә ↓/// ↑^уонұ ^йешқ̊андай жасанд'ійнтелект ^уөлшөп ͡пер'алмайды↓///	- Жаны, әйтеуір. - Жанның ішінде сені не итермелейтінін, саған не отын болатынын, не азық болатынын сен әлі білмейсің, сен дөп басып айта алмайсың. Он жылдан кейін қалай болад? Ертең не болатынын? Әртүрлі жағдай болады ғой. Әп-әдемі миллиардер болып жүрген адам бір кітап оқыды да, “осы мен немен айналысып жүрмін? Атасына нәлет, барайын да, монах болып кетейін” деген адамдар да бар ғой. - Депрессия ма? - Жоқ, депрессия болсын, басқа болсын, әртүрлі. Айтып отырмын ғой, адамның миы, адамның жаны, адамның психологиясы ешқашан, ешбір компьютер, енді, абсолютный дебил болмаса, иә. Оны ешқандай жасанды интеллект өлшеп бере алмайд.
Айдос Сарым	▶	↑ы ы жаңа сіз айтып қалдыңыз ғой// ^іресей ұукрайна соғысына қатысты// соғысты пұутійн бастады ма// қоғамдық пікір ͡б̊астады ма деп// бұлай бөлүуіңізге не себ̊еп болды↓/// ↑жоқ/ ^уөйткені шынын айтұу керек// мына ͡б̊үгінгі ^уорыс қоғамының ішінд'ұукрайн халқын// ^йекінші сорт/ ^уөмір сүрүуге қақысы жоқ↓/// ↑іймперійалыйстік пыйғыл ғой сонда↓/// ↑нұу/ қалай деп атасаңыз да// бірақ қоғамдық пікірді ^йең жаман алқашына дейін// сөйтіп ^уойлайтын азаматтардың саны жеткілікті↓/// ↑сайасый салқыңқандылық қайда сіз айтқан↓/// ↑сайасый салқыңқандылық/ бұндай і і адасқан/ ы ы ашұулаңған адамның ^уондайы ͡б̊олмайд↓/// ↑жоқ/ жақ̊с'ана адамдар айтып жатыр// шешім қаб̊ылдайтын сен ғой деген мәселе↓/// ↑жоқ/ ^йенді сен бійлікте қалғың келеді ғой↓/// ↑бійлікте қалғың келетін↓///	↑ы ы жаңа сіз айтып қалдыңыз ғой// ^іресей ұукрайна соғұсұна ͡ғатысты// соғұстұ пұутійм бастады ма// қоғамдық пікір ͡б̊астады ма деп// бұлай бөлүуүңүзгө не себ̊еп ͡полдұ↓/// ↑жоқ/ ^уөйткөнү шынын айтұу ͡герек// мына ͡б̊үгүңгү ^уорұс қоғамының ішінд'ұукрайн халқын// ^йекінші сорт/ ^уөмүр сүрүугө қақысы жоқ↓/// ↑іймперійалыйстік пыйғыл ғой сонда↓/// ↑нұу/ қалай деб̊ ͡атасаңыз да// бірақ қоғамдық пікірді ^йең жаман алқашына дейін// сөйтүп ^уойлайтын азаматтардың саны жеткілікті↓/// ↑сайасый салқыңқандылық қайда сіз айтқан↓/// ↑сайасый салқыңқандылық/ бұндай і і адасқан/ ы ы ашұулаңған адамның ^уондайы ͡б̊олмайды↓/// ↑жоқ/ жақ̊с'ана адамдар айтыб̊ жатыр// шешім қаб̊ылдайтын сен ғой деген мәселе↓/// ↑жоқ/ ^йенді сем бійлікте қалғың ͡геледі ғой↓/// ↑бійлікте қалғың ͡гелетін↓///	- Ы-ы жаңа сіз айтып қалдыңыз ғой, Ресей-Украина соғысына қатысты, соғысты Путин бастады ма, қоғамдық пікір бастады ма деп, бұлай бөлуіңізге не себеп болды? - Жоқ, өйткені шынын айту керек, мына бүгінгі орыс қоғамының ішінде украин халқын екінші сорт, өмір сүруге қақысы жоқ... - Империалистік пиғыл ғой, сонда. - Ну, қалай деп атасаңыз да, бірақ қоғамдық пікірді ең жаман алқашына дейін сөйтіп ойлайтын азаматтардың саны жеткілікті. - Саяси салқынқандылық қайда, сіз айтқан? - Саяси салқынқандылық - бұндай і-і адасқан, ы-ы ашуланған адамның ондайы болмайд. - Жоқ, жақсы, ана адамдар айтып жатыр, шешім қабылдайтын сен ғой деген мәселе. - Жоқ, енді сен билікте қалғың келеді ғой. Билікте қалғың келетін болғандықтан, мәңгі-бақи билігің келгендіктен, сен сол қоғамдық пікірді ескересің.
Айдос Сарым	▶	↑жақ̊сы/ түс^үнүкті↓/// ↑^йенді ^уөзімізге қатысты ^йекі сауалмен түйіндейік// айдос мырза↓/// ↑бағана ͡б̊асынд'айтып қалдыңыз// сіз ы ы ^уос'әлемдегі соғыстар тұурал'айтылған кезде// жаңағ'әлемді ^уөзінше ͡б̊ійлеп алғысы келетіндер ͡б̊ар// бөліп алғысы келетіндер ͡б̊ар деп↓/// ↑ы ы әлемді ͡б̊іздің қазақый түс^үнікпен алғанда// үлкен дастархан деп алайық// тойхана сыйақты↓/// ↑төрі ͡б̊ар// жаны ͡б̊ар// айақ жақ бар// басқа ͡б̊ар↓/// ↑қазақ̊станның ^уорны қай жерде қазір↓/// ↑ы ы байлығы тұрғысынан қарасаң бір ͡б̊өлек// эканомійкалық үлес тұрғысынан қарасаң ^йекінші ͡б̊өлек// адамый патенсійал тұрғысынан ақылға келсек үшінші ͡б̊өлек↓/// ↑қазір қазақ̊стан үшін жазұулы/ дайындалған/ құдайдың бұйрығы ͡б̊олып таб̊^ылатын ^йешбір сенарій жоқ↓/// ↑біз қазақ қоғамы не деп̊ шешеміз// қалай деп̊ шешеміз// сондай болад↓///	↑жақ̊сы/ түс^үнүкті↓/// ↑^йенді ^уөзүмүзге қатысты ^йекі сауалмен түйүндөйік// айдос мырза↓/// ↑бағана ͡б̊асынд'айтып қалдыңыз// сіз ы ы ^уос'әлемдегі соғұстар тұурал'айтылған кезде// жаңағ'әлемді ^уөзүншө ͡б̊ійлеб̊ ͡алғысы ͡гелетіндер ͡б̊ар// бөлүб̊ ͡алғысы ͡гелетіндер ͡б̊ар деп↓/// ↑ы ы әлемді ͡б̊іздің ͡ғазақый түс^үнүкпен алғанда// үлкөн дастархан деб̊ ͡алайық// тойхана сыйақты↓/// ↑төрү ͡б̊ар// жаны ͡б̊ар// айағ жақ ͡пар// басқа ͡б̊ар↓/// ↑қазақ̊станның ^уорнұ қай жерде қазір↓/// ↑ы ы байлығы тұрғұсұнаң ͡ ғарасаң бір ͡б̊өлөк// эканомұйкалығ үлөс тұрғұсұнаң ͡ ғарасаң ^йекінші ͡б̊өлөк// адамый патенсійал тұрғұсұнан ақылға ͡гелсег үшүншү ͡б̊өлөк↓/// ↑қазір ͡ғазақ̊стан үшүн жазұулұ/ дайындалған/ құдайдың бұйрұғұ ͡б̊олұп таб̊^ылатын ^йешбір сенарый жоқ↓/// ↑біз ͡ғазақ қоғамы не деп̊ шешеміз// қалай деп̊ шешеміз// сондай болады↓///	- Жақсы, түсінікті. Енді өзімізге қатысты екі сауалмен түйіндейік, Айдос мырза. Бағана басында айтып қалдыңыз сіз, ы-ы осы әлемдегі соғыстар туралы айтылған кезде, жаңағы, әлемді өзінше билеп алғысы келетіндер бар, бөліп алғысы келетіндер бар деп. Ы-ы әлемді біздің қазақи түсінікпен алғанда, үлкен дастархан деп алайық, тойхана сияқты. Төрі бар, жаны бар, аяқ жақ бар, басқа бар. Қазақстанның орны қай жерде қазір? - Ы-ы байлығы тұрғысынан қарасаң, бір бөлек, экономикалық үлес тұрғысынан қарасаң, екінші бөлек, адами потенциал тұрғысынан ақылға келсек, үшінші бөлек. Қазір Қазақстан үшін жазулы, дайындалған, құдайдың бұйрығы болып табылатын ешбір сценарий жоқ. Біз қазақ қоғамы не деп шешеміз, қалай деп шешеміз, сондай болад.
Айдос Сарым	▶	↑біз ͡б̊ір сенарійде сійнгапұур ͡б̊олұуымыз мүмкін// бір сенарійд'ауғанстан болұуымыз мүмкін// бір сенарійде тәуелсіздігімізден аж^ырап қалұуымыз мүмкін// ^йекінші сенарійде керісінше// кейб̊ір жерлерімізді қайтарұуымыз ықтыймал↓/// ↑^уос^ұның қайсысы сізг'ұнайды деген әңгіме ͡б̊ар↓/// ↑^йегер жаңағы/ дұрыс'ұнайтын болұу керек болса// ^уонда ͡б̊үгіннен бастап// санамызд'әс^іресе / көп̊шілік̊ санамызды// кейб̊ір ͡б̊іздің басымызға қатып қалған мійфалогійалық канстрұуксійаларды ͡б̊ұзып// быт ш̆ытын шығарып// кәдімгідей қара жұмысқа/ басқаға кірісүу керек те// басқа жол жоқ және дақпыртқа/ басқаға/ мақтағаңға сене ͡б̊ермеу керек↓/// ↑кішкене ͡б̊ір ^йенді/ тәуб̊еге келүу керек та↓/// ↑ы ы сіз айтып ^уотырған түс^үніктег'азаматтар // қазақтар жүз пайыз дейінші// жарты ͡б̊ылай/ жартысы ͡б̊ылай ^йемес// жүз пайыз ͡б̊олұу үшін неш'ұрпақ ауысұу керек↓///	↑біз ͡б̊ір сенарыйде сыйңгапұур ͡б̊олұуұмұз мүмкүн// бір сенарыйд'ауғанстан болұуұмұз мүмкүн// бір сенарыйде тәуөлсүздүгімізден аж^ырап қалұуұмұз мүмкүн// ^йекінші сенарыйде ͡герісінше// кейб̊ір жерлерімізді ͡ғайтарұуұмұз ықтыймал↓/// ↑^уос^ұнұң ͡ғайсысы сізг'ұнайды деген әңгіме ͡б̊ар↓/// ↑^йегер жаңағы/ дұрұс'ұнайтын болұу ͡герек болса// ^уонда ͡б̊үгүннөм бастап// санамызд'әс^іресе / көп̊шүлүк̊ санамызды// кейб̊ір ͡б̊іздің басымызға ͡ғатып қалған мійфалогұйалық канстрұуксыйаларды ͡б̊ұзұп// быт ш̆ытын шығарып// кәдімгідей ͡ғара жұмұсқа/ басқаға ͡гірісүу ͡герек те// басқа жол жоғ және дақпыртқа/ басқаға/ мақтағаңға сене ͡б̊ермеу ͡герек↓/// ↑кішкене ͡б̊ір ^йенді/ тәуб̊өгө келүу ͡герек та↓/// ↑ы ы сіз айтып ^уотұрған түс^үнүктег'азаматтар // қазақтар жүз пайыз дейінші// жарты ͡б̊ылай/ жартысы ͡б̊ылай ^йемес// жүз пайыз ͡б̊олұу үшүн неш'ұрпақ ауұсұу ͡герек↓///	- Біз бір сценарийде Сингапур болуымыз мүмкін, бір сценарийде Ауғанстан болуымыз мүмкін, бір сценарийде тәуелсіздігімізден ажырап қалуымыз мүмкін, екінші сценарийде, керісінше, кейбір жерлерімізді қайтаруымыз ықтимал. Осының қайсысы сізге ұнайды деген әңгіме бар. Егер, жаңағы, дұрысы ұнайтын болу керек болса, онда бүгіннен бастап, санамызды, әсіресе, көпшілік санамызды, кейбір біздің басымызға қатып қалған мифологиялық конструкцияларды бұзып, быт-шытын шығарып, кәдімгідей, қара жұмысқа, басқаға кірісу керек те, басқа жол жоқ және дақпыртқа, басқаға, мақтағанға сене бермеу керек. Кішкене бір, енді, тәубеге келу керек та. - Ы-ы сіз айтып отырған түсініктегі азаматтар, қазақтар 100 пайыз дейінші, жарты былай, жартысы былай емес, 100 пайыз болу үшін неше ұрпақ ауысу керек?
Айдос Сарым	▶	↑жоқ ^йенді/ қазір тәуелсіздік алғаннан бері// ^йенді шамамен бір жарым ұрпақ ауысты ғой↓/// ↑қазірдің ^уөзінде ͡б̊із қазір сек̊сен тоғызыншы немесе тоқ̊саныншы жылдағы қоғам ^йемеспіз↓/// ↑ійә/ тағы ^уон жыл ^уөтед↓/// ↑ үуже қоғам/ тіпті ͡б̊өлек болад↓/// ↑^уоғам бүгінгі тоқаев жасап жатқан ^іреформалар// бәр'әсер ^йетед↓/// ↑сайлауы да/ басқасы да/ бірақ басты міндет čайлау ͡б̊олсын// демакратыйа ͡б̊олсын// бәрінде жасалад// бәр^іне де мүмкіндік бер^ілед↓/// ↑бірақ ^уосы ͡б̊ір төрт/ бес жыл бәлкім// бес/ алты жыл бізге мен құдайдан тыныштық тілейм↓/// ↑^уосыдан ^уөтіп/ қауіп̊сіздік жағын ы ы басқа жақтарын күшейтіп алатын болсақ// талай нәрсенің жақ̊сы ͡б̊олатынына ^уөз ͡б̊асым толық жүз пайыз сеніммен айт'алам ↓/// ↑бірақ қазір кейб̊ір мәселеде шынын айтұу керек// біз қыл үстінде тұрмыз↓///	↑жоқ ^йенді/ қазір тәуөлсүздүг алғаннам бері// ^йенді шамамем бір жарым ұрпағ ауұстұ ғой↓/// ↑қазірдің ^уөзүндө ͡б̊із ͡ғазір сек̊сен тоғұзұншы немесе тоқ̊саныншы жылдағы қоғам ^йемеспіз↓/// ↑ійә/ тағы ^уон жыл ^уөтөдү↓/// ↑үужө қоғам/ тіпті ͡б̊өлөк болады↓/// ↑^уоғам бүгүңгү тоқаев жасаб̊ жатқан ^іреформалар// бәр'әсер ^йетеді↓/// ↑сайлауұ да/ басқасы да/ бірақ ͡пасты міндет čайлау ͡б̊олсұн// демакратыйа ͡б̊олсұн// бәрінде жасалады// бәр^іне де мүмкүндүк бер^іледі↓/// ↑бірақ ^уосұ ͡б̊ір төрт/ беш ͡ шыл бәлкім// бес/ алты жыл бізге мең ͡ ғұдайдан тыныштық тілеймін↓/// ↑^уосұдан ^уөтүп/ қауүп̊сүздүг жағын ы ы басқа жақтарың ͡ гүшөйтүб̊ ͡алатым болсақ// талай нәрсенің жақ̊сы ͡б̊олатынына ^уөз ͡б̊асым толұғ жүз пайыс сеніммен айт'аламын ↓/// ↑бірақ қазір ͡гейб̊ір мәселеде шынын айтұу ͡герек// біз ͡ғыл үстүндө тұрмұз↓///	- Жоқ, енді, қазір тәуелсіздік алғаннан бері, енді, шамамен бір жарым ұрпақ ауысты ғой. Қазірдің өзінде біз қазір 89-шы немесе 90-шы жылдағы қоғам емеспіз. Иә, тағы 10 жыл өтед. Уже қоғам, тіпті, бөлек болад. Оған бүгінгі Тоқаев жасап жатқан реформалар, бәрі әсер етед. Сайлауы да, басқасы да, бірақ басты міндет - сайлау болсын, демократия болсын, бәрінде жасалад, бәріне де мүмкіндік берілед. Бірақ осы бір 4-5 жыл, бәлкім, 5-6 жыл бізге мен құдайдан тыныштық тілейм. Осыдан өтіп, қауіпсіздік жағын, ы-ы басқа жақтарын күшейтіп алатын болсақ, талай нәрсенің жақсы болатынына өз басым толық, 100 пайыз сеніммен айта алам. Бірақ қазір кейбір мәселеде, шынын айту керек, біз қыл үстінде тұрмыз.
Айдос Сарым	▶	↑түс^үнүкті↓/// ↑ы ы қазақ̊станда жаңа қазақ̊стан мен ^йескі қазақ̊станның таласы тоқтады ма↓/// ↑жаңа қазақ̊стан мен ^йескі қазақ̊станның таласын// мен қазір ͡б̊ылай деп түсіндірейін деп жүрмін↓/// ↑мынау мұнай дәуірінде қалып// мұнай дәуіріндей ақ̊ша тапқысы келгендер ^йескі қазақ̊стан↓/// ↑ал жаң'эканомұйкада ^уөмір сүріп// жаң'эканомұйкада жұмыс істегісі келетін// және соның тәртіб̊імен жүргісі келгендер ͡б̊ұлар жаңа қазақ̊стан↓/// ↑^уол адамға ͡б̊айланысты ^йемес// жаңағы фыйлософұйалық/ сайасый/ эканомұйкалық таңдауға қатысты дүнійе деп айтар ^йедім↓///	↑түс^үнүкті↓/// ↑ы ы қазақ̊станда жаңа ͡ғазақ̊стан мен ^йескі ͡ғазақ̊станның таласы тоқтады ма↓/// ↑жаңа ͡ғазақ̊стан мен ^йескі ͡ғазақ̊станның таласын// мең ͡ ғазір ͡б̊ылай деп түсүндүрейін деб̊ жүрмүн↓/// ↑мынау мұнай дәуүрүндө қалып// мұнай дәуүрүндөй ақ̊ша тапқысы ͡гелгендер ^йескі ͡ ғазақ̊стан↓/// ↑ал жаң'эканомұйкада ^уөмүр сүрүп// жаң'эканомұйкада жұмұс істегісі ͡гелетін// және сонұң тәртіб̊імен жүргүсү келгендер ͡б̊ұлар жаңа ͡ғазақ̊стан↓/// ↑^уол адамға ͡б̊айланысты ^йемес// жаңағы фыйлософұйалық/ сайасый/ эканомұйкалық таңдауға ͡ғатысты дүнүйө деб̊ ͡айтар ^йедім↓///	- Түсінікті. Ы-ы Қазақстанда жаңа Қазақстан мен ескі Қазақстанның таласы тоқтады ма? - Жаңа Қазақстан мен ескі Қазақстанның таласын мен қазір былай деп түсіндірейін деп жүрмін. Мынау мұнай дәуірінде қалып, мұнай дәуіріндей ақша тапқысы келгендер - ескі Қазақстан. Ал жаңа экономикада өмір сүріп, жаңа экономикада жұмыс істегісі келетін және соның тәртібімен жүргісі келгендер – бұлар жаңа Қазақстан. Ол адамға байланысты емес, жаңағы, философиялық, саяси, экономикалық таңдауға қатысты дүние деп айтар едім.
Айдос Сарым	▶	↑жақ̊сы↓/// ↑түйін болсын// бүгінгі күннің бат^ыры кім↓/// ↑бүгінгі күннің бат^ыры тоқаев↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑^ұуақыт тапқаныңызға ^ырақмет айтам↓/// ↑сізге ^ырақмет↓/// ↑ ^уөзіңіз айтып ^уөткендей// ^уосы сыртқы сайасат/ ішкі сайасат бойынша/ жалпы ^йеліміздегі сайасый ^іреформалар ͡б̊ойынша// әлі талай ^уос'арнаның жаңағ'айасында біраз әлі сұхбаттасамыз/ пікірлесеміз деген ^уойдамын↓/// ↑дайынмын↓/// ↑ійә/ кеш болса да/ ^ұуақыт тапқаныңызға ^ырақмет↓/// ↑сізге ^ырақмет↓/// ↑құрметті көрермен/ аман саулықта жүздескенше сау болыңыздар↓///	↑жақ̊сы↓/// ↑түйүм болсұн// бүгүңгү күннүң бат^ыры ͡гім↓/// ↑бүгүңгү күннүң бат^ыры тоқаев↓/// ↑жақ̊сы↓/// ↑^ұуақыт тапқаныңызға ^ырақмет айтамын↓/// ↑сізге ^ырақмет↓/// ↑ ^уөзүңүз айтып ^уөткөндөй// ^уосұ сыртқы сайасат/ ішкі сайасат ͡пойұнша/ жалпы ^йеліміздегі сайасый ^іреформалар ͡б̊ойұнша// әлі талай ^уос'арнаның жаңағ'айасында біраз әлі сұхбаттасамыз/ пікірлесеміз деген ^уойдамын↓/// ↑дайыммын↓/// ↑ійә/ кеш болса да/ ^ұуақыт тапқаныңызға ^ырақмет↓/// ↑сізге ^ырақмет↓/// ↑құрметті көрөрмөн/ аман саулықта жүздөскөнше сау болұңұздар↓///	- Жақсы. Түйін болсын, бүгінгі күннің батыры кім? - Бүгінгі күннің батыры – Тоқаев. - Жақсы. Уақыт тапқаныңызға рақмет айтам. - Сізге рақмет! - Өзіңіз айтып өткендей, осы сыртқы саясат, ішкі саясат бойынша, жалпы еліміздегі саяси реформалар бойынша әлі талай осы арнаның, жаңағы, аясында біраз әлі сұхбаттасамыз, пікірлесеміз деген ойдамын. - Дайынмын. - Иә, кеш болса да, уақыт тапқаныңызға рақмет! - Сізге рақмет! - Құрметті көрермен, аман-саулықта жүздескенше, сау болыңыздар!
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Ей, шығып кетсең, үйіңде жатсай одан да демалып, ақыр саған ешкім ақша төлеп жатқан жоқ қой, жатсай одан да. Міні, қорқыныш деген қандай, ішкі үн деген қандай. Ей, мынандай жұмыстан айырылма, мына жұмыстан айырылма деген ішкі үнге айтыңыз, менің несібем мол, жолым ашық. Мен бұл жұмыстан, бұл айлықтан он есе айлық таба алатын, он есе байлық таба алатын мүмкіндігім бар. Мен аштан өлмейм. Қараңыз, адам қорқад, тұрмысқа шыға алмай қалам ба деп қорқад, қыздар неге қорқад? Өйткені, айнала, социум, қоғам не депатыр? Жиырма бестен кейін болды, қызды ешкім алмайд, кәрі қыздар болды, қалды. Қаз жас қыздар өсіп кеткен, ішкі үн айтад соның бәрін. Не айтасыз?
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Менің азаматым маған келе жатыр, мен өзіме сенімдімін, мен тұрмысқа шығам. Алла менің азаматымды маған қолайлы күні, қалаған күні алдымнан алып келед, кезіктіред, болды, всё. Осы ақпаратты, сіз қанша рет қайталап айтатын болсаңыз, қашан сіздің жан-дүниеңіз осы ақпаратқа сенеді, болды. Сіздің ішкі үніңіз, ішкі опораңыз, ішкі қорғанышыңыз сізді всегда қорғап тұрад. Сондықтан, не айтамыз күнде? Менің қолымнан бәрі келеді, менің қолымнан бәрі келеді, бүгін сіздерге қазір өте бір керемет техника берем, соны жасайсыздар. Будильникпен кім қаншада тұрады? Кім қаншада тұрад?
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Біреу тоғызда тұрад, біреу онда тұрад, біреу он бірде тұрад, біреу он екіде тұрад. Ақшаға байланысты, бұл миды үйрету. Ми магнит болатын болса, қараңыздар, сіздерге айтайыншы, мидың магнит екенін бәәәріңіз білесіздер. Не ойласаң, өмірің солай болад. Бәәріңіз білесіздер, ойбай мен ажырасам деп көп айтатын едім, ажырасып кеттім деп бәріңіз айтасыздар. Оойбай мен кейін өскенде бір қыз туып алам, болды деуші едім, қазір туып алдым дегенді бәәріңіз біліп отсыздар. Менің мамам өмірі, өмірі айтатын еді осы бір моомын жігітке тисең, бақытты деуші ед, тура сол момын жігітке тидім дегенді бәріңіз білесіздер. Установка как работает, бәріңіз білесіздер. Енді миыңыз магнит боса, не істеу керек? Сізге не керек? Соны ойлау керек қой, болды.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Ойлай берсең, ойлай берсең, закон притяжения. Жұмыс, ойлаған сайын сіз тартып атсыз, тартыпат, тартыпатсыз, а біз не істеп жүрміз? Бізге керек нәрсені емес, керек емес нәрсені ойлап жүрміз ғой. Қайтсем мына енеммен татуласам, нестим, мынау бәле болды ғой. Құдай-ау мынадан қалай құтылам ооо, нестеп... Біз керек емес нәрсені ойлаймыз, біз бай болғымыз келед, бірақ байлықты ойламаймыз. Мынандай машинам болад, мынандай үйім. Біз бай болғымыз келіп, кедейлікті ойлап отырамыз ғой. Туу, мынаны қалай жеткізем, мынау деген жетпей кетті ғой, құұрсын мына ақша деген жетпей қойды ғой. Анау нені қалай төлейм, енді кредитті нестеп төлейм.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Міні магнит, кетіп атыр. Проблеманы ойлаған сайын, проблеманы тааартып атырмыз. Ойламаймыз, ойламаймыз, ойламаймыз. Ойыңызды сіз басқармасаңыз, ойыңыз сізді басқарад. Енді ойды қалай басқарамыз? Жаман ой келе бастады ма? Депрессиядасыз ба? Бір нәрсені біліңіз, сізді депрессиядан өзіңізден басқа ешкім шығармайд, айтасыз, Айнұр есіңді жи, тұр. Қазір күн сап-салқын, далаға шық, любой депрессияң жоқ боп кетет. Қардың үстіне ауна, ойна, рахаттан, тамаша өмір деген. Өзіңді өл, тіріл, мұздай суға түс, ыстық суға түс, білмейм, депрессиядан алып шық. Жаман ой келе бастаған кезде мен баймын, мен бақыттымын, сүйікті жанмын. Қайталай бер, қайталай бер, қайталай бер, ана ойың не ойлап атқанын ұмытып қаласың, не ойлап атқанын ұмытып қалад.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Қаз бааарлығыңыз мен кредит, кредит, кредит десе кредитті ойлай бастайд. Немесе, мен айтам қазір, роозовый, рооозовый машина қандай болад? Розовый мерседес елестетіңіз, розовый мерседес. Енді, былай айтам, розовый мерседес деп қойдым, розовый мерседес ойламаңыздар, ештеңке ойламаңыздар, просто так отырыңыздар дедім. Бірақ сіздер розовый мерседесті ойлап отырсыздар әлі, примерно сондай. Ойламайм десең де ойлай бересің, сондықтан сіздерде ақпарат болу керек та өзіңізге. Кез-келген менде сондай болад, жаман ой келе бастаған кезде мен айтам менің жолым болғыш, Алла мені сүйед, Алла баар жағдайымды жасап қойған. Аллахым бойымдағы қорқынышты алып таста, мен саған тәуекел еттім дейм, и всё.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Ақшаға байланысты, кімге қанша ақша керек, сіздің миыңыз, ішкі үніңіз, түйсігіңіз менімен қаншалықты келісетінін білмейм, сондықтан, кімдікі қалай жұмыс жасайтынын да білмейм, бірақ Аллахтың қалауымен ғана болады. Таңертең сіз сағат онда тұрасыз, сағат онға будильникке қоясыз, он бірге қоясыз, он екіге қоясыз, он үш нөл нөлге қоясыз, он төрт нөл нөлге қоясыз, он бес нөл нөлге, он алты нөл нөлге, он жеті нөл нөлге, он сегіз нөл нөлге, он тоғыз нөл нөлге, жиырма нөл нөлге қоясыз. Он сағатқа қоясыз значит, он сағатқа қоясыз. Енді, енді, сізге қанша ақша керек? Мысалы, біреуге бір миллион керек, біреуге он миллион керек.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сондықтан будильник шырылдаған кезде айтасыз, Алла мені сүйеді, Алла менің бар жағдайымды жасап қойған, мен он миллион теңгені ай сайын оңай табамын, болды. Осы бір сөзді жүз рет айтамыз, зикерматик қолданыңыздар болад, тәңертең онда будильник шырылдайд, менің жолым болғыш, Алла мені сүйеді, мен он миллион теңгені ай сайын оп-оңай табамын. Бір рет, менің жолым болғыш, Алла менің сүйед, мен ай сайын он миллион теңгені оп-оңай табамын. Жүз рет айтамыз, бітті, тамағыңыз істеп жүре беріңіз, сағат он бір нөл нөлде шырылдайд, қайтадан отырамыз, жүз рет айтамыз.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Он екі нөл нөл шырылдайд, жүз рет айтамыз, осы нәрсені он сағат бойы айтқан кезде, көресіз, сіздің миыңыз ұйықтасаңызда, тұрсаңызда тек он миллионды ойлап тұратын болад. Ішкі үніңіз де, сыртқы үніңіз де, түйсігіңіз, тәніңіз, сүйек-сүйегіңіздің бәрі тек он миллион, он миллион, он миллион деп тұрад. Адам бір нәрсені қайталай беретін болса, сол нәрсені өзінің клеткаларына шейін кіргізіп жіберед. Төрт-ақ күн жасайсыздар, болды, төрт-ақ күн жасайсыздар, болды. Әр ай сайын бір төрт күнді алып аласыз, осы төрт күн болы үздей айтам дейсіздер, желательно, желательно емес бұны вообще дауыстап жасаған дұрыс болад, дауыстап айтқан дұрыс болады.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Дұрыс болады, тәк, терең демаламыз, кәнекей, терең демаламыз. Терең демалғанда қалай демаламыз? Ұстааймыз, ұстаймыз, ұстаймыз, ауыздан шығарамыз, кеттік терең демаламыз, ұстаймыз, ұстаймыз, ұстаймыз, ұстаймыз, ауызымыздан шығарамыз. Терең демаламыз, ауаны мұрынмен жұтамыз, ауызымыздан шығарамыз, терең демаламыз, ұстаймыз, ұстаймыз, ұстаймыз, ұстааймыз. Ауызымыздан шығарамыз, көзімізді жұмамыз жәйлап, көзімізді жұмамыз, сіз көөөп ақша тапқыңыз келед, көөп ақша тапқыңыз келед. Бірақ ол ақшаны таба алатынына сенбейсіз. Ол ақша қайдаан келед деп көп ойланасыз. Ештеңке ойланудың қажеті жоқ, ол ақшаның қалай келетінін Алла өзі білед.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Мхм, мхм, терең демаласыздар, мхм, терең демалаасыздар, тереең демаласыздар. Мхм, ақша табатыныңызға сенбейсіз, қатты қиналып жүрген болуыңыз мүмкін, мхм. Қатты қиналып жүргеен болуыңыз мүмкін, мхм, мхм, мхм. Дәл осы сәтте қиналып тұрған бұл программа сіздің балалық шағыңыздан келе жатыр, мхм. Мхм, балалық шағыңыздан келе жаатыр, мхм, балалық шағыңыздан келе жатыр, мен қазір сұрақ қоям, ойланбай жауап беріңіздер, ойланбай. Ақшадан қиналып жүрген, немесе басқаа бір нәрседен қиналып жүрген, немесе бір нәрсені ала алмай тұрған, бір нәрсеге жете алмай тұрған істің бәәрі қазіргі сәтіңізді сипаттайтын жағдай, сіздің балалық шағыңызда болған.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Балалық шағыңызда болған, біз соның тамырын табу керекпіз. Төрт, бес, алты, жеті, сегіз, тоғыз, жасыңыз қаншада? Жасыңыз қаншада болып тұр? Ойыңызға келген санды айта салыңыз, ойланбаңыз, бес ол, тоғыз да бірбәле деп ойлан кетпесін. Проосто, просто, айта салыңыз, жасыңыз қаншада? Ойланбай айта салыңыз, мхм, тура сол жастағы өзіңізді тауып алыңыз, өзіңізді тауып алыңыз,мхм,мхм. Өзіңізді тауып ааалыңыз, мхм, сол құшақтааңыз, оны құшақтаааңыз. Құшақтап айтыңыз, мен сені өте қатты жақсы көрем, сен өте тәтті қызсың, сен өөөте тәтті қызсың. Мен сені өте қатты жақсы көрем. Мен енді сені ешқашан тастамаймын, дауыстап қайталап алыңыздар. Мен сені еешқашан тастамаймын.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Олай болса, сенің ешқашан жалғыз болуың, жалғыз қалуың мүмкін емес. Мхм, сені мен сияқты жақсы көретін ешкім жоқ. Кішкентай қызды жуындырамыз, кішкентай ұл болса, ұлды жуындырамыз. Әдемі киіндіреміз, әдемі киіндіреміз, әдемі бааантик тағамыз, аспанға көтереміз, аспанға лақтырамыз, күлдіреміз, қуантамыз, қуантамыз, мхм, қуантамыз, сенің қолыңнан бәрі келед, мен сені өөте қатты жақсы көрем. Сен өөөте қабілетті қызсың, сен ең әдемі көйлекті киюге, ең әдемі көлікті мінуге, ең әдемі үйде тұруға лайықтысың. Сен не істеймін десең де, мен сені қолдайм, мен сені қорғаймын, себебі мен сені жақсы көрем. Жаным менің, мен енді саған қалағаныңды алып берем.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Біз бар адамдарға көмектесетін боламыз, бәрі бізге қызығатындай болад. Мхм, мен сенің енді, бар қалауыңды орындааймын. Сен әлемдегі ең бақытты, ең бай, ең қабілетті, ең тәтті қызсың. Кішкентай қызды қуантамыз, күлдіреміз, қуантамыз, күлдіреміз, қуантамыз, күлдіреміз, қуантамыз, күлдіреміз. Өзіміз де қуанамыз, өмір деген тамаша, күлеміз, қуанамыз, күлеміз, өмір деген тамаша, терең дем аламыз, көзімізді ашамыз, көңіл күйлеріңіз қалай? Жылап қалдым, ия, жылау деген жақсы, ол уже босау. Жүрек, жүректегі, іі, блоктардың шығуы, жүректі жұмсарту. Әсер етпесе қайтадан, қайтадан жасаңыздар. Қымбатты қыздар, өз-өзін құрметтеп бағалайтын адамды бәәрі де құрметтейд, бәрі де бағалайды.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Егер сізді адамдар сыйламай жатса, жақсы көрмей жатса, бағаламай жатса, сізге сұрақ, өз өзіңізді қаншалықты бағалайсыз? Сіздің өзіңіздің құндылығыңыз бар ма жалпы? Өзіңізді қаншалықты аялайсыз, қаншалықты өзіңіздің қалауыңызды орындайсыз? Е қойш елден қалғанды жей салам, елден қалғанды кие салам ба? Сондықтан, өсу дегеніміз, өзіңіз сіз Аллахтың сүйікті құлысыз, өзіңізді аялаңыз, Аллахтың сүйікті құлысыз, Аллахтың ең бір әсем туындысысыз. Осы уақытқа шейін қиналып келсеңіз, басқа боп келген болсаңыз, Аллахқа шүкір, одан сабақ алдыңыз, барлық қиындықты көрдіңіз, өттіңіз, өстіңіз. Енді болашағыңыздың жарқын болуы үшін, тоқтамаңыз.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Ассаләумалейкум қымбатты достар, қалайсыздар? Адам, адам, сіздер адамсыздар да, шыдай алмайм, ұстай алмайм, мен деген оны көне алмайм, көре алмайм, ұйықтап қала берем, бүйтем, сүйтем, анау мынау, өзімді ұстай алмайм дегеннің бәрі, шын айтайын қыздар, бұның бәрі сылтау. Мен сіздерге айтайын, егер сіз арықтайм десеңіз, арықтайсыз. Бірақ, миды шок қылуға болмайд. Жаңағы вы в шоке дегендей, шок қылуға болмайд. Ертеңнен бастап екі литр су ішем, ертеңнен бастап ешқандай нан жемим, қант жемим деген кезде миым шошып кетед. Ал ми шошып кетсе, біз не не үшін жаңағы реставрация айтатын деген техникаға неге мен, ыы, жүз миллион деп айта беріңдер демим. Өйткені ми шошып кетсе, ойбаай ол қиын ғой, өйткені біздің миымыз жалқау боп қаған, біз жалқау боп қалғанбыз.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Ия, аштан өліп қалатын сияқты жейміз тамақты. Сондықтан, тамақтан рахат алып жүрген деген менің тәніме, миыма, санама, ертеңнен бастап тамақ жемейсің деген ақпарат өте ауыр тиед. Ол көтере алмайд оны, ол көне алмайды оған. Сондықтан не істейді бұл ми деген, ми сондықтан да, сондықтан да миға шок болған кезде, ми мүлде ақпаратты қабылдамайд. Ми мүлде қабылдай алмайд деген сөз, мен ол нәрсенің ешқайсысын істемеймін деген сөз. Сондықтан, жаңағы идеальный день жасамадым, сол қолмен жазуды жаза алмай жатырмын, ешқандай техника істемейм, бүйтем, сүйтем. Қыздар, өмір сыздыкы, сыздың өміріңіздің өзгергеніне маған көк тиын пайда жоқ, честно да. Тағы да қайталап айтам, өзіңізді алға өзіңізді көтермесеңіз, көтермисіз, мен сізді көтере алмайм үйіңізге барып, түсініңіз ия, жауапкершілігіңіз өзіңізде.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сондықтан, арықтағым келед десеңіз - арықтайсыз, байығым келед десеңіз - байисыз. Өзіңізге өзіңізден асқан дос жоқ, өзіңізден асқан қас жоқ, осыны біліп алыңыз. Егер с3з, енді біз нестемек керек енді мен, мақұл, арықтағым да келіп тұр, байығым да кеп тұр, бақытты да болғым келед, нестеймін? Дегенде, әрекеттерді өзімізді өзгерту, мен өзімді өзгерту дегеніміз не, біз біреу өзгеріп кетіпті дегенде, қалай өзгеріпті? Дейміз. Өзгеру деген ол көйлек ауыстыру емес, өзгеру деген не? Әдет өзгерт, жақсы әдетіңді қалыптастыру, мысал үшін айтад, бұрын мынау айқайлай беретін еді, қазір айқайламай қалыпты. Яғни, әдет қалыптастыру, бұрын бұл кешкее дейін жататын, қазір мынандай істеп, далаға шығып, қонақ шақырып жатыр екен. Әдет қалыптастыру - өзгеру деген әдет қалыптастыру.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сондықтан ешқандай жақсы әдет қалыптастырмай, ешкімге көмектеспей, құр аффирмацияны айтып отыра берсе, бізде өміріміз күшті болып кетед деген, ешқандай да күшті болмайд, ешқандай да результат болмайд. Енді, біз миымыз шок болмас үшін, миымыз мүлде қабылдай қоймау үшін не істейміз, миымызға ақпаратты жәйлап-жәйлап береміз, жәйлап береміз. Мысалы, я могу приседанияны мен күніге, күн сайын жиырмадан бастап, жырмаға. Мен үйтпеймін, бестен баста деймін, бесеуді жасайсыз казір спокойно. Ертең бесеу, алтау, жасауға болад? Болад. Бірден нанды да, қантты да, майды да қойып кетем десеңіз, ми қайттан шок алад, жоқ. Тамақты жақсы көріп тұр, қамырды жақсы көріп тұр. Біз сол үшін, тапсырманы жәйлап береміз. Сіз кішкентай балаға мына бір кітапты оқып кел десеңіз, ол қандай болад? Мына бір кітаптың бірінші бетін ертең сұрайм десеңіз қалай болад.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Бірінші бетін, бір кітапты оқып кел деңіз, ол сол жерде депрессияға кіріп, бұл мүмкін емес дитта, бітті қоя салад. Сізде солайсыз, менде солаймын. Ақпарат өте көп болса, сіңіре алмаймыз, қорыта алмаймыз, өз-өзімізді сендіре алмаймыз, сол үшін біз оған кірмейміз да, бастамаймыз да. Көрдіңіздер ма, сондықтан, біз өзіңізге, жүз мың, бір миллионға дейін тауып жүрсеңіз, бір миллион деп цель қойыңыз. Бір миллионнан аса тауы жүрсеңіз, бес миллион, екі миллион, миыңыз шок болмайтындай, миыңыз қорықпайтындай тапсырма беруіңіз керек. Арықтауға байланысты да, яғни, нанды, қантты бәрін қойып кетем деген емес, мен мысалы үшін, қалай істейміз. Мен мысалы үшін, аптасына, аптасына, жұма, жексенбі күндері қант жемим. Қараңыз, мысалы біз адам өлгенде неге қайғырамыз, өйткені ол адамды қайтып көрмейм болды, жоғалттым дегенде біз қайғырамыз.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Енді қараңыз, кейбір кісілер бар ия мысал үшін өткенде бір кісі айтад, балам Америкада алты жыл оқуда болды. Алты жыл баласын көрмеген да, мәә қатты қиналып жүрсіз ба десем, жооқ видеомен көріп тұрам дид, көрдіңіз ба? Видеомен көріп тұрад, сөйлесіп тұрад, дауысын естіп тұрад, ол адам өліп қалғандай қайғырмайд, хотя алты жыл көрген жоқ, мысалы да. Ал енді қайтыс боп кеткен кезде, біз кеше ғана көрген адамды қайтыс боп кеткенде, бітті біз жоғалттық, енді көрмейм деген кезде қайғырамыз, қайғырамыз иә. Со сияқты, мен, қамырды жақсы көретін миым, енді мүлде қамыр жемейсің десе, қиналып кетед ол.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Өләә, қойш оны жеп мүлде, арасында кішкене жесем бола ма деп тә. Бірден кесіп тастауға болмайд, бірден диетаны бастап кетуге болмайд, бірден спорт бастап кетуге. Егер спорт жақсы көрсеңіз, әрине бас-.., Өзіңізге ұнамайтын нәрсені оны жемейміз, ананы көрмейсің, ананы істемеу керек деген кезде, миыңыз шок алад. Мүлде ұрыспаймыз болды десе, ұрысқаннан кайф алатын әйелдер бар, ия, кайфовать ететін әйелдер бар. Сондықтан, біртіндеп-біртіндеп, біртіндеп қоямыз. Ниет қылдым, біртіндеп, біртіндеп, жәйлап, жәйлап, бәрі де жәйлап болад. Бааас салып, бүгін ертең бүкіл техниканы жасап кететін болсаңыз, бітті сол жерден қалад ол.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Үйткені, шаршайды адам, желаниясы кетіп қалад, ооо, шаршап кеттім, қиналып кеттім деп. Сондықтан біз ана Шутсэн Берген болсын, басқа болсын, техникаларды бергенде тамшылатып, жәйлап-жәйлап, жәйлап береміз. Үйткені, адам зона комфортадан шығалмай жүрген адамға көөөп тапсырма берсең, ол вообщем одан шығалмай қалад. Қой, зона комфортамда жата берейін дит нау, не боп кетті қиындап кетті ғой өмірді дит. Адамдарға, адамдарға, бүгін жаңағы техника жаса, бір күн мақсат жаз десең, қинаалып кетед. Ал енді бір күн үйге уборка жасап шық десең, жасап шыға беред. Адам өзіңіздің, қараңыздар, адам өзінің бай болғысы келетінін, жақында бай болатынын, болмайтынын қайдан білед?
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Айтайын, интуиция, түйсік адамды алдамайды, мысалы сіз, техниканы жасағыңыз кеп, алып-ұшып, тез-тез сабақ болса екен, тез-тез асығып, күтіп отырмын, бәрін жасағым кеп тұр, жазғым кеп тұр, істегім кеп тұр десеңіз. Сіз асығып тұрсыз ия, мысал, адам сезед, жүрегі алып-ұшып, бір сүйгенін күткендей, қашан келед қашан келед дейді ғой, күтіп әдемі болып. Бұл да сол сияқты сезім болад, тыңдай бергің келед қайта-қайта, мынаны қалай жасайм, мынаны жасағым келед деп, алып-ұшып тұрад.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Енді, бізді құртатын не нәрсе? Бізді құртатын не нәрсе? Алланың жоспары әр қалай, әр қалай иә. Біз айтамыз, мен Алматыдан шықтым, Таразға алты-жеті сағатта жетем де, тойға барам дид планымыз. Сосын жол ұзақ болады, гололед болады, сосын айтамыз "немне бәле жете алмай кеттік, болмай кеттік, туу тегі шаршап кеттік", настроение түсіп кетед. Уже тойға барғың келмид, желание кетіп қалады. Алла тағала сізді самолетпен алып келгісі келед, немесе сізді асықпай табиғатты көріп, тамашалап, рахаттанып барсын депті Таразға. Сіздің цель Тараз, үй, көлік, Алла сізді оған әдемі қылып алып келе жатыр, даже не сомневайтесь, сіз келе жатырсыз.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Біз қалай құртамыз, мысал қараңызшы, қараңызшы. Мен сіздерге айтам да, сіз егер сабаққа бонус ретінде, мен бір тегін бір медитация сыйлайм дедім да, мысал тегін бір сыйлайыншы осы оқырмандарыма дедім, көңілде болды бергім келді. И сосын маған мынадай хаттар келед, "не қашан бересіз, немне бермей жатсыз ана медитацияны, берем деп едіңдер ғой, алдадыңдар ғой сендер, ұялмайсыңдар ма мені, бекер қатысыптым мен вообще". Вообще ол медитация үшін қатыспаған негізінде. Сөйтіп жынын төгіп, уын төгіп, бастайды.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Естественно мен оны, мен енді бергеннен кейін, адамдар риза болса, рақмет айтса, қуансаа деп ойлайсың ғой. А наоборот бытшыт болып кетті да, мен қуантып, оған бір беріп жақсылап, бір сыйлық жасап, бір махаббатпен сыйлайын десем, менің желанием қайтад. Сосын ойлаймда, мен немнеге берем мынаған? Нау деген қанымды ішіп алыптыда, мен немнеге берем оған? Желание кетед да. Со сияқты Алла тағаланың әдемілеп бізге берейін деп тұрған төрт бөлмелі үйі бар, сіз үш бөлмелі сұрап жүрсеңіз, Алла тағала сізге төрт бөлмелі бергісі кеп тұр да.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Төрт бөлме сұрасаңыз, ол сізге екі этажды үй бергісі кеп тұрда. Сіз оны жаздыңыз, төрт бөлме деп. Аллах сізге, жоқта әлі орындалмай жатыр, не үшін? Алла тағала сіздің ниетіңізді, жүріс-тұрысыңызды, әрекетіңіздің жөнделгенін қалап тұр. Сіздің өзгергеніңізді қалап тұр, сол екі этажды үйге лайық болғаныңызды қалап тұр, оған уақыт керек та. Ал сіз айтасыздар, ой ол орындалмайд мына төрт бөлмелі, болды, керек жоқ дейсің. Керек жоқ болса, керек жоқ. Жаздым мен ананы былтыр, ешқайсысы орындалмад, соның ішінде үш-төртеу-ақ орындалыпты дид.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Міні, осы нәрсе біздің бүкіл арман-мақсатымыздан артқа бізді қайтарып жіберед. Не қайтарып жіберед? Асығу, шаршау, наслаждение жоқ. Мынау мен, мынау менің мақсатым. Егер мен мақсатқа жету жолында шаршайтын болсам, жеткімде келмейд, барғымда келмейд, тіпті баруым да мүмкін, недовольный барам, недовольный қайтам. Көп адамдар бар, "арман-мақсаттарды жаздым, екі арманым орындалыпты ішінде, үй алдым сосын ана немнені алдым, қалғандары орындалмапты. Елдің бәрінікі көбі орындалыпты, менікі бұндай" деп недовольный болып отырад.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сондықтан сіздерге сұрақ, сіз өміріңізде қаншалықты көп ренжисіз? Қаншалықты көп недовольный боласыз? Қараңыздар, кхм-кхм, тұрмысқа шыққан кезде, тұрмысқа шыққан кезде. Біз, біз, ешқандай талап қоймаймыз жігітімізге. Маған бүгін гүл әкел, маған бүйч келсінші оған ұнағымыз кеп, одан талап қоймаймыз. Наоборот махаббатымызды бергіміз кеп, сүйікті болғымыз кеп, соған әдемі болғымыз кеп, тырысаамыз, бүйтеміз, сүйтеміз. Үйленген күннен бастап, біз энергиямыз төмендей бастайд. Не үшін? Біздің шартымыз, талабымыз көбейе бастайд. Мен бүгін тамақ істедім, сен мынадай істеуің керексің. Мен бүгін үйдің бәрін уборка жасадым, сен давай мені киноға апар. Сен маған бүйткен жоқсың, сен неге мамаңның сөзін сөйлейсің? Сен неге мені қорғамайсың? Маған ешкім көңіл бөлмей жатыр.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Яғни, вибрация төмендей бастайд, төмендей бастайд. Талап ету деген нәрсе, ожидание ия, ожидание. Мен күйеуімнен мынаны күтемін, мен анамнан махаббат күтемін, мен құрбымнан мені түсінгенін күтемін, мен енемнен маған көмектескенін күтемін. Кім нені күтед, кім сіз, кімнен нені күтіп жүрсіз. Адамнан көп нәрсені күту, үнемі бізді жеңіліс, жеңілеміз, Бір нәрсені күтсек жеңілеміз. Тіпті бір адамнан сіз от и до қызмет қылып, қандай керемет жақсы адам болса да, если біз оны ожиданиямен, бірдеңені талап ете беретін, ете беретін, ете беретін босақ, о адамның бізге деген ойы, ниеті өзгеріп кетед, өкінішке орай. Яғни, басқа адам бірдеңені талап ету, күту, сол адамнан, ол неге алып келеді? Сол адамның, сол адамның көз-қарасын өзгертіп жіберед.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Егер сіз ешштеңке күтпеуді үйреніп алсаңыз, қаншада келед, қалай қарайд. Біз мынадан қорқамыз, мен одан ештеңке күтпесем, ештеңке айтпасам ол құтырып, басыма шығып кетпей ма деген. Әрине көп психологияда бар, мынаны айту керексің еркекке, түсіндіру керек, оны бүйту керек сүйту керек деп айтып жатад ия? Ал былай қарасаң, бірақ енді, эқм-эқм, қанша өзімнің практикамда байқап жүрмін, еркекке көп талап қойған сайын, оның еркіндігі шектелген сайын, еркек сол еркіндіктен шыққысы келіп тұрады екен. Яғни бізді, нәпсімізді қатты сындырат. Енді бұл тақырып, жаулы болған тақырып, негізі өте көп айтылып жататын тақырып, барлықтарыңыз бұны жақсы білесіздер деп ойлаймын.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Жалпы бір нәрсені біліңіздер, мақсаттарды жазғаннан кейін, бұл мақсаттарға байланысты негізі мына нәрсені білу керек. Біз кей кезде тойға барамыз да, жүз мың теңге береміз деп шешеміз. Егер сіз жүз мың теңге береміз деп шешкеннен кейін, ниеттен кейін, сол жүз мың теңгені Аллах тағала өзі ыңғайлап қояд сізге. Бірақ біз ыңғайланып, жаңағы ақша Аллах сол адамның несібесін сіз арқылы берііп, сізге беретін мүмкіндікті беріп қойған кезінде, сіз тойға келесіз. Сосын айтасыз, өй мен немнеге мынау он екінші орындыққа отырғызып қойған, құрсын болды, мен немнеге берем оған жүз мың теңгені, елу мың бере салам деп.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Ал сіздің миыңыздағы, сіздің кошелегіңіздегі, ризығыңыздағы жүз мың теңге уже бөлініп қойған еді да, уже оған бару керек еді. Біз осы берем деп, бермей қалған сумманы екі еселеп, үш еселеп басқа жақтан жоғалтамыз. Сондықтар біреуге бірдеме берем дедіңіз ба, не берем дедіңіз, айтқан уәдеңізде тұрыңыз. Біреуге бір нәрсе берем деп, өзінің уәдесінде тгра алмай қалған адамда расход, шығын өте-өте көп болады. Түсінікті, ия? Мхм, одан кейін ақшаға байланысты. Ақшаны алып атқан кезде бәріміз қуанамыз конечно, бірақ алған кезде аз сияқты боп көрінед, жұмсаған сайын азайып атыр, азайып атыр, азайып атыр. Ой, ой көп нәрсені басқарады. Егер ақша туралы ойыңыз жаман болатыр болса, ақшаға байланысты жаман оқиға көп келед, ақша жетпиді, проблема, ұрыс-керіс, реніш бола беред. Ақшаға, ақша туралы ойыңыз қандай болса, сосын ақшаңыз тура солай. Егер менің ақшам молынан, берекелі дитін болсаңыз, және де жұмсаған сайын, Аллаға шүкір ақшам бар, Аллаға шүкір ақшам бар. Жұмсаған сайын, жұмсаған кезде, ақшаны жұмсапатқан кезде, біздің жүрегіміз жаман боп тұрад негізі.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Не үшін? Көп жұмсапатқан сияқтымыз, ақша азайыпатқан сияқты. Ақша су боп, ағып атқан сияқты, ия? Ақшаны жұмсап жатқан кезде, магазинде алған кезде, миыңыз қатты қарсыласатын техникамен. Мен өзімде бұл өте қарсыласқан, жұмсапатқан кезде біз көөөп ақша кетіпатқан сияқты. Ақша өмірі жиналмайд, шығын деген көп, құдай-ай жетпей қойды ғой, жетпей қойды ғой, деген сайын, ақша жеткізбей қояд. Сондықтан да, ақша бәріне жетед, ақшаны жұмсап жатқан кездегі, ойыңыз өте маңызды. Өйткені, біз күн сайын ақша жұмсаймыз, яғни біз күн сайын жаман ойлаймыз. Сондықтан, күн сайын жұмсаған сайын, өзіңізді қинап, нәпсіңізді сындырып, қандай программа бересіз? Ақша бәәріне жетед, Аллаға шүкір ақшам көп деген сөзді жаттап алыңыз, ақша бәәріне жетед, Аллаға шүкір ақшам көп. Ақшаны жұмсаған сайын, алған сайын, біреуге берген сайын, осы сөзді үздіксіз-үздіксіз қайталап айта беріңіздер.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Таусылып қалады деген қорқыныш бар, ақшам болмаса да бар, бар дейсіздер ия, бар дейміз. Өйткені, ақшам жоқ болған соң, жоқ деп айтып алатынмын деп ойламаңыздар. Сіз ақша жоқ-жоқ деп ойлай берген сайын ақшаңыз жоғалып жатыр, түсінесіздер ма? Ақша жоқ деген сайын, ол жоғала беред. Сондықтан, біз, ми білмейд, ми сіздің кошелегіңізде ақшаның бар жоғын білмейд. Миға сіз бересіз, тәәк, менің қаз ана жерде екі жүз он мың теңгем бар дейсіз дә, ми соған сенед те, со екі жүз он мың теңгеге настрой ұстап жіберед, ми, ми білмейд. Сондықтан миға айтамыз. Сізде білмейсіз ақшаның, қанша ақшаңыздың бар жоқ екенін ия? Сіз ну енді, сіз точно білесіз қанша ақшаңыздың жоқ екенін, бірақ ми білмейд. Сондықтан миға айтамыз, менде бір миллион теңге баар дейсіз да, бір миллион теңге баар дейсіз. Осы айтқан өтірікке миды сендіресіз.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Мен өте бай адаммын дейсіз, миыңыз түсінбейд, қандай байлық? Бұның көк тиын ақшасы жоқ еді ғой дид та. Менің ақшам өте көп, қазір жан-жақтан келіпатыр ақша, қайдан кепатқанын білмейм, ақша келіпатыр. Ақша жұмсалып атқанда миыңыз қиналыып кетед, өләәә, мынау продукты қымбат боп кетіпті ғой, ақша деген су құсап кетіпатыр ғой, ми қиналыып тұрад, сол миды алдаңыз. Аллаға шүкір, ақша деген өте көп, ақша бәріне жетіп жатыр, құдайға шүкір, баймын. Миды үйретіңіз, ми біртіндеп-біртіндеп, біртіндеп. Көк тиын ақшаңыз жоқ болса да, мен бааймын деген ощущение беред сізге, состояниені беред. Бізге состояниені ми беред, ми.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сондықтан, миға осы ақпаратқа ми қалай сенед, бітті. Просто наслаждайтесь, ми қажетті сумманы әкеле беред. Мысалы, мен күйеуімнен өте қатты внимание күтемін, деген әйелдер қауымы. Ухх, терең демаламыз, терең демаламыз, мен күйеуімнен өте қатты внимание күткен кезде, менің жасым қаншада болады дейміз. Екі жаспен, он екі жастың арасындағы бір цифра миымызға келед. Күйеуімнен өтее қатты внимание күткен кезде, менің жасым қаншада? Екі мен он екі жас, алты жас, хорошо. Алты жасар Айнұр, алты жасар Айнұр кімнің вниманиесін күтіп тұр? Кімнің вниманиесіне мұқтаж, оппа, анасының. Теперь, анасынан, енесінен, не күтіп жүрген, хоть кімнен не күтсеңізде, бірінші кезекте сол өзіңіздің бала кезіңіздегі бейнеңізді көз алдыңызға елестетесіз, айтасыз. Саған керекті вниманиені енді мен берем. Ана енем көмектеспейд, шаршап кеттім деген кішкентай, ол кішкентай қыздың состояниесі. Кішкентай өзіңіздің түріңізге елестетіп айтасыз, саған енді мен көмектесем.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Мен саған шабыт берем, мен сені қуантам. Мен көмектесем, енді сенде мен бармын, күйеуім тастап кетеді дейтін қорқып жүрген әйелдер, кішкентай кезіңізді елестетесіз, айтасыз. Мен сені ешқашан тастамайм, сондықтан мен тұрғанда, мені біреу тастап кетед деп қорықпа, мен сенің қасыңдамын. Түсінікті ма? Түсінікті ия? Мхм, одан кейін қыздар, мен ренжи беремін, мен кекшілмін, өзіме ұнамаймын, өзім бұндаймын, өзім сондаймын, мен өзімді жек көрем деген сөз ғой. Мен өзімді мүлде қабылдай алмаймын, жаңа бір қыз айтып жүр ғой, жұмыс таппай жүрмін, істемеген жұмысым жоқ. Істемеген жұмысым жоқ дид.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Еркек боп кеткен да, өзін, өзін аямайд, анда да салад, отқа да, суға да салад. Өйткені, балалық махаббат, балалық бір ықыласқа, жылулыққа мұқтаждық сезілед да, істемегем жұмысым жоқ. Жаным менің, сен шаршадың ғой, демалшы, деп айтатын адам жоқ та оған. Сондықтан осы нәрсе, өзіңізге өзіңіз айтыңыз. Жаным менің, сен шаршаған шығарсың, енді сен демал, енді сенің қасыңда мен бармын, мен саған көмектесем, мен сені жақсы көрем, саған мен сияқты ешкім қамқор бола алмайд. Ешкім сені мен сияқты жақсы көре алмайд, олай болса, мен сені тастамайм, ал мен сені тастамайтын болсам, сені басқалардың да тастауы мүмкін емес. Яғни сенің жалғыздық көруің мүмкін емес.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Түсінікті ғой, ия? Осындай терапиялық жұмыстарды, жұмыстарды үнемі жасап жүргендеріңіз дұ-рыс. Мхм, енді қараңыздар. “Айқайламай, өзімді ұстап жүрмін, жиырма сегіз күнде жүрмін, балаларыма айқайлай алмай жатырмын, ұрысқым келед, ұрыспаймын”деген кісілер, қатты айқайлаған келген кезде, қолыңызға мынандай бір дүниені алып, бүйтіп, шығарсаңыз болад. Ашуды бүйтіп шығаруға болад, немесе салфетканы алып жыртып-жыртып, жытып-жытып тастауға болад. И бір стақан су ішесіз, сразу ашу шығып кетед, ішке тұншықтыра беруге болмайд. Шығарамыз, ешкімге көрсетудің де қажеті жоқ. Міне жынданғанда міні шығады, міні қараңыз қандай күш, шығады, и лақтырамыз. Су ішеміз и ашу шығад.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			И басылад. Зачем адамға төгіп та оны, когда қағаз бар, салфетка бар. Вот, ертеңгі күнге настройларыңыз жақсы болсын. Алла тағала сізді сүйед, Алла сіздің бар жағдайыңызды жасап қойған. Сондықтан, бүкіл арман-мақсаттарды Алланың шексіз жомарт екен. Айтады ғой ия, жәннат сұрасаңдар ана ең Фердаус дитін, ең күшті жәннатты сұраңдар, деген сияқты, үй сұрағанда ең күштісін, көлік сұрағанда ең күштісін сұраймыз. Ең күштісін сұраймыз, одан кешегі бір күнгі ұрыс, қырық күнгі берекені алад дегенді әркім әр қалай түсініп жатыр.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Ұрыспай жүрмін, потому что мен ақшам болмай қалад демеймін. Жалпы ұрыс-керістен не үшін қашамыз? Байлық, бай болу үшін емес, ол кедей қылып қояды екен, сол үшін деген емес. Ұрыс-керістен адам қашады, энергиясын бойындағы ұстау үшін. Яғни біз, біз, аа біз, аа сабырлы болған сайын, жүрек тынышталған сайын, біздің өміріміздегі көп ұшқынып тұрған, ушығып тұрған дүниенің көпшілігі сабырлы бола бастайд. Спокойно шешіле бастайд, спокойно. Өткенде сценарий бұз деген сабақты кім естіді, естіген жоқ? Мысалы үшін, сіздің күйеуіңіз мас болып кетсе, келсе, сіз сценарий бойынша, “Ээй оңбаған, немене сен ішіп жүрсің?!” деуіміз керек та.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сценарийді бұзамыз, “Ішіп келдің ба? Мен айқайлағаннан түкте шықпайд, мен айқайлағаннан ол есін жиып алмайд, какая разница ішіп кеп тұр, все поздно. Зачем нервымды құртам? Мақұл, ішіп келді, жаным ұйықтап ал, как раз мен сериал көріп алайын, да, демалсын”. Немесе балаңыз екі алды, сценарий бойынша не істейсіз? “Оңбаған, иттің баласы, не істеп жатсың, ааа. Екі алдың бопты, жарайд. Мен айқайлағаннан ол екі беске айналып кетпейді, ниче страшного. Балам, екі алған деген жақсы емес, сондықтан не увлекайся екімен. Мен сені қабылдайм, екі алсаң да мен сені жақсы көріп тұрмын, болды”.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сценарийді бұзамыз. Енеміз көмектеспесе біз не істеу керекпіз? Ренжу керекпіз, жылау керекпіз. Енеміз тиіссе не істейміз? Оған сөз қайтарамыз, қайтара алмасақ жылаймыз, обязательно күйеуімізге шешесін жамандаймыз, сценарийді бұзамыз. Полный сценарийді бұзамыз, бүкіл сценарийді бұзған кезде. Мысал үшін қараңыз, сценарий қалай, әйел күйеуіне ренжиді, не үшін? Өйткені сенің шешең маған тиісті, сен мені қорғамадың дид, сосын еркек барад та күйеуіне айта бастайд, одан кейін ене мен келіннің арасында ұрыс-керіс басталады, бір-бірін жек көру басталад, бір-бірінен құтылғысы келеді.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Естественно енесі бақытсыз, әйел бақытсыз, еркек екі оттың ортасында жүред, сосын ішкісі келіп тұрады, ол шеккісі кеп тұрад, бірдеңе увлекаться етеді. Сөйтіп жүргенде әйел уже ене мына жақта қалған, енді күйеуіне тисе бастайд. Менің енем күн бермейатқан аздай, сен мына арақ ішіпатсың, енді бүйтіп жатсың, құрсын мен кетем. Ажырасу бұл кәдімгі сценарий да, бұл кәдімгі банальный, көрінген семьяда ажырасуда болыпатқан сценарий, немесе еркек әйелді ұрад, сосын сен мені ұрдың, болд.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сценарийді бұзамыз. Мысал үшін, еркек изменять етсе, жаңағы ұрыс-керіс шығарып сөйтсе, біз не істейміз? Сценарий бойынша кетіп қаламыз, мен кетем. Сценарийді бұзамыз, қаңғырды ма, жүрді ма, айтамыз. Өмір тамаша, күйеуімізге айтамыз, мен ешқайда кетпейм, бұл менің үйім, кеткің келе ма? Пожалуйста. Өзің очередің, сценарийді бұзамыз. Сценарий бойынша үйде ақша жоқ болса, біз қайғыру керекпіз. Сценарийді бұзамыз, сіз қайғырғаннан ақша көбейіп кетпейді, сіз қайғырғаннан біреу сізге ақша әкеп берейін деп тұрған жоқ. Сіз айқай шығарғаннан, айқай шығарғаннан, ешкім сізді байытайын деп тұрған жоқ. Өмір тамаша, ақша болмаса да денім сау, басым аман, сценарийді бұзамыз.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Любой ситуацияда сценарийді бұзып, өзіңіздің тып-тыныш, қалыпты жағдайын сақтап қалсаң. Мен айқайлаған, ойлаңыз, мен айқайлағаннан, ашуланғаннан не өзгеред деп ойлаңыз. Ештеңке өзгермей ма? А онда как, зачем мен жынданам? Мало того ақшам жоқ, мало того күйеуім қаңғырып жүр, еще мен жынданып денсаулығымды құртам да, зачем? Сценарийді бұзамыз. Яғни, әр сондай біздің ашуландыратын, біз жынданатын, қарғанып сіленетін, өмірден түңіліп кететін ситуацияларда, біз спокойный состояниемізді сақтап қалатын болсақ, сол проблеманы спокойно шеше аламыз. Ееең мощный, самый мощный, любой байлыққа жеткізетін, любой нәрсені өзгертетін үш техника.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Ол бірінші аффирмация, дұға немесе аффирмация біріншісі. Екіншісі, шүкіршілік немесе благодарность, рахмет айту техникасы, екеу. Үшіншісі, сценарийді бұзу. Осы үшеу үстіне жабысатын болсаңыздар, сіз алмайтын қамал болмайд, шетелде тұрам десеңіз, шетелде тұрасыз, тауда тұрам десеңіз, тауда, теңізде тұрам десеңіз, теңізде, разница жоқ. Любоой жетістікке жете аласыз. Біздің қазақ қоғамындағы, маған қаз танымал қыздар өте көп келед, әншілер келед. Ешқайсысы әлем дегенге беттемейді ғой, хотя хочешь әлем таныған әнші бол, бола аласың десең, ей қой әлем деп, беттемейт та.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Беттемейт, бірақ біздің балаларымыз уже әлемге кетіп қалад, не үшін? Өйткені біз кішкентай кезімізде бүкіл шекара жабық болды, мына тұрған Москваға бару арман болд. Сондықтан, біздің поколение, осы союздың поколениесі, ээ, біз көрген тәрбие, шетел деген біз үшін космос қой, басқа әлем, қазіргі балаларға ол олай емес. Кішкентай балаларды, мысал үшін, ертең цель кезінде айтатын болам, шетелге саяхаттау. Балалардың кішкентай кезінен жоқ дегенде, тіпті жағдайың болмаса хотя бы Өзбекстан болсын шығару керек, шекарадан шығу керек бала. Шетке шыққан бала, әлем менікі деп ойлай бастайд. Біз түк көрген жоқпыз ғой, біз отызға келіп Қытайды көріп келген, бірінші шетелге шыққанымыз Қытай болды, мысалы да.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Со сияқты, кішкентайынан әлемді көрсетуге тырысыңыздар. Әлемдік жұлдыздармен таныстыруға таныстырыңыздар, әлемді бағындырам деген адам бағындырад. Мына миына әлем сиған адамдар бар, мына миына отбасындағы екі адамды сиғыза алмай отқан адамдар бар. Сондықтан, мына ми деген бәріміздікі бірдей болғанымен, көлемі әртүрлі. Біреудің миына бір миллион теңге әреең сиып тұрса, біреу неге мен жүз-ақ миллион тауып жүрмін деп, маған күніге разборға келіп жүр. Түсінікті ма? Сондықтан, ақша қорқынышты емес. Ақша туралы ой қорқынышты.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Кекшіл, ең бала кезіңізді дышите, мен бала кезімде кімге кектендім дегенде көз алдыңызға фук етіп, сол адамның бейнесі келд. Сол адамға хат жазыңыз, түгөөл хатты жазыңыз. Сен оңбаған ұрдың, ұрыстың немесе не істедің, бәәрін жазасыз да, ееең соңына он рет: мен сені кешірдім, мен сені кешірдім, мен сені кешірдім деп жазасыз. И сол, кектеніп жүрген адамыңызға деген кек кеткенде, қазірде сіз ешкімге кексіз, сразу успокаиваться етіп қаласыз, сразу сізде расслабление болып қалады.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Көңіл-күйлеріңіздің бәрі жақсы деп ойлаймын, ұйықтайтын кезде визуализация жасап жүрсіздер деп ойлаймын, кешегі аффирмацияны білесіздер. Аа, бүгін ғана мен бір күшті, керемет бір дұғаны маған бір кісі бір дұға берді, сол дұғаны, салауатты берді. Бұл кісіні, бұл маған прямо ана кісі берді, соны сіздерге қазір аудиосын тыңдатып қояйын, тыңдаңыздар ия? Міні, ауырып жүрген адамдарға байланысты, жоқ а мына аудиосы естілмейді екен. Бұл, ыыы, Мекке Мединадағы Қағба тас бар ғой, сол Қағба тастың кілтін ұстап тұрған кісі, іі, бір салауатты, іі, біздің мына Амангельді, іі, ұстазға берген екен.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Осы дұғаны таң намаздан кейін, шам намаздан кейін жүз реттен айтып жүрсеңіз, барлық дұға тілектеріңіз қабыл болад деп айтқан екен. Осы дұ-, салауатты әлі ешкім білмейд менің ойымша, Қазақстанда көп жерден көрмегем, осы, қаз осы тікелей эфирдің астына осы салауатты қойып қоям. Намаз оқып жүргенде таң намаздан кейін жүз рет, шам намаздан кейін жүз рет айтсаңыздар болад. Ал енді намаз оқымайтын кісілер, бір күнде жүз рет жәй ғана айтып, дұға-тілек тілеп жүрсеңіздер болад. Салауат деген мощный, салауат сізді Аллаға жақындатад, салауат сіздың жүрегіңізді тазартад, салауат сіздің жолыңызды ашад, салауат сіздің дәрежеңізді көтеред, салауат сіздің ризығыңызды көбейтед.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Эт, бұл енді самый мощный, бұл энергетика Аллахпен тікелей байланыс деген, бұл ең күшті. Мысал үшін, сіз Президентті танитын болсаңыз, қалай сенімді боласыз, ал енді Аллахқа сізді жақындатад, Аллахпен байланысты күшейтетін салауатты мен бүгін сіздерге сыйлық ретінде беріп қоям. Осы посттың астына жазып қоятын боламын. Сондықтан, аа, молодцы, барлықтарыңызға сәттілік тілейм, бірақ мынандай кісілер де бар иә. Өте сабырлымын, ешкіммен ұрыспайм, бірақ түкте, көп ақшам жоқ. Мен мысал кеше момыын болғам, бірақ кедей болған деген сияқты. Олар бай боламыз деп мақсат та қоймаған, мақсат қойса, сабырлы, мақсатына тез-ақ жетіп қалад.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Ол ондай маған қайда деген, өйткені ол кісілердің, ол кездің адамдарына бай болу мүмкін емес деген миына сіңіп тастаған. Түсінесіздер, иә? Сондықтан, "сабырлы жетер мұратқа" дид қазақ айтқан. Сабырлы болып жүрсеңіздер, ұрспасаңыздар, тату-тәтті жүретін болсаңыздар, сіздер алмайтын қамал жоқ. Бәріміз, бір Аллахқа сенім артып, Аллаға деген сезіммен, махаббатпен құдай қаласа ертеңгі, әй он төрті күні мақсаттарымызды жазуға дайындалайық. Жангүл Боранбаева өте дұрыс керемет, әкем өмірде өткен кезінде ренішім бар ед, қалай кешіріп ақтап алуға болад? Әкетай мен сені кешірдім, кешірдім деп өте көп жазатын болсаңыз, жәйлап-жәйлап, жәйлап-жәйлап шығып кетеді ситуациялар. Сондықтан менімен бірге болғандарыңыз үшін рахмет, барлықтарыңызға қайырлы түн, тәтті ұйықтаңыздар.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Ассәләумәлейкум, қымбатты достар, көңіл күйлеріңіз қалай? Жалпы психология деген, ммм, бір тұңғиық терең дүние да, мұхит сияқты, мұхитты зерттей алмайтынымыз сияқты біз, адамның психикасында, адамның миының құрылымында зерттеп айта алмаймыз да, нақты, адам мынаған қабілетті, мынаған қабілетсіз деп біз ештеңке айта алмайды екенбіз негізінде, жалпы армандап жазған кезде, мм, оо орындалу мүмкіндігі жоғарылайды негізі. Енді, кхм, кхм, жалпы бүгінгі сабағымыз ымм, қаржылық ымм, қаржылық мәселеге байланысты болады, значит қарызға кіру, кредитке кіру, вообще, жалпы ақшаны неге көп таба алмаймын деген дүниеге байланысты.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Қараңыздар, ақшаны тапқан кезде, бәріміз қуанамыз, ақша тапқан кезде қуанамыз, бірақ егер біз ақшаны тапқан кезде қуанып, жұмсағанда да солай қуанатын болсақ, бізге ақша өте көп келеді. Мен гарантия беремін, ақша менің өзімде де боп қалады, өтірік айтпая қояйын, кейде бір нәрсені алғанда, өлә, неғып қымбат боп кетті деп, айтып қаламыз ия, немене бәле қымбат жеткізе алмай кеттім деп, ақша жетпей кетеді, реальна жетпей кетіп атады. Аа бірақ біз бір нәрсені білу керекпіз. Менің миым, менің ойым, менің жағдайымды сипаттайды, яғни, яғни не ойлап жүргендеріңізге мән беріңіздер, сіз жай ғана ойды ойлап отырған жоқсыз, сіз болашағыңыздың суретін салып, сценариін жазып жүрсіз.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сондықтан, бір нәрсені дәптерге жазып қойыңыз, егер сен ойыңды басқармасаң, ойың сені басқарады. Иә ой, ми деген сол өзі, ой мидан шығады ғой иә, егер сен миыңды басқарып үйренбесең, миың сені басқарады, түсінесіздер ма?! Яғни, егер сіздің миыңызда, мен кедеймін, ақша жетпейді, бәрі қымбат маған ондай қайда, деген ойлар өте көп болатын болса, сіз дәл қазір қаржылық кризиста жүрсіз. Яғни, аа яғни сіздің ақша туралы ойыңыз негативты болған сайын, сіз ақшаға байланысты проблемаларға өте көп ұрынасыз. Ақша жетпейді, қарызыңызды жаба алмайсыз, кредит жаба алмайсыз, адамдарға ақша берсеңіз ала алмай қаласыз.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Міне сондай, сондай дүниелер жұмыс жасап кетед. Іі, бір кеше бір жақсы әңгіме естідім, сіздерге насихат болсын, айта кетейін, қараңыздар, осы жерде нумерологияға, Сюцай, астрологияға сенетін кісілер бар ма? Мхм молодцы, айтыңыздаршы астрологияға, нумерологияға, Сюцай анау-мынау дегенге сенетін кісілер бар ма? Болған әңгімені естіп таң қалдым, осы үш-төрт күнде, бір құрбым айтты да, Ресейдің атақты, танымал нумеролог кісісі болған екен да, сол жыл сайын, жылдың басында расклад жасайды екен. Биыл сенің денежный потогың ашық болады үй аласың, машина аласың, бүкіл бизнесің өркендейді, немесе өркендемейді деген сияқты сондай расклад жасайды екен жаңағы, сондай прогноз жасап, сөйтіп бір кісіге сондай прогноз жасап беріпті, жыл сайын жасайды екен.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Содан бір кісіге жасапты, екі мың жиырма екінші жыл деп айтайық иә допустим, жасаған сөйтіп жыл аяқталған кезде, жаңағы жасаған кісі енді, келесі жылға жасатып алайын деп келген ғой, келесі жылға маған жасап беріңізші, былтырғы сіз қалай айттыңыз, жылым тура солай болды. Үй алдым, бизнесім тура сондай болды жаңағы көліктерім сатылмай қалды реально вот, қалай сіз айттыңыз тура солай болды депті да, енді маған келесі жылға прогноз жасап беріңіз деген ғой. Сөйтіп, анау жарайды жасап берейін деп, жасап атып қараса, жылын, туған жылын басқаша жазып... мен айттым енді туған жылың дұрыс емес, сіз басқаша жазып отырсыз деп, қалай депті да, менде компьютерда аты-жөніңіз, туған жылыңыз осылай жазылып тұр.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Неет, олай емес, сіз значит қателескенсіз, сол кезде нумеролог отырып қалған ғой. Оказывается оның өткен жылғы прогнозын, басқа жылмен, нумерологияны білесіз иә, туған айын, жылын, күнін есептеп прогноз жасап шығарады. Басқа жылмен, басқа санмен есептеген екен, ең қызығы, қалай есептеп берген, оның өмірі тура солай болған. Внимание, тура осыны түсінген кезде ана нумеролог, ешқандай да нумерологияның жұмыс жасамайтынын, тек қана адамдарды қай ақпаратқа сендірсең, сол ақпараттың жұмыс жасайтынын түсініп, сол күні нумерологияны қойып кетіпті.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Бұл шынымен болған оқиға. Қараңыздар, адам неге сенсе, сол нәрседен нәтиже көреді. Астрология да жұмыс жасайды, анау да, мұнау да мынау да жұмыс жасайды, бірақ енді қараңыздаршы, біз мысалы үшін, сіз президентті танисыз, президентті жақсы танисыз, естественно президентті жақсы танығасын, президент сізді жақсы көрет, сіздің отбасыңызбен жақсы араласып тұрады, одан кейін естественно сіз президенттің айналасындағы жаңағы, обылыстың әкімі бар, министрлікті білесіз ауданның әкімін де білесіз. Енді сіздің бір қатты мұқтаждық проблемаңыз туып қалды, мұқтаждық, сіз ауданның әкіміне барып, обылыстың әкіміне бармайсыз, тікелей президентке барасыз ғой. Тура сол сияқты, тура сол сияқты.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Астрология дегеніміз не, ай, жұлдызға қарап, болжам жасау ілімі, айға қарайды, жұлдызға қарайды, новолуния деп жазып жатыр ғой. Күнге қарайды, бүгін жұлдыз мынандай боп тұр екен, аа ай мынандай туыпты, бүгін ай толыпты, значит, арман орындалатын, қараңыздар, ай мен жұлдыз мықты ма, жоқ ай мен жұлдызды жаратқан құдірет мықты ма? Жаратушы мықты ма? Нумерологияның өзі, өзімен өзі сандар жұмыс жасамайды, оны есептеп отырған адамдар, нумерологтар. Сондықтан біз ойлануымыз керек, осыны жасап, есептеп отырған адамдар мықты ма, сол адамдардың басындағы жаратушы мықты ма? Кішкене логика болу керек та бізде.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Біз нумерология туралы кітап шықса, тым тамтығымыз қалмай аламыз, астрология, гороскопты тым тамтығымыз оқимыз, бәріміздің үйімізде Құран бар оқисыздар ма? Ашпаймыз, шаң-шаң боп тұра берет, біздің үйіміздегі құран кітәп, үйдегі бір, үйдегі бір сувенир ғой, сувенир. Үйде құран кітәп тұрсыншы дейт та, тұрғанымен құран кітәп сізді қорғамайды, оның түк қасиеті жоқ, құранның қасиеті ішіндегі жазылғанында, ішінде оның нумерология да, астрологияда, пастрологияда, психологияда бәрі бар. Бүкіл инструкция жазылған. Өкінішке орай, біз осыған амал қылмаймыз. Сол құранның ішінде Аллахым, мысалы үшін мен мына кофтаны сатып алсам например, айтады, мына кофта мақтадан жасалынған, кітабында жазылып тұр.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Өзінің, бұны мынанша градус ыстықта жууға болмайды, егер сіз мынаны, ммм мынандай үтіктейтін болсаңыз, былай жуып кептіретін болсаңыз, мұнауыңыз ұзаққа шыдайды, бұны сіз ұзаққа кие аласыз примерна да, тура сол сияқты, бұны кім жазады оны, айдаладағы біреу жаза алмайды ғой. Луи Витонның тіккен кофтасын Шанель жаза алмайды, оны кім мынаны тігіп жасады, сол ғана жасайды. Мені жаратқан Алла Тағала менің бүкіл инструкциямды құранда жазып қойды да, ата-анаңа қарап туф деме деп айтып қойды да, байығың келсе садақа бер деді да, байығың кесе мына дұғаны оқы деді да, немесе туған туыстарыңмен қарым-қатынастарды жаса деді.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Ал пайғамбарымыз салауат айтып, бүкіл инструкцияны беріп қойды да, бірақ біз ол техникаларды жасамаймыз, бізге нумерология более мощнее да, бізге астрология более мощнее, бізге фэн-шуй оған қарағанда намного құдіретті сияқты. Бұл мына жер шарының ішіндегі адамдардың ойлап тауып атқандарына жүгіріп жүрміз да, жер шарының төбесінен қарап тұрған құдырет бар емес па, почему соған жүгірмеске. Аллах айтады, сұраңдар жауап берем дейд да, бәтіңкеге бау керек болса, менен сұра, мен берем дейт да. Ал біз отырмыз, мен бес миллионды қалай тапсам болады, бес миллионды қалай тапсам болады, сұра, берем деп тұр, сұрасаң береді.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Енді қараңыздар, кхм, кхм ақшаға байланысты, ақшаға байланысты, мен бүкіл техникаларды жасаған кезде, біздің исламға қаншалықты сай келет, үйткені мен білем, Алла бермеген дүниені, адам бере алмайтынын білем, Алла жасамағанды техника қалай, ешқандай техника жасай алмайт, техника не помогает, если Аллах қаламаса. Техника дегеніміз не? Техника дегеніміз миды үйрету, миды үйрету, біз неге үйретеміз? Позитивті ойлауға, позитивті өмір сүруге үйретеміз. Мида жеңілдік пайда болады.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Мида жеңілдік қай кезде пайда болады, егер мен ақша табуым керек, егер мен байығым керек дейтін болсақ, бүкіл жауапкершілікті өзімнің иығыма арқалайтын болсам, менің миым шаршайт, не істерімді білмей кетем, мен істей алмайм, жеткізе алмайм, үлгере алмаймын, түкте істеп шамам келмей қалад, ал егер мен Аллахқа тәуекел ететін болсам, Аллахқа тапсыратын болсам, уффф деймін болды, Аллах өзі істейді, мен рахаттанам, рахаттанып шәй ішем, рахаттанып өмір сүрем. Мен әрине, ақша табу, бүгінгі тақырыптың аты қаржылық сабақ иә, қаржылық тәуелсіздік то есть, қалаған ақшамызды табу үшін не істесем болат дегенге, мысалы, мен айтсам болат ммм, Аллах берсе ғана табасың, бермесе таппайсың деп сабақты аяқтай салсам да болат ия, бірақ Аллах беретіндей потокқа кіруіміз үшін не істеуіміз керек деген сұрақты әрине сіздер қойғыларыңыз келіп отыр.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Бірінші, бір нәрсені білу керек, қазақтың, мен осыны өөте көп айтқан сөзім бар, қазақтың керемет сөзі бар, "бір күнгі ұрыс, қырық күнгі берекені алып кетед" деді, иә атам қазақ айтып қойды. Қазақтың психологиясына жететін психология жоқ, мен қазір кімді Луиза Хэйды да оқып жүрмін, ананы да оқим, мынаны да оқим, бәрін оқып, оқып келгенде, қазақтың жәй ғана, бір ақ ауыз сөзбен айта салған, мақалдай салған сөзін, басқалар кітап қып шығарған ғой. Қазақ айтқан: “Жақсы сөз, жарым ырыс” дей салған.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Болды да, бірақ ауыз сөзін жұрттар кітәп қылып, ол кітәпті бестселлер қылып, бүкіл әлемге танытып, кәдімгі легенда болып жатыр да, қазақтың әйелдері сиыр сауып отырып, бір ауыз сөзбен айта салған. "Жақсы сөз, жарым ырыс" дей салғанда, болды. Енді қараңыздар, кхм кхм, "бір күнгі ұрыс, қырық күнгі берекені алады" дейт, егер адамның үйінде ұрыс-керіс өте көп болатын болса, ол үйде ақша болмайды. Каждый ұрсысып жатқан кезде, ойлап тұрыңыз, сіздің үйден уже ақша азайып атыр, болды, бітті ол. Ұрыс-керіс өте көп болған кезде, адамның, адамның интуициясы жұмыс жасамайды, интуитивно адам білмейт, бұндай кезде адам не істейд, пирамидаға кіреді, біреуге беріп қойып ақша ала алмайды, проблемаға кіре беретін болады.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Үйткені, интуициясы жұмыс жасамайды, мысалы үшін, құдай сездіреді ғой, мәәә, мен сезіп едім осындай болатынын деп айтамыз ғой, айтамыз, ішім сезіп еді деп айтамыз ба, айтамыз. Яғни, біз қай жерден ақша болатынын да, болмайтынын да адам сезет негізі, қай кезде сезбейді, адам көп ұрсысатын болса, көп ренжіп жылайтын болса, ол ештеңке сезбейт, оның интуициясы жабылып қалат, жауып тастайт, перде боп қалат. Сондықтан да, сондықтан біз не істейміз, ең бірінші кезекте ұрыс-керісті тоқтатуымыз керек. Ұрыс-керіс байлыққа, мм байлықтың жолын жабатын төте, жаңағы, төтелеп жауып тыстайтын бөгеттің көкесі сонда.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Күн сайын ұйықтайтын кезде, бұны техника ғып жазып алсаңыздар болады. Күн сайын ұйықтайтын кезде, күн сайын, он ситуацияны, осыны жасамай ұйықтамайтын болсаңыз, айына максимум алпыс, тоқсан күн, минимум отыз, алпыс күннің аралығында, сіздің өміріңізде страшный денежный поток болат. Бұл не? Бұл кәдімгі шүкіршілік, яғни Аллах тағала айтқан, шүкіршілік етсеңдер арттырамын дейт ия, благодарность. Сіз битесіз, біз бәріміз қазір, өміріміздегі жақсылықтарды көре алмай жүрміз, миллион рет сен айт, миллион психолог, миллион жағыңнан келіп, сенің ең басты байлығың балаң деп айтса да, қойш ол баладан, балаға памперс тауып бере алмай отырсақ, оның несі байлық деп ойлап отырсыздар иә. Ол өтірік емес, ешқайсымыз байлық, баланы байлық деп қабылдамаймыз.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Біз қай кезде баланы байлық деп қабылдаймыз, сол бала ауырып қалса, немесе біреудің баладан қиналып жүргенін көрсек қана, әйтпесе біз ешқайсымыз баланы байлық деп бағалап атқан жоқпыз. Кеше бір әйел айтат, случайно көтеріп қалыппын, мне плохо, настроениям жоқ дейт та, сол көтеріп қаппын деп, со кәдімгі ауру жұқтырып аппын деп айтып тұр да, все, я не хочу принимать мына баланы, я не принимаю мына ребенка деп тұр. Воот, ну енді ол балаға берілет, қанмен, жанмен, энергиямен ол уже беріледі көп нәрсе беріліп қояды. Енді қараңыздар, кхм кхм күн сайын ұйықтайтын кезде, өзіңізге сұрақ қойыңыз. Бүгін мені бақытты қылған қандай он оқиға болды?
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Все, егер сіз күнде осыны жасайтын болсаңыз, сіз ұйқыға, ұйқыға спокойный тонмен ұйқыға кетесіз, үйткені сіз шүкіршіліктен ойлағаның анау болды, мынау болды, бүгін ана кластасымды көріп қалдым, бүгін инстадан ана кім хат жазыпты, мм жақсы комментарий жазыпты, оған да шүкір. Бүгін айлық түсті, оған да шүкір, немесе бүгін ана кім үйге шакалат алып келіпті, оған да шүкір, яғни осындай, осындай, осындай күнде мені бақытты ететін он оқиға деп, он шүкіршілікті просто оймен, сөзбен айтып, айтысатын болсаңыз, жүрегіңіз тып-тыныш боп қалат, жүрегіңіз тып-тыныш боп қалат, түсіндіңіз бе?
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Яғни, бір күн, екі күн, үш күн айтқанда, сіздің миыңызда ең бірінші спокойствие пайда бола бастайды. Естеріңізде болсын, спокойный мозг, спокойный мозг, ол миллиардер бола алады. Спокойный мозг, кез келген кампанияның басшылығына жеткізеді сізді, спокойный мозг, кез келген атаққа да жеткізе алады тып-тыныш. Ал енді не істим, не істим, қалай істим, мына ми деген неспокойный, беспокойный, у-шу, миың ашып тұр, мәә миым қатып кетті, не істесем болады, миым қатып кетті, күйеуге тигім кеп тұр, миым қатып кетті, миы қатып жүрген адамдарда энергия нөл болады.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Олар шаршап жүреді, оларда әлсіз болады, оған ешкім жақындағысы келмейді, мәә сен демалш, демалш дейд оны, содан қонаққа келмей-ақ қойса екен деп тұрат та мысалы примерно. От сол сияқты спокойный мозг, бұл өте бір маңызды нәрсе, мозг спокойный болған сайын, адам в потоке болады. Мозгты успакаивает шүкіршілік, благодарность, мен өмірімде осы, осы, осы, осы оқиғаларға ризамын. Осы, осы оқиғаларды қабылдадым деген кезде, менің миымда, тыныштық пайда болады. И это, есть успокоение. Қараңыз, біздің балалық кездегі, өте мұқият тыңдаңыздар, сырттан келген дауыс бар, іштен шығатын дауыс бар. Мысалы сырттан келген дауыс айтад саған.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Мәә, сен мықты істейсің, сенің қолыңнан бәрі келеді десе, ішіңнен қандай дауыс шығат? Ой қой, менің қолымнан келмейді ол, ой қой, тыныш жүрейін дейт иә, немесе сырттан келет те ой қой, сен істей алмайсың десе, ішіңнен шығатын өзіңнің үнің бар, ол не дейт? Жоқ, мен мұны істейм деп тұрат. Енді қараңыздар, сыртқы дауыс дегеніміз не, ішкі дауыс дегеніміз не? Сыртқы дауыс дегеніміз, сырттағы адамдардың, қоғамның, социумның, отбасымыздың, әулетіміздің бізге айтқан сөздері. Енді қараңыздар, қараңыздар, мынаны қараңыздар, біздің ата-анамыздың, немесе бізді асырап баққан адамдардың, біздің айналамыздағы адамдардың сыртқы дауыстары біз өсе келе, біздің ішкі дауысымызға айналып кетеді.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Бала кезімізде бізді, қолыңнан келмейт тыныш жүр, қолыңнан келмейт тыныш жүр, ақша өмірі жетпейді, ақша өмірі жетпейді деп,естідік, естідік сыртқы, өсе келе, өсе келе мен осы бизнесті жасасам бола ма деп, біреу айтат осы бизнесті жаса дегенде, сіздің ішкі үніңіз, ақша өмірі жетпейді, қолыңнан ештеңке келмейді тыныш жүр деген дауыстар көтеріліп тұрады. Бала кезімізде сырттан естіген дауыстар, өсе келе біздің ішкі үнімізге айналып кетеді. Не үшін марафон жүзде-жүз көмектеспейді, өйткені адамдардың ішкі үндері әртүрлі, егер менің айтқан сөздеріме сіздің ішкі үніңіз, мен осыны жасайм, осы менің қолымнан келеді, менің бай болуға қабілетім бар, менің бақытты болуға толық мүмкіндігім бар, мен лайықтымын дейтін болсаңыз, ішкі үніңіз солай тұрса, болды, ол марафонсыз-ақ, сіз жаңа бизнес жасап-ақ кете бересіз негізінде да.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сондықтан, қараңыздар, егер сіз, бала кезіңізде жоқшылықты көп көрсеңіз, қиындық көп көрсеңіз, сізді ата-апаңыз баққан болса, немесе біреу ақша ұрлап, таяқ жеген болсаңыз, немесе осындай сияқты тағы да бір, тағы да бір проблемаларға мен жаңағы ақшаға байланысты көп қиындықтар көрген болсаңыз, жоқшылық көрген болсаңыз, и я незнаю әртүрлі жағдай болады иә, әртүрлі сізді ішкі үніңіз, ішкі үніңіз сіздің бай болатыныңызға, бақытты болатыныңызға мүлде сенбей тұрса не істейсіз? Олай болатын болса, олай болатын болса, біз не істейміз, біз сол ішкі үнді, ішкі үнді жөндеуіміз керек, қалай жөндейміз? Менің ішкі үнім айтады, қырық жыл солай айтты, менің ішкі үнім, қырық жыл айтты, қайдағы байлық деді, қайдағы байлық деді.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Айтыскер ақындықтан басқа қолыңнан түк келмейді, осы айтыстан тапқан ақшаңа қанағат қыл, Айнұр деді. Қырық жыл бойы менің ішкі үнім, осы нәрсені маған айтып келді. Мен өмірбақи небір бизнес жасағаным жоқ, басқа жасағам жоқ, бүкіл табысым айтыстан болды, плюс тойларға шығып арнау айтып және қыз ұзатып жүрдім, болды. Басқа табыс көзін көрген жоқпын, ал тойда жүрген, айтыста жүрген адамның мен қатты бай болғанын өмірімде көрмегем, значит, бұл салада жүріп мен бай болу мүмкін емес, значит менің пешенеме осы жазылған, нормально қанағат деп мен жүре бердім. Қырық жыл осылай жүрдім, менің қолымнан бизнес келмейді, менің бай болуым мүмкін емес, деген ішкі үнімді мен қалай өзгерттім, тура осыны сіздерге айтамын.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Ең бірінші, менің ішкі үнімді сыртқы адамдар менің құлағыма кіргізіп, ішіме тығып жіберген да, түпсанама, түйсігіме тығып тыстаған, сол түйсігім маған осыны айтып тұрат. Жолама, тыныш, тыныш жүр, неғыласың, ұят емес пе, домбырасын, сені бәрі үкілі бөрікпен таниды, айтыскер ақынсың, ұят емес па, не істеп жүрсің деген ішкі үнім, мммм бұл деген ішкім де, бай болса, елдің бәрі бай боп кетпей ма?
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сен кімді өзгертем деп жүрсің? Өзіңнің өмірің мынау деген сияқты ішкі үнімді мен қалай өзгерттім, қолыңнан түк келмейд Айнұр дегенде, ең бірінші, мен осы сөзді өмірбақи естіп келдім. Өмірбақи мен апамның: "мені сат одан да, мені сат" деген сөзін ғана еститінмін. Мен апамды тәте деп атайтынмын. Тәте, мен осындай алам десем, мені сатып ал, мені сатып ал дейтін, бірдеңе болса, почему то со кісінің сүйікті сөзі болатын, мені сатып ал деген. Сондықтан бір нәрсені қадағалап айтайық, қандай кедей болып туылсаңыз да, сіздің сказочно бай болам десеңіз де мүмкіндігіңіз бар.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Алла тағала сізге келгенде мынау жетет демейді, сіз өзіңіз айтасыз, маған осы жетет деп, Алла осы саған жетет демейд, қанша қалайсыз, сонша берет. Енді қараңыздар, мен өзімнің ішкі үнімді қалай өзгерттім, бірінші, мен айттым, менің мына ішімдегі қорқыныш қайдан пайда болды, ооо, айналамдағы әпкем бар, анам бар, шешем бар, тыныш жүр, тыныш жүр, сенің қолыңнан келмейді, жаңағы одан кейін бүкіл қоғам, бүкіл қазақ елі маған не деп бастады, "әй сен айтыскер ақын емессің бе, мен сені айтыскер ақын ретінде жақсы көрем, мына түріңіз ұнамайт" деп айтты да. Осы нәрсені қоғам менің миыма кіргізді, бұл менің ішкі үніме айналды.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Мен өзіммен өзім отырдым да айттым: “Айнұр, саған қандай өмір ұнаса, сондай өмірді сүруге сенің қахың бар.” дедім, бірінші. Екінші өзіме айттым: “Айнұр, Айнұр. Айнұр, егер айтыстан шаршасаң, демалуыңа болад.” А мен оған дейін ойладым, шаршасам да, мен айтыстан кетпейм, өйткені басқа күн көріс көзі менде жоқ деп ойладым. Сосын өзіме айттым: “Айнұр, айтыстан шаршасаң, демалуыңа болад.” Өзіме рұқсат бердім, өзіме рұқсат бердім. Бұл екінші, үшінші, үшінші. Менің, байлар деген бөлек әлем, біз ана ыы, нестейтін едік қой, магазинге барса “Мәә, мынау байлар жүретін жер екен ғо, байлар киетін киім ғоой, мәә мынау байлардың тамақ ішетін жері ғоой” деп.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Мынау байлардың мінетін машина ғой, байлар киед бұндайды. Бір байлар деген, басқа бір, негрлер немесе қытайлар деген сияқты қып айтамыз да. Біз үшін, біз үшін баай деген нәрсе, бөөлек, бөтен, жааат естілетін еді ғой, жаат та. Ей қой, ол жерде ылғи байлар болад, құрсын мен бармай-ақ қоям, біз сияқты қарапайым адамдар деп қаламыз. Біз өзімізді бай болғымыз келед мына жағымызбен, ішкі үніміз, байлық саған қайдааа деп тұрад та. Ей, бір жеріңе қараа деп тұрад, ішкі үніміз айтад. Сол ішкі үнді сіңіп тастаған ғой.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сондықтан сіздің ішкі үніңіз байлық саған қайдааа десе, сенің қолыңнан келмид деген кезде, сіз дауыстап, ішкі үніңізбен тайталасқа шыға аласыз. Қолыңнан келмид, смело қолымнан бәрі келед. Мен бай болуға лайықтымын, мен жолы болғыш миллионермын, мен жолы болғыш миллионермын, Алла мені сүйед, Алла менің бар жағдайымды жасап қойған. Мен қабілеттімін, маған ешкім ақша табуға қабілеттісің, өөмірімде бір адам айтып көрмеген, бірде. Өөөте қабілеттісің Айнұр, керемет айтыскер ақынсың, кереметсің, сөзге шешенсің деп айтты. Бірақ, бірде-бір адам сені қолыңнан ақша табу келед демеген. Айтпаған, өйткені не үшін?
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сен айтыскер ақынсың, халықтың сүйіктісің, ал халықтың сүйіктілері қайыршы болу керек та. Вот в чем проблема. И мен айттым, мен бай болам, халық мені жек көруі мүмкін, бірақ мен арқылы қарапайым адамның да бай бола алатынына сенетін болад. Қанша адамды өзіммен ілестірем. Егер мен қайыршы боп жүре беретін болсам, айтыскер ақын Айнұр апайымыздай болуым керек деген қыздар да, мен сияқты, көрінген демеуші, қай демеуші қанша төлейді, қай тойға барсақ қанша төлейд деп байларды мақтап, ақша табатын болад. Сондықтан, маған көп нәрсе байланысты болып тұр, мен сабақ берем, сабақ сатам деген ойым болған жоқ.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Бүкіл халыққа осы нәрсені айтам деген ойым болған жоқ, мен өз ойымды ғана өзгерткім келді. Аллах тағала мені осы жолға алып келді, бүкіл кітаптардың барын оқыдым, әлемдік кітаптарды бестселлер, анау-мынау дегеннің бәрін оқыдым, оқыдым, оқыдым. Сосын айттым, мынаны қазақ қоғамы білу керек дедім, ол жерде ақша табуға болатын миымда да жоқ менің вообще. Просто тікелей эфирді, көріп, қосып отырып, просто махаббатпен айтып жүрдім білетінімді, болды.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Халық өзі айтты маған, осыны сабақ қылып, бізге сабақ беріңізші, маған үйретіңізші осылай өзгеруді, ойды өзгертуді үйретіңізші деп адамдар жаза бастад. Сосын, үлкен кісілер айта бастад, сен неғып азаннан кешке шейін тегіннен-тегін сайрап отырасың, шаршамайсың ба? Мен айтам шаршамайм, мен раахаттанып айтып жүрмін оның бәрін. Өзіме жаңалық болды осының бәрі. Сондықтан, ішкі үнімізді қалай өзгертеміз, өзімізге өзіміз инсу.. информацияны береміз. Өзімізге өзіміз установка береміз, егер сіз қаз депрессияда жүрген босаңыз, сізді еешкім депрессиядан шығармайд, депрессия ұнай ма? Пожалуйста, демалыңыз, депрессияда жата беріңіз. Кедейшілік ұнай ма?
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Пожалуйста, жата беріңіз, кредит ипотекаңызды төлеп, жүре беріңіз, пожалуйста, никто вам не мешает, өзіңіздің таңдауыңыз, пожалуйста. Ал егер бай болғыңыз келе ма? Бірақ нәрсені айтам, қолыңыздан келед. Не істейсіз? Ішкі үніңізді, ішкі үніңізді, тың-да-ма-ңыз. Сыртқы үнді де тыңдамаңыз. Енді не істейсіз? Өзіңіздің ішкі түйсіңізге ақпаратты сііз беріңіз, неге айдаладағы бір адам сенің қолыңнан келед деп айту керек? Сіздің қолыңыздан не келетінін сіз ғана білесіз. Неге оны көрші айту керек? Неге оны құдағи айтады? Неге сіз мамаңыз, папаңыз айтады?
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сіздің мамаңыз, папаңыз кеңес одағынан келе жатқан, қиындықты көрген, бір айлыққа қараған адам, ол байлық дегенді өмірі көрмеген адам, конечно ол сіздің бай болатыныңызға сенбейд. Апаңыз, атаңыз тем более сіздің бай болғаныңызды қаламайд, не үшін? Сіздің апаңыз, атаңыздың поколениесіндегі байлардың бәрі атылып, қашып, быц бытшыт боп, бәрін қудалаған. Олар байлық десе дірілдеп қорқады, ойбааай тыныш жүр, керек емес, көзге түсіп қаласың, артыңа түсіп алад дид. Байлық деген мен, мен. Жолы болғыш миллионермын, жолым ашық миллионермын. Менің табысым адал, табысым өте көп, жүрегім тыныш, жолым ашық.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Осы установкаға миды сендіреміз. Ми сенген кезде, бұл ақпарат денеңізге тараған кезде, сіздің түйсігіңіз үнемі, бизнес дейсіз ба? Сенің қолыңнан келед, бізде көп адам қазір жүз бір бәле мен мың теңгелік жұмыстан шығып кете алмайд, не үшін? Ішкі үні айтад, еей, жұмыссыз қаласың ертең, далада қаласың сен. Сол Тұрсынбаеваны тыңдағанда, Тұрсынбаева саған жұмыс тауып бере маа? Мынаны сыз қыласың, ертең ел деген осы айлыққа зар боп жүр дид. Ал ол айлық жете ма саған? Даже өткенде бір кісі айтад, сегіз ай болд, айлығым берген жоқ дид.
Айнұр Тұрсынбаева	▶			Сегіз ай айлығымды бермейд, бесплатно жұмыс жасап жүр, а кім кінәлі? Кім кінәлі? Бастық кінәлі емес, егер ол кетем десе бұның, кетем десе, еешкім оның жұмысын жасамайм десе, бастық өлсін, тірілсін оны төлейд. Бастығына удобно, айлық бермейд, потому что ешкім сұрапатқан жоқ, бәрібір кетпейд ол адам да, білгенін істейд. Сегіз айдың айлығын ол бере ма? На вряд ли, білмейм, беред деп те айта алмайм, бермейд деп те айта алмайм. Сегіз аай, сегіз ай, отыз күннен есептеңіздер. Қаншама баланың, үйінде балалары аш, әйелінің көңіл-күйі жоқ, өзі жұмысқа барып жүр, тегін жұмыс істеп, қайтып жүр, тегін жұмыс істеп, барып жүр.
Акиф Эртекин	▶			– Бұл біздің тарыхымызды Абай сияқты бір адамның кітабы болды. Біздің klasik edebiyat деген halk edebiyatı деген, адебиатымыздың бөлімдерінде жұмыс істеген бір адам. Бірақ бұл адам бұл адамның барлығы нәрселерді, барлығы жазды şiirlerde. Аллаһ, Құдай махаббатлы үшін жазды. Құдайға ulaşmak үшін. Құдайға ұлашу үшін. – Құдайға құлшылық үшін иә. Құлшылық мағынасында. – Иә, иә, құлшылық тіледі. Мұнда біздің, э-э, ötken Jayınlar деген жер, Yunus Emre divan деген böyle, жақсы бір деген. Derledi toparladı иә. Бұл жақта жақсы şiirlerde бар. Misaldar мен бір şiirinde айтамын. «Bir kim ki aşk deryasına dalsa, ol kişi ol deryanın içinde gevher bulgan olur» деп айтады. Бірақ мұның мағынасын да айтайын сізге. Бір kişi, бір кім ашық болса, бірақ burdaki aşk махаббатлық aşk емес. Құдай aşkından. – Иә. – Süyle şeyde. Э-э, burdaki Құдай aşkını тапқан адам ол denizin, tengizin, deryanın işinde gevher, мысалдар бұл, э-э, құрметті taş тастар деген. – Гауһар тас – Гауһар тас. Гауһарды сияқты тастарды тапады. – М-м. – Олар гауһарды сияқты taşlar dedikleri iyilik – жақсылық, ondan sonra merhamet деген merhamet – Мархабат – Feraset sahibi yani барлығы жерлерге қолы ұзанған, қолы кеткен адам. Э-э, бұнларды, э-э, айтады бізге. Бірақ бұны гәуһарды сияқты деп айтты. Ол өте жақсы болды. Burda derindir мағына бар. – М-м. – Derin, derindir мағына бар. Жақсы бір кітап. – Жақсы. – Иә. Мысалдар бұл біздің, ағайынымыздың кітапты. – Мхм. – Ағайымыз бізге екінші курста өзбек тілінде үйретті. Өзбек тілінде қысқа жерлерде, мысалдар işti siz bilgisi деген. – Иә – Şekil bilgisi деген, оларды үйретті. Бұл кітап, э-э, жақсы бір китап, өте мықты бір китап. Китаптың мағынасында өзбек тілінен болған жерлер бар. – Мхм. – Өзбек тілінен болған хикаелер бар. – Мхм. – Мысалдар өзбектің халық мақаллары деген – Мақалдары – Өзбекшесі, өзбек халық мақаллары. Э-э, бұл жақта өзбек ата-сөздері деген, түрікшесі. – Мхм. – Мысалдаротан және махаббаттық – Жайында. – Махаббаттық жайында. Бұл жақта мысалдар, тұрқият кафедрасы деген жер бар. – Мхм. – Жақсы кітап. – Ал осындай қазақ тілін үйрететін кітаптар болды ма, сіздерде? – Осы жайда қазақ тілін үйрететін кітаплар болды. Э-э, мысалдар біздін құрметті ұстазымыз Gürcan Kurmangaliyeva және Nergis Biray ұстаз бар, профессор доктор. Одан кейін де Ekrem Ayan деген бір ұстаз бар. Бұл үш ұстазымыз ортақ бір кітап шығартты. – М-м. – Кітаптың аты қазақ тілі. Көк бір кітап. – Көк кітап иә – Қазір ол кітапты бұл жақтан таппадым. Ол кітап менің үйімде бар. Э-э, ол кітаптың бөлімдерінде бір бөлімінде менің құрметті ұстазым Gürcan ұстаз жазды. – Мхм. – Басқа бөлімдерде Nergis Biray ұстаз жазды. Басқа бөлімдерде Ekrem Ayan деген ұстаз жазды. Біз қазір ол кітаптан біздің құрметті Gürcan ұстазымыздың сабақында қазақ тілі jazım söz anıtım деген сабақта ол кітапты оқыныз. Ол кітаптан э-э – Сол кітап бойынша оқисыздар иә – Иә, ол кітаптан ekzamenimizge жұмыс істейміз. – Мхм, мм. – Ол кітап бізге өте-өте пайдалы болды. Бірақ ол кітап бізге казір емес. Біздің қазақтың тілінде өмірлік пайдалы болды, өмірлік. Мысалдар өзбек түрікшесі деген құрметті ұстазым, профессор доктор Hüseyin Yıldırım'dın кітабы да өзбек тілінде үйленген студенткаларға казір емес, өмірлік пайдалы болды, өмірлік. Барлығы китаплар адамға өмірлік пайдалы болар. – Иә, иә, ол дұрыс. – Рақмет сіздерге.
Акиф Эртекин	▶			– Бұл кітап «Татар тарихы» деген кітап. Бул кітапта İlyas Kemeloğlu деген бір ағайдан оның жазуынан шыққан кітап. Татар тарихында мен барлығы адамдардың барлығы болған мәліметтерді бізге жіберіп бұл ағай бұл кітапта. Бул кітап менің үйімде де бар қазір. Мен оқыдым бұл кітапты. Мен жақсы көремін. Бірақ татарлардың ұлтының құрметті даңғылы Шыңғыс ханнан келген болдыны біз білеміз, жақсы білеміз. Э-э, даңғылы Шыңғыс ханның императорлығы соны болдықтан кейін, э-э, Шағатай, Алтын Орда, Құбылай, Астрахан және Илханды деген хандықлар, дәулеттер болды. Мысалдар бұнлардан татарлар көп болған татарлар. Итил бұлғарлардан келген. – Мхм. – Итил бұлғарлардан кейін Алтын Орда. Ондан кейін де Шағатайдан келген. Мысалдар мен өзім Қырымский татар деп айтамын. Мың сегіз жүз жылдарда өткен уақыттарда келген. Э-э, менің ата-анамдын, э-э, теги анамнын теги Шағатай болды. Шағатай болды, иә? – Шағатай. – Э-э, ондан кейін Алтын Ордадан біздің тамырымыз келген. Мен да айтамын менің сашым сары қылы және тәнім ақлы Қырымнан, Алтын Ордадан келген. Көзімнің nüşekligin ноғайнан, Шағатайдан келген деп айтамын. – Мхм. – Бірақ біз құрметті даңғылы Шыңғыс ханның ұрпағымыз. – Мхм. – Оның біз немесиіз, немересиіз. – Иә. – Біз оның. – Мхм. – Бұл ағай бұл жақта барлығынды бізге айтқан. Мысалдар бұл жақтан мин еки жуз жылдарда Итил бұлғарлардан. Ондан кейін Итил бұлғарларды soguşa soguşa sonı boldırgan. Алтын Орда Бату ханнан. Ондан кейін Шағатайдан, Тимурдан, э-э, Құбылай хандығынан, Монғолиядан, Құбылайлардан барлығын да burda жазған бұл ағай. Бұл кітапты мен өте жақсы көремін. Бұл кітаптың мағынасы жақсы. Өте-өте жақсы ve терең. Терең мағына бар. Терең мағыналары бар. Э-э, ер қазақтың, ер қырғыздың, ер түрік мемлекеттіктері тұрған адамдардын оқуғаны керек бұл кітап. Мен бір китапты жақсы көремін. Ағайды да жақсы көремін. Ағайдың ұлты да татар. –Мхм. – Ағайдың ұлты да татар. Мысалдар ағай бұл жақта біздің даңғылы атамыз болған Бату ханнан. Ондан кейін Керей. Керей хан да? Керей – Гирай. Гирай болды. Қырымда Гирай болды, сізде Керей болды қазақтарда. Ол ses deyişim деген. – Мхм. – Онлардың барлығын burda жазған. Мысалдар бұл жақта бір карта бар. Бұл жақта татар, Тартария деген. Татарстанның, иә? Татарлардың барлығынlsy тұрған жерлерді. Үлкен жер. Өте жақсы жер. Э-э, бірақ татарлар жалғыз орысия емес. – Мхм. Иә. – Азақ теңізі деген жерде Қырымский болды. Мхм. Қырым татар болды. Ондан кейін, э-э, Өзбекстанның Темірқапақ деген жерде Өзбекстанда татарлар көп болды. – Мхм. – Мысалдар Темурдың ұрпақтарының барлығы темурларға османлылар татар деп айтады. – Мхм. – Бір минут да. Ондан кейін ильханлыларға татар да айтады. – Мхм. – Татар жалғыз татарларға айтылған бір сөз емес. Барлығында айтылған бір сөз. – Қазақстанда да бар татарлар. – Иә, Татарстан, Қазақстанда да бар. Қазақстанда да бар. Бірақ шын қазақтардың да тамыры қысқа тамырды Шыңғыс ханнан келген. – Мхм. – Ондан кейін Керей, Жәнібек ханнан келген. – Мхм. – Бізді, бұл китаптын мағынасы өте жақсы. Сөздерімді соны болдырамын. Сізге де көп-көп рахмет айтамын. Ағай бұл жақта барлығы жерлерге дейін де жазды. – Мхм. – Мың төрт жүз екі жылдыры Beyazıt Temir соғысынан, иә? Işte uruşundan. – Мхм. – Ондан кейін, э-э, мин сегіз жүз жетпіс алтыда Османлыда болған мәліметтер бар. – Мхм. – Hepsinden барлығын да bahsettim. Мысалдар Османлылар деп айтты. Қазір Түркияның атасы. Османлы соны болса Кырым бар. – Мхм. – Бірақ тамырлары бір. Тілі бір, діні бір. Тамыры бір. – Мхм. – Сізге де көп-көп рахмет айтамын. Ахмет Байтұрсынұлы институтында да рахмет айтамын. Мен Akif Yertekin Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi'nde түркология бөлімінде үшінші курста оқимын. Қазақ тілі және әдебиет бөлімінде оқимын. Бірақ жалғыз қазақ тілі және әдебиет емес. Барлығы түрік мемлекеттіктерінің тілдері және әдебияттарынды үйренеміз. – Мхм. – Ағайларымға, апайларымға да көп-көп рахмет айтамын. Сау болыңыздар.
Акиф Эртекин	▶			– Эргеннің қолынан шыққанды айтады бізге. Одан кейін burda merhaleler бар. Merhale geç өзбек тілінде бар. Қазақ тілінде işte қандай? – Жырлар. – А жырлар, жырлар бар. Мысалы бұл жақтан бир жыр оқығаным келді менің. «Göz jar yaruldu tengrinin, gönlü eridi tengrinin. Görkemlik kişik tiledi, köksü arı tengrinin. Önünden qabaa sap kaçık. Önünde ulug mu ulug ürkünç korkunç iç kaç ay düştü. Üç budaklık dokuz dallık» деген. Бұның мағынасын да айтамын. «Gözü parladı» деген бұл бізде «gözü ak boldu tanrının». Құдайының. Gönlü eridi – ер, еріп кетті таңырының. Gösterişli adam tiledi gönlü arındı. Gönlü arındı – бұл arınmak деген temizlendi бұл. – Тазаланды, иә? – Иә, иә, тазаланды, тазаланды, дұрыс айтасыз. І-і, бұрын qaba sap ağacı derek, яғни ағаш. – Мхм. Ағаш деген сөз түсінікті ма? – Иә, иә. – Жақсы. Бұрын қаба сап ағашы соны болдырды ulunu ulu. Жерден соны болдырды деп айттым, ulunu ulu.
Акиф Эртекин	▶			– Жарайды. Bu kitap біздін ағайымыздың қолынан шыққан бир кітап. Мен бул китапты биринші курста оқыдым. – Мхм. – Ағайымыз «bir kitapa tutuldum Divan-ı Lügat-it-Türk'ün romanı» деген бір кітап жазды. Бұл кітаптын ішінде ағайымыз біздің түріктің milli kültürünü, тамырын айтып берді бізге. 1912 және 2017 жылдарында болған мағлуматтарды бізге жіберді. Қазір бұл жақта Әли Әмири деген бір ағай бар. Бұл ағай 1900-1800 жылдарда Диван луғат түркі тапты. – Мхм. – Қазір ол есімге түспеді, бірақ айтқаным келді. 30 ақшаға тапты. – Мхм. – Диван луғат түркі оннан кейін Диван луғат түркін болған саяхатынды бізге Фейзи Эрсой деген профессор доктор құрметті ұстазым бізге жіберді. Барлығы жастар адамларға. Барлығы кітапты жақсы көрген адамларға жіберді. Бұл жақтан бір бөлім оқығаным келді. – Мхм. – At bana dede para saydım sattı bana çocukluğumu. Artık ne yaşım var ne adım bilmiyorum kim olduğumu. Hiçbir şey sorulmasını benden haberim yok olan bitenden. Мысалы бұл жақта қысқа бір бөлімді айттым мен сізге. At bana деген ақша saydım ben. Маған ол сатты менің балалығымды. Не жасым бар не де атым бар. Білмеймін кім кіммін мен білмеймін. Еш бір нәрсе маған сұрылмайсын. – Иә. – Менің хабарым жоқ. Болған мағлұматтардан менің хабарым жоқ деп айтады. – Иә. – Мысалдар бұл Диван луғат түрік түріктің емес барлығы. Мемлекеттіктердің түрік мемлекеттіктерінің Өзбекстанның, Қазақстанның, Қырғызстанның, Татарстанның, Азербайжанның барлығының ортақ kültür қазынасы, қазынасы болды. Бұл жақта Қашқарлы Махмұт деген ұстазымыз біздің түріктің тілінін арабтың және фарсының тілінін өте өте үлкен өте бір... – Сөздігі. – Қиын, қиын емес kıymatlı – Күрделі – Құрметті бір тіл болдыны бізге göstertedi. Мысалдар мұндан кейін жазылған біздің рухани ұстазымыз Әлішер Наваидің қолынан шыққан Muhakemetü'l-Lügateyn атында болған eser de да кітапта да олда да түріктің тілінің барлығы тілдердің араб және фарсы тілдерінің жақсы болдыны деп құрметті болдыны бізге айтады. Сізге де көп-көп рақмет айтамын. Қазақ тілін де жақсы айтамаймын өте кешіресіз. Сау болыңыздар. Құрметті ұстазымға да көп-көп сәлемімді айтамын, үлкен алғысымды білдіремін. – Рақмет.
Ақберен Елгезек	▶	↑ ұлттың басты қателігі →/ ^уол трайбалійзм ↓ /// ↑ трайбалійзм бүкіл жемқорлық сыйақты // үлкен-үлкен қылмыстардың // бастауында тұрады ↓ ///	↑ ұлттұң басты қателігі →// ^уол трайб̊алыйзм ↓ /// ↑ трайб̊алыйзм бүкүл жемқорлұқ̊ сыйақты // үлкөн-үлкөң ғылмыстардың / бастауұнда тұрады ↓ ///	Ұлттың басты қателігі - ол трайбализм. Трайбализм бүкіл жемқорлық сияқты үлкен-үлкен қылмыстардың бастауында тұрады.
Ақберен Елгезек	▶	↑ адамзат қателігі ↓ /// ↑ ең бірінші →// адамзаттың қателігі ^уол/ ^уөзінің бауырын ^уөлтіріп көріу ↓ /// ↑ мына діній әпсанада →/ қабылдың абылд' өлтірүуі деген бар ғой ↓ /// ↑ бәлкім→/ мысал үшін →/ діни әпсан' айтад / ↑ абыл қабылға қарағанда кішкене гуманійстеу болған →/ мейірімдірек болған/ іймандырақ болған деген сыйақты ↓ /// ↑ сондай дүнійе бізге жетті ͡ ғой ^йенді ↓ ///	↑ адамзат қателігі ↓ /// ↑ ^йең бірінші →// адамзаттың ͡ғателіг' ^уол / ^уөз^үнүң бауұрұн ^уөлтүрүп көрүу ↓ /// ↑ мына діній әпсанада →// қаб̊ылдың аб̊ылд' өлтүрүуү дегем бар ғой ↓ /// ↑ бәлкім →// мысал үшүн →// діній әфсан' айтады →// аб̊ыл ғаб̊ылға ͡ғарағанда ͡гішкене гұуманыйстеу ͡б̊олған →// мейірімдірек болған // ыймандырақ ͡полған деген сыйақты ↓ /// ↑ сондай дүнүйө ͡б̊ізге жетті ͡ ғой ^йенді ↓ ///	Адамзат қателігі? Ең бірінші, адамзаттың қателігі - ол өзінің бауырын өлтіріп көру. Мына діни әфсанада Қабылдың Абылды өлтіруі деген бар ғой. Бәлкім, мысал үшін, діни әфсана айтады, Абыл Қабылға қарағанда кішкене гуманистеу болған, мейірімдірек болған, имандырақ болған деген сияқты. Сондай дүние бізге жетті ғой енді.
Ақберен Елгезек	▶	↑ егер қабыл / ^йертерек мысалға →// аурұумен / болмаса бір тағы бір →/ сондай жағдаймен / о : дүнійелік болып кетс̆е →// мүмкін абылдан тараған ұрпақ әлдеғайда гуманистік / әлдеғайда мейірімді болар ме'ед деп ^уойлаймын ͡ да ↓ /// ↑ бірақ/ ^уөкүнішке ^уорай →/ адамның ішіндегі бір ашкөздік→/ зұлымдықтың бір алғашқы белгілерін/ сол қабыл ұстай алмай қалды ↓ /// ↑ соның арқасында / ↑^йең бірінші / қылмыс →// дүнійеге келді / былайша айтқанда / ↑ бауырдұң бауұрд'өлтірүуі деген ↓ ///	↑ ^йегер ғаб̊ыл/^йертерег мысалға →// аурұумөн / болмаса ͡б̊ір тағы ͡ б̊ір →/ сондай жағдаймен / ^у о : дүнүйөлүк болұп кетč̆е / ↑ мүмкүн аб̊ылдан тараған ұрпағ әлдеғайда гұуманыйстік / әлдеғайда мей^ірімді ͡б̊олар м'ед деб̊ ^уойлаймын ͡ да ↑/// ↑ бірақ/ ^уөк^ү нүшк'орай →/ адамның ішіндегі ͡б̊ір ашкөздүк →/ зұлұмдұқтың бір алғашқ̊ы ͡б̊елгілерін / сол ғаб̊ыл ұстай алмай ͡ ғалды →/ сонұң арқасында / ↑ ^йең бірінші / қылмыс →// дүнүйөгө ͡ гелді / былайш' айтқанда / ↑ бауұрдұң бауұрд' өлтүрүуү деген ↓ ///	Егер Қабыл ертерек, мысалға аурумен болмаса бір тағы бір сондай жағдаймен о дүниелік болып кетсе, мүмкін Абылдан тараған ұрпақ әлдеқайда гуманистік, әлдеқайда мейірімді болар ма еді деп ойлаймын да. Бірақ, өкінішке орай, адамның ішіндегі бір ашкөздік, зұлымдықтың бір алғашқы белгілерін сол Қабыл ұстай алмай қалды. Соның арқасында ең бірінші қылмыс дүниеге келді. Былайша айтқанда, бауырдың бауырды өлтіруі деген.
Ақберен Елгезек	▶	↑ бұл алғашқы / қателік ↑/ кейінгі бүкіл адамзаттың бойында қателіктерге алып келді ↓ /// ↑ мысалы бір таңғалатын дүнійе →// ы ы : ы ы : жер бетінде ↑ неғұрлым ↑ / қанша көптөген гуманійстік идейалар келсе ↑/ соғұрлұм соғыс технологыйалары дамып ^уотырд ↓ /// ↑ йәғ^іній →/ адам / бір жағынан саналы адам ^іретінде/саналы тіршілік іиесі ^іретінде ↑/ бәрін дұрыс түсінед ↓ /// ↑ бірақ неге ^йекенін білмеймін/ ^уөзіне ^йерегесіп істейд↓///	↑ бұл алғашқ̊ы // қателік →// кейіңгі ͡б̊үкүл адамзаттың бойұнда ͡ғателіктерг' алып келді ↓ /// ↑ мысалы ͡б̊ір таң ͡ғалатын дүнүйө →// жер ͡б̊етінде →// неғұрлұм →// қанша ͡гөптөгөн гұуманыйстіг ійдейәлар ͡гелсе ↑/ соғұрлұм соғұс технологыйалары дамыб̊ ^уотұрды↓/// ↑ йәғ^іній →// адам // бір жағ^ынан санал' адам ^іретінде // саналы тіршіліг ійесі ^і ретінде →// бәрін дұрұс түс ^үнөдү ↑ бірақ нег' ^йекенін білмеймін // ^уөзүн' ^йерегесіп істейді ↓ ///	Бұл алғашқы қателік кейінгі бүкіл адамзаттың бойында қателіктерге алып келді. Мысалы, бір таң қалатын дүние, жер бетінде неғұрлым қанша көптеген гуманистік идеялар келсе, соғұрлым соғыс технологиялары дамып отырды. Яғни адам бір жағынан саналы адам ретінде, саналы тіршілік иесі ретінде, бәрін дұрыс түсінеді. Бірақ неге екенін білмеймін, өзіне ерегесіп істейді.
Ақберен Елгезек	▶	↑ мысалы / жақ̊сы ^уойларды ^уойлайды/ жасампаз ^уойларды ^уойлайт ͡ та →// бірақ соғұрлым ы ы : ы ы : →// қалай адамды ^уөлтірүуге болады →// қалай адамды азаптауға болат →// қалай билікті ^уорнатұуға болат →/// қалай біреудің дүнійе-мүлкін тартып алуға болат ↑// қалай байұуға болат деген сыйақты↑// антыигумандық сондай бір / ↑ технологыйаларды көп дамытады ↓ ///	↑ мысалы // жақ̊с' ^уойларды ^уойлайды →// жасампаз ^уойлард'ойлайт ͡ та // бірақ̊ соғұрлұм →// қалай адамд'өлтүрүугө болады // қалай адамд' азаптауға болат →// қалай бійлікт' ^уорнатұуға болады →// қалай біреудүң дүнүйө-мүлкүн тартыб̊ ͡ал ^ұұуға ͡б̊олады →// қалай байұуға ͡б̊олат деген сыйақты →// антыйгұумандық̊ сондай бір →// технологұйаларды ͡гөп дамытады ↓ ///	Мысалы, жақсы ойларды ойлайды, жасампаз ойларды ойлайды да, бірақ соғұрлым қалай адамды өлтіруге болады, қалай адамды азаптауға болады, қалай билікті орнатуға болады, қалай біреудің дүние-мүлкін тартып алуға болады, қалай баюға болады деген сияқты антигумандық сондай бір технологияларды көп дамытады.
Ақберен Елгезек	▶	↑ мысалы // жер бетінде // қаншама // гуманистік сөздер жазылса // соншама оқ →// дүнүйеге келді ↓ /// ↑ мысалы →// қаншама // мыңдаған →// милиондаған кітәп шық̊са →// соншама →// жарылғыш заттар дүнійеге келген сыйақты ↓ /// ↑ ^йенд' ана бұрынғы заманда →// жебелерді айтпағанда ↓ /// ↑ осындай бір қызық →// кереғар біздің табіиғатымыз бар ↓ ///	↑ мысалы // жер ͡б̊етінде →// қаншама // гұуманыйстік̊ сөздөр жазылса // соншама →// ^уоқ →/ дүнүйөгө келді ↓/// ↑ мысалы ↑// қаншама ↓// ↑ мыңдаған →// мійліййондағаң гітәп̊ шық̊са →// соншама →// жарылғыш заттар дүнүйөгө келген сыйақты ↓ /// ↑ енд' ана бұрұңғұ заманда →// жеб̊елерд' айтпағанда ↓/// ↑^уосұндай бір ғызық →// кереғар ͡б̊іздің таб̊ыйғатымыз ͡б̊ар ↓ ///	Мысалы, жер бетінде қаншама гуманистік сөздер жазылса, соншама оқ дүниеге келді. Мысалы, қаншама мыңдаған, миллиондаған кітап шықса, соншама жарылғыш заттар дүниеге келген сияқты. Енді ана бұрынғы заманда жебелерді айтпағанда. Осындай бір қызық, кереғар біздің табиғатымыз бар.
Ақберен Елгезек	▶	↑ жалпы / ^йенді / мына ↑/ мысырдың гермес трійсмеійст деген атақты →/ кезінде әлгі →// ^ұрұухани көсемдері болған ғой мысырдың ↓ /// ↑ соның сөзі бар / адам деген бұл / ажалды құдай дейд ↓ /// ↑ йағ^іни адам ↓ /// ↑ кішкентай құдай ↓ /// ↑ ^уоны құдай сөйтіп жаратқаннан ͡гейін / ^уол ↑ неғұрлым жасампаздық жаққа / бет бұрұу керек ↓ /// ↑ сондай дүнійемен айналысұу ͡герек ↓ /// ↑ ^уол керісінше // адамның ішіндегі құдайд'өлтіріп алған сыйақты ↓ /// ↑ керісінше →/ басқа бір →// қара жағы басымдырақ болд ͡деп ^уойлаймын // мысалы ↓ ///	↑ жалпы // ^йенді // мына →// мысырдың гермес трійсмегійст деген атақты →//кезінд' әлгі →// ^ұрұуханый гөсөмдөрі ͡//б̊олған ͡ғой мысырдың ↓/// ↑ сонұң сөзү ͡б̊ар →// адам дегем бұл // ажалды құдай дейді ↓/// ↑ йағ^іни адам /↑ кішкентай ͡ғұдай ↓ /// ↑ ^уонұ құдай сөйтүб̊ жаратқаннаң ͡гейін // ^уол →// неғұрлұм жасампаздығ жаққа // бет ͡пұрұу ͡герек // сондай дүнүйөмөн айналысұу ͡герек // ^уол ͡герісінше // адамның ішіндегі ͡ғұдайд'өлтүрүп алған // сыйақты ↓/// ↑ керісінше →// басқа ͡б̊ір →// қара жағы ͡б̊асымдырақ ͡полд деб̊ ^уойлаймын // мысалы ↓ ///	Жалпы енді мынау Мысырдың Гермес Трисмегист деген атақты, кезінде әлгі рухани көсемдері болған ғой Мысырдың. Соның сөзі бар "адам деген бұл - ажалды құдай" дейді. Яғни адам - кішкентай құдай. Оны құдай сөйтіп жаратқаннан кейін, ол неғұрлым жасампаздық жаққа бет бұру керек. Сондай дүниемен айналысу керек. Ол, керісінше, адамның ішіндегі құдайды өлтіріп алған сияқты. Керісінше, басқа бір қара жағы басымдырақ болды деп ойлаймын мысалы.
Ақберен Елгезек	▶	↑ ^йенді мен ^уөзім салам бойынш' айтатын болсам →// жаңағындай/ соғыс технологійаларын дамытты →// ^уоны кемелдендірді →// зұлымдықтың ↑/ небір түрлерін ^уойлап тапты →// бірақ// сонымен қатар / жер бетіне көптеген ^уойшылдар түсті↓ /// ↑ адамзаттың керемет ұстаздары болды →// ақындар болды →// жазұушылар болды→// соларды тыңдаған жоқ→// адамзат ↑/ ұуақтысында→// тірі кезінде →// тіпт' өлүп қалғаннан кейін ͡де↓ ///	↑ ^йенді мен ^уөзүм салам бойұнш' айтатын болсам →// жаңағындай // соғұс технологұйаларын дамытты →//^уонұ ͡гемелдендірді →// зұлұмдұқтың ↑неб̊ір түрлөрүн ^уойлап тапты →// ↑бірақ// сонұмең ғатар / жер ͡б̊етіне ͡гөптөгөн ^уойшұлдар түстүү↓ /// ↑ адамзаттың ͡геремет ұстаздары ͡б̊олдұ →// ақындар ͡б̊олдұ →// жазұушұлар ͡б̊олдұ →// соларды тыңдаған жоқ // адамзат →// ^ұуақтысында →// тірі ͡гезінде →// ↑тіпт'өлүп қалғаннаң гейін ͡де ↓ ///	Енді мен өзім салам бойынш' айтатын болсам, жаңағындай соғыс технологияларын дамытты, оны кемелдендірді, зұлымдықтың небір түрлерін ойлап тапты, бірақ сонымен қатар жер бетіне көптеген ойшылдар түсті. Адамзаттың керемет ұстаздары болды, ақындар болды, жазушылар болды, соларды тыңдаған жоқ, адамзат уақтысында, тірі кезінде, тіпті өліп қалғаннан кейін де.
Ақберен Елгезек	▶	↑ көп жағдайда әдебійетті бір // қызықты бір нәрсе деп ^уоқыйт ↑/// ↓ шындығында →// ^уоның / тәрбійелік мәні →// ^уоның артындағы →// астындағы жатқан көптеген рұухани пластарды көрмейт ↓ /// ↑ керек десеңіз →// құдайдан келген хабар деп қабылдамайды ^уоны ↓///	↑ көб̊ жағдайд' әдеб̊ійетті бір // қызықты ͡б̊ір нәрсе деб̊ ^уоқұйт ↑ /// ↓ шындығынд →// ^уонұң // тәрб̊ійеліг мәні →// ^уонұң артындағы // астындағы жатқаң гөптөгөн ^ұ рұуханый пыластарды ͡гөрмөйт ↑ /// ↓ керек десеңіз →// құдайдаң гелген хаб̊ар деп қаб̊ылдамайд' ^уонұ ↓ ///	Көп жағдайда әдебиетті бір қызықты бір нәрсе деп оқиды. Шындығында, оның тәрбиелік мәні, оның артындағы, астындағы жатқан көптеген рухани пластарды көрмейді. Керек десеңіз, құдайдан келген хабар деп қабылдамайды оны.
Ақберен Елгезек	▶	↑ бұл көркем ^уойлау деген дүнійе / адамды →// тек қана мыйын сергітіп →// болмаса бір қыйалын ұштайтын дүнійе ^йемес ^уол ↑/// ↑ адамды ^йең бірінші жүрегін жұмсартатын дүнійе ғой ↑/// ↑ әдебійеттің негізгі мійссійасы да сол деп ^уойлайм →// адамның жүрегін жұмсартұу↓/// ↑бірақ/ ^уөкінішке ^уорай →// бізде/ әдебійетті ^уоқығаннан гөрі →//ыы:ыы: ↑/ кейінгі// ^уосы →// ^уөткен ғасыр мен қазыр біздің кешіп жатқан заманымызда →// керісінше бір / жеңіл дүнійеге кетіп бара жатқан сыйақтымыз↑/// ↑ әдебійет/ жалпы ^уөліп бара жатқан сыйақты бір// не қалыптасат→//пікір↑///	↑ бұл гөркөм ^уойлау деген дүнүйө // адамды →// тек ͡ғана мыйын сергітіп // болмаса ͡б̊ір ғыйалын ұштайтын дүнүй'емес ^уол ↑ /// ↑ адамд' ^йең бірінші жүрөгүн жұмсартатын дүнүйө ͡ғой ↑ /// ↑ әдеб̊ійеттің негізгі мыйссыйасы ͡да сол деб̊ ^уойлаймын →// адамның жүрөгүн жұмсартұу ↓ /// ↑ бірақ // ^уөк^үнүшк' орай →// бізде // әдеб̊ійетт'оқұғаннан гөрү →// кейіңгі // ^уосұ →// ^уөткөн ғасыр мең ғазір ͡б̊іздің ͡гешіб̊ жатқан заманымызда →// керісінше →// ͡б̊ір/ жеңіл дүнүйөгө кетіп ͡пара жатқан сыйақтымыз ↑ /// ↑ әдеб̊ійет / жалп' ^уөлүп бара жатқан сыйақты ͡б̊ір // не қалыптасады →// пікір ↑ ///	Бұл көркем ойлау деген дүние - адамды тек қана миын сергітіп, болмаса бір қиялын ұштайтын дүние емес ол. Адамды ең бірінші, жүрегін жұмсартатын дүние ғой. Әдебиеттің негізгі миссиясы да сол деп ойлаймын, адамның жүрегін жұмсарту. Бірақ өкінішке орай, бізде әдебиетті оқығаннан гөрі, кейінгі осы өткен ғасыр мен қазір біздің кешіп жатқан заманымызда, керісінше, бір жеңіл дүниеге кетіп бара жатқан сияқтымыз. Әдебиет жалпы өліп бара жатқан сияқты бір не қалыптасады, пікір.
Ақберен Елгезек	▶	↑ ^йекінші/ адамзаттың қателігі // біз ↑/ жер бетіне түскен кезде →// біз ^уөмір бақый ^уосы планетадан ^йешқайда кетпейтіндей сезініп →// ^уөмір сүреміз↓/// ↑ біз →// керісінше →//жаратылыстың/ ары қарай жалғастырұу →// жаратылысты ↑^уодан сайын кемелдендірүу үшін түскен саналы/ тіршілік ійелері ^йекенімізді ұмытып кеттік↓ ///	↑ екінші // адамзаттың ͡ғателігі // біз →// жер ͡б̊етіне түскөң гезде →// біз ^уөмүр ͡б̊ақый ^уосұ планетадан ^йешқ̊айда ͡гетпейтіндей сезініп/өмүр сүрөмүз ↓ /// ↑ біз герісінше →// жаратылыстың // ары қарай жалғастырұу // жарат ^ылысты →// ^уодан сайың гемелдендірү' үшүн түскөн саналы // тіршіліг ійелер' ^йекенімізді ұмұтұп кеттік ↓ ///	Екінші адамзаттың қателігі - біз жер бетіне түскен кезде, біз өмір бақи осы планетадан ешқайда кетпейтіндей сезініп, өмір сүреміз. Біз, керісінше, жаратылысты ары қарай жалғастыру, жаратылысты одан сайын кемелдендіру үшін түскен саналы тіршілік иелері екенімізді ұмытып кеттік.
Ақберен Елгезек	▶	↑ біз / табіиғатқа ↑// мейірімсіз қарайтын/ үлкен қателігіміз ͡бар ↓/// ↑ керісінше →// табіиғатты айалап →// мысалы →// ^уосы жер бетіндегі бүкіл тіршілік ійелеріне ↑ /// ↓ басқарұу ^йемес ↑/ біздікі керісінше →// бір тұтынұу сыйақты ↑ /// ↓ бәрін жалмап жеу →// табіиғатты құртұу →// ^уөзіміздің іиелігімізге пайдаланұу →// тек ͡ғана сондай ↑ /// ↓ бірақ біз ↑\ керісінше →// табійғатқа ^йештеңе беріп жатқан жоқпыз ↓ /// ↑ біз қанша саналы // тіршілік ійелері болғанмен // біз бір түйір құм жарата алмаймыз ͡ғой↓///	↑ біз // таб̊ыйғатқа →// мейірімсіз ғарайтын // үлкөң ͡ғателігіміз ͡б̊ар ↓ /// ↑ керісінше →// таб̊ыйғатт' айалап →// мысалы →// ^уосұ жер ͡б̊етіндегі ͡б̊үкүл тіршіліг ійелеріне ↓ /// ↑ басқарұ' емес →// біздікі ͡герісінше ͡б̊ір тұтұнұу сыйақты ↓ /// ↑ бәрін жалмаб̊ жеу →// таб̊ыйғатты құртұу →// ^уөзүмүздүң ійелігімізге пайдаланұу →// тек ͡ғана сондай ↑ /// ↓ бірақ ͡піз ↑// керісінше →// таб̊ыйғатқ' ештеңе беріб̊ жатқан жоқпұз ↓ /// ↑ біз ғанша саналы // тіршіліг ^іійелері ͡б̊олғаммен →// біз ͡б̊ір түйүр ͡ғұм жарат' алмаймыз ͡ғой ↓ ///	Біз табиғатқа мейірімсіз қарайтын үлкен қателігіміз бар. Керісінше, табиғатты аялап, мысалы, осы жер бетіндегі бүкіл тіршілік иелеріне. Басқа ру емес біздікі керісінше, бір тұтыну сияқты. Бәрін жалмап жеу, табиғатты құрту, өзіміздің иелігімізге пайдалану, тек қана сондай. Бірақ біз керісінше, табиғатқа ештеңе беріп жатқан жоқпыз. Біз қанша саналы тіршілік иелері болғанмен, біз бір түйір құм жарата алмаймыз ғой.
Ақберен Елгезек	▶	↑ құрығанда →// құдайдың / саған сыйға тартқан дүнійесін айалап сақтауға болатын ^йед ↓ /// ↑ ^уоған қалай болғанд'да адамның мыйы жетеді →// бірақ істемейд ↓ /// ↑ абайдың // адамзаттың бәрін сүй →// бауырым ͡деп / деген сөзі бар ͡ғой ↓ /// ↑ ^уол жерде тек кәна адам нәсілін сүй деген сөз ^йемес →// адамій ↑зат деген сөз ↓ /// ↑ сен ^уосы планетаға↑/ мысалы →// дінде ͡де айтад/халійп қып жібергенміз↓ /// ↑ мысалы →// құдайдың ^уосы жерге сені түсіргенде →// сені басқар деп түсірген ↓ ///	↑ құрұғанда ͡ғұдайдың // саған сыйға тартқан дүнүйөсүн айалап̊ сақтауға ͡б̊олатын ^йеді ↓ /// ↑^уоғаң ͡ғалай болғанда ͡д' адамның мыйы жетеді →// бірағ істемейд ↓ /// ↑ аб̊айдың // адамзаттың бәрін сүй/бауұрұм деп деген сөзү ͡б̊ар ͡ғой →// ^уол жерде тек кән' адам нәсілін сүй деген сөз ^йемес →// адамый →// зат деген сөз // сен ^уосұ планетаға →// мысалы →// дінде ͡д' айтад // халыйп қыб̊ жіб̊ергемміз // мысалы // құдайдың ^уосұ жерге сені түсүргөнде →// сені ͡б̊асқар ͡деп түсүргөн ↓ ///	Құрығанда, Құдайдың саған сыйға тартқан дүниесін аялап саяқтауға болатын еді. Оған қалай болғанда да адамның миы жетеді, бірақ істемейді. Абайдың «адамзаттың бәрін сүй, бауырым деп» деген сөзі бар ғой. Ол жерде тек қана адам нәсілін сүй деген сөз емес, адами зат деген сөз. Сен осы планетаға мысалы, дінде де айтады халиф қып жібергенміз. Мысалы, Құдайдың осы жерге сені түсіргенде, сені басқар деп түсірген.
Ақберен Елгезек	▶	↑ ^йегер біз болмасақ →// бізді дел'финдер басқарар ^йед →// басқаратын ^йеді/мысалы /↑қасқырлар басқаратын ^йед/ құстар→// мысалы дегендей ↑ /// ↑ бірақ қалай болғанда да↑// берілүу ғой ↑ /// ↑ адамзаттың →// ^уосы планетаға ие болып тұрғаны →// бірақ адамзат деген ^уол тек қана адам ^йемес↑ /// ↑ ^уол ^уосы жер планетасында/ ^уөмір сүріп жатқан ↑барлық тіршілік ійелерін →/ ↑ійесінің атымен айтып тұр / адамзат деп↑/// ↑ йағни ^уол адамзатқа құс ͡та →// балық ͡та/ жан-жанұуар ͡да →// ^уөсімдікте ͡де кіреді ↓///	↑ ^йегер ͡б̊із ͡б̊олмасақ →// бізді дел' фійндер ͡б̊асқарар ^йеді →// басқаратын ^йеді →// мысалы /↑қасқырлар ͡б̊асқаратын ^йеді→// құстар →// мысалы дегендей ↑ /// ↑ бірақ қалай болғанда да↑// берілүу ғой ↑ /// ↑ адамзаттың →// ^уосұ планетағ'йе болұп тұрғаны →// бірағ адамзат деген ^уол тек ͡ған' адам ^йемес ↑ /// ↑ ^уол ^уосұ жер планетасында/ ^уөмүр сүрүб̊ жатқан ↑// барлық тіршіліг ійелерін →// ійесінің атымен айтып тұр // адамзат деп ↑ /// ↑ йағн'ол адамзатқа ͡ғұс ͡та →// балық ͡та →// жан-жанұуар ͡да →// ^уөсүмдүкте ͡де ͡гіреді ↓ ///	Егер біз болмасақ, бізді дельфиндер басқарар еді, басқаратын еді, қасқырлар басқаратын еді, құстар, мысалы дегендей. Бірақ қалай болғанда да берілу ғой. Адамзаттың осы планетаға ие болып тұрғаны, бірақ адамзат деген ол тек қана адам емес. Ол осы Жер планетасында өмір сүріп жатқан барлық тіршілік иелерін, иесінің атымен айтып тұр адамзат деп. Яғни ол адамзатқа құс та, балық та, жан-жануар да, өсімдік те де кіреді.
Ақберен Елгезек	▶	↑ ал / адамзаттың бәрін сүй→// бауырым деп / деген / ^уол анау амазонкада ^уөсіп тұрған / бір түп/ ↑шөпті де сүйүу деген сөз →// анау тійбеттің басындағы/ ұшып жүрген қырандарды да сүйүу керек →// біздің мұхійттар мен теңіздердің астындағы балықтар мен →// басқа да тіршілік ійелерін сүйүу керек деген/ сондай бір үлкен гұуманистік ^уой айтылған →// абайдың аузымен ↓/// ↑ бірақ ^уөкінішке ^уорай →// біз ^уоны үнемі құлағымыздың сыртынан ^уөткізіп жібереміз →// себебі біз/ ^йең бірінші →// ақылымызды →// йа болмаса/ жүрегімізді ^йемес →// асқазанымызды тыңдайтын сыйақтымыз ↓ ///	↑ ал адамзаттың бәрін сүй →// бауұрұм деп деген/ ^уол анау амазоңкада ^уөсүп тұрған // бір түп →// шөптү де сүйүу деген сөз // анау тійб̊еттің басындағы // ұшұб̊ жүргөң ғырандарды да сүйүу ͡герек →// біздің мұхұйттар мен теңіздердің астындағы ͡б̊алықтар мен →// басқа да тіршіліг ійелерін сүйүу ͡герек деген →// сондай бір үлкөн гұуманыйстіг ^уой айтылған →// аб̊айдың аузұмөн ↓ /// ↑ бірағ ^уөкүнүшк'орай →// біз ^уон' үнөмү құлағымыздың сыртынан ^уөткүзүб̊ жіб̊ереміз →// себ̊еб̊і ͡б̊із/ ^йең бірінші →// ақылымызды →// йа болмаса // жүрөгүмізд'емес →// асқазанымызды тыңдайтын сыйақтымыз ↓ ///	Ал "адамзаттың бәрін сүй, бауырым деп" деген ол анау Амазонкада өсіп тұрған бір түп шөпті де сүю деген сөз, анау Тибеттің басындағы ұшып жүрген қырандарды да сүю керек, біздің мұхиттар мен теңіздердің астындағы балықтар мен басқа да тіршілік иелерін сүю керек деген, сондай бір үлкен гуманистік ой айтылған Абайдың аузымен. Бірақ өкінішке орай, біз оны үнемі құлағымыздың сыртынан өткізіп жібереміз, себебі біз ең бірінші ақылымызды, я болмаса жүрегімізді емес, асқазанымызды тыңдайтын сияқтымыз.
Ақберен Елгезек	▶	↑ жалпы бір қызық дүнійе бар →// жүректің ішінде қырық милійон нейроны бар/бөлек мый табылды ↓ /// ↑ оны ^йестіген шығарсыздар ^йенді →// көзіқарақты адамдар білед ↓ /// ↑ тұура сол сыйақты/ ↑асқазан ішінде де мый табылған ↓ /// ↑бәленбай милійон нейроны бар ↓ /// ↑ йеенді/ бастағы мый бір бөлек ↓ /// ↑ негізі үшеуі синхронно жұмыс істеу керек →// үйлесімді жұмыс істеу керек ↓ /// ↑ біз керісінше →// сол мына жақтағы мый мен асқазандағы мыйды көп тыңдайтын сыйақтымыз ↓ ///	↑ жалпы ͡б̊ір ғызығ ͡дүнүйө ͡б̊ар →// жүрөктүң ішінде қырығ мійлійон нейронұ ͡б̊ар/бөлөг мый таб̊ылды ↓ /// ↑ ^уон' естіген шығарсыздар ^йенді →// көзүқарақт' адамдар білед ↓ /// ↑ тұура сол сыйақты/ ↑ асқазан ішінде ͡де мый таб̊ылған ↓ /// ↑ бәлембай мійлійон нейронұ ͡б̊ар ↓ /// ↑ йенді →// бастағы мый ͡б̊ір ͡б̊өлөк ↓ /// ↑ негіз' үшөуү сұйнқронно жұмұс істеу ͡герек →// үйлөсүмді жұмұс істеу ͡герек ↓ /// ↑ біз ͡герісінше сол →// мына жақтағы мый мен асқазандағы мыйды ͡гөп тыңдайтын сыйақтымыз ↓ ///	Жалпы бір қызық дүние бар, жүректің ішінде 40 миллион нейроны бар бөлек ми табылды. Оны естіген шығарсыздар енді, көзіқарақты адамдар біледі. Тура сол сияқты асқазан ішінде де ми табылған. Бәленбай миллион нейроны бар. Енді бастағы ми бір бөлек. Негізі үшеуі синхронно жұмыс істеу керек, үйлесімді жұмыс істеу керек. Біз керісінше, сол мына жақтағы ми мен асқазандағы миды көп тыңдайтын сияқтымыз.
Ақберен Елгезек	▶	↑ негізі // әлгі ғазали айтады / жүрек патша болса →// ақыл үуәзір болса / дейді ↓ /// ↑ патша мына жерде боп / ^йекеуін былайш' айтқанда / ^іреттеп ^уотырса →// бәлкім біз // құдай бізд'алғашқы жаратқан кейпімізге түсер ͡ме ^йедік ↓ /// ↑ жасампаздық / сондай →// гұуманистік жолға түсер ͡ме ^йедік деп ^уойлаймын ↓ ///	↑ негізі // әлгі ғазалый айтады // жүрөк патш̆а ͡б̊олса →// ақыл ^үуәзір ͡б̊олса // дейді ↓ /// ↑ патш̆а мына жерде ͡б̊оп // ^йекеуүм былайш' айтқанда // ^іреттеб̊ ^уотұрса →// бәлкім біз // құдай бізд' алғашқ̊ы жаратқаң ͡гейпімізге түсөр ͡м' едік ↓ /// ↑ жасампаздық // сондай →// гұуманыйстіг жолға түсөр м' едік деб̊ ^уойлаймын ↓ ///	Негізі әлгі Ғазали айтады "жүрек патша болса, ақыл уәзір болса" дейді. Патша мына жерде болып екеуін былайша айтқанда реттеп отырса, бәлкім біз Құдай бізді алғашқы жаратқан кейпімізге түсер ме едік. Жасампаздық сондай гуманистік жолға түсер ме едік деп ойлаймын.
Ақберен Елгезек	▶	↑ ұлт қателігі ↓/// ↑ тоғызыншы ғасырд'отырып →// ^уөткен ыы:ы ы: →// ұуақытқа барып баға берүудің ^уөзі бір / байансыз дүнійе↑// және ^уол / көп жағдайда ↑// қауыпті де↓/// ↑ ^уөйткені / сен қоғамның →// былайш тоғызыншы ғасырд' айтқанда →// сынына ұшырауың мүмкүн ↓ /// ↑ себебі / бабаларды сынау деген дүнүйе қалай ^уол ^уосы / деген сыйақты ↓/// ↑ дегенмен →// айтып көрейік ↓/// ↑ мен // ^уойлайм →// қалай болғанда ͡ да →// қазақ тәуелсіздігін сақтап қалұу керек ^йед →// біз ^уорысқа кірмеуіміз ͡ герек ^йед ↓ /// ↑ қалай болғанда тоғызыншы ғасырд ͡ да/ ^уорыстың тырнағынан құтұлуұмыз керек ^йед ↓/// ↑ білмеймін / нестеу керек ^йед/ ^уол гезде ↓ ///	↑ ұлт қателігі ↓ /// ↑ ^уон тоғызыншы ғасырда ^уот ^ұ рұп →// ^уөткөн ыы:ыы : →// ^ұуақытқа ͡б̊арып паға ͡б̊ер ^ү удүң ^уөзү ͡ б̊ір / байансыз дүнүйө↑/ жән'ол // көб̊ жағдайда // ↑ қауүптү ͡ де ↓ /// ↑ ^уөйткөнү / сең ғоғамның →// былайш'айтқанда →// сынын'ұш ^ұ рауұң мүмкүн ↓ /// ↑ себ̊еб̊і / баб̊аларды сынау деген дүнүйө қалай ^уол ^уосұ / деген сыйақты ↓ /// ↑ дегеммен // айтып көрөйүк ↓/// ↑ мен // ^уойлаймын →// қалай болғанда ͡ да →// қазақ тәуөлсүздүгін сақтап қалұу ͡герег ^йеді↓/ біз ^уорұсқа ͡гірмеуүмүз ͡ герег ^йеді ↓ /// ↑ қалай болғанда ͡ да/ ^уорұстұң тырнағынаң ғұтұлұуұмұз герег ^йед ↓ /// ↑ білмеймін / н' істеу керег ^йед / ^уол ͡ гезде ↓ ///	Ұлт қателігі. ХХІ ғасырда отырып, өткен уақытқа барып баға берудің өзі бір баянсыз дүние және ол көп жағдайда қауіпті де. Өйткені сен қоғамның, былайша айтқанда, сынына ұшырауың мүмкін. Себебі бабаларды сынау деген дүние қалай ол осы деген сияқты. Дегенмен, айтып көрейік. Мен ойлаймын, қалай болғанда да, қазақ тәуелсіздігін сақтап қалу керек еді, біз орысқа кірмеуіміз керек еді. Қалай болғанда да орыстың тырнағынан құтылуымыз керек еді. Білмеймін не істеу керек еді ол кезде.
Ақберен Елгезек	▶	↑ ^уол жағын мен қазыр айт'алмаймын →// бірақ ͡біз кенесарыны қолдамадық →// кенесарының / тәуелсіздік жолындағы қасійетті соғысты қолдамадық ↓/// ↑ неге ͡десең →// ^уол біздің/ тағы да ауызбіршілігіміздің жоқтығынан →// ^уол бірінші ͡ғателік ↓ /// ↑ бізд'ауызбіршілік жоқ ↓ /// ↑ ^йекінші ͡ғателік/ ^уос'ауызбіршіліктің ар жағында тұратын/ ^уол біздің // трайб̊ализм ↑ ///	↑ ^уол жағын мең ͡ғазір айт' алмаймын →// бірақ ͡піз // кенесарыны қолдамадық / кенесарының // тәуөлсүздүг жолұндағы қасыйетті соғұстұ қолдамадық ↓ /// ↑ неге десең // ^уол біздің // тағы д' ауұзб̊үршүлігіміздің жоқтұғұнан ↓ /// ↑ ^уол бірінші ͡ғателік // бізд' ауұзб̊үршүлік жоқ ↓ /// ↑ ^йекінші ͡ғателік // ^уос' ауұзб̊үршүліктің ар жағында тұратын // ^уол біздің // трайб̊алыйзм ↑ ///	Ол жағын мен қазір айта алмаймын, бірақ біз Кенесарыны қолдамадық, Кенесарының тәуелсіздік жолындағы қасиетті соғысты қолдамадық. Неге десең, ол біздің тағы да ауызбіршілігіміздің жоқтығынан, ол - бірінші қателік. Бізде ауызбіршілік жоқ. Екінші қателік - осы ауызбіршіліктің ар жағында тұратын ол біздің трайбализм.
Ақберен Елгезек	▶	↑ біз ^ұрұуға →// жүзге →// қырық құрақ // жаңағы // ^йелге айналып кеттік ↓ /// ↑ ^уо : баста // мысал үшін →// әз жәнібектің кезінде →// алтын ^уорданың кезінде // ↑ үш жүз деген бұл әскерій/ терійторйалық бөлініс болатын ↓ /// ↑ біз ^уоны алдық та →// ыы:ы →// гендік / тұуысқандыққа айналдырып жібердік ↓ /// ↑ ^уолай ^йемес ^уол ↓ /// ↑ шындығында →// қазыр/ ^уосы қазақтың бүкіл // ^ұрұуларынан ↑ // проба алып →// генетикалық зерттеулер жүргізіп жүрген жігіттер бар ↓ /// ↑ солар айтад →// біз ұлт ^іретінде →// генетійкалық тұрғыда / ұлт ^іретінде →// қалыптасып қойған ^йелміз / халықпыз ↓ ///	↑ біз ^ұрұуға →// жүзгө →// қырық құрақ // жаңағы // ^йелг' айналып кеттік ↓/// ↑ ^уо : баста // мысал үшүн →// әж жәніб̊ектің ͡гезінде →// алтын ^уорданың ͡гезінде ↑// үш шүз дегем бұл әскерій / террійторұйалық ͡пөлүнүс ͡полатын ↓/// ↑ біз ^уон'алдық та →// гендік / тұуұсқандыққ'айналдырып жіб̊ердік↓/// ↑ ^уолай ^йемес ^уол ↓ /// ↑ шындығында ͡ғазір/ ^уосұ қазақтың бүкүл // ^ұрұуларынан →// проб̊' алып / генетійкалық зерттеулөр жүргүзүб̊ жүргөн жігіттер ͡б̊ар ↓/// ↑ солар айтад ↑/ біз ұлт іретінде →// генетійкалық тұрғұда // ұлт ^іретінде қалыптасып қойған ^йелміз // халықпыз ↓ ///	Біз руға, жүзге, қырық құрақ жаңағы елге айналып кеттік. О баста мысал үшін, әз Жәнібектің кезінде, Алтын орданың кезінде үш жүз деген бұл әскери территориялық бөлініс болатын. Біз оны алдық та, гендік туысқандыққа айналдырып жібердік. Олай емес ол. Шындығында, қазір осы қазақтың бүкіл руларынан проба алып, генетикалық зерттеулер жүргізіп жүрген жігіттер бар. Солар айтады, біз ұлт ретінде, генетикалық тұрғыда ұлт ретінде қалыптасып қойған елміз, халықпыз.
Ақберен Елгезек	▶	↑ ^уолар жаңағы / қатар-қатарымен битіп келе жатқан солдаттарға тұтқыйылдан шабұуыл жасап/ жан-жақтан сондай соғыс →// тәсілдерін меңгерген ^йелміз ғой↓/// ↑ бізге →// бізді ^уорыс ↑ қалай болғанда да жаулай алмайтын ^йед↓/// ↑ ^уоны ^уөздері көздері жетті ↓ /// ↑ сосын бұлар ністейді →// әбден зерттейді ғой / тыңшылар жібереді/ сонда біздің ^йең ұрымтал тұсымызды білген →// ^уол ^ұрұушылдық →// жүзге бөлінетін дүнійе ↓ /// ↑ тұура соны / қалай ^уоны ^йенді // технологйасын / жасау керек →//^уоны қалай // жүзеге асыру керек деген кезде →// бұлар / болыс сайлау системасын кіргізед ↓ ///	↑ ^уолар жаңағы // қатар-ғатарымем бійтіп келе жатқан солдаттарға тұтқұйұлдан шаб̊ұуұл жасап // жан-жақтан сондай соғұс →// тәсілдерін меңгерген ^йелміз ғой →// бізге →// бізде ^уорұс →// қалай болғанда да жаулай алмайтын ^йед ↓/// ↑ ^уоны ^уөздөрү көздөрү жетті ↓ /// ↑ сосұм бұлар н' істейді ↑/ әб̊ден зерттейді ғой / тыңшылар жіб̊ереді // сонда ͡б̊іздің ^йең ұрұмтал тұсұмұзды ͡б̊ілген // ^уол ^ұ рұушұлдұқ →// жүзгө ͡б̊өлүнөтін дүнүйө ↓ /// ↑ тұура сонұ // қалай ^уоны ^йенді // технологұйасын // жасау ͡герек // ^уонұ қалай // жүзөг' асырұу керек дегең гезде // бұлар →// болұс сайлау сійстемасың гіргізед ↓ ///	Олар жаңағы қатар-қатарымен битіп келе жатқан солдаттарға тұтқиылдан шабуыл жасап, жан-жақтан сондай соғыс тәсілдерін меңгерген елміз ғой. Бізге, бізді орыс қалай болғанда да жаулай алмайтын еді. Оны өздері көздері жетті. Сосын бұлар не істейді, әбден зерттейді ғой, тыңшылар жібереді. Сонда біздің ең ұрымтал тұсымызды білген, ол - рушылдық, жүзге бөлінетін дүние. Тура соны, қалай оны енді технологиясын жасау керек, оны қалай жүзеге асыру керек деген кезде, бұлар болыс сайлау системасын кіргізеді.
Ақберен Елгезек	▶	↑йағ^іни →// міне ↑ демократійа сендерге ↑// хандарың кетті →// ійа →// бас-басына сұлтансыңдар →// ^йенді // іштеріңнен ^йең ^ылайықты деген →// ^йең ақылды деген →// ^йең әділетті деген адамдарыңды сайлап алыңдар дейд ↓ /// ↑ мәселенің бәрі ^уосы жерде басталад ↓ /// ↑ анау пәленшенің ^ұрұуы →// мынау түгеншенің атасы ↑// айақтан тартұу ↓ /// ↑^уоған // аз // тас салұу жаңағы/ сайлауда дегендей ↑// қырылысұу →// содан басталды міне ↓ /// ↑ әлі күнге дейін содан зардап шегіп келе жатырмыз ↓ ///	↑ йағ^іни →// міне ↑// демократыйа сендерге →// хандарың ͡гетті →// йа →// бас-͡пас ^ы на сұлтансыңдар →// ^йенді // іштеріңнен ^йең ^ылайықты деген →// ^йең ақылды деген →// ^йең әд ^ілетті деген адамдарыңды сайлаб̊ ͡алыңдар дейді ↓ /// ↑ мәселенің бәр' ^уосұ жерде ͡б̊асталады ↓ /// ↑ анау пәленшенің ^ұрұуұ →// мынау түгөншөнің атасы →// айақтан тартұу↓ /// ↑ ^уоған // аз // тас салұу жаңағы / сайлауда дегендей →// қыр ^ы лысұу / содам басталды міне ↓ /// ↑ әлі ͡гүңгө дейін содан зардап̊ шегіп келе жатырмыз ↓ ///	Яғни, міне демократия сендерге, хандарың кетті, ия, бас-басына сұлтансыңдар, енді іштеріңнен ең лайықты деген, ең ақылды деген, ең әділетті деген адамдарыңды сайлап алыңдар дейді. Мәселенің бәрі осы жерде басталады. Анау пәленшенің руы, мынау түгеншенің атасы, аяқтан тарту. Оған аз тас салу жаңағы сайлауда дегендей, қырылысу, содан басталды міне. Әлі күнге дейін содан зардап шегіп келе жатырмыз.
Ақберен Елгезек	▶	↑ міне қазыр // айтады →// мысалы / неге көсем жоқ байағы / ^йеріп кететін ↓ /// ↑ біреу ͡гөсөм боп шық̊са →// ^уол біреудің ^ұрұуы ͡боп шығад →// біреудің жүзі ͡боп шығад →// қалған ^йекі жүз міндетті түрде ^йермейд ↓ /// ↑ бізден шық̊сын →// біздің бала болсын деген сійақты / ^уосы ͡біздің →// үлкен қателігіміз ↑///	↑ міне қазыр // айтады →// мысалы →// неге ͡гөсөм жоқ ͡пайағы // ^йеріп кететін ↓ /// ↑ біреу ͡гөсөм боп̊ шық̊са →// ^уол біреудүң ^ұрұуұ ͡б̊оп̊ шығады →// біреудүң жүзү ͡б̊оп̊ шығад →// қалған ^йекі жүз міндетті түрде ^йермейді ↓ /// ↑ бізден шық̊сын →// біздің бала ͡б̊олсұн деген сыйақты ↓ /// ↑ ^уосұ ͡б̊іздің →// үлкөң ғателігіміз↑///	Міне қазір айтады, мысалы, неге көсем жоқ баяғы еріп кететін. Біреу көсем боп шықса, ол біреудің руы боп шығады, біреудің жүзі боп шығады, қалған екі жүз міндетті түрде ермейді. Бізден шықсын, біздің бала болсын деген сияқты. Осы біздің үлкен қателігіміз.
Ақберен Елгезек	▶	↑ мен шынын айтқанда →// ауылдан ↑// қандай рұудың баласы ^йекенімді ͡де білмей келгенбіз↓ /// ↑ шынын айтқанда →// казгу-де ^уоқып жүрген кезде ͡де сол →// әсіре бір неткен ͡жоқ ↓/// ↑ Бұл ^уосұ соңғы ^уон жыл ͡ма →// ^уон бес жылда ͡ма →// жыйырма жыл дейік̊ші →// қатт'өршіп кетті ͡ғой ↓ /// ↑ себебі мына / бійлікке таласұу →// ақ̊шаға таласұу // бизнес жасау деген дүнійенің бәрі // ^уосы ^ұрұушылдық принципімен кеткеннен кейін // бұл барлық салаға кіріп кетті ↓ ///	↑ мен шынын айтқанд'ауұлдан →// қандай ^ұ рұудұң балас'^йекенімді де ͡б̊ілмей гелгембіз →// шынын айтқанда →// казгұу-де ^уоқұп жүргөң гезде де сол →// әс ^і ре ͡б̊ір неткен жоқ ↓ /// ↑ бұл ^уосұ соңғы ^уон жыл ма→// ^уом беш шылда ма →// жыйырма жыл дейік̊ші → // қатт'өршүп кетті ғой ↓ /// ↑ себ̊еб̊і мына/ бійлікке таласұу // ақ̊шаға таласұу // бійзнеш шасау деген дүнүйөнүң бәрі →// ^уосұ ^ұрұушұлдұқ прійнсійпімең геткеннең гейін // бұл барлық̊ салаға ͡гіріп кетті ↓ ///	Мен шынын айтқанда, ауылдан қандай рудың баласы екенімді де білмей келгенбіз. Шынын айтқанда, КазГУ-де оқып жүрген кезде де сол, әсіре бір неткен жоқ. Бұл осы соңғы он жыл ма, он бес жылда ма, жиырма жыл дейікші, қатты өршіп кетті ғой. Себебі мына билікке таласу, ақшаға таласу, бизнес жасау деген дүниенің бәрі осы рушылдық принципімен кеткеннен кейін бұл барлық салаға кіріп кетті.
Ақберен Елгезек	▶	↑ әдебиеттегі ^ұрұушылдық ↓ /// ↑ алғаш әдебійетке келген ͡гезде →// бізді шеттететін кәдімгідей →// мен ^уоны білем ↑ /// ↑ пәленш'аға →// түгенше менің бауұрым →// мынау бірінші ^уорын алсын →// ананың ^уөлеңі тезірек жариалансын →// мынау сүйтс̆ін →// бүйтс̆ін деген ↓ /// ↑ ^уондай дүнійені мен ^уөзім көрдім / әдебійетте болмауға тійіс жерде →// былайш'айтқанда ↓ /// ↑ әдебійетте ^йенді ↑ қандай ^ұрұушылдық болұуы мүмкүн жалпы ^йенді →// күлкілі нәрсе^ұғой //↑ бірақ ^уөкінішке ^уорай →// бар ↑ ///	↑ әдеб̊ійеттегі ^ұрұушұлдұқ ↓ /// ↑ алғаш әдеб̊ійетке ͡гелгең ͡гезде →// бізді шеттететің гәдімгідей →// мен ^уонұ ͡б̊ілем ↓ /// ↑ пәленш' аға →// түгөншө менің бауұрұм →// мынау ͡б̊ірінш'орұн алсын →// ананың ^уөлөңү тезірег жәр' ыйалансын // мынау сүйтč̆ін // бүйтč̆ін деген→// ^уондай дүнүйөнү мен ^уөзүм ͡гөрдүм / әдеб̊ійетте ͡б̊олмауға тійіш шерде →// былайш'айтқанда ↓/// ↑ әдеб̊ійетте ^йенді →// қандай ^ұрұушұлдұқ ͡полұуұ мүмкүн жалп'енді / күлкүлү нәрсе ғой →// бірағ ^уөк ^ү нүшке ^уорай →// бар ↓ ///	Әдебиеттегі рушылдық. Алғаш әдебиетке келген кезде, бізді шеттететін кәдімгідей, мен оны білемін. Пәленше аға, түгенше менің бауырым, мынау бірінші орын алсын, ананың өлеңі тезірек жариялансын, мынау сүйтсін, бүйтсін деген. Ондай дүниені мен өзім көрдім әдебиетте болмауға тиіс жерде, былайша айтқанда. Әдебиетте енді қандай рушылдық болуы мүмкін жалпы енді, күлкілі нәрсе ғой, бірақ өкінішке орай, бар.
Ақберен Елгезек	▶	↑ жетпіс пайыз пайыз бізде / генетикамыз бірдей ↓/// ↑ ^уол деген күлкілі нәрсе ғой ↓ /// ↑ мысалы / мен ↑ кіші жүздің қазағымын / менің қаным бөлек ↑/ болмаса мен ұлы жүздің қазағымын / мен бөлек/↑ ^уорта жүздің қазағы бөлек деген ↓/// ↑ ^уосұ бір дүнійені бізге әә: әә: →// ↑орыстар сіңірді деп ^уойлайм ↓ /// ↑ себебі //кенесарыны құлатқаннан кейін →// кенесарының басын алғаннан кейін→// бізге/ діній миссионерлерді жіберіп көрді→// татарларды/ ^уол қазақты құрта алмады/ мысалы ↑ /// ↑ соғысып көрді →// соғыспен бізді ала алмайд ↓/// ↑ себебі бұл дала кең↑// біз анау шыңғысхан заманынан партійзандық соғыс жүргізу тәсілін әбден үйренгенбіз →// бытырап далада жоғалып кетеміз↓///	↑ жетпіс пайыз пайыз ͡б̊ізде // генетійкамыз ͡б̊ірдей ↓ /// ↑ ^уол дегең ͡гүлкүлү нәрсе ғой ↓ /// ↑ мысалы →// мен →// кіші жүздүң ͡ғазағымын →// менің ͡ғаным бөлөк →// болмаса мен ұлұ жүздүң ͡ғазағымын →// мем бөлөк →// ^уорта жүздүң ͡ғазағы ͡б̊өлөк деген ↓ /// ↑ ^уосұ ͡б̊ір дүнүйөнү ͡б̊ізг' →// ^уорұстар сіңірді деб̊ ^уойлайм ↓ /// ↑ себ̊еб̊і // кенесарыны құлатқаннаң гейін →// кенесарының басын алғаннаң гейін →// бізге // діній мұйссұйонерлерді жіб̊еріп көрдү →// татарларды →// ^уол ғазақты құрт' алмады →// мысалы ↑ /// ↑ соғұсұп көрдү →// соғұспем бізд' ала алмайд // себ̊еб̊і ͡б̊ұл дала ͡гең →// біз анау шыңғысхан заманынам партыйзандық̊ соғұш шүргүзүу тәс ^і лін әб̊ден үйрөңгөмбіз →// быт ^ы рап далада жоғалып кетеміз ↓ ///	70 пайыз бізде генетикамыз бірдей. Ол деген күлкілі нәрсе ғой. Мысалы, мен кіші жүздің қазағымын, менің қаным бөлек, ұлы жүздің қазағымын, мен бөлек, орта жүздің қазағы бөлек деген. Осы бір дүниені бізге орыстар сіңірді деп ойлаймын. Себебі Кенесарыны құлатқаннан кейін, Кенесарының басын алғаннан кейін, бізге діни миссионерлерді жіберіп көрді, татарларды. Ол қазақты құрта алмады, мысалы. Соғысып көрді, соғыспен бізді ала алмайды. Себебі бұл дала кең, біз анау Шыңғысхан заманынан партизандық соғыс жүргізу тәсілін әбден үйренгенбіз, бытырап далада жоғалып кетеміз.
Ақберен Елгезек	▶	↑ трайбализм ↓ /// ↑ жаз^ұушылар ^уодағы ↓ /// ↑ ол ^ырас →// мысалға'оны жасырып →// құпйа ғып жүретін қазыр ^йешқандай қажеті жоқ ↓ /// ↑ ^уөкінішке ^уорай →// біз мысалы →// үлкен бір шаралар ^уөткізген кезде →// міндетті түрде үш жүздің ақ̊сақалдарына сөз береміз ↓ /// ↑ ^уолай болмаса қырғын болад ↓ /// ↑ ^уол міндетті түрде ↓ /// ↑ бұрыннан келе жатқан нәрсе ^уол ↓ /// ↑ біз ^уойлап тапқан жоқпыз →// біз ^йенгізіп жатқан жоқпыз↓ /// ↑ ^уол бізге дейін болған // біз ^уоны бұз'алмай ^уотырмыз / ^уөкінішке ^уорай ↓ ///	↑ трайб̊алыйзм ↓ /// ↑ жаз ^ұушұлар ^уодағы ↓/// ↑ ^уол ^ырас →// мысалғ'онұ жас ^ырып →// пір / құпұйа ғыб̊ жүрөтүң ғазір ^йешқ̊андай ғажеті жоқ ↓ /// ↑ ^уөк ^үнүшк' ^уорай // біз мысалы // үлкөм бір шаралар ^уөткүзгөң гезде // міндетті түрд' үш жүздүң ақ̊сақалдарына сөз ͡б̊ереміз ↓ /// ↑ ^уолай болмаса ͡ғырғым болады↓/// ↑^уол міндетті түрдө ↓ /// ↑ бұрұннаң геле жатқан нәрс' ^уол // біз ^уойлап тапқан жоқпұз →// біз ^йеңгізіб̊ жатқан жоқпұз ↓ /// ↑ ^уол бізге дейім болған →// біз ^уонұ ͡б̊ұз' алмай ^уотұрмұз/ ^уөкүнүшке ^уорай ↓ ///	Трайбализм. Жазушылар одағы. Ол рас, мысалға оны жасырып, құпия ғып жүретін қазір ешқандай қажеті жоқ. Өкінішке орай, біз мысалы, үлкен бір шаралар өткізген кезде, міндетті түрде үш жүздің ақсақалдарына сөз береміз. Олай болмаса қырғын болады. Ол міндетті түрде бұрыннан келе жатқан нәрсе ол. Біз ойлап тапқан жоқпыз, біз енгізіп жатқан жоқпыз. Ол бізге дейін болған, біз оны бұза алмай отырмыз, өкінішке орай.
Ақберен Елгезек	▶	↑ мысалы / жаңағындай тұура бір шара болад →// кіші жүздің бір шалы сөйлемесе →// кіші жүздің балалары қыйсайып қалад →// шығып кетүуі мүмкүн шарадан ↓ /// ↑ соның бәрін жіті бақылап ^уотырад →// нешін керек ^йекенін мен түсінбеймін мұнұ ↓ ///	↑ мысалы →// жаңағындай тұура ͡б̊ір шара ͡б̊олад →// кіші жүздүң бір шалы сөйлөмөсе →// кіші жүздүң балалары қыйсайып қалад →// шығып кетүуү мүмкүн шарадан ↓ /// ↑ сонұң бәрін жіті ͡б̊ақылаб̊ ^уот ^ұ рад →// н' үшүн керег ^йекенін мен түсүмбөймін мұнұ ↓ ///	Мысалы, жаңағындай тура бір шара болады, кіші жүздің бір шалы сөйлемесе, кіші жүздің балалары қисайып қалады, шығып кетуі мүмкін шарадан. Соның бәрін жіті бақылап отырады, не үшін керек екенін мен түсінбеймін мұны.
Ақберен Елгезек	▶	↑ мысалы →// атақ бергенде →// ↑біз бермейміз↓/// ↑ бірақ / ^уойбай / анау ұсұнылмай қапты / мынау ұсынылу керек →// кіші атаның балалары ^іренжіп қалмасын ↓/// ↑ ^уойбай/ анау ұсынылмай қалды →// үлкен атаның баласы ^іренжіп қалмасын →// ^уорталар ^іренжіп қалмасын деген сиақты әңгімелер жүред ↑/// ↑ ^уол ^йенді →// ^уөкінішке ^уорай →// ^уосындай бір дүнійе бар бізде ↑ /// ↑ мен ^йенді мемлекеттік қызметте жұмыс істедім →// сонда да көрдім мен ↓ ///	↑ мысалы →// атақ бергенде →// біз ͡б̊ермейміз ↓ /// ↑ бірақ// ↑^уойб̊ай →// ана' ұс ^ұнұлмай қапты →// мына' ұс ^ұнұлұу керек // кіш' атаның балалары ^іренжіп қалмасын ↓ /// ↑ ^уойб̊ай // ана' ұс ^ұнұлмай қалды →// үлкөн атаның баласы ^іренжіп қалмасын →// ^уорталар ^і ренжіп қалмасын деген сыйақт' әңгімелер жүрөд ↑ /// ↓ /// ↑ ^уол ^йенді →// ^уөк ^үнүшке ^уорай ^уосұндай бір дүнүйө ͡б̊ар ͡б̊ізде ↓ /// ↑ мен ^йенді мемлекеттік қызметте жұмұс істедім →// сонда да ͡гөрдүм мен ↓ ///	Мысалы, атақ бергенде, біз бермейміз. Бірақ ойбай, анау ұсынылмай қапты, мынау ұсынылу керек, кіші атаның балалары ренжіп қалмасын. Ойбай анау ұсынылмай қалды, үлкен атаның баласы ренжіп қалмасын, орталар ренжіп қалмасын деген сияқты әңгімелер жүреді. Ол енді, өкінішке орай, осындай бір дүние бар бізде. Мен енді мемлекеттік қызметте жұмыс істедім, сонда да көрдім мен.
Ақберен Елгезек	▶	↑ мысалы →// біліктілігің →// ақылың дейміз ба →// білімің / барлығы жетіп тұрад →// сен мына / қызметке барұуың керек →// сені тағайындау керек →// соны біліп жүресің ↓ /// ↑ тағайындалатыныңды біліп жүресің →// бірақ сап ^йетіп біреу келе қалад ↓/// ↑ ^уол сенің бастығың болады / сосын сен ^уонымен қырыласың да жұмыстан кетесің ↓ /// ↑ себебі →// ^уол/ ^уол жұмыс білмейді →// тәжрійбесі жоқ →// бірақ жаңағы бір бастықтардың →// былайш' айтқанда / тұуысқаны/ тырнақ̊шаның ішінде // ^ұрұуласы // жүздесі сыйақты ↓ ///	↑ мысалы →// біліктілігің →// ақ ^ылың дейміз ͡б̊а →// білімің/ барлығы жетіп тұрады →// сен мына / қызметке ͡б̊арұуұң ͡герек →// сені тағайындау ͡герек →// сонұ ͡б̊іліб̊ жүрөсүң↓ /// ↑ тағайындалатыныңды ͡б̊іліб̊ жүрөсүң →// бірақ̊ саб̊ ^йетіп піреу ͡геле қалады ↓/// ↑ ^уол сенің бастығың болады ↓ /// ↑ сосұн сен ^уонұмең ғыр ^ыласың да жұмұстаң гетесің ↓ /// ↑ себ̊еб̊і →// ^уол // ^уол жұмұс ͡пілмейді / тәж ^ірійб̊есі жоқ →// бірағ жаңағы ͡б̊ір ͡б̊ашшылардың былайш' айтқанда // тұуұсқаны // тырнақ̊шаның ішінде // ^ұрұуласы →// жүздөсү сыйақты ↓ ///	Мысалы, біліктілігің, ақылың дейміз ба, білімің барлығы жетіп тұрады, сен мына қызметке баруың керек, сені тағайындау керек, соны біліп жүресің. Тағайындалатыныңды біліп жүресің, бірақ сап етіп біреу келе қалады, ол сенің бастығың болады. Сосын сен онымен қырыласың да жұмыстан кетесің. Себебі, ол жұмыс білмейді, тәжірибесі жоқ, бірақ жаңағы бір бастықтардың, былайша айтқанда, туысқаны, тарнақшаның ішінде руласы, жүздесі сияқты.
Ақберен Елгезек	▶	↑ мынау ^уөскенше →// біздің бала ^уөссін деген→// сондай бір дүнійе ↓ /// ↑ біздің / басқа ^йелдер сиақты дамымай жатқанымыздың ^йең бірінш'аурұуы ^уосы деп ^уойлаймын →// корупцыйадан кейін ↓ /// ↑ тіпті корупцыйаның алдында / жемқорлықтың алдында ^уосы / біздің неміз тұр →// трайбалізім тұр ↓ /// ↑ трайбалізім жүрген жерде/ міндетті түрде корупцыйа болады ↓ ///	↑ мына ^уөскөнше →// біздің бала ^уөссүн деген/ сондай бір дүнүйө ↓ /// ↑ біздің →// басқа ^йелдер сыйақты дамымай жатқанымыздың ^йең бірінш' аурұуұ ^уосұ деб̊ ^уойлаймын →// коррұупсыйадаң гейін ↓ /// ↑ тіпті ͡горрұупсыйаның алдында →// жемқорлұқтұң алдынд' ^уосұ / біздің неміз тұр →// трайб̊алійзім тұр ↓ /// ↑ трайб̊алійзім жүргөн жерде // міндетті түрдө коррұупсыйа ͡б̊олады ↓ ///	Мынау өскенше, біздің бала өссін деген, сондай бір дүние. Біздің басқа елдер сияқты дамымай жатқанымыздың ең бірінші ауруы осы деп ойлаймын, коррупциядан кейін. Тіпті коррупцияның алдында, жемқорлықтың алдында осы біздің неміз тұр, трайбализм тұр. Трайбализм жүрген жерде, міндетті түрде коррупция болады.
Ақберен Елгезек	▶	↑ жең ұшынан жалғасқан жемқорлық болад→// қыйанат жасай салу болад ↓ /// ↑^уол/ қылмыс жасаса да// басқа біреуді ^уоның ^уорнына түрмеге ^уотырғызып жіберүу деген →// болмаса/ жаңағындай // ^уол адам ^уөлтіріп қойса ͡да түрмеден құтылып кетүу деген дүнійелер ↓ /// ↑ сондай бір // адам сенгісіз →// дамыған // гұуманистік қоғамда →// жаңағы →// бағана айтып кеткен →// қорқынышты фил'мдегідей дүнійе →// мысалы ↓/// ↑ соның бәрінде жаңағындай біздің аурұу жатыр ↓///	↑ жең ұш ^ұнан жалғасқан жемқорлұқ ͡полад →// қыйанат ͡шасай салұу ͡б̊олад ↓ /// ↑ ^уол // қылмыш шасаса да // басқа ͡б̊іреуді // ^уонұң ^уорнұна түрмөг'отұрғұзып жіб̊ерүу деген →// болмаса // жаңағындай // ^уол адам ^уөлтүрүп қойса да // түрмөдөң ғұт ^ұлұп кетүу деген дүнүйөлөр ↓ /// ↑ сондай бір // адам сеңгісіз →// дамыған // гұуманыйстік қоғамда →// жаңағы // баған'айтып кеткен // қорқұнұшты фійл'мдегідей дүнүйө мысалы ↓ /// ↑ сонұң бәрінде жаңағындай біздің аурұу жатыр ↓ ///	Жең ұшынан жалғасқан жемқорлық болады, қиянат жасай салу болады. Ол қылмыс жасаса да, басқа біреуді оның орнына түрмеге отырғызып жіберу деген, болмаса жаңағындай, ол адам өлтіріп қойса да түрмеден құтылып кету деген дүниелер. Сондай бір адам сенгісіз дамыған гуманистік қоғамда, жаңағы, бағана айтып кеткен, қорқынышты фильмдегідей дүние, мысалы. Соның бәрінде жаңағындай біздің ауру жатыр.
Ақберен Елгезек	▶	↑ нестеу керек ↑/// ↑ кез ͡гелген ыы:ы→// жаңағындай / надандық →// бір // псійхалогиалық проблемадан арылұу ͡үшүн↓/// ↑ мысалы ͡үшүн / діній догматикалық дүнійелер бар →// жаңағыдай ұрұушылдық деген сыйақты ↓/// ↑ күлкүлү жағдайлардан арылұу үшүн адам ^йең бірінші →// білімге ұмтұлұу ͡ герек →// әрійне ↓ ///	↑ н' істеу керек ↑ /// ↑ кез ͡гелген →// жаңағындай →// надандық ͡пір →// псұыйхологиалық проблемадан арылұ' үшүн ↓ /// ↑ мысал'үшүн / діній догматыйкалығ ͡дүнүйөлөр ͡б̊ар →// жаңағыдай ұрұушұлдұғ ͡деген сыйақты ↓ /// ↑ күлкүлү жағдайлардан ар ^ылұ'үшүн адам ^йең бірінші →// білімг' ұмтұлұу ͡ керек / әрійне ↓ ///	Не істеу керек? Кез келген жаңағындай надандық, бір психологиялық проблемадан арылу үшін. Мысалы үшін діни догматикалық дүниелер бар, рушылдық деген сияқты. Күлкілі жағдайлардан арылу үшін адам ең бірінші, білімге ұмтылу керек, әрине.
Ақберен Елгезек	▶	↑ біздің қоғам неғұрлұм білімді болған сайын / мынандай дүнійелердің бәрінің үстүнен қарап күлөтүн болады →// сосын ^уөзі ͡ де қашады ↓ /// ↑ ^уондай азаматтар көп ͡ қой бізде →// бірақ ^уөкүнүшке ^уорай →// бізде қәзір// білімге ұмтылғаннан гөрі →// кері ͡ гетіп жатқан сыйақты ↓ /// ↑ ^йенді кітәп ^уоқымайды →// анау-мынау деп айтады →// кітәп жоқ қой ^уоқыйтын →// кітәп жоқ →// шынын айтқанда↓ /// ↑ ^уол праблема / басқа праблема ↓ /// ↑ ^уонұ қәзір айтс̆а →// ұзаққа ͡ гетеміз/ ↑ бірақ қалай болғанда͡ да →// бізге ↑// білім кілтін қоғамда / насійхаттау ͡ керек ↓ /// ↑ білімді болған сән →// білімді болған модно болады →// білімді жүрген адам тоқ жүреді →// бай болады деген сыйақты ↓ ///	↑ біздің ͡ғоғам неғұрлұм білімді ͡б̊олған сайын // мынандай дүнүйлөрдүң бәрінің үстүнөң ғарап күлөтүм болады →// сосұн ^уөзө ͡ де қашады ↓ /// ↑ ^ұондай азаматтар ͡гөп ͡ қой бізде →// бірағ ^уөкүнүшкө ^ұ ^уорай →// бізде қәзір // білімг' ұмтұлғаннан гөрү →// кері ͡ гетіб̊ жатқан сыйақты ↓ /// ↑ ^йенді ͡гітәб̊ ^уоқ ^ұ майды →// анау-мынау деб̊ ͡айтады →// кітәб̊ жоқ →// қой ^уоқұйтұн →// кітаб̊ жоқ // шынын айтқанда ↓ /// ↑ ^ұол проблема ͡б̊асқа проблема // ^ұонұ қәзір айтč̆а →// ұзаққа ͡ гетеміз ↑// бірақ қалай болғанда͡ да →// бізге →// білім ͡гілтің ғоғамда →// насыйхаттау ͡ керек →// білімді ͡б̊олған сән →// білімді ͡б̊олған модно ͡б̊олады →// білімді жүргөн адам тоғ жүрөдү →// бай болады деген сыйақты ↓ ///	Біздің қоғам неғұрлым білімді болған сайын мынандай дүниелердің бәрінің үстінен қарап күлетін болады, сосын өзі де қашады. Ондай азаматтар көп қой бізде, бірақ өкінішке орай, бізде қазір білімге ұмтылғаннан гөрі, кері кетіп жатқан сияқты. Енді кітап оқымайды, анау-мынау деп айтады, кітап жоқ қой оқитын, кітап жоқ, шынын айтқанда. Ол проблема - басқа проблема. Оны қазір айтса, ұзаққа кетеміз, бірақ қалай болғанда да, бізге білім культін қоғамда насихаттау керек. Білімді болған сән, білімді болған модно болады, білімді жүрген адам тоқ жүреді, бай болады деген сияқты.
Ақберен Елгезек	▶	↑ бізде керісінше →// байлыққа білім арқыл'емес →// қылмыс арқылы барұуға/ тырысад →// бійлік арқылы барұуға тырысад ↓ /// ↑ бизнес жасап →// бір дүнійені ^уөндіріп ↑// деген сыйақты дүнійелер / мыйына кіріп-шықпайд →// керісінше →// жеңіл жол →// ійа болмаса →// жылтырақ →// жаңағы/ кійім кійіп ап →// ән айтұу →// тезірек атаққа жетүу →// тезірек сол арқылы байлыққа жетүу деген сыйақты ↓ /// ↑ бірақ білімге ұмтылып жатқан →// адам аз ↓ /// ↑ бірақ қәзір →/мен// ↑жастардан көп дүнійені байқаймын →// солардан көп дүнійе күтем →// ^уөйткені / ↑жастар бізге қарағанда/ әлдеқайда// кругозоры кең/ және жастарда рұушылдық жоқ сыйақты ↓///	↑ бізде ͡герісінше →// байлыққа ͡б̊ілім арқыл'емес →// қылмыс арқылы ͡б̊ар ^ұуға / тырысады →// бійліг арқылы ͡б̊ар ^ұуға тырысады ↓ /// ↑ бійзнеш шасап →// бір дүнүйөні ^уөндүрүп →// деген сыйақты дүнүйөлер →// мыйына ͡гіріп̊-шықпайды →// керісінше →// жеңіл жол →// ійа болмаса →// жылтырақ →// жаңағы →// кійім ͡гійіб̊ ͡ап →// ән айтұу/ тезірег атаққа жетүу →// тез ^ірек̊ сол арқылы ͡б̊айлыққа жетүу деген сыйақты ↓ /// ↑ бірақ ͡пілімг' ұмтұлұп жатқан →// адам аз ↓ /// ↑ бірақ қазір →// мен →// ↑ жастардаң гөп дүнүйөнү ͡б̊айқаймын // солардаң гөп дүнүйө күтөм // ^уөйткөнү →//жастар ͡б̊ізге қарағанда // әлдеқайда // крұугозорұ ͡гең // және жастарда ^ұрұушұлдұғ жоқ̊ сыйақты ↓ ///	Бізде, керісінше, байлыққа білім арқылы емес, қылмыс арқылы баруға тырысады, билік арқылы баруға тырысады. Бизнес жасап, бір дүниені өндіріп деген сияқты дүниелер миына кіріп-шықпайды, керісінше, жеңіл жол, я болмаса, жылтырақ, жаңағы киім киіп ап, ән айту, тезірек атаққа жету, тезірек сол арқылы байлыққа жету деген сияқты. Бірақ білімге ұмтылып жатқан адам аз. Бірақ қазір мен жастардан көп дүниені байқаймын, солардан көп дүние күтем, өйткені жастар бізге қарағанда әлдеқайда кругозоры кең және жастарда рушылдық жоқ сияқты.
Ақберен Елгезек	▶	↑ мен тіпт'әдебійеттегі жастардан байқайм ↑// ^уондаймен көп ауырмайтын сыйақты →// кейін ауырып қалмаса ↓ /// ↑ ^йекі мыңыншы жылдардың басынд'әдебійетке келген бір шоғыр жігіттер →// біз келіскенбіз // бір дастархан басында / ^ұрұушылдықпен ауырмаймыз деп ↓ ///	↑ мен тіпт' әдеб̊ійеттегі жастардам байқаймын →// ^уондаймең гөб̊ ͡ауұрмайтын сыйақты →// кейін ауұрұп қалмаса ↓ /// ↑ ^йекі мыңыншы жылдардың басынд' әдеб̊ійетке келгем // бір шоғұр жігіттер // біз геліскембіз // бір дастархам басында // ^ұрұушұлдұқпөн ауұрмаймыз деп ↓ ///	Мен тіпті әдебиеттегі жастардан байқаймын, ондаймен көп ауырмайтын сияқты, кейін ауырып қалмаса. 2000 жылдардың басында әдебиетке келген бір шоғыр жігіттер, біз келіскенбіз бір дастархан басында рушылдықпен ауырмаймыз деп.
Ақберен Елгезек	▶	↑ со кезде →/ ^уосы ↑/ өмір бақій адал болатын сиақты болып көрінді сол сөз ↓/// ↑ біз тіпті →// бір құтыға қан тапсырғанбыз →// адал боламыз сол идейаға деп ↓ /// ↑ бұның ішінде тек қана ↓/// ^ұрұушыл болмаймыз ^йемес/ ↑ әдебійетке адал боламыз →// қазақтың сөзін әлемге жеткіземіз деген секілді сондай үлкен-үлкен/ бійік-бійік/ идейаларды айтып →// ант-су ішіскенбіз ↓ /// ↑ ыы:ыы: ^йешқандай көрінбейді ^уол →// бірақ сезілет ↓ /// ↑ бәрі де ^ұрұушылдықтың кішкентай-кішкентай белгілері сезілет біздің жігіттерден↓/// ↑ жаңағындай/ ↑әдебійетке деген бір/ бұрынғы бір ↑махабаты азайып қалғандай болып көрінет →// ^уол ^уөзімде де бар шығар ↓ ///	↑ со кезде →// ^уосы →// өмір бақи адал болатын сийақты болып көрінді сол сөз // біз тіпті →// бір құтыға қан тапсырғанбыз // адал боламыз сол идейаға деп ↓ /// ↑ бұның ішінде тек қана рушыл болмаймыз ^йемес →// әдебиетке адал боламыз // қазақтың сөзін әлемге жеткіземіз деген секілді сондай үлкөн-үлкөн →// биік-биік // идейаларды айтып // ант-су ішіскенбіз ↓ /// ↑ ыы:ы →// ешқандай көрінбейді ^уол бірақ сезілет↓///↑ бәрі де →// рушылдықтың кішкентай-кішкентай белгілері сезілет →// біздің жігіттерден ↓ /// ↑ жаңағындай →//әдебиетке деген бір →// бұрынғы бір →// махаббаты азайып қалғандай болып көрінет →// ^уол ^уөзімде де бар шығар ↓ ///	Сол кезде осы өмір бақи адал болатын сияқты болып көрінді сол сөз. Біз тіпті, бір құтыға қан тапсырғанбыз, адал боламыз сол идеяға деп. Бұның ішінде тек қана рушыл болмаймыз емес, әдебиетке адал боламыз, қазақтың сөзін әлемге жеткіземіз деген секілді сондай үлкен-үлкен, биік-биік идеяларды айтып, ант-су ішіскенбіз. Ешқандай көрінбейді ол, бірақ сезіледі. Бәрі де рушылдықтың кішкентай-кішкентай белгілері сезіледі біздің жігіттерден. Жаңағындай әдебиетке деген бір бұрынғы бір махаббаты азайып қалғандай болып көрінеді, ол өзімде де бар шығар.
Ақберен Елгезек	▶	↑ ^йенді / біз / былай келіскенбіз →// ^йегер сол кездегі антты аттап кетс̆е →// біз не деуші ^йед →// қара белгі деуші ма →// ^йеді ↑/ соны беріп кетеміз дейміз ↓ /// ↑ әзірге ^йешкім алған жоқ ↓ /// ↑ біз сол кезде ↑// айтқанбыз →// ^йегер ↑// осы идейалар ^уорындалмай →// антты бұзатын болса →// біз сол адамға қара таңба беріп кетеміз деп →// бірақ ^уол қара таңбаны алған әлі ^йешкім жоқ ↓ /// ↑ сондұқтан әркім ^уойлауы мүмкүн →// мен әдебійетке адал болып жүрмін →// сол идейаларға адал болып жүрмін деп ↓ ///	↑ ^йенді // біз // былай геліскембіз →// <^йегер сол гездег'антты аттап кетč̆ ^йе : біз не деушү ^йед →// қара ͡б̊елгі деушү ма →// ^йеді →// сонұ ͡б̊еріп кетеміз дейміз ↓ /// ↑ әзірге ^йешкім алған жоқ ↓ /// ↑ біс сол гезде →// айтқамбыз →// ^йегер →// ^уос'ійдейалар ^уорұндалмай →// антты ͡б̊ұзатым болса →// біс сол адамға ͡ғара таңба ͡б̊еріп кетеміз деп →// бірақ ^уол ғара таңбан'алған әлі ^йешкім жоқ ↓ /// ↑ сондұқтан әркім ^уойлауұ мүмкүн →// мен әдеб̊ійетк'адал болұб̊ жүрмүн →// сол ійдейаларғ'адал болұб̊ жүрмүн деп ↓ ///	Енді біз былай келіскенбіз, егер сол кездегі антты аттап кетсек, біз не деуші еді, қара белгі деуші ма еді, соны беріп кетеміз дейміз. Әзірге ешкім алған жоқ. Біз сол кезде айтқанбыз, егер осы идеялар орындалмай, антты бұзатын болса, біз сол адамға қара таңба беріп кетеміз, бірақ ол қара таңбаны алған ешкім жоқ. Сондықтан әркім ойлауы мүмкін, мен әдебиетке адал болып жүрмін, сол идеяларға адал болып жүрмін деп.
Ақберен Елгезек	▶	↑ солай да шығар →// бірақ бір / не де жоқ →// бұзып кеткен →// бір ыы:ыы / антты аттап кеткен →// дүнійе жоқ →// бірақ ↑// бәсеңсу бар ↓ /// ↑ мүмкін ^уол тоқырау шығар →// сосын // біздің ұлттың ↑тағы бір қателігі ^уол / немқұрайдылық ↓ /// ↑ біз ^уөте немқұрайлы ^йелміз ↓ /// ↑ сплиннің бір әні бар →// сонда бір жол бар /смерт' это то/ что бывает с другими / дейді ↓ ///	↑ солай да шығар // бірақ ͡пір →// не де жоқ →// бұзұп кеткем бір →// антт' аттап кеткен →// дүнүйө жоқ →// бірақ →// бәсеңсүу ͡б̊ар ↓ /// ↑ мүмкүн ^уол тоқ ^ұрау шығар →// сосұн // біздің ұлттұң →// тағы ͡б̊ір ғателіг' ^уол →// немқұрайдылық ↓ /// ↑ біз ^уөтө немқұрайл' ^йелміз ↓ /// ↑ сплійннің бір әні ͡б̊ар →// сонда ͡б̊ір жол ба →// смерт' это то →// что ͡б̊ывает с дрұугими →// дейді ↓ ///	Солай да шығар, бірақ бір не де жоқ, бұзып кеткен бір, антты аттап кеткен, дүние жоқ, бірақ бәсеңсу бар. Мүмкін ол тоқырау шығар, сосын біздің ұлттың тағы бір қателігі ол - немқұрайдылық. біз өте немқұрайлы елміз. Сплиннің бір әні бар, сонда бір жол бар «смерть это то, что бывает с другими» дейді.
Ақберен Елгезек	▶	↑ біреу ^уөліп жатс̆а → // бәрі де ажал жоқ сйақты болып көрінед ↓/// ↑ ^уол ↑анау ^уөледі/ анада ажал бар →// менде жоқ деген сйақты ↓/// ↑ болмаса / біреуде проблема боп жатс̆а↑/ ^уол сенің праблемаң бомайтын → // болд қазыр ↓ /// ↓ қазір қазаққа көмектеспейтін болд → // қазақ ↓ /// ↑ қатыгезденіп бара жатыр → // бұрұнғы мейірім жоқ ↓ /// ↑ біз ауұлда жүрген кезде → // мысалы сол ақ̊сақалдарымыз әлі тірі → // сол кісілердің ^уөздері ^уөзгеріп кетті ↓ ///	↑ біре' ^уөлүп жатč̆а →// бәрі д' ажал жоқ̊ сыйақты ͡б̊олұп көр ^ү нөдү ↓ /// ↑ ^уол →// ана' ^уөлөдү →// анад' ажал бар →// менде жоғ ͡деген сыйақты/ болмаса ↓ /// ↑ біреудө проблема ͡б̊об̊ жатč̆а →// ^уол сенің проблемаң бомайтын →// болд қазыр ↓ /// ↓ қазыр ғазаққа ͡гөмөктөспейтім болды →// қазақ →// қатыгезденіп пара жатыр // бұрұңғұ мейірім жоқ ↓ /// ↑ біз ауұлда жүргөң гезде →// мысалы →// сол ақ̊сақалдарымыз әлі тірі →// сол гіс ^і лердің ^уөздөр' ^уөзгөрүп кетті ↓ ///	Біреу өліп жатса, бәрі де ажал жоқ сияқты болып көрінеді. Ол анау өледі, анада ажал бар, менде жоқ деген сияқты. Болмаса біреуде проблема боп жатса, ол сенің проблемаң болмайды болды қазір. Қазір қазаққа көмектеспейтін болды, қазақ қатыгезденіп бара жатыр, бұрынғы мейірім жоқ. Біз ауылда жүрген кезде, мысалы, сол ақсақалдарымыз әлі тірі, сол кісілердің өздері өзгеріп кетті.
Ақберен Елгезек	▶	↑ неғұрлұм мейірімді болатын → // неғұрлым адамға бір қайырымды болатын → // жұмсақ болатын ба → // қарапайымдау болатын ба → // сондай бір → // басқаша болатын адамдар ↓ /// ↑ күрт ^уөзгеріп кетті // адамдар → // соның ішінде қазақ → // бізде қазыр → // бір-бірін айау деген/ ^уондай сезім жоқ ↓///	↑ неғұрлұм мейірімді ͡б̊олатын → // неғұрлұм адамға ͡б̊ір ғай ^ырымды ͡б̊олатын → // жұмсақ ͡полатым ба → // қарапайымдау ͡б̊олатым ба → // сондай бір → // басқаша ͡б̊олатын адамдар ↓ /// ↑ күрт ^уөзгөрүп кетті → // адамдар → // сонұң ішінде қазақ → // бізде қазір → // бір-͡б̊ірін айау деген → // ^уондай сезім жоқ ↓ ///	Неғұрлым мейірімді болатын, неғұрлым адамға қайырымды болатын, жұмсақ болатын, қарапайымдау болатын ба, сондай бір басқаша болатын адамдар. Күрт өзгеріп кетті адамдар, соның ішінде қазақ, біздер, қазір бір-бірін аяу деген ондай сезім жоқ.
Ақберен Елгезек	▶	↑ неғұрлым үстемдік жасағысы келед → // неғұрлым // ^уозбырлық жасағысы келед → // сені таптап тастауға тырысад → // сені тізесінің астында ұстап ^уотырғысы келед ↓ /// ↑ сондай бір → // белгісіз бір → // қатыгез бір сезімнен туған бір → // қызық мінез қалыптасты бізде ↓ /// ↑ ^уосының бәрі немқұрайдылықтан → // ^ұрушылдықтан // бәрін-бәрінен жиналып келген ↓ /// ↑ біздің қазір психологыйалық → // партретіміз ^уосындай боп тұр/ ^уөкінішке ^уорай ↓ ///	↑ неғұрлұм // үстөмдүг жасағысы ͡гелед → // неғұрлұм ↑^уозб̊ұрлұғ жасағысы ͡гелед → // сені таптап тастауға тырысад → // сені тізесінің астынд' ұстап ^уотұрғұсы ͡гелед ↓ /// ↑ сондай бір → // белгісіз ͡б̊ір → // қатыгез ͡б̊ір сезімнен тұуғам бір → // қызығ мінез ғалыптасты ͡б̊ізде ↓ /// ↑ ^уосұнұң бәрі немқұрайдылықтан → // ^ұрұушұлдұқтан → // бәрім-бәрінен жыйналып келген/ біздің ͡ғазір псұйхологұйалық → // портретіміз ^уосұндай боп тұр // ^уөк ^үнүшк' ^уорай ↓ ///	Неғұрлым үстемдік жасағысы келеді, неғұрлым озбырлық жасағысы келеді, сені таптап тастауға тырысады, сені тізесінің астында ұстап отырғысы келеді. Сондай бір, белгісіз бір, қатыгез бір сезімнен туған бір қызық мінез қалыптасты бізде. Осының бәрі немқұрайдылықтан, рушылдықтан, бәрін-бәрінен жиналып келген. Біздің қазір психологиялық портретіміз осындай боп тұр, өкінішке орай.
Ақберен Елгезек	▶	↑ біздің қателік ↑/// ↑ біздің қателік дегенде ^йенд → // бәрі үшін жауап бер' алмаймын →// бірақ бір-екі дүнійені айтұуға болатын шығар → // ^уол → // аз ^уоқығандығымызда ↓ /// ↑ біз әрійне →// кейбір адамдармен салыстырғанда көбірек ^уоқыған шығармыз → // бірақ біз аз ^уоқыдық ↓ /// ↑ сосын біз әдебійетті / көп ^уоқыдық →// әдебійетті көбірек ^уоқымау керек ^йед/ меніңше ↓ ///	↑ біздің ͡ғателік ↑ /// ↑ біздің ͡ғателік дегенд' ^йенд →// бәр' үшүн жауап пер' алмаймын // бірақ →// бір-екі дүнүйөн' айт ^ұуға болатын шығар // ^уол →// аз ^уоқұғандығымызда ↑ /// ↑ біз // әрійне // кейб̊ір адамдармен салыстырғанда ͡гөб̊үрөг ^уоқұған шығармыз // бірақ ͡піз аз ^уоқұдұқ ↓ /// ↑ сосұм біз әдеб̊ійетті →// көб̊ ^уоқұдұқ →// әдеб̊ійетті ͡гөб̊ ^үрөг ^уоқ ^ұмау ͡герег ^йед/ меніңше ↓ ///	Біздің қателік? Біздің қателік дегенде енді, бәрі үшін жауап бере алмаймын, бірақ бір-екі дүниені айтуға болатын шығар, ол аз оқығандығымызда. Біз әрине, кейбір адамдармен салыстырғанда көбірек оқыған шығармыз, бірақ біз аз оқыдық. Сосын біз әдебиетті көп оқыдық, әдебиетті көбірек оқымау керек еді, меніңше.
Ақберен Елгезек	▶	↑ жаратылыстану ғылымдарын көбірек ^уоқұу керек →// ғылымды көбірек игеру керек ^йед ↓ /// ↑ сонда біздің әдебійет кішкене байитын ^йед деп ^уойлайм ↓ /// ↑ біз ^уосы ↑өзімізге дейінгі адамдарды ^уоқыдық →// сол сыйақты ғана жаздық →// содан шыға алмай қалдық деген пікірде жүрем үнемі ↓ /// ↑ біздің бұуынның // тағы бір үлкен праблемасы меніңше →// ^уол/ арақ ішүу ↓ /// ↑ біз →// алдыңғы буыннан соны көрдік →// соны қызықтап жүрдік ↓ /// ↑^уол кезінде бір/ рамантика сыйлайтын →// ақын деген ^уосылай жүрүу керек →// мұқағалій байағыда ^уөстіп жүрген деген сиақты дүнійе ↓ /// ↑ кейін / сол жаман әдетке айналып кетті ↓ ///	↑ жарат ^ылыстанұу ғылымдарың гөб̊үрөг ^уоқұу ͡герек // ғылымды ͡гөб̊ ^үрөг ійгерүу ͡герег ^йеді ↓ /// ↑ сонда ͡б̊іздің әдеб̊ійет кішкене ͡б̊айыйтын ^йеді деб̊ ^уойлайм ↓ /// ↑ біз ^уосұ ^уөз ^үмүзге дейіңг' адамдарды ^уоқұдұқ // сол сыйақты ғана жаздық ↓ /// ↑ содан шығ' алмай қалдығ ͡дегем пікірде жүрөм үнөмү ↓ /// ↑ біздің бұуұннұң тағы ͡б̊ір үлкөм проблемасы меніңше/ол/ арағ ішүу ↓ /// ↑ біз →// алдыңғы ͡б̊ұуұннан сонұ ͡гөрдүк →// сонұ қызықтаб̊ жүрдүк →// ^уол гезінде ͡б̊ір →// романтыйка сыйлайтын →// ақын деген ^уос ^ұлай жүрүу ͡герек →// мұқағалый байағыд' ^уөстүп жүргөн деген сыйақты дүнүйө ↓ /// ↑ кейін →// сол жаман әдетк' айналып кетті ↓ ///	Жаратылыстану ғылымдарын көбірек оқу керек, ғылымды көбірек игеру керек еді. Сонда біздің әдебиет кішкене байитын еді деп ойлаймын. Біз осы өзімізге дейінгі адамдарды оқыдық, сол сияқты ғана жаздық, содан шыға алмай қалдық деген пікірде жүремін үнемі. Біздің буынның тағы бір үлкен проблемасы меніңше, ол - арақ ішу. Біз алдыңғы буыннан соны көрдік, соны қызықтап жүрдік. Ол кезінде бір романтика сыйлайтын, ақын деген осылай жүру керек, Мұқағали баяғыда өстіп жүрген деген сияқты дүние. Кейін сол жаман әдетке айналып кетті.
Ақберен Елгезек	▶	↑ қазыр қойып жүрген жігіттер бар →// бірақ / ^уосы біраз // бізді қыйратып кеткен сиақты болып көрінед ↓ /// біздің алдыңғы бұуын ағаларды да →// біздің ^уөзімізді де біраз // ^йесеңгіретіп жіберді↓ /// ↑ себебі →// соған кеткен уақыт ^уоқұуға кететін ^ұуақыт ^йед →// соған кеткен ^ұуақыт // жазұу жазұуға кететін ^ұуақыт па ^йед ↓ /// ↑ сондай бір →// ^йегер таза шындығын айтатын болса →// ^уосұндай бір // кішкентай праблемалар бар ↓ ///	↑ қазір ғойұб̊ жүргөн жігіттер ͡б̊ар →// бірақ / ^уосұ ͡б̊іраз // бізді ͡ғыйратып кеткен сыйақты ͡б̊олұп көрүнөдү ↓ /// ↑ біздің алдыңғы ͡б̊ұуұн ағаларды да →// біздің ^уөз ^үмүзді де ͡б̊іраз // ^йесеңгіретіб̊ жіб̊ерді↓ /// ↑ себ̊еб̊і → // соғаң геткен ^ұуақыт ^уоқ ^ұуға ͡гететін ^ұуақыт ^йеді ↓ /// ↑ соғаң геткен ^ұуақыт/ жазұу жаз ^ұуға ͡гететін ^ұуақыт п' ^йед ↓ /// ↑ сондай бір ^йегер таза шындығын айтатым болса // уосұндай бір // кішкентай проблемалар ͡б̊ар ↓ ///	Қазір қойып жүрген жігіттер бар, бірақ осы біраз бізді қиратып кеткен сияқты болып көрінеді. Біздің алдыңғы буын ағаларды да, біздің өзімізді де біраз есеңгіретіп жіберді. Себебі, соған кеткен уақыт оқуға кететін уақыт еді, соған кеткен уақыт жазу жазуға кететін уақыт па еді. Сондай бір, егер таза шындығын айтатын болса, осындай бір кішкентай проблемалар бар.
Ақберен Елгезек	▶	↑ ^уол →// бос сөз →// ^уоны кейін түсіндік →// ^уол бос сөз ^йекенін →//себебі адам ішіп ^уотырып ^уөлең жазбайд →// қалай жазад // адам ^уөзі // санасы тұманданып ^уотырған гезде ↓ /// ↑ ^уөлең таза кезде →// ^уөзің мынау ^уөмірге құштар болып →// төбеңнен нұр құйұлып тұрғангезде жазылатын/ қасійетті дүнійе ғой↑///	↑ ^уол →// бос сөз/ ^уонұ ͡гейін түсүндүк // ^уол бос сөз ^йекенін // себ̊еб̊' адам ішіб̊ ^уот ^ұрұб̊ ^уөлөң жазб̊айд // қалай жазад →// адам ^уөзү // санасы тұманданыб̊ ^уотұрғаң гезде ↓ /// ↑ ^уөлөң таза ͡гезде / ^уөзүң мына' ^уөмүргө құштар ͡б̊олұп →// төб̊өңнөн нұр ғұй ^ұлұп тұрғаң гезде жазылатын // қасыйетті дүнүйө ғой ↑///	Ол - бос сөз, оны кейін түсіндік, ол бос сөз екенін, себебі адам ішіп отырып өлең жазбайды, қалай жазады адам өзі санасы тұманданып отырған кезде. Өлең таза кезде, өзің мынау өмірге құштар болып, төбеңнен нұр құйылып тұрған кезде жазылатын қасиетті дүние ғой.
Ақберен Елгезек	▶	↑ ^уол прозада да солай ↓ /// ↑ ал // ішіп жүріп →// ойбай →// мынау ақын ^йекен деген дүнійенің ^уөзі / бір →// негізі →// ақынға ^уоны / телімеу керек ↓ /// ↑ бұл да бізге ^уорыстан жұққан дүнійе ↓ /// ↑ ана бір / есениндер сөйтіп ішіпті →// пушкин де ішті деген сыйақты ↓ /// ↑ содан басталған дүнійе ғой →// ^уол да бір // ұлтты құртұудың бір тәсілі ↓ /// ↑ мысалы →// біздің ағаларымыз айтад →// жетпісінші-сек̊сенінші жылдар арақтың ↑кул'ті болған / кәдімгі қазақтың жастарында ↓ /// ↑ барған кезде қой соймаса →// қой соймаса ^іренжімейді →// дейді / арақ қоймаса →// ыстолдың басына ^іренжіп кететін деп ↓ ///	↑ ^уол прозада да солай ↓/// ↑ ал ішіб̊ жүрүп →// ^уойб̊ай →// мына' ақын ^йекен деген дүнүйөнүң ^уөзү/ бір →// нег ^ізі →// ақыңғ' ^уонұ тел ^імеу ͡герек ↓ /// ↑ бұл да ͡б̊ізг' ^уорұстан жұққан дүнүйе ↓ /// ↑ ана ͡б̊ір / есенійндер сөйтүб̊ ͡ішіпті →// пұушкійн д' ішті деген сыйақты ↓/// ↑ содам басталған дүнүйө ғой →// ^уол да ͡б̊ір // ұлттұ құрт ^ұудұң бір тәсілі ↓ /// ↑ мысалы →// біздің ағаларымыз айтады // жетпісінші-сек̊сенінші жылдар арақтың →// күул'тү ͡б̊олған // кәдімгі ͡ғазақтың жастарында ↓ /// ↑ барғаң гезде қой соймаса →// қой соймаса ^іренжімейді дейді →//^ұ арақ қоймаса →// столдұң бас ^ына/ ^іренжіп кететін деп ↓ ///	Ол прозада да солай. Ал ішіп жүріп, ойбай, мынау ақын екен деген дүниенің өзі бір, негізі, ақынға оны телімеу керек. Бұл да бізге орыстан жұққан дүние. Ана бір Есениндер сөйтіп ішіпті, Пушкин де ішті деген сияқты. Содан басталған дүние ғой, ол да бір ұлтты құртудың бір тәсілі. Мысалы, біздің ағаларымыз айтады, 70-80-ші жылдар арақтың культі болған кәдімгі қазақтың жастарында. Барған кезде қой соймаса, қой соймаса ренжімейді, арақ қоймаса, ренжіп кететін деп.
Ақберен Елгезек	▶	↑ демек →// соншалық бізге санамызға / сол дүнійені сіңіріп тастаған →// йағни / арақ ішпесе →// ^уол ↑ қандай ақын болад↓ /// ↑ ал ^йесенин сыйақты ұлы бол'алмайд →// пушкин сыйақты ұлы болмайды // деген сыйақты // дүнійені сіңіріп тастаған ↓ /// ↑ керісінше →// біздің / қаншама ақын-жазұушыларымызды қырып тастады ғой / арақ деген ↓ /// ↑ жетпісінші-сек̊сенінші жылдарды қарап ^уотс̆аңыздар →// шетінен кәдімгі ↑штабел'дермен ^уөлген ↓ /// ↑ ^уоны біз ^йенді →// жасырып айтамыз ғой →// ауұрған→// бүйткен →// сүйткен →//жоқ/ көбісі арақтан кеткен ғой ↓ ///	↑ демек →// соншалық ͡пізге санамызға / сол дүнүйөнү сің ^іріп тастаған →// йағни // арағ ішпесе →// ^уол / қандай ақым болады ↓ /// ↑ ана' ^йесенійн сыйақт' ұлұ бол' алмайд →// пұушкійн сыйақт' ұлұ болмайды →// деген сыйақты/ дүнүйөнү сің^іріп тастаған ↓ /// ↑ керісінше →// біздің // қаншам'ақын-жаз ^ұушұларымызды қырып тастады ғой // арағ ͡деген↓/// ↑ жетпісінші-сек̊сенінші жылдарды қараб̊ ^уотč̆аңыздар →// шетінең гәдімгі // штаб̊ел' дермен ^уөлгөн ↓ /// ↑ ^уонұ ͡б̊із ^йенді →// жас ^ырыб̊ ͡айтамыз ғой →// ауұрған →// бүйткөн →// сүйткөн →// жоқ →// көб̊үс' арақтан кеткен ғой ↑ ///	Демек, соншалық бізге санамызға сол дүниені сіңіріп тастаған, яғни арақ ішпесе, ол қандай ақын болады. Ал Есенин сияқты ол бола алмайды, Пушкин сияқты ұлы болмайды деген сияқты дүниені сіңіріп тастаған. Керісінше, біздің қаншама ақын-жазушыларымызды қырып тастады ғой арақ деген. 70-80-ші жылдарды қарап отырсаңыздар, шетінен кәдімгі штабельдермен өлген. Ол біз енді жасырып айтамыз ғой, ауырған, бүйткен, сүйткен, жоқ, көбісі арақтан кеткен ғой.
Ақберен Елгезек	▶	↑ бауыры ^йезіліп кеткен →// жүрегі тоқтап қалған →// ^ұуақтысында жүз грамм ішпей →// басын жаза аламай кетіп қалған қаншама ағаларымыз бар →// мысалы ↓ /// ↑ бәлкім →// ^уолардың ішінде →// адамзатқа →// ^уоның ішінде // қазаққа келетін // қаншама жауһар дүнійелер кеткен ↓ /// ↑ кетті ғой шындығында →// көбісі жас кетті ↓ /// ↑ ^уосындай дүнійе ↓ ///	↑ бауұр'ез ^іліп кеткен →// жүрөгү тоқтап қалған →// ^ұуақтысында жүз грамм ішпей →// басын жаз' аламай кетіп қалғаң ғаншам' ағаларымыз бар ↓ /// ↑ бәлкім →// ^уолардың ішінде →// адамзатқа →// ^уонұң ішінде қазаққа ͡гелетің ғаншама жаухар дүнүйөлөр ͡геткен ↓ /// ↑ кетті ғой шындығында →// көб̊үсү жас кетті ↓ /// ↑^уосұндай дүнүйө ↓ ///	Бауыры езіліп кеткен, жүрегі тоқтап қалған, уақтысында жүз грамм ішпей, басын жаза аламай кетіп қалған қаншама ағаларымыз бар. Бәлкім, олардың ішінде адамзатқа, оның ішінде қазаққа келетін қаншама жауһар дүниелер кеткен. Кетті ғой шындығында, көбісі жас кетті. Осындай дүние.
Ақберен Елгезек	▶	↑ ал ^йенд' ақын деген ^уол ішіп →// ләйліп →// тізесі шығып кеткен трико кійіп / үйтіп жүрүу керек ^йемес ↓/// ↑ ақын деген ^йең бірінші →// ^ұрұухы аристократ →// ^уол әлбетте // санасы тұнық болұу керек ↓/// ↑ әлбетте →// ^уол дұрыс жүрүу керек →// дұрыс сөйлеу керек →// дұрыс кійіну керек ↓ /// ↑ ^уосыны мен жастарға да көп айтам →// ^уөзіміздің бұуындағы жігіттерге де үнемі айтып жүрем →// ^уөзім солай жүруге тырысам →// әрійне ↓ ///	↑ ал ^йенд' ақын деген ^уол ішіп →// ^іләйліп →// тізесі шығып кеткен трұйко кійіп/ үйтүб̊ жүрүу ͡герег ^йемес ↓ /// ↑ ақын деген ^йең бірінші →// ^ұрұух'арыйстократ →// ^уол әлб̊етте →// санасы тұнұқ ͡полұу ͡герек↓ /// ↑ әлб̊етт'ол дұрұш шүрүу ͡герек / дұрұс сөйлөу ͡герек →// дұрұс кійінүу ͡герек ↓ /// ↑ ^ұнұ мен жастарға да ͡гөб̊ ͡айтам →// ^уөз ^үмүздің бұуұндағы жігіттерге д' үнөмү айтыб̊ жүрөм →// ^уөзүм солай жүр ^үугө тырысам/ әрійне ↓ ///	Ал енді ақын деген ол ішіп, ләйліп, тізесі шығып кеткен трико киіп, үйтіп жүру керек емес. Ақын деген ең бірінші, рухы аристократ, ол әлбетте, санасы тұнық болу керек. Әлбетте, ол дұрыс жүру керек, дұрыс сөйлеу керек, дұрыс киіну керек. Осыны мен жастарға да көп айтам, өзіміздің буындағы жігіттерге де үнемі айтып жүрем, өзім солай жүруге тырысам, әрине.
Ақберен Елгезек	▶	↑ мен ^йенді / ^уөзім үлкен қателігім деп // быйыл қырыққа келдім →// әлі күнге дейін ағылшын тілін білмейм ↓ /// ↑ сол менің үлкен қателігім деп ^йесептейм →// себебі / қазір / ағылшын тілінде шыққан кітәптің / ^уорыс аудиторийасына барғанша →// бес-алты жыл ^уөтед ↓ /// ↑ йағни аударылғанша ↓ ///	↑ мен ^йенді // ^уөзүм үлкөң ͡ғателігім деп // быйыл ғырыққа ͡гелдім →// әлі ͡гүңгө дейін ағылшын тілім білмейм ↓ /// ↑ сол менің үлкөң ғателігім деб̊ ^йесептейм →// себ̊еб̊і // қазір // ағылшын тілінде шыққаң ͡гітаптың // ^уорұс аудыйторұйасына ͡б̊арғанша →// бес-алты жыл ^уөтөді ↓ /// ↑ йағн' аударылғанша ↓///	Мен енді өзім үлкен қателігім деп биыл қырыққа келдім, әлі күнге дейін ағылшын тілін білмеймін. Сол менің үлкен қателігім деп есептеймін, себебі қазір ағылшын тілінде шыққан кітаптың орыс аудиториясына барғанша, бес-алты жыл өтеді. Яғни аударылғанша.
Ақберен Елгезек	▶	↑ сосын ^уол кітәпты бір жерден ^йестисің →// сондай кітәп бар ^йекенін →// сонұ ^уорыс тілінде ^уоқыйсың →// сөйтіп саған жеткенше ^уон жыл болады ↓ /// ↑ сен / адамзаттық ақыл-ойдың керуенінен ^уон жылға қалып жатасың ↓ /// ↑ ^уөткенде бір // дао физики // деген кітәп ^уоқып шықтым ↓/// ↑ ыы:ы / қазыр авторы ^йесімде жоқ →// фрит'оф капра деген ғой дейм // аты ↓/// ↑ сол алпысыншы жылдардың айағында жетпісінші жылдардың басында жазылған кітәп →// ғаламат кітәп ↓ /// ↑ сол ↑ ^йенді жетіп тұр маған/ ^уорыс тілінде ↓ ///	↑ сосұн ^уол ͡гітапты ͡б̊ір жерден ^йестійсің →// сондай ͡гітап пар ^йекенін →// сон' ^уорұс тілінд' ^уоқұйсұң →// сөйтүп̊ саған жеткенш' ^уон жыл болады ↓ /// ↑ сен // адамзаттығ ақыл-^уойдұң ͡герүуөнүнөн ^уон жылға ͡ғалыб̊ жатасың ↓ /// ↑ ^уөткөндө ͡б̊ір / дао физикій / дегең гітаб̊ ^уоқұп̊ шықтым ↓ /// ↑ қазір автор'есімде жоқ →// фрұйт'оф капра деген ғой дейм // аты ↓ /// ↑ сол алпысыншы жылдардың айағында жетпісінші жылдардың басында жазылғаң ͡гітап →// ғаламат кітап ↓ /// ↑ сол ↑^йенді жетіп тұр маған // ^уорұс тілінде ↓ ///	Сосын ол кітапты бір жерден естисің, сондай кітап бар екенін, соны орыс тілінде оқисың, сөйтіп саған жеткенше он жыл болады. Сен адамзаттық ақыл-ойдың керуенінен он жылға қалып жатасың. Өткенде бір «Дао физики» деген кітап оқып шықтым. Қазір авторы есімде жоқ, Фритьоф Капра деген ғой деймін аты. Сол 60-шы жылдардың аяғында 70-ші жылдардың басында жазылған кітап, ғаламат кітап. Сол енді жетіп тұр маған орыс тілінде.
Ақберен Елгезек	▶	↑ сонда мен / қанша →// алпысыншы жылдан бері қанша жыл ^уөтті мысалы →// ↑алпыс жыл ^уөтті ғой ^йенді ↓ /// ↑ алпыс жылдан кейін бір қазаққа жетіп тұр →// масқара ғой ↓ /// ↑ ^йегер мен ағылшын тілін білетін болсам →// ^уонда мен/ ағылшын тілінде шығып жатқан қаншама →// интеллектуалды дүнійелерді сол түпнұсқадан ^уоқыйтын ^йедім ↓ /// ↑ былжырап жүрдім жыйырма жыл/ мысалы ↓ /// ↑ унійверсійтет бітіргеніме жыйырма жыл болды →// сол жылда мен меңгеріп алұуыма болар ^йед ↓ /// ↑ енді / қазыр қарасам →// тіпті ағылшын тілі түгілі →// былтыр ^уоқыған кітәбымның мазмұнын ұмытып қалам ↓ /// ↑ йағни мен →// жадыма дұрыс қарамағам/ ^уөзім денсаулығыма дұрыс қарамағам/ бұл менің қателігім ↓///	↑ сонда мен // қанша →// алпысыншы жылдам бері ͡ғанша жыл ^уөттү мысалы →// алпыш шыл ^уөттү ͡ғой ^йенді ↓ /// ↑ алпыш шылдаң ͡гейім бір ͡ғазаққа жетіп тұр →// ↑масқара ͡ғой ↓ /// ↑ ^йегер мен ағылшын тілім білетім болсам →// ^уонда мен // ағылшын тілінде шығыб̊ жатқаң ғаншама →// ійнтеллектүуалды дүнүйөлөрді сол түпнұсқадан ^уоқұйтұн ^йедім ↓ /// ↑ былжыраб̊ жүрдүм жыйырма жыл / мысалы ↓ /// ↑ үунійверсійтет пітіргеніме жыйырма жыл болдұ →// сол жылда мен меңгеріб̊ ͡алұуұма ͡б̊олар ^йед ↓ /// ↑ енді ͡ғазір →// қарасам →// тіпт'ағылшын тілі түг ^үлү // былтыр ^уоқұғаң ͡гітаб̊ымның мазмұнұн ұмұтұп қалам ↓ /// ↑ йағни мен // жад ^ыма дұрұс қарамағам →// ^уөзүм денсаулұғұма дұрұс қарамағам →// бұл менің ͡ғателігім ↓///	Сонда мен қанша, 60-шы жылдан бері қанша жыл өтті мысалы, 60 жыл өтті ғой енді. 60 жылдан кейін бір қазаққа жетіп тұр, масқара ғой. Егер мен ағылшын тілін білетін болсам, онда мен ағылшын тілінде шығып жатқан қаншама интеллектуалды дүниелерді сол түпнұсқадан оқитын едім. Былжырап жүрдім жиырма жыл мысалы. Университет бітіргеніме жиырма жыл болды, сол жылда мен меңгеріп алуыма болар еді. Енді қазір қарасам, тіпті ағылшын тілі түгілі кеше оқыған кітабымның мазмұнын ұмытып қаламын. Яғни мен жадыма дұрыс қарамағам, өзім денсаулығыма дұрыс қарамағам, бұл менің қателігім.
Ақберен Елгезек	▶	↑ ағылшын тілін ^уоқымадым →// бұл менің қателігім ↓/// ↑ ^уөт'аз дүние ^уоқыдымм/ шындығында ↓/// ↑ адам көп білген сайын ^йештеңе білмейтінін түсінет дейді ғой →// сократтың сөзі ма →// кімдікі ↓/// ↑ ^уол шынымен де солай →// бұл түзеуге болатын қателіктер →// бірақ / сапасыз болад ↓ /// ↑ мысалы →// қазыр мен ағылшын тілін меңгергенмен →// ^уорыс тілін білетіндей // біле алмаймын →// тұура сондай // күрделі тек̊істер ^уоқый алмайтын сиақты боп тұрам →// мүмкүн ^уол менің қорқынышым шығар ↓ ///	↑ ағылшын тілін ^уоқ ^ұмадым →// бұл менің ͡ғателігім ↓ /// ↑ ^уөт'аз дүнүй'оқұдұм / шындығында ↓ /// ↑ адам ͡гөп ͡пілген сайын ^йештеңе ͡б̊ілмейтінін түс ^үнөт дейді ͡ғой →// сократтың сөзү ма →// кімдікі ↓ /// ↑ ^уол шын ^ымен де солай →// бұл түзөугө ͡б̊олатың ғателіктер →// бірақ // сапасыз ͡б̊олады ↓ /// ↑ мысалы →// қазір мен ағылшын тілін меңгергеммен →// ^уорұс тілім білетіндей // біл' алмаймын →// тұура сондай // күрдөлү тек̊сттер ^уоқұй алмайтын сыйақты ͡б̊оп тұрамын →// мүмкүн ^уол менің ͡ғорқұнұшым шығар ↓ ///	Ағылшын тілін оқымадым, бұл менің қателігім. Өте аз дүние оқыдым шындығында. Адам көп білген сайын ештеңе білмейтінін түсінеді дейді ғой, Сократтың сөзі ма, кімдікі. Ол шынымен де солай, бұл түзеуге болатын қателіктер, бірақ сапасыз болады. Мысалы, қазір мен ағылшын тілін меңгергенмен, орыс тілін білетіндей біле алмаймын, тура сондай күрделі текстер оқи алмайтын сияқты болып тұрамын, мүмкін ол менің қорқынышым шығар.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ж:Диалогтың бүгінгі қонағы Ақсұлу Құлмағамбетова, білім беру саласының сарапшысы, еңбек жолын ауыл мұғалімі болып бастаған Назарбаев интеллектуалды мектебінде он жылдан астам қызмет етті. Қазақ тілі оқулықтары мен бағдарламаларын әзірлеуге атсалысты. Пандемия кезінде онлайн мектеп бағдарламасын жасауға қатысты Назарбаев университетінің магистранты. Ж:Ақсұлу ханым қазіргі таңда баланың қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығын арттыруда. Қандай да бір құпиялар бар ма?
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Қ:Жалпы жалпы тіл үйренуде біз баланың психологиялық жағдайын ескеруіміз керек деп ойлаймын. Негізінде жаңағы қазіргі таңдағы теориялар мынаны айтады. Жалпы ана тілі ретінде қарастырайық,иә?Баланың тілді үйренуі, дыбыстық толқындарды үйренуі анасының жатырынан басталады. Яғни анасының ішінде жатқан кезде сол тілдің дыбыстық толқындарын қабылдайды екенде бала дүниеге келген сәтінен бастап тіл үйрене бастайды. Яғни алғашқы күнінен бастап бала қандай сөздерді естиді, қандай дыбыстарды естиді ол соны бірден қабылдай бастайды. Сондықтан мысалы, есіңізде шығар, біздің ата-әжелеріміз «ф, ц» деген орыс әріптерін айта алмайтын,иә?, Себебі оның өскен ортасында, ата-анасының ортасында ондай дыбыстар болмаған.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ал дәл қазіргі біздің қолданысымызда ол дыбыстар бар. Яғни бала сол сәтінен бастап... енді мұны кейде ағылшын тілінде “silent period” ейді. Үнсіздік кезеңі дейді бала, яғни бір жастан бастап екі жасқа дейін, кейде үш жасқа дейін сөйлемей қояды. Иә, бірақ ол оның ештеңе түсінбейді дегенін білдірмейді. Ол оның реакция білдіреді. Яғни иә, жоқ па, барасың ба? Біздер біртіндеп қолданамыз ғой. Сөйтіп үйрене бастайды. Ал үлкен адамдарға келетін болсақ, бұл үнсіздік кезеңі екі аптадан бастап екі айға созылады екен. Яғни бізге келетін тіл үйренушілер дәл сол жағдайды басынан өткереді. Кішкентай бала күндегі сияқты ол келеді.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Тіл үйреніп бастаған кезде ол одан мынандай қиындықтар болады. Дыбыстық толқындарды ажырата алмау. Мысалы, дыбыстардың арасын ажырата алмау деген секілді. Ол адамдар үндемейді. Бірақ пассивно түсінеді. Жалпы не айтып отырғанын... қатыса алады. Яғни біз тіл үйреткен кезде осы бір нені ескеруіміз керек шығар. Яғни психологиялық жағдайын ескеруіміз керек. Стивен Крашен өзінің еңбегінде былай деп жатыр. Ол қазіргі екінші тілді үйрету бойынша мықты теоретик ғалымдардың бірі. Ол кісі былай деп айтады.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Бала адам кішкентай күнінде қандай тілді үйрену кезеңдерінен өтсе, яғни кішкентай күнінде ол дыбыстарды уілдеп айтып үйренді,сөздерді айтты... ендң кішкентай сәбиді қарайық,иә. Сосын біртіндеп сөйлем құрастырды,тағы басқа. Үлкен адамда дәл осы кезеңдерден өтеді екен. Яғни ол біз біз берген материалды бірден үйреніп алып кетпейді. Сондықтан бізге шыдамдылық керек. Одан кейін осы жерде айта кетейін, егер ана тіл тұрғысынан қарайтын болсақ, баланың тілді үйреніп қалыптасуы жеті жасқа дейін қалыптасып болады екен.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ж:Ал жалпы осы қазақ тілді үйренгісі келіп жүргендер,иә, Осыны осы тілді меңгеру үшін неден бастау керек? Ғаламтордан ізденіп, қандайда бір әдістемелерді қарау керек па? Жалпы Осы жөнінде айтып өтсеңіз. Қ:Негізі Ммм біздер әдістеме деген кезде біз оны бірнеше бөлікке бөлуіміз керек шығар. Мысалы, балабақша кішкентай балалар көбіне визуалды қабылдағанды жақсы көреді. Оларға ән, мультфильм, кино, әртүрлі иллюстрациялық суреттер. Олар солар арқылы қабылдайды,иә. Соның жас ерекшелігін ескеруіміз керек шығар. Неге біздің балаларға кішкентай балалар ютубты қарап, ютубтың әсерінен не тілі ағылшынша шығып жатыр, менің өзім жағдайымда солай болды... кішкентай қызымда. Не орысша шығып жатыр. Себебі ол жақта көретін контент қабылдайтын мазмұн ол не орысша, не ағылшынша. Сондықтан ол балалардың сұранысы сондай болғандықтан, меніңше, біздің өз арамызда сол кішкентай жастағы балаларға арнап контент жасайтын блогерлар керек шығар.Керек әрине, шығар емес. Мультфильмдер арнайы. Мысалы, Татарстанда, өзіміздің көрші мемлекетте олар татар тілін үйрету мәселесі бойынша арнайы мультфильмдер дайындады. Яғни ситуативті қонаққа бару, бір нәрсе сатып алу, туған күн кешіне бару деген сияқты,иә, одан басқа...
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ж: ситуациялық жағдай жасап, Қ: ситуациялық жағдай жасап енді оқиға арқылы кейіпкері арқылы ол балаға көрсету. Енді орта буынға келетін болсақ, енді мектеп жағдайында үйренеді. Ол жастағы балаларға өздігінен үйрену қиын.Бір әдісті алып, ол себебі олар әдіске анализ жасай алмайды. Бірақ оларға жаңағыдай контент керек. Мүмкін комикстар қазақ тілінде жаңа цифрлық контенттер мүмкін. ыыы мобильді ойындар, приложениялар, ойындар. иә, балалар жақсы көреді ғой. Мысалы...
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ж:Сол қазір сұраныстағы ойындарды қазақ тіліне аудару. Қ:қазақ тіліне аудару. Мысалы, қазақ тіліне ыыы. Мысалы, мен бір-екі рет байқадым. Мысалы, Майнкрафт деген секілді ойындардың қазақша блогерлардың жүргізіп жатқаны оны да қарайды. Егер сұраныс болып тұрса, сол сұранысқа біз не айла жасауымыз керек. Ал енді жоғарғы өзім үйренем деп жүрген адамдарға келетін болсақ, егер олар мұғалім емес, педагог емес, қарапайым адам болатын болса, олар алдымен нені ұнатады? Ол қандай типтегі адам бір адамдар болады сериалдар болды ғой. мысалы, түрік сериалдарын көптеп қарап, түрік тілін үйреніп алғандар,иә? Ж:Иә
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Қ:сол секілді. Егер сен кино көргенді жақсы көрсең, сериалдардың да сол арқылы сол тілде қарау керек және үйрену керек. Немесе сіз кітап оқығанды жақсы көресіз. Сол арқылы немесе сіз болады. Кейбіреулер ән тыңдайды. Иә, сен күн ұзаққа жаңағы құлақ қапты киіп алып ән тыңдайды екенсің онда қазақша әндерді тыңдай бастайды,иә, сөйтіп құлақты үйрету егер педагог емес болатын болса, енді педагог болатын болса, әрине ол баланың деңгейін анықтап, соған сай материал беріп оқыта бастайды. Біз енді қарапайым әр адамның бойындағы, одан кейін ең басты нәрсе шарт ол қорықпау, қорықпау, яғни бір-екі ауыз сөз болса да сөз қолдануға қорықпау, сөйлеу бізде болады өкінішке орай, қоғам дұрыс қате сөйледінін, акцентін дұрыс қоймадынын деп бірден сынай бастайды,иә, бірден сөйлеп тұрған адамды сөйтіп.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ал мысалы, шетелдік азаматтарды қарап отырсаң, сен қанша қате сөйлеп тұрсаңда ол сені қолдайды. Сенімен бірге қуанады. Құрметпен сені аяғына дейін тыңдайды. Сондықтан бұл жерде біздің қоғамның да қатынасын тіл үйренушіге ол біздің біріншіден, ол азаматтар, біздің азаматтар осы жақта дүниеге келді. Отбасындағы жағдайына, енді қалыптасқан өзінің аумақтағы жағдайына кінәлі емес. Бірақ ол адам тіл үйренем деп қазақ тілінде сөйлеймін деп талпыныс жасап жүрсе, онда біз бәріміз көптеп қолдауымыз керек. Неге? Мысалы, кішкентай бала ең жақсы әдіскерлер бұл ата-аналар. Неге? Себебі кішкентай бала жаңадан сөйлеп, баставатқан кезде оған ешкім күлмейді. Үйде, отбасында күлмейді. Керісінше, бәрі қуанып, бүгін бір сөз айтты, деп бір-бірінен сүйінші сұрап, оны бірнеше рет айтқызады. Иә, бала үйдің жағдайы сондай ғой. Сол секілді үлкен адам да, ол ол да ыыы адам, бала, ол да бала. Сондықтан оған да енді біз сүйінші сұрамағанымызбен, оның қолдауымыз керек.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ж:Қазіргі таңда қазақ тілінде неологизмдер иә, а кеңінен пайда болып жатыр. Жалпы шала қазақша сөздер де кеңінен тарауда. Сіздің ойыңызша, осы пікірмен келісесіз бе? Қ:ы, меніңше, бұл жерде ы неологизм дегенде нені түсінеміз деп ажыратуымыз керек шығар. Ж:Иә.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Қ: біздер ы көбіне. Мысалы құжат тілдерінде аударма өте көп. Иә, әсіресе техника бағытында, құжат тілдерінде. Сосын мысалы банкинг жасағанда банк ы жұмыстарын. Енді олардың бәрі құжат тілі ғой. Енді аудармасыз аударма тілдер. Біріншіден, құжат алдымен орысша дайындалып алып, енді ол ешкімге не емес, жасырын нәрсе емес,иә, сосын қазақшаға аударылады. Орысша дайындалып, содан кейін оның аударма тілі болғаннан кейін қазақ тілді адамға ол түсініксіз. Көбіне мысалы, кейде мен өзімнің жолдасым кәдімгі қазақ ауылда өскен. Кейде ана құжатты оқиды да сұрайды.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Мен ештеңе түсінген жоқпын мына қазақша құжаттан дейді да, сен осыны маған аударып берші. Кәдімгі біздің өзіміздің тілге түсіндіріп . айтып берші дейді.Сонда ойлаймын, кейде бізді біздің құжат тілдері аударамыз деп кәдімгі күнделікті тілден аса алшақтап кеткен сияқты. Тым көп аудармаларды қолданып, түсініксіз жағдайға жеткізіп алған сияқтымыз,иә, ол бірінші мәселе. Екінші мәселе. бұл тағыда психологиямен байланысты. Мысалы, құрылыс заттарына, базарына барсаң көп құрылыстың атаулары қазақша емес, иә, соны амалсыздан сен оны орысша атауларына айта бастайсың. Яғни, адам өзі не нәрсенің атауын қазақша білмесе, оның басқа баламасын іздей бастайды. Не орыс тілінде, не ағылшын тілінде психологиялық тұрғыдан осы халық қандай сөздер қолданып жүр,сол сөздерді беру сонда ол кісі күлкіге қалмайды. Екіншіден, оның айтатын әңгімесі сол халыққа да түсінікті.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ж:Сіздің көзіңізше жаңа Қазақстан қандай болуы керек? Қ:Жаңа замандағы Қазақстан ол ұлттық мүддеге қызмет ететін, біздің Еуразиядағы алатын орнымызды шегелеп көрсететін,иә. Мен оған сенемін. Азаматтық қоғам, демократиялық қоғам болу керек деп ойлаймын,әр адамның пікірі есептелген. Білім сапасы өте жоғары деңгейде болу керек деп ойлаймын. Себебі білім сапасы, ол …білімнің сапасы, оның құндылығы мемлекеттің алға қарай дамуына мүмкіндік береді,иә. Бізде көптеген жағдайлар жасалып жатыр:болашақ бағдарламасы болсын ,университеттер, әр түрлі жағдайлар жасалып жатыр. Осы бағытымызды жалғастыра берсек, мүмкін адаспаспыз. Және мемлекеттік мүдде болғаннан кейін қазақ тіліне де кешенді жаңағы көңіл бөлінсе.Біз өкінішке орай асығамыз: бүгін жасасақ, ертеі нәтиже көрсетуге тырысамыз. Мысалы,қазіргі Қытай экономикасының гүлденуі ол олардың 70-80 шы жылдары білім саласына жасаған реформалардың нәтижесі.Яғни олар 30-40 жылда осы нәтижеге келіп отыр. Ж: Ақсұлу ханым, сұхбатыңызға рақмет. Күніңіз сәтті өтсін.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ж:Диалогтың бүгінгі қонағы Ақсұлу Құлмағамбетова, білім беру саласының сарапшысы, еңбек жолын ауыл мұғалімі болып бастаған Назарбаев интеллектуалды мектебінде он жылдан астам қызмет етті. Қазақ тілі оқулықтары мен бағдарламаларын әзірлеуге атсалысты. Пандемия кезінде онлайн мектеп бағдарламасын жасауға қатысты Назарбаев университетінің магистранты. Ж:Ақсұлу ханым қазіргі таңда баланың қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығын арттыруда. Қандай да бір құпиялар бар ма?
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Қ:Жалпы жалпы тіл үйренуде біз баланың психологиялық жағдайын ескеруіміз керек деп ойлаймын. Негізінде жаңағы қазіргі таңдағы теориялар мынаны айтады. Жалпы ана тілі ретінде қарастырайық,иә?Баланың тілді үйренуі, дыбыстық толқындарды үйренуі анасының жатырынан басталады. Яғни анасының ішінде жатқан кезде сол тілдің дыбыстық толқындарын қабылдайды екенде бала дүниеге келген сәтінен бастап тіл үйрене бастайды. Яғни алғашқы күнінен бастап бала қандай сөздерді естиді, қандай дыбыстарды естиді ол соны бірден қабылдай бастайды. Сондықтан мысалы, есіңізде шығар, біздің ата-әжелеріміз «ф, ц» деген орыс әріптерін айта алмайтын,иә?, Себебі оның өскен ортасында, ата-анасының ортасында ондай дыбыстар болмаған.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ал дәл қазіргі біздің қолданысымызда ол дыбыстар бар. Яғни бала сол сәтінен бастап... енді мұны кейде ағылшын тілінде “silent period” ейді. Үнсіздік кезеңі дейді бала, яғни бір жастан бастап екі жасқа дейін, кейде үш жасқа дейін сөйлемей қояды. Иә, бірақ ол оның ештеңе түсінбейді дегенін білдірмейді. Ол оның реакция білдіреді. Яғни иә, жоқ па, барасың ба? Біздер біртіндеп қолданамыз ғой. Сөйтіп үйрене бастайды. Ал үлкен адамдарға келетін болсақ, бұл үнсіздік кезеңі екі аптадан бастап екі айға созылады екен. Яғни бізге келетін тіл үйренушілер дәл сол жағдайды басынан өткереді. Кішкентай бала күндегі сияқты ол келеді.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Тіл үйреніп бастаған кезде ол одан мынандай қиындықтар болады. Дыбыстық толқындарды ажырата алмау. Мысалы, дыбыстардың арасын ажырата алмау деген секілді. Ол адамдар үндемейді. Бірақ пассивно түсінеді. Жалпы не айтып отырғанын... қатыса алады. Яғни біз тіл үйреткен кезде осы бір нені ескеруіміз керек шығар. Яғни психологиялық жағдайын ескеруіміз керек. Стивен Крашен өзінің еңбегінде былай деп жатыр. Ол қазіргі екінші тілді үйрету бойынша мықты теоретик ғалымдардың бірі. Ол кісі былай деп айтады.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Бала адам кішкентай күнінде қандай тілді үйрену кезеңдерінен өтсе, яғни кішкентай күнінде ол дыбыстарды уілдеп айтып үйренді,сөздерді айтты... ендң кішкентай сәбиді қарайық,иә. Сосын біртіндеп сөйлем құрастырды,тағы басқа. Үлкен адамда дәл осы кезеңдерден өтеді екен. Яғни ол біз біз берген материалды бірден үйреніп алып кетпейді. Сондықтан бізге шыдамдылық керек. Одан кейін осы жерде айта кетейін, егер ана тіл тұрғысынан қарайтын болсақ, баланың тілді үйреніп қалыптасуы жеті жасқа дейін қалыптасып болады екен.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ж:Ал жалпы осы қазақ тілді үйренгісі келіп жүргендер,иә, Осыны осы тілді меңгеру үшін неден бастау керек? Ғаламтордан ізденіп, қандайда бір әдістемелерді қарау керек па? Жалпы Осы жөнінде айтып өтсеңіз. Қ:Негізі Ммм біздер әдістеме деген кезде біз оны бірнеше бөлікке бөлуіміз керек шығар. Мысалы, балабақша кішкентай балалар көбіне визуалды қабылдағанды жақсы көреді. Оларға ән, мультфильм, кино, әртүрлі иллюстрациялық суреттер. Олар солар арқылы қабылдайды,иә. Соның жас ерекшелігін ескеруіміз керек шығар. Неге біздің балаларға кішкентай балалар ютубты қарап, ютубтың әсерінен не тілі ағылшынша шығып жатыр, менің өзім жағдайымда солай болды... кішкентай қызымда. Не орысша шығып жатыр. Себебі ол жақта көретін контент қабылдайтын мазмұн ол не орысша, не ағылшынша. Сондықтан ол балалардың сұранысы сондай болғандықтан, меніңше, біздің өз арамызда сол кішкентай жастағы балаларға арнап контент жасайтын блогерлар керек шығар.Керек әрине, шығар емес. Мультфильмдер арнайы. Мысалы, Татарстанда, өзіміздің көрші мемлекетте олар татар тілін үйрету мәселесі бойынша арнайы мультфильмдер дайындады. Яғни ситуативті қонаққа бару, бір нәрсе сатып алу, туған күн кешіне бару деген сияқты,иә, одан басқа...
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ж: ситуациялық жағдай жасап, Қ: ситуациялық жағдай жасап енді оқиға арқылы кейіпкері арқылы ол балаға көрсету. Енді орта буынға келетін болсақ, енді мектеп жағдайында үйренеді. Ол жастағы балаларға өздігінен үйрену қиын.Бір әдісті алып, ол себебі олар әдіске анализ жасай алмайды. Бірақ оларға жаңағыдай контент керек. Мүмкін комикстар қазақ тілінде жаңа цифрлық контенттер мүмкін. ыыы мобильді ойындар, приложениялар, ойындар. иә, балалар жақсы көреді ғой. Мысалы...
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ж:Сол қазір сұраныстағы ойындарды қазақ тіліне аудару. Қ:қазақ тіліне аудару. Мысалы, қазақ тіліне ыыы. Мысалы, мен бір-екі рет байқадым. Мысалы, Майнкрафт деген секілді ойындардың қазақша блогерлардың жүргізіп жатқаны оны да қарайды. Егер сұраныс болып тұрса, сол сұранысқа біз не айла жасауымыз керек. Ал енді жоғарғы өзім үйренем деп жүрген адамдарға келетін болсақ, егер олар мұғалім емес, педагог емес, қарапайым адам болатын болса, олар алдымен нені ұнатады? Ол қандай типтегі адам бір адамдар болады сериалдар болды ғой. мысалы, түрік сериалдарын көптеп қарап, түрік тілін үйреніп алғандар,иә? Ж:Иә
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Қ:сол секілді. Егер сен кино көргенді жақсы көрсең, сериалдардың да сол арқылы сол тілде қарау керек және үйрену керек. Немесе сіз кітап оқығанды жақсы көресіз. Сол арқылы немесе сіз болады. Кейбіреулер ән тыңдайды. Иә, сен күн ұзаққа жаңағы құлақ қапты киіп алып ән тыңдайды екенсің онда қазақша әндерді тыңдай бастайды,иә, сөйтіп құлақты үйрету егер педагог емес болатын болса, енді педагог болатын болса, әрине ол баланың деңгейін анықтап, соған сай материал беріп оқыта бастайды. Біз енді қарапайым әр адамның бойындағы, одан кейін ең басты нәрсе шарт ол қорықпау, қорықпау, яғни бір-екі ауыз сөз болса да сөз қолдануға қорықпау, сөйлеу бізде болады өкінішке орай, қоғам дұрыс қате сөйледінін, акцентін дұрыс қоймадынын деп бірден сынай бастайды,иә, бірден сөйлеп тұрған адамды сөйтіп.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ал мысалы, шетелдік азаматтарды қарап отырсаң, сен қанша қате сөйлеп тұрсаңда ол сені қолдайды. Сенімен бірге қуанады. Құрметпен сені аяғына дейін тыңдайды. Сондықтан бұл жерде біздің қоғамның да қатынасын тіл үйренушіге ол біздің біріншіден, ол азаматтар, біздің азаматтар осы жақта дүниеге келді. Отбасындағы жағдайына, енді қалыптасқан өзінің аумақтағы жағдайына кінәлі емес. Бірақ ол адам тіл үйренем деп қазақ тілінде сөйлеймін деп талпыныс жасап жүрсе, онда біз бәріміз көптеп қолдауымыз керек. Неге? Мысалы, кішкентай бала ең жақсы әдіскерлер бұл ата-аналар. Неге? Себебі кішкентай бала жаңадан сөйлеп, баставатқан кезде оған ешкім күлмейді. Үйде, отбасында күлмейді. Керісінше, бәрі қуанып, бүгін бір сөз айтты, деп бір-бірінен сүйінші сұрап, оны бірнеше рет айтқызады. Иә, бала үйдің жағдайы сондай ғой. Сол секілді үлкен адам да, ол ол да ыыы адам, бала, ол да бала. Сондықтан оған да енді біз сүйінші сұрамағанымызбен, оның қолдауымыз керек.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ж:Қазіргі таңда қазақ тілінде неологизмдер иә, а кеңінен пайда болып жатыр. Жалпы шала қазақша сөздер де кеңінен тарауда. Сіздің ойыңызша, осы пікірмен келісесіз бе? Қ:ы, меніңше, бұл жерде ы неологизм дегенде нені түсінеміз деп ажыратуымыз керек шығар. Ж:Иә.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Қ: біздер ы көбіне. Мысалы құжат тілдерінде аударма өте көп. Иә, әсіресе техника бағытында, құжат тілдерінде. Сосын мысалы банкинг жасағанда банк ы жұмыстарын. Енді олардың бәрі құжат тілі ғой. Енді аудармасыз аударма тілдер. Біріншіден, құжат алдымен орысша дайындалып алып, енді ол ешкімге не емес, жасырын нәрсе емес,иә, сосын қазақшаға аударылады. Орысша дайындалып, содан кейін оның аударма тілі болғаннан кейін қазақ тілді адамға ол түсініксіз. Көбіне мысалы, кейде мен өзімнің жолдасым кәдімгі қазақ ауылда өскен. Кейде ана құжатты оқиды да сұрайды.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Мен ештеңе түсінген жоқпын мына қазақша құжаттан дейді да, сен осыны маған аударып берші. Кәдімгі біздің өзіміздің тілге түсіндіріп . айтып берші дейді.Сонда ойлаймын, кейде бізді біздің құжат тілдері аударамыз деп кәдімгі күнделікті тілден аса алшақтап кеткен сияқты. Тым көп аудармаларды қолданып, түсініксіз жағдайға жеткізіп алған сияқтымыз,иә, ол бірінші мәселе. Екінші мәселе. бұл тағыда психологиямен байланысты. Мысалы, құрылыс заттарына, базарына барсаң көп құрылыстың атаулары қазақша емес, иә, соны амалсыздан сен оны орысша атауларына айта бастайсың. Яғни, адам өзі не нәрсенің атауын қазақша білмесе, оның басқа баламасын іздей бастайды. Не орыс тілінде, не ағылшын тілінде психологиялық тұрғыдан осы халық қандай сөздер қолданып жүр,сол сөздерді беру сонда ол кісі күлкіге қалмайды. Екіншіден, оның айтатын әңгімесі сол халыққа да түсінікті.
Ақсұлу Құлмағамбетова	▶			Ж:Сіздің көзіңізше жаңа Қазақстан қандай болуы керек? Қ:Жаңа замандағы Қазақстан ол ұлттық мүддеге қызмет ететін, біздің Еуразиядағы алатын орнымызды шегелеп көрсететін,иә. Мен оған сенемін. Азаматтық қоғам, демократиялық қоғам болу керек деп ойлаймын,әр адамның пікірі есептелген. Білім сапасы өте жоғары деңгейде болу керек деп ойлаймын. Себебі білім сапасы, ол …білімнің сапасы, оның құндылығы мемлекеттің алға қарай дамуына мүмкіндік береді,иә. Бізде көптеген жағдайлар жасалып жатыр:болашақ бағдарламасы болсын ,университеттер, әр түрлі жағдайлар жасалып жатыр. Осы бағытымызды жалғастыра берсек, мүмкін адаспаспыз. Және мемлекеттік мүдде болғаннан кейін қазақ тіліне де кешенді жаңағы көңіл бөлінсе.Біз өкінішке орай асығамыз: бүгін жасасақ, ертеі нәтиже көрсетуге тырысамыз. Мысалы,қазіргі Қытай экономикасының гүлденуі ол олардың 70-80 шы жылдары білім саласына жасаған реформалардың нәтижесі.Яғни олар 30-40 жылда осы нәтижеге келіп отыр. Ж: Ақсұлу ханым, сұхбатыңызға рақмет. Күніңіз сәтті өтсін.
Ақұштап Бақтыгереева	▶	↑ құрметті көрөрмен қауұм/ біз ^уосы әдеб̊ій саладағы/ әдеб̊ій тақ^ырыптағ'әңгімені ^ұстұудия мейманымен ары ғарай жалғастырамыз↓/// ↑ біздің ^ұстұудыййамызда ақын / халықаралық алаш сыйлығының ійегері/ қазақ̊стан жаз^ұушұлар ^уодағының мүшесі/ қазақ̊станның ^йеңбек̊ сіңірген қайраткері/ құрмет ^уорденінің ійегері ақұштап бақтыгерейева↑ /// ↑ қош келдіңіс ^ұстұудыййамызға↑ /// ↑ қайырлы таң↑ /// ↑ қош келдіңіз↑ /// ↑ таңғы көңүл күй^үңүз қалай↑ /// ↑ ^ырақмет/ таңғы көңүл гүйүм жақ̊сы ͡б̊үгүн↓/// ↑ күнү кеше тамаша шығармашылық кеш ^уөтті/ ^уосы кеш жайында айтып берсеңіз/ қалай болды↑ ///	↑ құрметті ͡ гөрөрмөң ͡ ғауұм →// біз ^уос'әдеб̊ій саладағы →// әдеб̊ій тақ^ырыптағ'әңгімені →// ^ұстұудійа мейманымен ар^ығарай жалғастырамыз↓/// ↑ біздің стұудійамызда →// ақын / халықаралық алаш сыйлығының ійегері → // қазағыстан жазұушұлар ^уодағының мүшөсү → // қазағыстанның ^йеңбек̊ сіңіргең ͡ ғайраткері → // құрмөт ^уорденінің ійегері → // ақұштап ͡ пақтыгерейева↑ /// ↑ қош келдіңіз / ^ұстұудійамызға↑ /// ↑ қайырлы таң↑ /// ↑ қош ͡ келдіңіз↑ /// ↑ таңғы ͡гөңүл ͡ гүйүңүз ͡ ғалай ↑/// ↑ ^ырахмет / таңғы ͡гөңүл ͡ гүйүм жақ̊сы ͡б̊үгүн↓/// ↑ күнү ͡ геше тамаша шығармашылық ͡ кеш ^уөттү → // ^уосұ ͡геш шәйынд'айтып ͡ персеңіз → // қалай болдұ↑ ///	Жүргізуші: Құрметті көрермен қауым,біз осы әдеби саладағы, әдеби тақырыптағы әңгімені студия мейманымен ары қарай жалғастырамыз. Біздің студиямызда ақын, халықаралық «Алаш» сыйлығының иегері, Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, «Құрмет» орденінің иегері- Ақұштап Бақтыгереева. Қош келдіңіз студиямызға! Жүргізуші 2: Қайырлы таң! Қош келдіңіз! Таңғы көңіл күйіңіз қалай? Ақұштап Бақтыгерева: Рақмет/ Таңғы көңіл-күйім жақсы бүгін. Жүргізуші 2: Күні-кеше тамаша шығармашылық кеш өтті, осы кеш жайында айтып берсеңіз, қалай болды?
Ақұштап Бақтыгереева	▶	↑ ійә/ кеше кеште гүумійлев атындағы үунійверсійтетте / кәусәр деб̊ ͡ұйұмдастырылған әдеб̊ій бірлестіктің ұйұмдастырұуымен // ^іректырдұң шақырұуымен/ ^йерлан сыдықов/ сол үлкен ұжұмның/ үлкен үунійверсійтетіміздің ^йелордадағы/ ^істүудөнттерімен кездестім↓/// ↑ зыййалы қауұм болды/ алматыдан бұрұннан геле жатқан көзкөргендер/ ^уоқымысты ағаларым/ мырзатай жолдасбекыв/ сейіт қасқаб̊асыв сыййақты↓/// ↑ үунійверсійтетте саб̊ақ беріб̊ жүрген/ дәріс беріб̊ жүрген қатарластарым/ мем білетін ұстаздар/ ін^ілерім ^уоқымысты/ міне солардың барлығы жыйналып/ менің бір ән жырымды тыңдағылары ͡гелген ^йекен↓/// ↑ мені сонау жайықтан шақ^ырып/ арнайы кеш ^уөткізді↓/// ↑ маған қазір жастар ұнайды/ соңғұ ͡гезде ^уолардың ішінде қалам ұстағандары/ ^уөлең жазатындары көб̊ейді↓///	↑ ійә / кеше ͡ геште гүумійлев атындағ'үунійверсійтетте → // кәусәр деб̊ ͡ұйұмдастырылған → // әдеб̊ій бірлестіктің ұйұмдастырұуұмен → // ^іректордұң шақырұуұмен → // ^йерлан сыдықов / сол үлкөн ұжұмнұң // үлкөн үунійверсійтетіміздің ^йелордадағы → //стүудөнттөрүмең ͡ гездестім ↓/// ↑ зыйалы ͡ ғауұм ͡ болдұ → // алматыдам ͡ бұрұннаң ͡ гележатқаң ͡ гөзкөргөндөр → // ^уоқұмұст'ағаларым → // мырзатай жолдасбеков / сейіт қасқаб̊асов сыйақты↓/// ↑ үунійверсійтетте саб̊ақ ͡періб̊ жүргөн → // дәріс ͡періб̊ ͡ жүргөң ͡ ғатарластарым → // мем ͡ білетін ұстаздар / інілерім ^уоқұмұсты → // міне солардың барлығы жыйналып → // менім ͡ бір ән жырымды тыңдағылары ͡гелген ^йекен↓/// ↑ мені сонау жәйықтан шақырып → // арнайы ͡геш ^уөткүздү↓/// ↑ мағаң ͡ ғәзір жастар ұнайды → // соңғұ ͡гезде / ^уолардың ішінде ͡ ғалам ұстағандары → // ^уөлөң жазатындары ͡гөб̊өйдү↓///	Ақұштап Бақтыгерева: Иә, кеше кеште Гумилев атындағы университетте, «Кәусәр» деп ұйымдастырылған әдеби бірлестіктің ұйымдастыруымен, ректордың шақыруымен, Ерлан Сыдықов, сол үлкен ұжымның, үлкен университетіміздің елордадағы, студенттерімен кездестім. Зиялы қауым болды, Алматыдан бұрыннан келе жатқан көзкөргендер, оқымысты ағаларым, Мырзатай Жолдасбеков, Сейіт Қасқабасов сияқты. Университетте сабақ беріп жүрген, дәріс беріп жүрген қатарластарым, мен білетін ұстаздар, інілерім оқымысты, міне солардың барлығы жиналып, менің бір ән-жырымды тыңдағылары келген екен. Мені сонау Жайықтан шақырып, арнайы кеш өткізді. Маған қазір жастар ұнайды, соңғы кезде олардың ішінде қалам ұстағандары, өлең жазатындары көбейді.
Ақұштап Бақтыгереева	▶	↑ әрійне/ ^уөздері ^уөлөң жазып/ ^уөздер'ән шығарып/ ^уөздер'ақын / ^уөздері сазгер ͡б̊олұп/ ^йестырадада кішкене қад^ірін кет^іріп бар'атқандарда жоқ ^йемес↓/// ↑ бірақ/ жастардың ішінде жырға құштарлық/ сұл^ұулұққа құштарлық/ міне соған тәрб̊ійелеу мақ̊сатында/ тірі қаламгерлермен/ тірі ақын жаз^ұушұлармен кездестірүу / ͡б̊ұл үлкен жұмұс/ жақ̊сы жұмұс ͡пастаған ^йевразыйа/ бұл барлық үунійверсійтеттердеде ^уөтүуү керек↓/// ↑ ^уөйткені ͡б̊ізді ^уосы халге әкелген / әдеб̊ійетті сүйүуге/ ұлттұ сүйүуге/ тұуған жерді жырлауға/ сонұ сүйүуге әкелген сол қарым қат^ынас және ^уөз көз^үмүзб̊ен ұл^ұларды көрүу↓/// ↑ біздер әуезывтұң ͡көзүн/ сәб̊ійт мұқановтұң ^уөзүн көрдүкқой↓/// ↑ әлфараб̊ыйде әдеб̊ій бірлестік болды↓/// ↑ сол бірлестіктен бүгүңгү кекілб̊аывтар/ төлен әб̊дікывтер шықты/ сол бірлестік әдеб̊ійетке тәрб̊ійелеп ^уотұрды/ ійкемі ͡б̊арларды↓/// ↑ міне/ сол көп ^йестігеннен/ бір көргөн жақ̊сы дейді↓/// ↑ тірі ақынды көрүу/ тірі жаз^ұушыны көрүу/ жас ұрпағ үшүн/ мынау ^уөсүп кел'атқан ^йесінде ұзақ қалатын жағдай↓///	↑ әрійне / ^уөздөрү ^уөлөң жазып → // ^уөздөр'ән шығарып → // ^уөздөр'ақын → // ^уөздөрү сазгер ͡б̊олұп → // ^йестрада ͡ да ͡гішкене ͡ ғадірің ͡ гетіріп → // бара ͡ жатқандар ͡ да ͡ жоқ ^йемес↓/// ↑ бірақ / жастардың ішінде → // жырға ͡ғұштарлық → // сұлұулұққа ͡ғұштарлық → // міне соған тәрб̊ійелеу мақ̊сатында → // тірі ͡ғаламгерлермен → // тір'ақын жазұушұлармең ͡ гездестірүу → // бұл үлкөн жұмұс → // жақ̊сы жұмұс ͡пастаған ^йевразійа → // бұл барлығ ͡ үунійверсійтеттерде ͡ де ^уөтүуү ͡ герек↓/// ↑ ^уөйткөнү ͡б̊ізді / ^уосұ халг'әкелген → // әдеб̊ійетті сүйүугө → // ұлттұ сүйүугө → // тұуған жерді жырлауға → // сонұ сүйүуг'әкелген → // сол ͡ ғарым-ғатынас → // және ^уөз ͡ гөзүмүзб̊ен ұлұларды ͡гөрүу ↓ /// ↑ біздер әуөзовтүң ͡гөзүн → // сәб̊ійт мұқановтұң ^уөзүң ͡ гөрдүкқой↓/// ↑ әлфараб̊ійде / әдеб̊ій бірлестік ͡ полдұ ↓ /// ↑ сол бірлестіктем ͡ бүгүңгү → // кекілб̊аевтар / төлөн әб̊діковтар шықты → // сол ͡ бірлестік → // әдеб̊ійетке тәрб̊ійелеп ^уотұрдұ → // ійкемі ͡б̊арларды ↓ /// ↑ міне / сол ͡ гөп ^йестігеннен → // бір ͡гөргөн жақ̊сы дейді↓/// ↑ тір'ақынды ͡ гөрүу → // тірі жазұушұнұ ͡гөрүу → // жас ұрпағ ͡ үшүн → // мынау ^уөсүп кележатқан → // ^йесінд'ұзақ қалатын жағдай↓///	Әрине, өздері өлең жазып, өздері ән шығарып, өздері ақын, өздері сазгер болып, эстрадада кішкене қадірін кетіріп бара атқандар да жоқ емес. Бірақ, жастардың ішінде жырға құштарлық, сұлулыққа құштарлық, міне соған тәрбиелеу мақсатында, тірі қаламгерлермен, тірі ақын жазушылармен кездестіру - бұл үлкен жұмыс, жақсы жұмыс бастаған Евразия, бұл барлық университеттерде де өтуі керек. Өйткені бізді осы халге әкелген, әдебиетті сүюге, ұлтты сүюге, туған жерді жырлауға, соны сүюге әкелген сол қарым-қатынас және өз көзімізбен ұлыларды көру. Біздер Әуезовтың көзін, Сәбит Мұқановтың өзін көрдік қой. Әл-Фарабиде әдеби бірлестік болды, сол бірлестіктен бүгінгі Кекілбаевтар, Төлен Әбдіковтар шықты, сол бірлестік әдебиетке тәрбиелеп отырды, икемі барларды. Міне, сол «көп естігеннен, бір көрген жақсы» дейді. Тірі ақынды көру, тірі жазушыны көру - жас ұрпақ үшін, мынау өсіп келе атқан есінде ұзақ қалатын жағдай.
Ақұштап Бақтыгереева	▶	↑ жақ̊сы/ ақұштап ханым/ ^уөз^үңіздей ақындар қарапайым адамдармен салыстырғанда/ көрмегенді көреді/ білмейтінді ͡б̊іледі/ сезб̊егенін сезедіғой↓/// ↑ ақындар ^йенді сондай қауұмғой↓/// ↑ сіз үшүн қазіргі ^ұуақытта қандай тақ^ырыптар ^уөзекті/ дәл ^уосұ шағ^ыңызда↑/// ↑ нег^ізі қай гездеде ^уөзекті ͡б̊олған тақ^ырып/ ^уол жас ұрпақты ^уотанын жанындай сүйүугө/ тұуған жерін/ тұуған топ^ұрағын сүйүуге/ ата б̊аб̊асының салтын сүйүуге тәрб̊ійелеу↓/// ↑ бұл/ кәдімгі ͡б̊ірінші ұлттұң алдына қойатын мақ̊саты/ ійдейәлогұйаныңд'алдына қойатын мақ̊саты↓/// ↑ себ̊еб̊і ^уотанын сүймеген адам адамба↑/// ↑ ^уоған қай жерде құрмет бар↑/// ↑ ал ^уотан деген ұлұ қазақ ͡даласы ͡б̊аб̊алардан қалған↓/// ↑ міне/ сонұ сүйүуд&і үйрететін/ ән мен жыр ͡герек бізге/ йағный патрыйоттық↓/// ↑ сол сезім/ сол ^ұрұух болмаса/ жаңағы ^йеділ мен жайық ^йекі ^уөзөн ^йел қондырсам деп ^йедім деген махамбеттердің ^ұрұухұ ͡б̊олмаса/ біздің бүгүңгү күнү ^йегемендікке тәрб̊ійелеб̊ ͡атқан балаларымыз/ жаңағы күнделікті ͡күнгөрүске/ шетелге ͡б̊арып нан таб̊^ұуға/ тіл үйрөнүп бірдеңені жасай ғойұуға/ ^уонұң бәріде керек қазақ̊стан үшүн↓/// ↑ бірақ қазақ ͡даласын жанымдай сүйөм дейтін патрыйоттұқ тәрб̊ійе мен сезім бірінші тұрұу ͡герек деп ^уойлайды мына ͡қаламгерлер/ жалғыз мен ғана ^йемес↓///	↑ жақ̊сы / ақұштап ͡ қаным / ^уөзүңүздей ақындар ͡ ғарапайым адамдармен салыстырғанда → // көрмөгөнді ͡гөрөдү → // білмейтінді ͡б̊іледі → // сезб̊егенін сезедіғой↓/// ↑ ақындар ^йенді сондай ͡ ғауұмғой ↓/// ↑ сіз үшүң ͡ ғазіргі ^ұуақытта → // қандай тақ^ырыптар ^уөзөктү → // дәл ^уосұ шағыңызда↑/// ↑ негізінде ͡ ғай ͡ гезде ͡ де → // ^уөзөктү ͡б̊олған тақ^ырып → // ^уол жас ұрпақты → // ^уотанын жанындай сүйүугө → // тұуған жерін / тұуған топұрағын сүйүугө → // ата-б̊аб̊асының салтын сүйүугө тәрб̊ійелеу↓/// ↑ бұл / кәдімгі / бірінш'ұлттұң алдына ͡ғойатын мақ̊саты → // ійдейалогійаның ͡ д'алдына ͡ ғойатын мақ̊саты↓/// ↑ себ̊еб̊і / ^уотанын сүймөгөн адам → // адам ͡ ба↑/// ↑ ^уоғаң ͡ ғай жерде ғұрмөт ͡ пар↑/// ↑ ал ^уотан деген → // ұл ͡ ғазағ ͡даласы → // баб̊алардаң ͡ ғалған↓/// ↑ міне / сонұ сүйүуд'үйрөтөтін → // ән мен жыр ͡герек бізге → // йәғ^іній патрійоттұқ ↓ /// ↑ сол сезім / сол ^ұрұух болмаса → // жаңағы ^йеділ мен жайық → // ^йекі ^уөзөн ^йел ͡ ғондұрсам деп ^йедім деген → // махамбеттердің ^ұрұухұ ͡б̊олмаса → // біздің бүгүңгү ͡ гүнү → // ^йегемендікке тәрб̊ійелеб̊ ͡жатқам ͡ балаларымыз → // жаңағы ͡гүндөлүкті ͡гүңкөрүскө → // шетелге ͡б̊арып нан таб̊ұуға → // тіл үйрөнүп ͡ пірдеңені жасай ͡ ғойұуға → // ^уонұң бәрі ͡ де ͡герек → // қазағыстан ͡ үшүн↓/// ↑ бірақ қазағ ͡даласын жанымдай сүйөм дейтін → // патрійоттұқ тәрб̊ійе мен сезім → // бірінші тұрұу ͡герек деп ^уойлайды → // мына ͡ғаламгерлер → // жалғыз мең ͡ ғана ^йемес↓///	Жүргізуші: Жақсы, Ақұштап ханым, өзіңіздей ақындар қарапайым адамдармен салыстырғанда, көрмегенді көреді, білмейтінді біледі, сезбегенін сезеді ғой. Ақындар енді сондай қауым ғой. Сіз үшін қазіргі уақытта қандай тақырыптар өзекті, дәл осы шағыңызда? Ақұштап Бақтыгереева: Негізінде қай кезде де өзекті болған тақырып, ол - жас ұрпақты Отанын жанындай сүюге, туған жерін, туған топырағын сүюге, ата-бабасының салтын сүюге тәрбиелеу. Бұл - кәдімгі бірінші ұлттың алдына қоятын мақсаты, идеялогияның да алдына қоятын мақсаты. Себебі Отанын сүймеген адам - адам ба? Оған қай жерде құрмет бар? Ал, Отан деген ұлы қазақ даласы бабалардан қалған. Міне, соны сүюді үйрететін, ән мен жыр керек бізге, яғни патриоттық. Сол сезім, сол рух болмаса, жаңағы "Еділ мен Жайық екі өзен ел қондырсам деп едім" деген Махамбеттердің рухы болмаса, біздің бүгінгі күні егемендікке тәрбиелеп атқан балаларымыз, жаңағы күнделікті күнкөріске, шетелге барып нан табуға, тіл үйреніп бірдеңені жасай қоюға, оның бәрі де керек Қазақстан үшін. Бірақ қазақ даласын жанымдай сүйем дейтін патриоттық тәрбие мен сезім бірінші тұру керек деп ойлайды мына қаламгерлер, жалғыз мен ғана емес.
Ақұштап Бақтыгереева	▶	↑міне/ әс^іресе қыздарымызғада ^йелді сүйүу/ ^уотанын сүйүу/ тұуған жер^іне ана болұу/ тұуған ұлтұнұң ^йертеңгі ұрпағын тәрб̊ійелеймін мен/ ^уосұ қазақ ͡даласының мен жауапты адамымын/ ал қазақ жігіті/ мен марғасқа деген қазақтың ұрпағымын/ ата б̊аб̊алардың ісін жалғаушымын/ мен жаңағы әлсізге пана ͡б̊олатын ^уосұ ^йелдің қорғанымын/ тек қана әскерге барыб̊ ͡айтұу ^йемес/ ^уол сөздү/ кез гелген бала ͡б̊есікте ^уос^ұлай ^уөссе деген арман біздерде ͡б̊ар↓/// ↑ сонда ͡б̊іздің ^йегемендігіміз мәңгі/ сонда ͡б̊із далаға ійе бол'аламыз/ сонда ͡б̊іздің әрб̊ір ұрпағ жаңағы ͡б̊ауұржан сыййақты↓/// ↑ неге ͡б̊алаларға ͡б̊ауұржан деп балаларғ'ат қойады↑/// ↑ сол сыййақты ^йелін сүйсүн дейдіғой/ қорғасын дейдіғой/ неге сұл^ұулардың атын қойады қыздарға↑/// ↑ солар сыййақты тарыйхый болсұн дейдіғой↓/// ↑ міне ^уосұ ͡б̊іздің қаламгердің арманы↓/// ↑ ал қазіргі жас ақындар ^уосы ійдейаны ^уөздерінің ^уөлеңдері арқылы жүрекке жеткізе алып жүрме↑/// ↑ ^уөз^іңіздің бағаңызды ͡б̊ерсеңіз↓///	↑міне/ әсіресе ͡ ғыздарымызға ͡ да ^йелді сүйүу → // ^уотанын сүйүу → // тұуған жерін'ана ͡ б̊олұу → // тұуған ұлтұнұң / ^йертеңг'ұрпағын тәрб̊ійелеймін мен → // ^уосұ ͡ ғазағ ͡даласының → // мен жауапт'адамымын → // ал ͡ ғазағ ͡ жігіті мен → // марғасқа дегең ͡ ғазақтың ұрпағымын → // ата б̊аб̊алардың ісін жалғаушұмұн → // мен жаңағы / әлсізге пана ͡б̊олатын → // ^уосұ ^йелдің ͡ғорғанымын → // текқан'әскерге барыб̊ ͡айтұу ^йемес → // ^уол сөздү → // кез ͡ гелгем ͡ бала → // бесікте ^уосұлай ^уөссө деген → // армам ͡ біздерде ͡б̊ар↓/// ↑ сонда ͡б̊іздің ^йегемендігіміз мәңгі → // сонда ͡б̊із далағ'ійе бол'аламыз → // сонда ͡б̊іздің әрб̊ір ұрпақ → // жаңағы ͡б̊ауұржан сыйақты↓/// ↑ неге ͡б̊алаларға ͡б̊ауұржан деп → // балаларғ'ат қойады↑/// ↑ сол сыйақты ^йелін сүйсүн дейдіғой → // қорғасын дейдіғой → // неге сұлұулардың атың ͡ ғойады → // қыздарға↑/// ↑ солар сыйақты / таріхій болсұн дейдіғой↓/// ↑ міне / ^уосұ ͡б̊іздің ͡ғаламгердің арманы↓/// ↑ ал қәзіргі жас ақындар → // ^уос'ійдейаны / ^уөздөрүнің ^уөлөңдөр'арқылы → // жүрөккө жеткіз'алып жүр ͡ ме↑/// ↑ ^уөзүңүздің бағаңызды ͡б̊ерсеңіз↓///	Міне, әсіресе қыздарымызға да елді сүю, Отанын сүю, туған жеріне ана болу, "туған ұлтының ертеңгі ұрпағын тәрбиелеймін мен, осы қазақ даласының мен жауапты адамымын", ал қазақ жігіті "мен марғасқа деген қазақтың ұрпағымын, ата-бабалардың ісін жалғаушымын, мен жаңағы әлсізге пана болатын осы елдің қорғанымын", тек қана әскерге барып айту емес, ол сөзді, кез-келген бала бесікте осылай өссе деген арман біздерде бар. Сонда біздің егемендігіміз мәңгі, сонда біз далаға ие бола аламыз, сонда біздің әрбір ұрпақ жаңағы Бауыржан сияқты. Неге балаларға Бауыржан деп балаларға ат қояды? Сол сияқты елін сүйсін дейді ғой, қорғасын дейді ғой. Неге сұлулардың атын қояды қыздарға? Солар сияқты тарихи болсын дейді ғой. Міне, осы біздің қаламгердің арманы. Жүргізуші 2: Ал, қазіргі жас ақындар осы идеяны өздерінің өлеңдері арқылы жүрекке жеткізе алып жүр ме? Өзіңіздің бағаңызды берсеңіз?
Ақұштап Бақтыгереева	▶	↑ қазіргі жас ақындар /нег^ізі/ ұлұ патрыйоттұқ тақ^ырыпқа/ әрійне жас ақын бірден жаза алмайды↓/// ↑ ^уол тұуған жерді сүйүуден басталады/ ^уол анаға деген махаббаттан басталады↓/// ↑ міне/ сол кішкентай тақ^ырыпты алып / содан кейін әлемдік әдеб̊ійетке ^йеліктеген болып/ кейде ͡б̊ір түс^үнүк̊сіз/ жұмбақ ^уөлөңдөр жазып/ сезімнің ^уөзүн не ашық не жаб̊ық ͡бер'алмай / ^уосұндай бір күй кешеді↓/// ↑ ^уөйткені ͡б̊ұзұб̊ жарыб̊ жаңағы шығып тұрған ақ^ынымыздың сол аталып/ халықтың мойындамай жатқаны сондықтан/ бар әрійне/ жақ̊с'ақындар/ ^йенді ͡б̊іреуін атасам/ ^йекіншісінің көң^іліне тійеді↓/// ↑ жас ақындар ͡көп ^уөсүп келе жатыр/ бірақ̊ солар/ жаңағ'айтқан / ата дәстүрдегі/ ^уотанды сүйүу/ қазақтың даласын сүйүу/ ^уөз^үнүң ұлтұн сүйүудү жыр^ының бірінші тақ^ырыб̊ы ^йетіб̊ ͡алұу ͡керекте/ ал/ әлгі әс^іресе көп қыздар қалам ұстап кетті/ жұурналыйстыйкадада/ ^уөлөңдеде/ ^уолар әлгі ͡күйкү махаббат/ сен кетіп қалдың/ мен жаңағы мұңайып қалдым дегеннен көрү/ ^йерлікті ͡көб̊^үрег жазұуұ ͡герек↓///	↑ ақұштап ͡ пақтыгереева / қәзіргі жас ақындар → // негізі / ұлұ патрійоттық тақ^ырыпқа → // әрійне / жас ақым ͡ бірден жаз'алмайды ↓ /// ↑ ^уол тұуған жерді сүйүудөм ͡ басталады → // ^уол анаға деген махаббаттам ͡ басталады ↓ /// ↑ міне / сол ͡ гішкентай тақ^ырыпт'алып → // содаң ͡ гейін әлемдіг ͡ әдеб̊ійетке ^йеліктегем ͡ болұп → // кейде ͡ б̊ір түс^үнүк̊сіз / жұмбақ ^уөлөңдөрді жазып → // сезімнің ^уөзүн не / ашық / не ͡ жаб̊ық ͡пер'алмай → // ^уосұндай бір ͡гүй ͡ гешеді ↓ /// ↑ ^уөйткөнү ͡б̊ұзұб̊ жарыб̊ жаңағы → // шығып тұрған ақ^ынымыздың сол аталып → // халықтың мойұндамай жатқаны сондұқтан → // бар әрійне → // жақ̊с'ақындар → // ^йенді ͡б̊іреуүн атасам → // ^йекіншісінің ͡гөңүлүне тійеді ↓ /// ↑ жас ͡ ақындар ͡гөп → // ^уөсүп кележатыр → // бірақ̊ ͡ солар / жаңағ'айтқан → // ата дәстүрдөгү ^уотанды сүйүу → // қазақтың даласын сүйүу → // ^уөзүнүң ұлтұн сүйүудү → // жырының бірінші тақ^ырыб̊ы ^йетіб̊ ͡алұу ͡герек ͡ те → // ал / әлг'әсіресе / көп қыздар ͡ ғалам ұстап кетті → // жұурналійстійкада ͡ да / ^уөлөңдө ͡ де / ^уолар әлгі ͡гүйкү махаббат → // сең ͡ гетіп қалдың → // мен жаңағы мұңайып қалдым дегеннең ͡ гөрү → // ^йерлікті ͡гөб̊үрөг ͡ жазұуұ ͡герек↓///	Ақұштап Бақтыгереева: Қазіргі жас ақындар, негізі, ұлы патриоттық тақырыпқа, әрине жас ақын бірден жаза алмайды. Ол туған жерді сүюден басталады, ол анаға деген махаббаттан басталады. Міне, сол кішкентай тақырыпты алып, содан кейін әлемдік әдебиетке еліктеген болып, кейде бір түсініксіз, жұмбақ өлеңдерді жазып, сезімнің өзін не ашық не жабық бере алмай, осындай бір күй кешеді. Өйткені бұзып-жарып жаңағы шығып тұрған ақынымыздың сол аталып, халықтың мойындамай жатқаны сондықтан, бар әрине, жақсы ақындар, енді біреуін атасам, екіншісінің көңіліне тиеді. Жас ақындар көп өсіп келе жатыр, бірақ солар, жаңағы айтқан, ата дәстүрдегі Отанды сүю, қазақтың даласын сүю, өзінің ұлтын сүюді жырының бірінші тақырыбы етіп алу керек де, ал, әлгі әсіресе көп қыздар қалам ұстап кетті, журналистикада да, өлеңде де, олар әлгі күйкі махаббат, сен кетіп қалдың, мен жаңағы мұңайып қалдым дегеннен гөрі, ерлікті көбірек жазуы керек.
Ақұштап Бақтыгереева	▶	↑ ^йенді/ ақұштап ханым/ махаббат пайезыйадан басталып/ парасаттылықпен айақталады деб̊ жатадығой↓/// ↑ сондықтанда/ қалай болғандада ^уосұ ^йелдік/ жердік тақ^ырыб̊ындағы жырлар міндетті түрде жас ақындарданда ͡көп болады деп сенеміз↓/// ↑әрійне↓/// ↑^йенді/ кешегі кеш^іңізде ͡көрермен қауұм сіздің жырларыңыздан сұусындады/ ^уөк^інішке қарай ^уоған барлық қазақ̊стандықтар ͡б̊ар'алмайдығой/ ^уол белгілі жағдай/ сондықтанда ұлттұқ арнаның ͡көрермендеріне жырдан шашұу шашсаңыз↑ ///	↑ ^йенді / ақұштап ͡ қаным → // махаббат пойезыйадам ͡ басталып → // парасаттылықпен айақталады деб̊ ͡ жатадығой ↓ /// ↑ сондұқтан ͡ да / қалай болғанда ͡ да ^уосұ ^йелдік / жердік тақ^ырыб̊ындағы жырлар → //міндетті түрдө / жас ͡ ақындарданда ͡гөп ͡ полады деп сенеміз↓/// ↑әрійне↓/// ↑^йенді / кешегі ͡геш^іңізде ͡гөрөрмөң ͡ ғауұм → // сіздің жырларыңыздан сұусұндады → // ^уөк^үнүшке ͡ ғарай / ^уоғам ͡ барлық қазағыстандықтар ͡б̊ар'алмайдығой → // ^уол белгілі жағдай → // сондұқтан ͡ д'ұлттұқ арнаның ͡гөрөрмөндеріне → // жырдан шашұу шашсаңыз↑ ///	Жүргізуші: Енді, Ақұштап ханым, махаббат поэзиядан басталып, парасаттылықпен аяқталады деп жатады ғой. Сондықтан да, қалай болғанда да осы елдік, жердік тақырыбындағы жырлар міндетті түрде жас ақындардан да көп болады деп сенеміз. Ақұштап Бақтыгереева: Әрине! Жүргізуші: Енді, кешегі кешіңізде көрермен қауым сіздің жырларыңыздан сусындады, өкінішке қарай оған барлық Қазақстандықтар бара алмайды ғой, ол белгілі жағдай, сондықтан да ұлттық арнаның көрермендеріне жырдан шашу шашсаңыз.
Ақұштап Бақтыгереева	▶	↑^істүуденттер жақ̊сы ^уоқыды ^уөлеңді/^уөлеңді жақ̊сы ^уоқыды/ кеше мен ^ырыйза ͡б̊олдым↓/// ↑ фыйлологыйа ͡б̊осын/ басқа ͡б̊осын/ сосұн тыңдау мәденійетіде ^уөзгеріп кележатыр/ себ̊еб̊і жас^ыратыны жоғ үз^үлүп қалдығой ^уосұ жаз^ұушымен кездесүу/ ақынмен кездесүу/ үз^үлүп қалды ͡б̊ізде/ ^уөте сійрек/ сіздердеде сійрек↓/// ↑ мінекій/ жаңа ғана ^уоспанқан ағамызды ^йеск'алып ^уотырмыз/ ^уолда таныйтындар/ білетіндер/ көргендер↓/// ↑ ал ^уоспанқанның сатыйрасы қазір ͡б̊ізге керек↓/// ↑ ^йенді мен бүгүн қандай ^уөлөң / ^уоқұсам көктөм ͡гелді/ көктөм ͡гелді/ мен далаға қараймын↓/// ↑ шіркін тағыда/ жылқы жылы қазақ̊стан үшүн жемісті ͡б̊олғай ^йеді↓/// ↑ шөб̊ү шүйгүн болұп/ малы ͡көб̊ейгей ^йеді деп/ ^уосұ ^йелдің тыныштығығой тілейтініміз/ ақынныңда/ ананыңда/ сондұқтан кейде ͡б̊ірақ/ жас^ыратыны жоқ таб̊ыйғатымыздың ^уөзгөрүсі ^уой салады ақыңға ↓/// ↑ сонда сонұң алғашқ̊ы мені теб̊^ірентетіні/ көктөмде қарлығаштар ͡гелдіме далама↑/// ↑ қыраны ͡ғайсы даланың қайда↑/// ↑ құстары неге азайды деген ^уой/ мені алаңдатады↓/// ↑ сондұқтан сол/ қарлығаштар деген ^уөлөң ^уоқып берейін↓///	↑стүудөнттөр жақ̊сы ^уоқұдұ ^уөлөңдү→ //^уөлөңдү жақ̊сы ^уоқұдұ → // кеше мен ^ырыйза ͡б̊олдұм↓/// ↑ фійлологійа ͡б̊олсұн / басқа ͡б̊олсұн // сосұн тыңдау мәденійеті ͡ де → // ^уөзгөрүп кележатыр // себ̊еб̊і / жас^ыратыны жоқ → // үзүлүп қалдығой ^уосұ жазұушұмең ͡ гездесүу → // ақыммең ͡ гездесүу → // үзүлүп қалды ͡б̊ізде → // ^уөтө сійрек → // сіздерде ͡ де сійрек ↓/// ↑ мінекій / жаңа ͡ ғана ^уоспанқан ағамызды → // ^йеск'алып ^уотұрмұз → // ^уол ͡ да таныйтындар / білетіндер / көргөндөр↓/// ↑ ал ^уоспанқанның сатійрасы → // қәзір ͡б̊ізге ͡герек↓/// ↑ ^йенді мен бүгүн → // қандай ^уөлөң ^уоқұсам → // көктөм ͡гелді / көктөм ͡гелді / мен далаға ͡ғараймын↓/// ↑ шіркін тағы ͡ да → // жылқы жылы / қазағыстан үшүн жемісті ͡б̊олғай ^йеді↓/// ↑ шөб̊ү шүйгүм ͡ болұп → // малы ͡гөб̊өйгөй ^йеді деп → // ^уосұ ^йелдің тыныштығығой тілейтініміз→ // ақынның ͡ да / ананың ͡ да // сондұқтаң ͡ гейде / бірақ / жас^ыратыны жоқ → // таб̊ійғатымыздың ͡ ^уөзгөрүсі → // ^уой салад'ақыңға ↓/// ↑ сонда сонұң / алғашқ̊ы мені теб̊^ірентетіні → // көктөмдө ͡ ғарлығаштар ͡гелді ͡ ме далама↑/// ↑ қыраны ͡гайсы даланың → // қайда↑/// ↑ құстары нег'азайды деген ^уой → // мен'алаңдатады↓/// ↑ сондұқтан сол / қарлығаштар деген ^уөлөң ^уоқұп ͡ перейін↓///	Ақұштап Бақтыгереева: Студенттер жақсы оқыды өлеңді, өлеңді жақсы оқыды, кеше мен риза болдым. Филология босын, басқа босын, сосын тыңдау мәдениеті де өзгеріп келе жатыр, себебі, жасыратыны жоқ үзіліп қалды ғой осы жазушымен кездесу, ақынмен кездесу, үзіліп қалды бізде, өте сирек, сіздерде де сирек. Мінеки, жаңа ғана Оспанхан ағамызды еске алып отырмыз, олда танитындар, білетіндер, көргендер. Ал Оспанханның сатирасы қазір бізге керек. Енді мен, бүгін қандай өлең, оқысам, көктем келді, көктем келді, мен далаға қараймын. Шіркін тағы да, жылқы жылы Қазақстан үшін жемісті болғай еді. Шөбі шүйгін болып, малы көбейгей еді деп, осы елдің тыныштығы ғой тілейтініміз, ақынның да, ананың да. Сондықтан кейде бірақ, жасыратыны жоқ табиғатымыздың өзгерісі ой салады ақынға. Сонда, соның алғашқы мені тебірентетіні, көктемде қарлығаштар келді ме далама? Қыраны кайсы даланың, қайда? Құстары неге азайды деген ой, мені алаңдатады. Сондықтан сол, қарлығаштар деген өлең оқып берейін.
Ақұштап Бақтыгереева	▶	↑ ал/ құлақ түрейік↓/// ↑ кеудемді // жанап ^уөттіңдір жүр ^йедім // жырды ͡б̊астамай азайып // қайда кеттіңдер даламның // қарлығаштар'ай қырлард' //әңге бөлеген арұуұ // теңдес жәннаттың қыздардың // қасын теңеген қайдасың ͡// қыйғаш қанаттым қайдасың // ͡қыйғаш қанаттым зыййаны тіймес // ^йешкімге балаңа // пана ͡б̊олатын жыл^ылау // жаққа көштіңбе ұйаңа // маза ͡б̊ермеген безіндіңб'әлде // жыланнан жол жүрүп қайтčам// меңдеде көп ^йемес алдан// шығар жан	↑ ал / құлақ түрөйүк↓/// ↑ кеудөмдү → // жанап ^уөттүңдөр жүр ^йедім → // жырды ͡б̊астамай азайып → // қайда ͡геттіңдер даламның → // қарлығаштары-ай қырларды → //әңге бөлөгөн арұуұ → // теңдеш ͡ шәннаттың қыздардың → // қасын теңеген қайдасың → // қыйғаш қанаттым қайдасың → // қыйғаш қанаттым зыйаны тіймес → // ^йешкімге балаңа → // пана ͡б̊олатын жылылау → // жаққа ͡гөштүң ͡ бе ұйаңа → // маза ͡б̊ермеген безіндің ͡ бе → // әлде жыланнан жол жүрүп қайтčам → // меңде ͡ де көп ^йемес алдан → // шығар жан	Жүргізуші: Ал, құлақ түрейік. Ақұштап Бақтыгереева: Кеудемді жанап өттіңдер, Жүр едім жырды бастамай, Азайып қайда кеттіңдер, Даламның қарлығаштары-ай! Қырларды әнге бөлеген, Аруы теңдес жәннаттың. Қыздардың қасын теңеген, Қайдасың қиғаш қанаттым? Қайдасың қиғаш қанаттым, Зияны тимес ешкімге. Балаңа пана болатын, Жылылау жаққа көштің бе? Ұяңа маза бермеген, Безіндің бе әлде жыланнан? Жол жүріп қайтсам, меңде де Көп емес алдан шығар жан.
Ақұштап Бақтыгереева	▶	топталыб̊ ͡ұшқ̊ан // үй^ірің достардай ^йед'ау // жан'ізгі адамнан кеткен // мей^ірім сендерде // қалған тәрізді ^уөзіңдік // тійттей жүрекпен қатерді қандай // сездіңдер көктемде // ^уөзің жыр ^йеткен даладан // қайда ͡б̊ездіңдер кеудемді // жанап ^уөттіңдер жүр ^йедім // жырды ͡б̊астамай азайып // неге кеттіңдер даламның ͡// қарлығаштар'ай↓///	топталыб̊ ͡ұшқ̊ан → // үйүрүң достардай ^йеді-ау → // жан'ізгі адамнаң ͡ геткен → // мей^ірім сендерде → // қалған тәрізді ^уөзүңдүк → // тійттей жүрөкпөн қатерді ͡ғандай → // сездіңдер көктөмдө → // ^уөзүң жыр ^йеткен даладан → // қайда ͡б̊ездіңдер кеудемді → // жанап ^уөттүңдөр жүр ^йедім → // жырды ͡б̊астамай азайып → // неге ͡геттіңдер даламның → // қарлығаштары-ай↓///	Топталып ұшқан үйірің Достардай еді-ау жаны ізгі. Адамнан кеткен мейірім Сендерде қалған тәрізді. Өзіңдік титтей жүрекпен Қатерді қандай сездіңдер, Көктемде өзің жыр еткен Даладан қайда бездіңдер? Кеудемді жанап өттіңдер Жүр едім жырды бастамай. Азайып неге кеттіңдер, Даламның қарлығаштары-ай?!
Алмас Темірбай	▶	↑самалтау →/ қайран ͡ елім → // шалқаргөлүм ↓ /// ↑ не ͡ болар / салдат болұп көргөң ͡ гүнүм ↓ /// ↑^йесіме / қайта-қайта түсе бердің → // кір-жұуып → // кіндік кескен → / қайран ͡ елім ↓ /// ↑атты ͡ емеспін → // жайаумын ↓ /// ↑жайаудан ͡ да ͡ байаумын ↓ /// ↑^уомбес күндей жүргенде → // ^уомбы ͡жаққа тайаумын ↓ /// ↑жасым ͡ бар қос мүшелдей→ // жылым / сыйыр ↓ /// ↑тағдырдың айдауымең ͡геттім қыйыр ↓ /// ↑самалтау → // қайран ͡ елім артта ͡ғалды ↓ /// ↑адасқан ^уөрісінен біз ͡бір ͡үйүр ↓ /// ↑әке-шешем ͡бар ͡ еді ↓ /// ↑жасы жеткен кәрі ͡ еді ↓ /// ↑^уосынау әнге салдырған ↓ /// ↑^уоналтының зар'еді ↓ ///	↑самалтау →/ қайран ͡ елім → // шалқаргөлүм ↓ /// не ͡б̊олар / салдат ͡ полұп көргөң ͡ гүнүм ↓ /// ↑^йесіме →/ қайта-͡ғайта түсө ͡б̊ердің → // кір-жұуұп → // кіндік ͡ кескен →/ қайран ͡ елім ↓ /// ↑атт'емеспін → // жайаумұн ↓ /// ↑жайаудан ͡ да ͡б̊айаумұн ↓ ///^уомбес күндөй жүргөндө → // ^уомбұ жаққа тайаумұн ↓ /// жасым ͡бар ͡ғос мүшөлдөй→ // жылым →/ сыйыр ↓ /// ↑тағдырдың айдауұмөң ͡ геттім ͡ғыйыр ↓ /// ↑самалтау → // қайран ͡ елім артта ͡ ғалды ↓ /// адасқан ^уөрүсүнем біз ͡б̊ір үйүр ↓ /// ↑әке-шешем бар ͡ еді ↓ /// ↑жасы жеткең ͡ гәр'еді ↓ ///^уосұнау әңге салдырған ↓ /// ↑^уон ͡ алтының зар'еді ↓ ///	Самалтау, қайран елім, шалқар көлім, Не болар солдат болып көрген күнім? Есіме қайта-қайта түсе бердің Кір-жуып, кіндік кескен қайран елім. Атты емеспін, жаяумын, Жаяудан да баяумын. Он бес күндей жүргенде Омбы жаққа таяумын. Жасым бар қос мүшелде, жылым – сиыр, Тағдырдың айдауымен кеттім қиыр. Самал тау, қайран елім артта қалды Адасқан өрісінен біз бір үйір. Әке-шешем бар еді, Жасы жеткен кәрі еді. Осынау әнге салдырған Он алтының зары еді.
Алмас Темірбай	▶	↑ійә → / ^уосылай ^уөрілетін → // самалтау әнін / қайта жаңғыртқандардың бірі → // қазақ ͡ халқының күмүс көмөй әншісі → // ғажайып дауұс ійесі → // димаш ͡құдайберген ↓ /// ↑^йестіген ͡жұрт → // ^йел ͡ шежіресіндегі / қыйлы ͡ гезеңді сипаттайтын → // тұундұны → / халық ͡ әні ͡ деп қабылдап ͡жүр ↓ /// ↑алайда → / бүгүнде → / нұрсұлтаң ͡ғаласында тұратын → // үміт ͡асайынова → // самалтаудың авторы → / атасы → /әнші сұраған ͡екеніне сенімді ↓ /// ↑димаш ͡құдайбергеннің ^уорұндауұндағы → // зарлы самалтау → / қытайдың фучжоу ͡ғаласында → // жібек жолы / халықаралық кинофестивалінің жабылу салтанатында шырқалғам ͡болатын ↓ /// ↑кейін американың → / ни-йорк қаласында ͡ да → / дәл ^уосұ ән талай шетелдіктің жүрегін ^йелжіретіп → // көздерін →/ жасқа толтырғаны ͡бар ↓ /// ↑^уолай ^йетпеске ͡де ͡болмас → // ^уөйткені → / туұндұ менің атамның → // және сол қысылтайаң замандағы → // талай қазақ жігітінің → // ауұр тағдырын байан ͡ етеді деп → // бастады әңгімесін үміт ͡асайынова ↓ ///	↑ійә / ^уосұлай ^уөрүлөтүн самалтау әнін →// қайта жаңғыртқандардың бірі → // қазаққалқының ͡гүмүс көмөй әншісі → // ғажайып ͡тауұс ійесі → // дыймаш құдайб̊ерген ↓/// ↑^йестіген жұрт → // ^йел шежіресіндегі → / қыйлы ͡гезеңді сыйпаттайтын тұуұндұнұ → // халығ ͡әні деп қаб̊ылдаб̊ ͡ жүр ↓ /// ↑алайда →/ бүгүндө →/ нұрсұлтаң ͡ғаласында тұратын → // үмүт асайынова → // самалтаудұң авторұ →/ атасы →/ әнші сұраған ^йекеніне сенімді ↓ /// ↑дыймаш құдайб̊ергеннің орұндауұндағы → // зарлы самалтау →/ қытайдың фұучжоу ͡ғаласында → // жіб̊ег ͡жолұ →/ халықаралық кійнофестійвалінің жаб̊ылұу салтанатында шырқалғам ͡ болатын ↓ /// ↑кейін амерійканың →/ нійо-йорк қаласында ͡да →/ дәл ^уос'ән талай шетелдіктің жүрөгүн ^йелжіретіп → // көздөрүн жасқа толтұрғаны ͡б̊ар ↓ /// ↑ ^уолай ^йетпеске ͡де ͡б̊олмас → // ^уөйткөнү →/ тұуұндұ менің атамның → // және сол ͡ғысылтайаң замандағы → // талай ͡ғазағ ͡жігітінің → // ауұр тағдырым ͡байан ͡етеді» → // деп ͡пастад'әңгімесін үмүт асайынова ↓ ///	Иә, осылай өрілетін «Самалтау» әнін қайта жаңғыртқандардың бірі - қазақ халқының күміс көмей әншісі, ғажайып дауыс иесі Димаш Құдайберген. Естіген жұрт ел шежіресіндегі қилы кезеңді сипаттайтын туындыны халық әні деп қабылдап жүр. Алайда бүгінде Нұрсұлтан қаласында тұратын Үміт Асайынова «Самалтаудың» авторы атасы, әнші Сұраған екеніне сенімді. «Димаш Құдайбергеннің орындауындағы зарлы «Самалтау» Қытайдың Фучжоу қаласында «Жібек жолы» халықаралық кинофестивалінің жабылу салтанатында шырқалған болатын. Кейін Американың Нью-Йорк қаласында да дәл осы ән талай шетелдіктің жүрегін елжіретіп, көздерін жасқа толтырғаны бар. Олай етпеске де болмас, өйткені туынды менің атамның және сол қысылтаяң замандағы талай қазақ жігітінің ауыр тағдырын баян етеді», - деп бастады әңгімесін Үміт Асайынова.
Алмас Темірбай	▶	↑«самалтау» → /халығ ͡әнін sup>уорындаушылардың → // бірәзының репертуарынан ^уойұп ͡тұрұп ^уорұн ͡алад ↓ /// ↑дегенмен / туынды / димаштың sup>уорұндауынан ͡соң → // көпшілікке → / кеңінен таныла ͡бастады ↓ /// ↑халық әнінің → / алғашқы шумағындағы → / «самалтау» аталатын мекен → // қәзіргі қазақстан картасында → // көрсетілмеген ↓ /// ↑тұуұндының шығу тарихын → // зерттеп көрген әнші ^йерлан ͡төлөутай → // әннің авторы ^йеліне ^уоралмаған → // содан шығармағ'арқау болған → // ^йелдімекен ͡ де ͡ белгісіз қалған ͡деп ^уой ͡түйөд ↓ ///	↑ самалтау →/халығ ͡әнін орұндаушұлардың → // біразының ^ірепертүуарынан ^уойұп ͡тұрұб̊ ͡орұн алады ↓ /// ↑дегеммен →/ тұуұндұ →/ дыймаштың ^уорұндауұнан соң → // көп̊шүлүкке → / кеңінен таныла ͡б̊астады ↓ /// ↑ халығ ͡әнінің →/ алғашқ̊ы шұумағындағы →/ самалтау аталатын мекен → // қәзіргі ͡ғазағыстаң ͡ гартасында → // көрсөтүлмеген ↓ /// ↑тұуұндұнұң шығұу тарыйхын → // зерттеп көргөн әнші →/ерлан төлөутай → // әннің авторы ^йеліне ^уоралмаған → // содан шығармағ'арқау болған → // ^йелдімекен ͡де ͡б̊елгісіз ͡ғалған деб̊ ͡ой түйөдү ↓ ///	«Самалтау» халық әні орындаушылардың біразының репертуарынан ойып тұрып орын алады, дегенмен туынды Димаштың орындауынан соң көпшілікке кеңінен таныла бастады. Халық әнінің алғашқы шумағындағы «Самалтау» аталатын мекен қазіргі Қазақстан картасында көрсетілмеген. Туындының шығу тарихын зерттеп көрген әнші Ерлан Төлеутай әннің авторы еліне оралмаған, содан шығармаға арқау болған елдімекен де белгісіз қалған деп ой түйеді.
Алмас Темірбай	▶	↑үмүт ͡апай болса → // самалтау → / ^уөзіміздің ^уөңіріміздегі → // айыртау деген пікірде ↓ /// ↑«атамыз / көзі ͡жұмұлғанша → // айыртау → / айыртау ͡ деп туған ͡ жері → // сырымбетті аңсап ͡ өтіпті ↓ /// ↑^уөлеңде → / туған жерінің атын жасырып → // самалтау ͡ деп / ^уөзгөртуіне тура ͡гелген ↓ /// ^уөскен ^уөлкесінің айыртау ^йекенін жарыйа ͡етсе → // ^уонұң ͡ гім ^йекенін іздеп жүрген адамдар → // бірдем ͡ біліп қойар ͡ еді ↓ /// ↑жасырынып жүргендіктен → // ^уоны ͡айт'алмады ↓ /// ↑бұл туынды / атамыздың мың тоғұжжүз ^уоналтыншы жылғы патш̆а жарлығы бойынша → // уездегі ^уөзге → / бешшігітпен ^уакоп қазұуға баражатып → // шығарған әні» деп → // әңгімесін жалғады үмүт ͡сапарғалыйқызы ↓ ///	↑үмүт ͡апай болса → // самалтау →/ ^уөзүмүздің ^уөңүрүміздегі → // айыртау дегем ͡бікірде ↓ /// ↑атамыз →/ көзү ͡жұмұлғанша → // айыртау / айыртау деп тұуған жері → // сырымбетт'аңсап ^уөтүптү ↓ /// ↑^уөлөңдө / тұуған жерінің атын жасырып → // самалтау деп →/ ^уөзгөртүуүнө тұура ͡гелген ↓ /// ↑^уөскөн ^уөлкөсүнің айыртау ^йекенін жәрый'етčе → // ^уонұң ͡гім ^йекенін іздеб̊ жүргөн адамдар → // бірдем ͡ біліп қойар ͡ еді ↓ /// ↑ жасырыныб̊ жүргөндүктен → // ^уон'айт'алмады ↓ /// ↑ бұл тұуұндұ →/ атамыздың мың ͡тоғұжжүз ^уон ͡ алтыншы жылғы патш̆а жарлығы ͡б̊ойұнша → // үуөздөг'өзгө→ / бешшігітпен ^уокоп қазұуға ͡б̊аражатып → // шығарған әні ͡деп → // әңгімесін жалғады → /үмүт ͡сапарғалыйқызы ↓ ///	Үміт апай болса Самалтау өзіміздің өңіріміздегі Айыртау деген пікірде. «Атамыз көзі жұмылғанша Айыртау, Айыртау деп туған жері Сырымбетті аңсап өтіпті. Өлеңде туған жерінің атын жасырып, Самалтау деп өзгертуіне тура келген. Өскен өлкесінің Айыртау екенін жария етсе, оның кім екенін іздеп жүрген адамдар бірден біліп қояр еді. Жасырынып жүргендіктен оны айта алмады. Бұл туынды атамыздың 1916 жылғы патша жарлығы бойынша уездегі өзге бес жігітпен окоп қазуға бара жатып шығарған әні» деп әңгімесін жалғады Үміт Сапарғалиқызы.
Алмас Темірбай	▶	↑^уосындай → / сәйкестіктерді → / тізіп айтып ͡перген үміт ͡асайынова → // ^уотандастарына әннің авторы → / әнші → / сұраған ͡екенін → // дәлелдегісі ͡гелед↓ /// ↑кезінде / атасы ^уонұ / ^уөзү айт'алмай ͡гетті ↓ /// ↑«мың тоғұжжүз ^уотұзұншы жылы → // қазағ ^уөнерінің жарық жұлдыздарының ͡бірі→ // үкілі / ыбырай халық жауұ атанып / атылып ͡кетті↓ /// ↑сұраған атамыз әнші-сазгердің → //^йең жақын адамы болғандықтан → //ақынның ізінше қамалуы тійіс^йед→ // бірақ →/ қар'ауылдан шыққан ағайындары → // ^уоны жасыруының арқасында ͡ғана → // аман алып ͡қалды ↓ /// ↑ домбырасын ͡ да→/^йешкімге көрсетпеген → // балаларына үйрөтпеген → // малы кәмпескеленген ^уол / сібірде бой ͡тасалады → // тіпті біз кішкентай болғанда ͡да → // ^уол жәйлы көп ͡айтыла ͡бермейтін → // үйдөгілер балалықпен бәрін айтып қойа ͡ма ͡деп → // сескенуші ͡ед↓ ///	↑^уосұндай →/ сәйкестіктерді →/ тізіб̊ ͡айтып ͡ перген үмүт ͡асайынова → // ^уотандастарына → / әннің авторұ →/ әнші →/ сұраған ^йекенін → // дәлелдегісі ͡геледі↓ /// ↑ кезінде →/ атас'онұ / өз'айт'алмай ͡гетті ↓ /// ↑«мың тоғұжжүз ͡отұзұншұ жылы → // қазағ ͡өнөрүнің жарығ ͡жұлдұздарының бірі→ // үкүл'ыб̊ырай →/ халығ ͡ жау'атанып атылып ͡кетті↓ /// ↑сұраған атамыз әнші-сазгердің → //ең ͡жақын адамы ͡б̊олғандықтан → //ақынның ͡ізінше ͡ғамалұуұ тійіс ͡еді→ // бірақ →/ қар'ауұлдан шыққан ағайындары → // ^уонұ жасырұуұнұң арқасында ͡ғана → // аман ͡алып ͡қалды ↓ /// ↑домбұрасын ͡да→ / ^йешкімге ͡гөрсөтпөген → // балаларын' үйрөтпөген → // малы ͡гәмпескелеңген ͡ ол / сіб̊ірде ͡б̊ой тасалады → // тіпті ͡б̊із ͡гішкентай болғанда ͡да → // ^уол жәйлы ͡гөб̊ ͡айтыла ͡б̊ермейтін → // үйдөгүлөр ͡б̊алалықпем ͡бәрін айтып ͡қойа ͡ма ͡деп → // сескенүуш'еді ↓ ///	Осындай сәйкестіктерді тізіп айтып берген Үміт Асайынова отандастарына әннің авторы әнші Сұраған екенін дәлелдегісі келеді. Кезінде атасы оны өзі айта алмай кетті. «1930 жылы қазақ өнерінің жарық жұлдыздарының бірі Үкілі Ыбырай халық жауы атанып атылып кетті. Сұраған атамыз әнші-сазгердің ең жақын адамы болғандықтан ақынның ізінше қамалуы тиіс еді, бірақ қара ауылдан шыққан ағайындары оны жасыруының арқасында ғана аман алып қалды. Домбырасын да ешкімге көрсетпеген, балаларына үйретпеген, малы кәмпескеленген ол Сібірде бой тасалады, тіпті біз кішкентай болғанда да ол жайлы көп айтыла бермейтін, үйдегілер балалықпен бәрін айтып қоя ма деп сескенуші еді.
Алмас Темірбай	▶	↑^уосұлайша →/ кейінг'ұрпағына ұлттұқ аспапты шерттіруге → // үрөйленген сұраған → // әнші ^уөзі шығарған жыр шумақтарын ͡да → // жасырып ͡келген → // тек ^уөзіне аманат^йетіп қалдырғандықтан → // үкүлі / ыбырайдың шығармаларын шамасы ͡гелгенше → // жұртш̆ылыққа жеткізіпті ↓ /// ↑қалдырған ^уөлеңінің соңында → // үкүл'ыбырай мен атама қаратып → // ізін жалғауды сұрағанға аманат ͡еткен → // ^уоны дәлелдеген бірнеше адам ͡бар ↓ /// ↑атам →/ көрнекті сазгердің шәкірті әрі жақын жолдасы болғандықтан → // ^уоның талай әнін → // халыққа жеткізген ↓ /// ↑^уөкүнүштісі →/ сұраған атамыздың ^уөзі жәйлы → // бірауұс ͡ сөз сақталмапты ↓ /// ↑^уол ͡жәйлы жазылған →/ қандай ͡да бір дерек іздеп → // талай мұрағатқа жүгүндік → // бірақ көкшетау ^уөңірінің архивіндегі → //алғашқы жазбалар небәрі мың тоғұжжүз ^уотұзұншы жылдан басталад ↓ /// ↑^уол ͡гезде →/ атамыз бір жаққа қашып кетсе ͡керек» ͡деп → // шерін тарқатты зейнеткер ↓ ///	↑^уосұлайша →/ кейіңг'ұрпағына →/ ұлттұғ ͡аспапты шерттірүугө → // үрөйлөңген сұраған → // әнш'өзү шығарған жыр шұумақтарын ͡да → // жасырып ͡келген → // тег ͡ өзүн'аманат ^йетіп қалдырғандықтан → // үкүл'ыб̊ырайдың шығармаларын шамасы ͡гелгенше → // жұртш̆ұлұққа жеткізіпті ↓ /// ↑қалдырған ^уйеткен → // ^уонұ дәлелдегем ͡бірнеш'адам ͡бар ↓ /// ↑атам → / көрнөктү сазгердің шәкірті → / әрі жақын жолдасы ͡б̊олғандықтан → // ^уонұң талай әнін → // халыққа жеткізген ↓ /// ↑^уөкүнүштүсү →/ сұраған атамыздың ^уөзү жәйлы → // бір ауұс ͡сөс ͡ сақталмапты ↓ /// ↑^уол жәйлы жазылған →/ қандай ͡да ͡б̊ір дерег ͡іздеп → // талай мұрағатқа жүгүндүк → // бірақ көк̊шөтау ^уөңүрүнің архійвіндегі → //алғашқ̊ы жазб̊алар неб̊әрі мың тоғұжжүз ͡отұзұншұ жылдам ͡басталады ↓ /// ↑^уол ͡гезде →/ атамыз ͡б̊ір жаққа ͡ғашып кетčе ͡герек деп → // шерін тарқатты зейнеткер ↓ ///	Осылайша кейінгі ұрпағына ұлттық аспапты шерттіруге үрейленген Сұраған әнші өзі шығарған жыр шумақтарын да жасырып келген, тек өзіне аманат етіп қалдырғандықтан Үкілі Ыбырайдың шығармаларын шамасы келгенше жұртшылыққа жеткізіпті. Қалдырған өлеңінің соңында Үкілі Ыбырай мен атама қаратып ізін жалғауды Сұрағанға аманат еткен, оны дәлелдеген бірнеше адам бар. Атам көрнекті сазгердің шәкірті әрі жақын жолдасы болғандықтан, оның талай әнін халыққа жеткізген. Өкініштісі, Сұраған атамыздың өзі жайлы бір ауыз сөз сақталмапты. Ол жайлы жазылған қандай да бір дерек іздеп, талай мұрағатқа жүгіндік, бірақ Көкшетау өңірінің архивіндегі алғашқы жазбалар небәрі 1930-шы жылдан басталады. Ол кезде атамыз бір жаққа қашып кетсе керек» деп шерін тарқатты зейнеткер.
Алмас Темірбай	▶	↑«әкем атамыздан ͡соң → // ^йекі жыл салып → // жол ͡апатынан көжжұмды ↓ /// ↑тірі болса →/ атамыздың атын ͡да → // шығармаларын ͡да / жаңғыртар ͡ма ͡ед ↓ /// ↑бабамыздаң ͡ғалған арапша жазылған біраз құжаттар болды → // ^уоны сандықта сақтап жүретін → // кейін біз көшүп-қонұп жүргенде → // ^уол ͡ғұжаттардан көжжазып ͡қалдық» деп → // ^уөткен күндөрдү ^уөкүнүшпен ^йеск'алды /үмүт ͡апа ↓ /// үмүт ͡асайынова / атасын соңғы ͡ рет → // бешшасында көргөн → // көкшетау ^уөңүрінде / ^уоның ͡ғандай әнші болғанын білетін адамдар бар болуұ мүмкін → // түрлі заманаларда →/ бойұндағы ^уөнері түгүл →/ өзінің аты ͡жөнін → // қазақ руханійатына қосқан үлөсүн жасырған адамдарды → // ^уолардың қыйлы тағдырын жас ұрпақ біліп ^уөсүу ͡герек ↓ ///	↑әкем атамыздан ͡соң → // ^йекі ͡жыл салып → // жол ͡апатынаң ͡гөжжұмдұ ↓ /// ↑тірі ͡б̊олса →/ атамыздың атын ͡да → // шығармаларын ͡да / жаңғыртар м'еді ↓ /// ↑баб̊амыздаң ͡ғалған арабша жазылғам ͡біраз ͡ғұжаттар ͡б̊олдұ → // ^уонұ сандықта сақтаб̊ жүрөтүн → // кейім ͡біз ͡гөшүп-қонұб̊ жүргөндө → // ^уол ͡ғұжаттардаң ͡гөжжазып ͡қалдық деп → // ^уөткөң ͡гүндөрдү ^уөкүнүшпөн ^йеск'алды →/ үмүт ͡апа ↓ /// ↑үмүт ͡асайынова →/ атасын соңғұ ^ірет → // бешшасында ͡гөргөн → // көк̊шөтау ^уөңүрүндө →/ ^уонұң ͡ғандай әнші ͡б̊олғаным ͡білетін адамдар ͡б̊ар ͡б̊олұуұ мүмкүн → // түрлү заманаларда →/ бойұндағы ^уөнөрү түгүл →/ ^уөзүнүң аты-жөнүн → // қазақ ^ұрұуханыйатына ͡ғосқан үлөсүн жасырған адамдарды → // ^уолардың ͡ғыйлы тағдырын жас ұрпақ ͡піліб̊ ͡өсүу ͡герек ↓ ///	«Әкем атамыздан соң екі жыл салып жол апатынан көз жұмды, тірі болса атамыздың атын да, шығармаларын да жаңғыртар ма еді. Бабамыздан қалған арабша жазылған біраз құжаттар болды, оны сандықта сақтап жүретін, кейін біз көшіп-қонып жүргенде ол құжаттардан көз жазып қалдық», - деп өткен күндерді өкінішпен еске алды Үміт апа. Үміт Асайынова атасын соңғы рет 5 жасында көрген, Көкшетау өңірінде оның қандай әнші болғанын білетін адамдар бар болуы мүмкін, түрлі заманаларда бойындағы өнері түгіл өзінің аты-жөнін, қазақ руханиятына қосқан үлесін жасырған адамдарды, олардың қилы тағдырын жас ұрпақ біліп өсу керек.
Алмас Темірбай	▶	↑^йел ͡арасында →/ сұраған әнші жәйлы → // халығ ͡әніне телініп жүрген самалтау туындысы → // ^уоның төл шығармасы ^йекенін → // білетіндер кездесіп ͡қалар → // бәлкім ↓ /// ↑құдайға ͡шүкүр → // қәзіргі заманд'өткөн ^ұуақытпен салыстыр'алмаймыз ↓ /// ↑әлдегімдердің көзі ͡мен ͡сөзінен → // жасырынудың қажеті ͡жоқ → // керісінше →/ ұмұт ͡полған дүнүйелерді →/ жаңғыртуұмыз ͡ герек ↓ /// ↑үмүт ͡асайынованың ͡да →/ тілегі ^уосыған сайады ↓ /// ↑алмас ͡темірбай ↓ /// ↑оқұған қуат ͡ахметжанов ↓ ///	↑^йел арасында →/ сұраған әнші жәйлы → // халығ ͡әніне телініб̊ жүргөн →/ самалтау тұуұндұсұ → // ^уонұң төл шығармасы ^йекенін → // білетіндер ͡гездесіп ͡қалар → // бәлкім ↓ /// ↑құдайға ͡шүкүр → // қәзіргі заманды ^уөткөн ұуақытпен салыстыр'алмаймыз ↓ /// әлдекімдердің ͡гөзү ͡мен ͡сөзүнөн → // жасырынұудұң ͡ғажеті ͡жоқ → // керісінше →/ ұмұт ͡полған дүн^үйөлөрді →/ жаңғыртұуұмұз ͡ герек ↓ /// ↑үмүт ͡асайынованың ͡ да →/ тілегі ^уосұған сайады ↓ /// ↑алмас ͡темірб̊ай ↓ /// ↑ ^уоқұғаң ͡ ғұуат ͡ ахметш̆анов ↓ ///	Ел арасында Сұраған әнші жайлы, халық әніне телініп жүрген «Самалтау» туындысы оның төл шығармасы екенін білетіндер кездесіп қалар, бәлкім. Құдайға шүкір, қазіргі заманды өткен уақытпен салыстыра алмаймыз, әлдекімдердің көзі мен сөзінен жасырынудың қажеті жоқ, керісінше, ұмыт болған дүниелерді жаңғыртуымыз керек. Үміт Асайынованың да тілегі осыған саяды. Алмас Темірбай, оқыған Қуат Ахметжанов.
Алмасбек Садырбаев	▶	↑ ассалаумағалейкүум → // қазақ ^йелі → // құрметті әріптестер ↑ /// ↑ павел ^уолегывыйч → // ^йерлан қайлановыйч → // депүутат мырзалар → // сіздерге ^ырақмет ↑ /// ↑ неге дейсіз ͡ ғой ↑ /// ↑ ^уөткөн жолғұдаң ͡ гейін ^уофлайн ^уөмүрде мійнійстрді ^йекінші ^ірет көрүп тұрмұз ↓ /// ↑ көрө алмаймыз ↑ /// ↑ тіпті жыйналыстарға ͡ ғатыспайды → // ійә ↑ /// ↑ війсе мыйныйстрлармен әлек боламыз ↓ /// ↑ бірақ ^уол кісілер ^йештеңе шеш'алмайд ↓ /// ↑ сонұмен бәрлығы ұзұн құймұшақ болып қалад ↓ /// ↑ сонұмен / ^йенді мына жерде әріптестер нағыз мамандар айтыб̊ ͡ атыр ↓ /// ↑ ^уонұң барлығын мен қайталамай ͡ ақ қойайын ↓ /// ↑ мен бүгүн пірезійдент тоқайывтың сөзін ^йестіп → // содан жігер алып → // со ͡ гісі ^іретінде сұрайын деп тұрмын ↓ /// ↑ ^йерб̊ол шырақпайұлұнұң жұлдұзұ → // ^уөздеріңіз б̊ілесіздер → // былтыр маңғыстауда жұт боғанда айы ^уоңұнан → // жұлдұзұ соңұнан тұудұ ↓ /// ↑ неге ↑ /// ↑ ^уөйткені жем шөп мәселесі б̊ойұнша праблема б̊олды ↓ /// ↑ алдындағы мійнійстірді жіб̊ерді ↓ /// ↑ сізді нақты жем шөптің мәселесін шеш деп ^йең бірінші тап̊сырмасы ↓ /// ↑ қойды ↓ /// ↑ не б̊олды ↑ /// ↑ мына жерде әрб̊ір сөйлеген ^іспійкер жем шөп → // жем шөп → // жем шөп ↓ /// ↑ мәселе шешілген жоқ ↓ /// ↑ презійденттің бірінші тап̊сырмасы ^уорындалған жоқ ↓ ///	↑ ассалаумағәләйкүм → // қазағ ͡ ^йелі → // қүрмөтт'әріптестер ↑ /// ↑ павел алегывыйч → // ^йерлаң ͡ ғайланывыйч → // депүутат мырзалар → // сіздерге ^ырахмет ↑ /// ↑ неге дейсіз ͡ ғой ↑ /// ↑ ^уөткөн жолғұдаң ͡ гейін ^уофлайн ^уөмүрдө мійнійстірді ^йекінші ^ірет көрүп тұрмұз ↓ /// ↑ көр'алмаймыз ↑ /// ↑ тіпті жыйналыстарға ͡ ғатыспайды → // ійә ↑ /// ↑ війсе мійнійстірлармен әлек ͡ поламыз ↓ /// ↑ бірақ ^уол ͡ гісілер ^йештеңе шеш'алмайд ↓ /// ↑ сонұмем ͡ барлығы ұзұң ͡ ғұймұшақ ͡ полұп қалад ↓ /// ↑ сонұмен → / ^йенді мына жерде әріптестер → / нағыз мамандар айтыб̊ ͡ атыр ↓ /// ↑ ^уонұң барлығын мең ͡ ғайталамай ͡ ақ қойайын ↓ /// ↑ мем ͡ бүгүм ͡ пірезійдент тоқайевтың сөзүн ^йестіп → // содан жігер алып → // сол ͡ гісі ^іретінде сұрайын деп тұрмұн ↓ /// ↑ ^йерб̊ол шырақпайұлұнұң жұлдұзұ → // ^уөздөрүңіз б̊ілесіздер → // былтыр маңғыстауда жұт ͡ полғанда айы ^уоңұнан → // жұлдұзұ соңұнан тұудұ ↓ /// ↑ неге ↑ /// ↑ ^уөйткөнү жем шөп мәселесі б̊ойұнша праблема б̊олдұ ↓ /// ↑ алдындағы мійнійстірді жіб̊ерді ↓ /// ↑ сізді нақты жем шөптүң мәселесін шеш деп ^йең бірінші тап̊сырмасы ↑ /// ↑ қойдұ ↓ /// ↑ не б̊олдұ ↑ /// ↑ мына жерде әрб̊ір сөйлөгөн ^іспійкер жем шөп → // жем шөп → // жем шөп ↓ /// ↑ мәселе шешілген жоқ ↓ /// ↑ пірезійденттің бірінші тап̊сырмасы ^уорұндалған жоқ ↓ ///	Ассалаумағалейкум, қазақ елі, құрметті әріптестер! Павель Олегович, Ерлан Қайланович, депутат мырзалар, сіздерге рақмет! Неге дейсіз ғой? Өткен жолғыдан кейін офлайн өмірде министрді екінші рет көріп тұрмыз. Көре алмаймыз! Тіпті жиналыстарға қатыспайды, иә? Вице-министрлармен әлек боламыз. Бірақ ол кісілер ештеңе шеше алмайд. Сонымен бәрлығы ұзын құймышақ болып қалад. Сонымен, енді мына жерде әріптестер нағыз мамандар айтып атыр. Оның барлығын мен қайталамай-ақ қояйын. Мен бүгін президент Тоқаевтың сөзін естіп, содан жігер алып, сол кісі ретінде сұрайын деп тұрмын. Ербол Шырақбайұлының жұлдызы, өздеріңіз білесіздер, былтыр Маңғыстауда жұт болғанда айы оңынан, жұлдызы соңынан туды. Неге? Өйткені жем-шөп мәселесі бойынша проблема болды. Алдындағы министрді жіберді. Сізді нақты жем-шөптің мәселесін шеш деп, ең бірінші тапсырмасы. Қойды. Не болды? Мына жерде әрбір сөйлеген спикер "жем-шөп", "жем-шөп", "жем-шөп". Мәселе шешілген жоқ. Президенттің бірінші тапсырмасы орындалған жоқ.
Алмасбек Садырбаев	▶	↑ бүгүңгү ͡ гүндө сол маңғыстау жемді солтүстүктен тартып → // ^уөз әрекеттерін жасаб̊ ͡ атқан → / сол қызылорда жем шөп мәселесі → // шарұуаларға үлкен праблема ↓ /// ↑ ^уоны мына жерде ^уотырғам ͡ басқа мал шарұуашылығындағы әріптестерім ^ырастар ↓ /// ↑ солайма ↑ /// ↑ келесі презійденттің тап̊сырмасы мына жерде жаңа құуаныш мырза айтып ^уөтті ↓ /// ↑ ветеренарыйа мәселесі ↓ /// ↑ презійдент čізге ^йекінші тап̊сырманы б̊ерді ↓ /// ↑ ветеренарыйаны күрделі ^іреформа жаса → // ^йерб̊ол шырақбайұлұ → / деді ↓ /// ↑ бәріміз күуәміз ↓ /// ↑ не жасалды ↑ /// ↑ ^йештеме жасалған жоқ ↓ /// ↑ ветеренарлардың айлығым ͡ болар б̊олмасқа → / алдамшы бір пайызға ^уөсірді ͡ де → // бітті ↓ /// ↑ ^іреформа ^уол ^йемес ↓ /// ↑ сізге презійдент ветеренарлардың айлығын → / ^уөсүр деген ͡ ғана тап̊сырма б̊ерген жоқ ↓ /// ↑ ^іреформа жаса деп берді ↓ /// ↑ ^іреформа дегеніміз ^уол → // бүкүл бағытты ^уөзгөртүу ↓ /// ↑ мемлекеттік ветеренарыйадан мына кәсіб̊ій ветеренарыйаға ауұсұу ↓ /// ↑ жекеменшік ветеренарыйаны қосұу ↓ /// ↑ жекеменшік ^ылаб̊араторұйаларды қосұу ↓ /// ↑ міне → // ^іреформа деген не ↑ /// ↑ сіз презійденттің ^йекінші тап̊сырмасында ^уорындамадыңыз ↓ ///	↑ бүгүңгү ͡ гүндө сол маңғыстау жемді солтүстүктөн тартып → // ^уөз әрекеттерін жасаб̊ ͡ атқан → // сол ͡ ғызылорда жем шөп мәселесі шарұуаларға үлкөн праблема ↓ /// ↑ ^уонұ мына жерде ^уотұрғам ͡ басқа мал шарұуашылығындағы әріптестерім ^ырастар ↓ /// ↑ солайма ↑ /// ↑ келесі пірезійденттің тап̊сырмасы → / мына жерде жаңа ͡ ғұуаныш мырза айтып ^уөттү ↓ /// ↑ ветеренарыйа мәселесі ↓ /// ↑ пірезійдент čізге ^йекінші тап̊сырманы б̊ерді ↓ /// ↑ ветеренарыйаны ͡ гүрдөлү ^іреформа жаса → // ^йерб̊ол шырақпайұлұ → // деді ↓ /// ↑ бәріміз ͡ гүуәміз ↓ /// ↑ не жасалды ↑ /// ↑ ^йештеме жасалған жоқ ↓ /// ↑ ветеренарлардың айлығым ͡ болар б̊олмасқа → // алдамшы бір пайызға ^уөсүрдү ͡ де → // бітті ↓ /// ↑ ^іреформа ^уол ^йемес ↓ /// ↑ сізге пірезійдент ветеренарлардың айлығын ^уөсүр деген ͡ ғана тап̊сырма б̊ерген жоқ ↓ /// ↑ ^іреформа жаса деп ͡ перді ↓ /// ↑ ^іреформа дегеніміз ^уол → // бүкүл бағытты ^уөзгөртүу ↓ /// ↑ мемлекеттік ветеренарыйадан мына ͡ гәсіб̊ій ветеренарыйаға ауұсұу ↓ /// ↑ жекеменшік ветеренарыйаны қосұу ↓ /// ↑ жекеменшік ^ылаб̊араторұйаларды ͡ ғосұу ↓ /// ↑ міне → // ^іреформа деген не ↑ /// ↑ сіз пірезійденттің ^йекінші тап̊сырмасын ͡ да ^уорұндамадыңыз ↓ ///	Бүгінгі күнде сол Маңғыстау жемді солтүстіктен тартып, өз әрекеттерін жасап атқан сол Қызылорда жем-шөп мәселесі - шаруаларға үлкен проблема. Оны мына жерде отырған басқа мал шаруашылығындағы әріптестерім растар. Солай ма?! Келесі президенттің тапсырмасы мына жерде жаңа Қуаныш мырза айтып өтті. Ветеренария мәселесі. Президент сізге екінші тапсырманы берді. "Ветеренарияны күрделі реформа жаса, Ербол Шырақбайұлы" деді. Бәріміз куәміз. Не жасалды? Ештеме жасалған жоқ. Ветеренарлардың айлығын болар-болмасқа алдамшы бір пайызға өсірді де, бітті. Реформа ол емес! Сізге президент ветеренарлардың айлығын өсір деген ғана тапсырма берген жоқ. Реформа жаса деп берді. Реформа дегеніміз ол - бүкіл бағытты өзгерту. Мемлекеттік ветеренариядан мына кәсіби ветеренарияға ауысу. Жекеменшік ветеренарияны қосу. Жеке меншік лабораторияларды қосу. Міне, реформа деген не?! Сіз президенттің екінші тапсырмасын да орындамадыңыз.
Алмасбек Садырбаев	▶	↑ презійденттің үшүншү тап̊сырмасы ↓ /// ↑ жаңа ͡ ғана әріптестерім айтып ^уөттү ↓ /// ↑ ^йелпықа ↓ /// ↑ жеке қосалқы шарұуашылық ↓ /// ↑ жеке қосалқы шарұуашылық заңың ͡ ғаб̊ылда → // ^йерб̊ол шырақбайұлұ → // деп презійдент тап̊сырды ↓ /// ↑ не б̊олды ↑ /// ↑ депүутат мырзалар → // сіздерге ^ырақмет ↓ /// ↑ алдарыңызға ͡ гелген шала заңды б̊із тоқтат'алмадық ͡ қой ↓ /// ↑ атамекеңге б̊ардық ↓ /// ↑ барлығ ͡ жерге тоқтат десек → // тоқтат'алмайды ↓ /// ↑ таңк ↓ /// ↑ сіздерге ^ырақмет тоқтаттыңыздар → // қайтардыңыздар ↓ /// ↑ бірақ̊ сол ͡ гүннен бері әлі бір жыйылыс ͡ поған жоқ ↓ /// ↑ сол жеке қосалқы шарұуашұлұқ заңың қайта қарастырайығ ͡ деп → // депүутаттар → // сіздерге айттыма ↑ /// ↑ айтқан жоқ ↓ /// ↑ бізге → // сала мамандарына айттыма ↑ /// ↑ айтылған жоқ ↓ /// ↑ мійнселғоздұң ^ыскарее всего ана ^йескі ^ызданыйенің ішінде шаңшаң болып қалды ↓ /// ↑ ^уол тұуралы ^йерб̊ол шырақбайұл'ұмұт кетті ↓ /// ↑ сонұмем ͡ презійденттің үшүншү тап̊сырмасы ^уорұндалған жоқ ↓ ///	↑ пірезійденттің үшүншү тап̊сырмасы ↓ /// ↑ жаңа ͡ ғана әріптестерім айтып ^уөттү ↓ /// ↑ ^йелпықа ↓ /// ↑ жеке ͡ ғосалқы шарұуашылық ↓ /// ↑ жеке ͡ ғосалқы шарұуашылық заңың ͡ ғаб̊ылда → // ^йерб̊ол шырақпайұлұ → // деп пірезійдент тап̊сырды ↓ /// ↑ не б̊олдұ ↓ /// ↑ депүутат мырзалар → // сіздерге ^ырахмет ↓ /// ↑ алдарыңызға ͡ гелген шала заңды б̊із тоқтат'алмадық ͡ қой ↓ /// ↑ атамекеңге б̊ардық ↓ /// ↑ барлығ ͡ жерге тоқтат десек → // тоқтат'алмайды ↓ /// ↑ таңк ↓ /// ↑ сіздерге ^ырахмет → // тоқтаттыңыздар → // қайтардыңыздар ↓ /// ↑ бірақ̊ сол ͡ гүннөм ͡ бері әлі бір жыйылыс ͡ полған жоқ ↓ /// ↑ сол жеке ͡ ғосалқы шарұуашұлұғ ͡ заңың ͡ ғайта ͡ ғарастырайығ ͡ деп → // депүутаттар → // сіздерге айттыма ↑ /// ↑ айтқан жоқ ↓ /// ↑ бізге → // сала мамандарына айттыма ↑ /// ↑ айтылған жоқ ↓ /// ↑ мійнселғоздұң ^ыскарее всего ана ^йескі ^ызданыйенің ішінде шаңшаң болұп қалды ↓ /// ↑ ^уол тұуралы ^йерб̊ол шырақпайұл'ұмұт кетті ↓ /// ↑ сонұмем ͡ пірезійденттің үшүншү тап̊сырмасы ^уорұндалған жоқ ↓ ///	Президенттің үшінші тапсырмасы. Жаңа ғана әріптестерім айтып өтті. ЛПХ. Жеке қосалқы шаруашылық. "Жеке қосалқы шаруашылық заңын қабылда, Ербол Шырақбайұлы" деп президент тапсырды. Не болды? Депутат мырзалар, сіздерге рақмет. Алдарыңызға келген шала заңды біз тоқтата алмадық қой. Атамекенге бардық. Барлық жерге тоқтат десек, тоқтата алмайды. Танк. Сіздерге рақмет тоқтаттыңыздар, қайтардыңыздар. Бірақ сол күннен бері әлі бір жиылыс болған жоқ. Сол жеке қосалқы шарушылық заңын қайта қарастырайық деп, депутаттар, сіздерге айтты ма? Айтқан жоқ. Бізге сала мамандарына айтты ма? Айтылған жоқ. Минселхоздың скорее всего ана ескі зданиенің ішінде шаң-шаң болып қалды. Ол туралы Ербол Шырақбайұлы ұмыт кетті. Сонымен президенттің үшінші тапсырмасы орындалған жоқ.
Алмасбек Садырбаев	▶	↑ келесі → // мына ^ысұубсыйдыйалау ^йережесі ↓ /// ↑ ^ысұубсыйдыйалау ^йережесінде мен кейб̊ір әріптестеріммен ^йенді келісе алмайм ↓ /// ↑ жаңағы тек ͡ қана → / жаңағы үлкөн шарұуашылықтарға б̊ейім ↓ /// ↑ ^йенді ^уол біздің жыйырма жылғы тенденсійә ↓ /// ↑ бірден ^йерб̊ол шырақбайұлұ → // сізге ^уонұ б̊ұрұу мүмкүн ^йемеш ͡ шығар ↓ /// ↑ ^уөйткөнү мына жерде б̊ізде ^ылапбыйзм дегем ͡ бар ↓ /// ↑ ^уол нармаілна ↓ /// ↑ бірақ̊ сіз ауылдың қазағын ұмұттұңыз ↓ /// ↑ мына сіздің жаңа ^йережеңізде ауұлдағы қарапайым қазаққа қолжетімді → // мемлекеттік қолдаулар көрүнбейді ↓ /// ↑ ійісі жоқ ↓ ///	↑ келесі → // мынау ^ысұубсыйдыйалау ^йережесі ↓ /// ↑ ^ысұубсыйдыйалау ^йережесінде мең ͡ гейб̊ір әріптестеріммен ^йенді ͡ геліс'алмайм ↓ /// ↑ жаңағы тек ͡ қана → // жаңағы үлкөн шарұуашылықтарға б̊ейім ↓ /// ↑ ^йенді ^уол біздің жыйырма жылғы тенденсійә ↓ /// ↑ бірден ^йерб̊ол шырақпайұлұ → // сізге ^уонұ б̊ұрұу мүмкүн ^йемеш ͡ шығар ↓ /// ↑ ^уөйткөнү мына жерде б̊ізде ^ылапбыйзм дегем ͡ бар ↓ /// ↑ ^уол нармальна ↓ /// ↑ бірақ̊ сіз ауұлдұң ͡ ғазағын ұмұттұңыз ↓ /// ↑ мына сіздің жаңа ^йережеңізде ауұлдағы ғарапайым ͡ ғазаққа ͡ ғолжетімді → // мемлекеттік қолдаулар ͡ гөрүмбөйді ↓ /// ↑ ійісі жоқ ↓ ///	Келесі, мынау субсидиялау ережесі. Субсидиялау ережесінде мен кейбір әріптестеріммен енді келісе алмайм. Жаңағы тек қана жаңағы үлкен шаруашылықтарға бейім. Енді ол біздің жиырма жылғы тенденция. Бірден Ербол Шырақбайұлы, сізге оны бұру мүмкін емес шығар. Өйткені мына жерде бізде лапбизм деген бар. Ол нормально. Бірақ сіз ауылдың қазағын ұмыттыңыз. Мына сіздің жаңа ережеңізде ауылдағы қарапайым қазаққа қолжетімді, мемлекеттік қолдаулар көрінбейді. Иісі жоқ.
Алмасбек Садырбаев	▶	↑ келесі → // ^уодаң ͡ гейін мына ^йережеге ͡ гелетін болсақ ↓ /// ↑ ^йереже б̊ізде б̊ылтырғы → // ^уосы үстүмүздегі жылы мамыр айында қаб̊ылданұу ͡ герек боған ↓ /// ↑ міне → // бізде жыл бітті ↓ /// ↑ ^йенді міне ^уон бес күннөң ͡ гейін → // жыйырма күннөң ͡ гейін бізде жаңа жыл ↓ /// ↑ ^йережеміз әлі жоқ ↓ /// ↑ мына жерде ^уотұрған әрб̊ір сала маманы айтады → // ^уол ^йереже → // қазір мына жерде талқылағанымыз келесі жылы майда қаб̊ылданады ↓ /// ↑ ал майға дейін не жасаймыс ͡ сонда ↑ /// ↑ немен күң ͡ гөрөмүз ↑ /// ↑ немен ^уөмүр сүремүз ↑ /// ↑ бітті ↓ /// ↑ қайтадан ^йескі ^йережемен ↓ /// ↑ ^уонда неменеге әб̊ігерге түсүб̊ ͡ атырмыз → / бәрлығымыз ↑ ///	↑ келесі → // ^уодаң ͡ гейін мына ^йережеге ͡ гелетім ͡ болсақ ↓ /// ↑ ^йереже б̊ізде б̊ылтырғы → // ^уос'үстүмүздегі жылы мамыр айында ͡ ғаб̊ылданұу ͡ герек ͡ полған ↓ /// ↑ міне → // бізде жыл бітті ↓ /// ↑ ^йенді міне ^уом ͡ бес күннөң ͡ гейін → // жыйырма ͡ гүннөң ͡ гейім бізде жаңа ͡ жыл ↓ /// ↑ ^йережеміз әлі жоқ ↓ /// ↑ мына жерде ^уотұрған әрб̊ір сала маманы айтады → // ^уол ^йереже → / қәзір мына жерде талқылағанымыз ͡ гелесі жылы майда ͡ ғаб̊ылданады ↓ /// ↑ ал майға дейін не жасаймыс ͡ сонда ↑ /// ↑ немең ͡ гүң ͡ гөрөмүз ↑ /// ↑ немен ^уөмүр сүрөмүз ↑ /// ↑ бітті ↓ /// ↑ қайтадан ^йескі ^йережемен ↓ /// ↑ ^уонда неменеге әб̊ігерге түсүб̊ ͡ атырмыз → / барлығымыз ↓ ///	Келесі, одан кейін мына ережеге келетін болсақ. Ереже бізде былтырғы, осы үстіміздегі жылы мамыр айында қабылдану керек болған. Міне, бізде жыл бітті. Енді міне 15 күннен кейін, 20 күннен кейін бізде жаңа жыл. Ережеміз әлі жоқ. Мына жерде отырған әрбір сала маманы айтады: ол ереже, қазір мына жерде талқылағанымыз келесі жылы майда қабылданады. Ал майға дейін не жасаймыз сонда? Немен күн көреміз? Немен өмір сүреміз? Бітті. Қайтадан ескі ережемен. Онда неменеге әбігерге түсіп атырмыз, бәрлығымыз?
Алмасбек Садырбаев	▶	↑ ^уодаң ͡ гейіңгі келесі мәселе ↓ /// ↑ презійдент сізге б̊ерген тап̊сырмасы ↓ /// ↑ ^уөзүнің жолдауұнда айтты ↓ /// ↑ ішкі ^уөңдеуді жыйырма бес пайызға ^уөсүр → // ^йерб̊ол шырақбайұлұ деді ↓ /// ↑ ійә → // нақты жаңағы неде → // жолдауда жазылған ↓ /// ↑ ішкі ^уөңдеуді → / мен мына ^йережеден ^йешқ̊андай ішкі ^уөңдеуді ^уөсүрүу → // сол пірезійденттің тап̊сырмасын ^уорұндау ^йелементтарын → // механыйзмдарын көрүп тұрған жоқпын ↓ /// ↑ қалай быйдайымыз кетіб̊ ͡ атыр → // кетіб̊ ͡ атыр ↓ /// ↑ ірі қара малға б̊із қырқысып → // бір б̊ірімізб̊ен нетіп → // мәжб̊үр б̊олұб̊ ͡ атырмыз → // бүгүм ͡ біс ͡ сіздерден тіпті ана ірі қара малды саттыра алмай жатырмыз ↓ /// ↑ ^уөйткөнү ^йеліміздің ішінде ^уөңдөу жоқ ↓ /// ↑ баға деген мың алты жүз теңге → // ^йеттің бағасы ↓ /// ↑ шарұуалар дегең кіредійтін төлей амайд → // қарыздарынан құтұла алмайд ↓ /// ↑ а сіз б̊ізге шекараны ашып беріб̊ ͡ атқан жоқ̊сұз ↓ /// ↑ шекараға шетелге шығарұудұң бірінші қарсысы алмасбек → // мен сіздерден бүгүн шарұуалар үшүн → / басқа әріптестермен келісіп̊ сұраб̊ ͡ жүрмүн ↓ /// ↑ шығарыңыздар → // ^ұрұқ̊сат беріңіздер ↓ /// ↑ шарұуалар б̊ір нәпақасын тап̊сын деп ↓ /// ↑ сіз ^йертең аласыз ͡ да → // қаңтарда ашып бересіз ↓ /// ↑ малды күзде сатады → // ^йереке ↓ /// ↑ жайлаудан түскенде → / қазақтың баласысыз ͡ ғой ↓ /// ↑ сіз ^уонұ б̊ілесіз ↓ /// ↑ әлі ͡ гүңге дейін шекара ашылған жоқ ↓ /// ↑ әлі ͡ гүңге дейін қазақтың шарұуасының жағдайы мәз ^йемес ↓ /// ↑ презійденттің бұл тап̊сырмасында ^уорұндамадыңыз ↓ ///	↑ ^уодаң ͡ гейіңгі ͡ гелесі мәселе ↓ /// ↑ пірезійдент сізге б̊ерген тап̊сырмасы ↓ /// ↑ ^уөзүнүң жолдауұнда айтты ↓ /// ↑ ішкі ^уөңдөудү жыйырма бес пайызға ^уөсүр → // ^йерб̊ол шырақпайұлұ → // деді ↓ /// ↑ ійә → // нақты жаңағы неде → // жолдауда жазылған ↓ /// ↑ ішкі ^уөңдөудү → // мен мына ^йережеден ^йешқ̊андай ішкі ^уөңдөудү ^уөсүрүу → // сол пірезійденттің тап̊сырмасын ^уорұндау ^йелементтарын → // механыйзмдарың ͡ гөрүп тұрған жоқпұн ↓ /// ↑ қалай быйдайымыз ͡ гетіб̊ ͡ атыр → // кетіб̊ ͡ атыр ↓ /// ↑ ірі ͡ ғара малға б̊із ͡ ғырқысып → // бір б̊ірімізб̊ен нетіп → // мәжб̊үр б̊олұб̊ ͡ атырмыз → // бүгүм ͡ біс ͡ сіздерден тіпті ана ірі ͡ ғара малды саттыр'алмай жатырмыз ↓ /// ↑ ^уөйткөнү ^йеліміздің ішінде ^уөңдөу жоқ ↓ /// ↑ баға деген мың алты жүз теңге → / ^йеттің бағасы ↓ /// ↑ шарұуалар дегең ͡ гіредійтін төлөй алмайд → // қарыздарынаң ͡ ғұтұл'алмайд ↓ /// ↑ а сіз б̊ізге шекараны ашып ͡ періб̊ ͡ атқан жоқ̊сұз ↓ /// ↑ шекараға шетелге шығарұудұң бірінші ͡ ғарсысы алмасбек → // мен сіздердем ͡ бүгүн шарұуалар үшүн → / басқа әріптестермен келісіп̊ сұраб̊ ͡ жүрмүн ↓ /// ↑ шығарыңыздар → // ^ұрұқ̊сат ͡ періңіздер ↓ /// ↑ шарұуалар б̊ір нәпақасын тап̊сын деп ↓ /// ↑ сіз ^йертең аласыз ͡ да → // қаңтарда ашып ͡ пересіз ↓ /// ↑ малды ͡ гүздө сатады → // ^йереке ↓ /// ↑ жайлаудан түскөндө → / қазақтың баласысыз ͡ ғой ↓ /// ↑ сіз ^уонұ б̊ілесіз ↓ /// ↑ әлі ͡ гүңгө дейін шекар'ашылған жоқ ↓ /// ↑ әлі ͡ гүңгө дейің ͡ ғазақтың шарұуасының жағдайы мәз ^йемес ↓ /// ↑ пірезійденттің бұл тап̊сырмасын ͡ да ^уорұндамадыңыз ↓ ///	Одан кейінгі келесі мәселе. Президент сізге берген тапсырмасы. Өзінің жолдауында айтты. Ішкі өңдеуді 25 пайызға өсір, Ербол Шырақбайұлы деді. Иә, нақты жаңағы неде, жолдауда жазылған. Ішкі өңдеуді мен, мына ережеден ешқандай ішкі өңдеуді өсіру, сол президенттің тапсырмасын орындау элементтарын, механизмдарын көріп тұрған жоқпын. Қалай бидайымыз кетіп атыр, кетіп атыр. Ірі қара малға біз қырқысып, бір бірімізбен нетіп, мәжбүр болып атырмыз. Бүгін біз сіздерден тіпті ана ірі қара малды саттыра алмай жатырмыз. Өйткені еліміздің ішінде өңдеу жоқ. Баға деген 1600 теңге, еттің бағасы. Шаруалар деген кредитін төлей амайд, қарыздарынан құтыла алмайд. А сіз бізге шекараны ашып беріп атқан жоқсыз. Шекараға шетелге шығарудың бірінші қарсысы Алмасбек, мен сіздерден бүгін шаруалар үшін, басқа әріптестермен келісіп сұрап жүрмін. Шығарыңыздар, рұқсат беріңіздер. Шаруалар бір нәпақасын тапсын деп. Сіз ертең аласыз да, қаңтарда ашып бересіз. Малды күзде сатады, Ереке?! Жайлаудан түскенде, қазақтың баласысыз ғой. Сіз оны білесіз. Әлі күнге дейін шекара ашылған жоқ. Әлі күнге дейін қазақтың шаруасының жағдайы мәз емес. Президенттің бұл тапсырмасын да орындамадыңыз.
Алмасбек Садырбаев	▶	↑ ^уодан кейін → // құрметті депүутаттар → // ^йестеріңізде б̊олса → // сіздердің алдарыңызда мен қырық мың адамның қолұн жыйнап б̊еріп ^йедім ↓ /// ↑ ^йестеріңіздема ↑ /// ↑ ^йерб̊ол шырақбайұлұнұң алдына қырық мың адам петійсійәға қол ͡ ғойұп → // ол жерде жазылған ↓ /// ↑ мен қазақ̊станның азаматы пәлембай түгөмбай → / қырық мың адам шошқ̊а б̊ағытын ^ысұубсыйдыйалағаңға қарсымын деп берді сізге ↓ /// ↑ ^йерб̊ол шырақбайұлұ → // құрметті депүутаттар → // сіздерді ^йестіді ↓ /// ↑ не жасағанын айтайынба ↑ /// ↑ мына жерде ^йенді ^уорыс тілінде жазыпты ↓ /// ↑ ^іселексійонна гійб̊рійдный сентыр посывыйнавотčтвұу → // ійә → // сексен пайызға ^ысұубсыйдыйалаймын депті ↓ /// ↑ басқа б̊ізде ^іселексійонно гійб̊рійдный сентыр ірі ͡ ғарада → // қойда → // түйеде → // жылқыда қарық болұп ^йедік ↑ /// ↑ ійә → // ^йенді ^уосы шошқ̊аның ^іселексійоннұй гійб̊рійдный сентірі → // вот не б̊ұл ↑ /// ↑ мазақ ^йемеспа ↑ ///	↑ ^уодаң ͡ гейін → // қүрмөттү депүутаттар → // ^йестеріңізде б̊олса → // сіздердің алдарыңызда мең ͡ ғырығ ͡ мың адамның ͡ ғолұн жыйнап ͡ періп ^йедім ↓ /// ↑ ^йестеріңіздема ↑ /// ↑ ^йерб̊ол шырақпайұлұнұң алдына ғырығ ͡ мың адам петійсійәға ͡ ғол ͡ ғойұп → // ол жерде жазылған ↓ /// ↑ мең ͡ ғазақ̊станның азаматы → / пәлембай түгөмбай ғырығ мың адам шошқ̊а б̊ағытын ^ысұубсыйдыйалағаңға ͡ ғарсымын деп ͡ перді сізге ↓ /// ↑ ^йерб̊ол шырақпайұлұ → // қүрмөттү депүутаттар → // сіздерді ^йестіді ↓ /// ↑ не жасағанын айтайымба ↑ /// ↑ мына жерде ^йенді ^уорұс тілінде жазыпты ↓ /// ↑ ^іселексійонна гійб̊рійдный сентір посывыйнавотčтвұу → // ійә → // сексен пайызға ^ысұубсыйдыйалаймын депті ↓ /// ↑ басқа б̊ізде ^іселексійонно гійб̊рійдный сентір ірі ͡ ғарада → // қойда → // түйөдө → // жылқыда ͡ ғарқ ͡ полұп ^йедік ↑ /// ↑ ійә → // ^йенді ^уосұ шошқ̊аның ^іселексійоннұй гійб̊рійдный сентірі → // вот не б̊ұл ↑ /// ↑ мазақ ^йемеспа ↑ ///	Одан кейін, құрметті депутаттар, естеріңізде болса, сіздердің алдарыңызда мен қырық мың адамның қолын жинап беріп едім. Естеріңізде ма? Ербол Шырақбайұлының алдына 40 мың адам петицияға қол қойып, ол жерде жазылған. Мен Қазақстанның азаматы пәленбай түгенбай 40 мың адам шошқа бағытын субсидиялағанға қарсымын деп берді сізге. Ербол Шырақбайұлы, құрметті депутаттар, сіздерді естіді. Не жасағанын айтайын ба? Мына жерде енді орыс тілінде жазыпты. Селекционна гибридный центр по свинавотству, иә, 80 пайызға субсидиялаймын депті. Басқа бізде селекционно гибридный центр ірі қарада, қойда, түйеде, жылқыда қарқ болып едік! Иә, енді осы шошқаның селекционный гибридный центрі, вот не бұл? Мазақ емес па?
Алмасбек Садырбаев	▶	↑ келесі ↓ /// ↑ б̊асқа қой шарұуашұлығы б̊ойынша ферма → // ірі ͡ ғара б̊ойұнша жаңағы б̊ордақылау алаңы барлығын алып тыстаған ↓ /// ↑ бірақ ферма павырашшеваныйұу ^ысвійней дейді ↓ /// ↑ смошнестьйүу тысійачей маток ↓ /// ↑ ^уоған ^ысұубсыйдыйалауға дайын ↓ /// ↑ сондұқтан қырық мың ^йемес → // ^уонұ ͡ б̊үгүн алпыс мың адам ^уорындады → // сұрап ^уотыр петійсійә ^іретінде ↓ /// ↑ сіс ͡ сонұ құлағ ͡ асып жатқан жоқ̊сұз ↓ /// ↑ жәнеде мен ^уойлаймын мына жерде сізге со жолұ келіскен депүутаттардың тілеуін қаб̊ыл алмай ^уотұрсұз ↓ ///	↑ келесі ↓ /// ↑ б̊асқа ͡ ғой шарұуашұлұғұ б̊ойұнша ферма → // ірі ͡ ғара б̊ойұнша → // жаңағы б̊ордақылау алаңы барлығын алып тастаған ↓ /// ↑ бірақ ферма павырашеваныйұу ^ісвійней дейді ↓ /// ↑ смошнестьйүу тысйачей матык ↓ /// ↑ ^уоған ^ысұубсыйдыйалауға дайын ↓ /// ↑ сондұқтан → / қырығ ͡ мың ^йемес → // ^уонұ б̊үгүн алпыс мың адам ^уорұндады → // сұрап ^уотұр петійсійә ^іретінде ↓ /// ↑ сіс ͡ сонұ ғұлағ ͡ асып жатқан жоқ̊сұз ↓ /// ↑ жәнеде мен ^уойлаймын мына жерде сізге сол жолұ ͡ геліскен депүутаттардың тілеуүң ͡ ғаб̊ыл ͡ алмай ^уотұрсұз ↓ ///	Келесі. Басқа қой шаруашылығы бойынша ферма, ірі қара бойынша, жаңағы бордақылау алаңы бәрлығын алыптыстаған. Бірақ ферма по выращиванию свиней дейді. С мощностью 1000 маток. Оған субсидиялауға дайын. Сондықтан 40 мың емес, оны бүгін 60 мың адам орындады, сұрап отыр, петиция ретінде. Сіз соны құлақ асып жатқан жоқсыз. Және де мен ойлаймын мына жерде сізге со жолы келіскен депутаттардың тілеуін қабыл алмай отырсыз.
Алмасбек Садырбаев	▶	↑ сонұмен ары қарай жылжыйық ↓ /// ↑ бір минұут ↓ /// ↑ болды ↓ /// ↑ сонұмен тағы б̊ір күрделі мәселе / ^уол мына ішкі ^уөңдөуді алдыға сүйрөу үшүн ^уонұ ͡б̊із ^уөз^үмүздің іш^імізде ^уөңдөуіміз керек↓ /// ↑ ^ысұубсыйдыйаны мына б̊ыйдайға салған → // арпаға салған → // ұңға салған → // наңға салған → // ^уол қазаққа арзан болсұн деген ^ысұубсыйдыйа ↓ /// ↑ ^уөзб̊екке → // қырғызға ^йемес ↓ /// ↑ сіз қазір б̊іздің бйүуджетүмүзді шәйіб̊ ͡ атčыз ↓ /// ↑ бүкүл ^ысұубсыйдыйаны → // арзан быйдайды ^уөзб̊екке → // қырғызға → // әзірб̊айжаңға → // ауғаңға жіб̊еріб̊ ͡ атсыз ↓ /// ↑ сіз қазақтың мійнійстірісіз ↓ /// ↑ ауұл шарұуашылығы ↓ /// ↑ сондұқтанда нан → // жем → / қазаққа арзан болұуұ ͡герек ↓ /// ↑ қазағ ͡азаматына ↓ /// ↑ сіз б̊іздің бйүуджетүмүзді шәйіб̊ ͡ атсыз ↓ /// ↑ одаң ͡ гейін тағыда мына жыйылысты ұйұмдастырған аппаратқа ^ырақмет ↓ /// ↑ сіздерде б̊әрлығы б̊іздің мемлекеттік тілде жасалған → // бірақ ^йерб̊ол шырақбайұлұнұң мынасы тек ͡ қана ^уорұс тілде ↓ /// ↑ мен сіздердің алдарыңызда шүлдүрлеуге мәжб̊үр б̊олдұм ↓ /// ↑ сондұқтан келесі ^уотұрыста мынандай ^уолқылықты жіб̊ермеңіз ↓ /// ↑ ^уөзүңіздің → // менің мемлекеттік тілді сыйлаңыз ↓ /// ↑ ^ырақмет ↑ ///	↑ сонұмен ары ͡ ғарай жылжыйық ↓ /// ↑ бір мійнұут ↓ /// ↑ болдұ ↓ /// ↑ сонұмен тағы б̊ір ͡ гүрдөлү мәселе → // ^уол мына ішкі ^уөңдөудү алдыға сүйрөу үшүн ^уонұ б̊із ^уөзүмүздің ішімізде ^уөңдөуүмүз ͡ герек ↓ /// ↑ ^ысұубсыйдыйаны мына б̊ыйдайға салған → // арпаға салған → // ұңға салған → // наңға салған → // ^уол ͡ ғазаққа арзам ͡ болсұн деген ^ысұубсыйдыйа ↓ /// ↑ ^уөзб̊өккө → // қырғызға ^йемес ↓ /// ↑ сіз ͡ ғәзір б̊іздің бйүуджөтүмүзді шәйіб̊ ͡ атčыз ↓ /// ↑ бүкүл ^ысұубсыйдыйаны → арзан быйдайды → // ^уөзб̊өккө → // қырғызға → // әзірб̊айжаңға → // ауғаңға жіб̊еріб̊ ͡ атсыз ↓ /// ↑ сіз ͡ ғазақтың мійнійстірісіз ↓ /// ↑ ауұл шарұуашылығы ↓ /// ↑ сондұқтанда нан → // жем → / қазаққа арзан болұуұ ͡ герек ↓ /// ↑ қазағ ͡ азаматына ↓ /// ↑ сіз б̊іздің бйүуджөтүмүзді шәйіб̊ ͡ жатырсыз ↓ /// ↑ содаң ͡ гейін тағыда мына жыйылысты ұйұмдастырған аппаратқа ^ырахмет ↓ /// ↑ сіздерде б̊арлығы б̊іздің мем^ілекеттік тілде жасалған → // бірақ ^йерб̊ол шырақпайұлұнұң мынасы тек ͡ қана ^уорұс тілде ↓ /// ↑ мен сіздердің алдарыңызда шүлдүрлөугө мәжб̊үр б̊олдұм ↓ /// ↑ сондұқтаң ͡ гелесі ^уотұрұста мынандай ^уолқұлұқты жіб̊ермеңіз ↓ /// ↑ ^уөзүңүздің → // менің мем^ілекеттік тілді сыйлаңыз ↓ /// ↑ ^ырахмет ↑ ///	Сонымен ары қарай жылжиық. Бір минут. Болды. Сонымен тағы бір күрделі мәселе: ол мына ішкі өңдеуді алдыға сүйреу үшін оны біз өзіміздің ішімізде өңдеуіміз керек. Субсидияны мына бидайға салған, арпаға салған, ұнға салған, нанға салған ол қазаққа арзан болсын деген субсидия. Өзбекке, қырғызға емес. Сіз қазір біздің бюджетімізді шәйіп атсыз. Бүкіл субсидияны, арзан бидайды өзбекке, қырғызға, әзірбайжанға, ауғанға жіберіп атсыз. Сіз қазақтың министірісіз. Ауыл шаруашылығы. Сондықтан да нан, жем, қазаққа арзан болуы керек. Қазақ азаматына. Сіз біздің бюджетімізді шәйіп атсыз. Содан кейін тағы да мына жиылысты ұйымдастырған аппаратқа рақмет. Сіздерде бәрлығы біздің мемлекеттік тілде жасалған, бірақ Ербол Шырақбайұлының мынасы тек қана орыс тілде. Мен сіздердің алдарыңызда шүлдірлеуге мәжбүр болдым. Сондықтан келесі отырыста мынандай олқылықты жібермеңіз. Өзіңіздің, менің мемлекеттік тілді сыйлаңыз. Рақмет!
Алтынбек Құрманов	▶			Солай болмасын ед, содан осының бәрін арқалап, сүйреп шығарып жасадық біз мынаны. Шында керек ақиқаты кәзір. Жай , жай сүйретіп бәрін. – Сіз і... Аға, қайда тудыңыз? Қайда оқыдыңыз? – Мен ос жерде, ос жерде тудым. Осы Үңгірде оқыдым жүріңдер. – Иә, бұл кісі Ленинградта оқыған негізі. – Ленинградта оқығам, бірақ бітірген жоқпын. – Қандай мамандықта? – Этнография краеведение дейд. – О, тамаша екен. Неге бітірмедіңіз? – Бұны... Оны бітіре алмадым, оны мінезім жуас болды. Орыс... Орыстың... А.. Иә... о... е... Орыстың анау мынауына мен шыдамадым ондай. Шыдай алмайм, кетіп қалдым. – Ағай, аты-жөніңіз қалай? – І... Құрманов Алтынбек Жұматұлы.
Алтынбек Құрманов	▶			Бүгінгі күні қызметім Баянауыл мемлекеттік - ұлттық табиғи паркінің аға мемлекеттік инспекторы, экскурсия жөніндегі нұсқаушы, туризм саласында жұмыс істейміз. – Жасыңыз нешеде? Алпыстасыз иә? – Ана кісімен бірге жас. – Өлкетанушы. Алпыста, алпыста. – Мен иә. Мамандығым өлкетанушы, Қазақстан Республикасының үздік өлкетанушы, республикада туризм саласының үздігі. Осы Баянауыл аулының құрметті азаматы Үңгірде тұрад, обал деп берді ана кісілер. Әй... иә, Қазақстан Республикасының тұңғыш Елімай сыйлығының лауреатымын. – Мә... – Оның бәрі енді азды көпті бірдене жасап атқан шығармыз. Оның енді оның бәрі біреуі үшін атақ болса, мен үшін ол үлкен жүк. Арқама мына заман артып қойған жүк. Әлі осыны арман қарай жұмыс істе деп саған.
Алтынбек Құрманов	▶			Осылай мәселе, мен солай түсінем өзім. Вот а... ол одан сайын адамға жүктеме береді ғой, сол сияқты ода. Ана атақ-мадақтарды тағып жүргендер менің шатағым жоқ оларда. Бірақ мынаның бәрі бізге жаңағы жауапкершілік артад. Төрлетіңіздер, жоғарлатыңыздар! – Мхм.. – Пісімлә рахман рахим, ассалаумағалейкүм деп кіріңіздер. Ақырын, ақырын ал қарындас. Менің ешқандай ерекшелігім жоқ, сіздердей адаммын. – Жүріңіз, жүріңіз. – Бар артықшы... бар ерекшелігім сол үңгірде тұрам. Сіздер қалада тұрасыздар. Отырыңдар енді. – Ағай қолымнан ұстай аласыз ба? – Ә, шайтан қорықтын ба? Отырыңыздар, отырыңыздар мына жерге. Мында Қоңыр әулиемен таныстырып өтейік. Қоңыр әулие не? Ол нәғылған нәрсе?
Алтынбек Құрманов	▶			Иә, ассалаумағалейкүм туысқандар. Мынау Қоңыр әулиеге, Қоңыр әулиеге келген кейін басты дүние амандасамыз ғой. Енді айтайын дегенім мынау. Қасиетті Қоңыр әулие үңгірі өте көне дәуірден адамзат баласының жаратқаннан тілектейтін орны. Ұлтына, нәсіліне, дініне бөлінбейд. Бұл жерде білім болмаса, мен ұлтты мазақ қылам. Ұлттың обалына қалам. Ертең айтад, қазақтар сөйдеп айтып атыр, дұрыс па? Менде еңкейген қариядан, еңбектеген балаға дейін жүред. Мектеп қабырғасындағы оқушы, студеттерден, академиктерге дейін жүред. Менде қара жұмыскермен, еден жуатын жұмыскерден, сенаторға дейін жүред мында. Шетелдің қонақтары да көп жүред мында. Енді айтайын дегенім, қасиетті Қоңыр әулие анау өзге да басқа ұлттың адамдары келед.
Алтынбек Құрманов	▶			Жаратушы Алла біреу оған. Әркім әртүрлі жолмен барад. Мен қазір айтсам мұнда қазақтар кіреді, түркілер отырады, мұсылмандар келсе мына орыстар айтат, сенің қай атаң салып берген дид. Мен не деп айтам? Құдай ондайдан аулақ қыл. Ол үшін жаңағыдай адамға бір, біраз білім керек екен. Қасиетті Қоңыр әулие үңгірі үш бөліктен тұрады. Сіздермен біздер отырған бөлігі мешіт бөлігі. Міне күмбезі. Каһандар осында дұға оқыған олар да. Кімге кірген адам... Кірген адам өз өзіне келіп, бір жарасқанға дұға ғылад тілек тілейд. Біз адам баласы болғанан кейін көп нәрсеге мұқтаж боламыз. Төрт қуыламыз түгел емес. Алла Тағала солай қып жаратты ғой.
Алтынбек Құрманов	▶			Енді кірген адам сөйтеді, одан кейін мынау бізде босағаны көрдіңіздер ма? – Мхм. – Жаратқан Алланың алдында хан да қара да бас иіп кіред, бірдей екенін көрсетед. Ертең ана дүниеде бірдейсің дегендей. Мынау жетпіс сегізінші жылы ең соңғы рет Әлки атам келді. Ол кезде халық келмейд. Халық екі мың жетінші жылдан бастап келіп жатыр мында. Оның бұрын туризм болған жоқ. Мұнда тек зират ететін адамдар келетінді. Сол кісі мына ескі бір бөрене болд, осы жерде отырып айтады, «Әй, айналайын» дейді, «Мына Қоңыр әулие ана босағадан сен мен біз кімбіз?» дейд. Көнедегі ғұндардың императорлары.
Алтынбек Құрманов	▶			Tүрік қағандары, қазақ хандары, аузы дуалы қариялар, шырақшы бабалар, ғұлама ғалымдар, ақ жаулықты аналар бәрін Алла тағала басын игізіп қойд дейд. Ана екінші бөлме қараңғы. Ай да, күн де, жұлдыз да бармайд. Ол қонатын бөлік, қоналық бөлік. Бұл мұқтаж адамдарға ғана арналған. Жаратқаннан денсаулық тілеп келед, ұл бала қыз бала тілеп келед. Баукең екеуміз қайдан білеміз, қызмет етейік онша біреуге. Содан құрбандық шалып, сонда қонад. Тілек сіздікі қабыл алатын Алла тағала. Қонад, палатка төсейт анда, қонад. Ана түпкіде баспалдақпен көтерілед, тас қазан бар-, қазанда су бар. Ол қасиетті су, киелі су, энергетикалық су, бірақ бүгінгі күні ештеңеге жарамсыз су.
Алтынбек Құрманов	▶			Себебін айтайын. Ол судың құрамында тоғыз пайыздан жоғары күміс бар дейд ғалымдар. Күміс мынау медицинада таза күйінде адам денсаулығына пайдалы дейд, таза күйінде. Бірақ оған адам қолының кірі тамад. Келгендер қолын жуып атыр ғой. Оны біз ішке қабылдасақ не боламыз? Ауырып қаламыз. Сондықтан, мен жұртқа айтамын жоламаңдар, қажеті жоқ. Мына октябрь, ноябрь айында а... Мына қазан, қараша айларында, мында менен басқа ешкім де қалмайд. Су суық, Баукең де келмейд. Қонақ жоқ. Ешкім келмейд. Бір он шақты күн адам аяғын баспаса, мында келмесе. Құдай мақтаған жерді сіздегі, мен мақтайын.
Алтынбек Құрманов	▶			Менің ата-бабам халыққа қызмет етуді көптеп отырмайды ғо. Жаңағы айтып атқан іргедегі бабаларымыз. Бір он шақты күн кісі болмағаннан ана қазандағы су көтерілед та, ана баспасақтан сырылдап ағып тұрад. Алты жеті күн ағад, тоқтайд. Содан кейін кеген кісі болса мен қолынан қағам, жуғызбайм. Маған да салыңдар, ішіңдер, өздеріңмен алып кетіңдер деп. Өйткені бұл бауырға, бүйрек асқазанға, ұйқы безіне керемет ем ғой. Ол дүние мына жердің бәрін қар басады ғой, ол дүние келесі жылғы наурыз, сәуірге дейін жалғасад. Сосын анау жолды бәрі кебед. Қоңыр әулиеге...
Анар Фазылжанова	▶			30. – Бабалардан мұра боп келе жатқан ана тілімізді таза күйінде сақтап, келер ұрпаққа жеткізу – біздің ұлы борышымыз. Әуе толқынында – журналист Оңғарбек Құралдың «Тіл мәдениеті» хабары. Ассалаумағалейкум, ардақты ағайын! – Тіл әдетте екі бағытта дамиды. Бірі – ауызша да, екіншісі - жазба тілі. Байырғы ауызекі тіл бертін келе жазба тіл мәдениетіне ұласты. Елең еткізер ақпараттар, аңыз, ертегі, әфсаналар ауыздан-ауызға тарап, бірте-бірте хатқа түсірілді. Біртіндеп сауат аша бастаған халық жазба тіл мәдениетін меңгеріп, ғылым-білімге қол жеткізді. Қазіргі жаңа технологиялар қарыштап дамып отырған кезде агент, Facebook, Instagram, ВКонтакте, WhatsApp, SMS арқылы ақпарат алмасу, интернет арқылы дүниенің төрт бұрышындағы оқиғаларды естіп, оқып қана қоймай, оның онлайн режимдегі бейнесюжетін көріп тамашалау, оған тіпті дер кезінде пікір қосу дегеніңіз, әсіресе, жастар жағына түк те қиындық келтірмейді. Керісінше, соны ермек етушілер саны артып бара ма деп те ойлап қаласың.
Анар Фазылжанова	▶			– Әрине, пайдалы іске жаратса, оны құптайсың ғой, ал керісінше уақытыңды жоғалтсаң, оның несі артық, оның несі құнды болмақ?! Иә, ол – басқа әңгіме. Міне, осындай әлемдік ақпараттар – алақаныңызда, жұмыр жер жаңалықтары - жанарыңызда тұрғанда ауызша сөйлеу мәдениетін сақтап қалу, тіпті одан әрі дамыту, сөздердің айтылу, дыбыстау заңдылықтарына көңіл бөлу – әрдайым назарда тұруы тиіс. Филология ғылымының кандидаты Анар Фазылжановамен өткен сұхбатымызда ауызша және жазбаша тілдің арақатынасы, жалпы сөз мәдениеті мәселелері жайында әңгіме болмақ. – Хабарымыздың тақырыбы тіл мәдениеті болғандықтан, осы тіл мәдениетіне қатысты өзекті жайттарды сөз етсек деймін. Білуімізше, сіздің кандидаттық диссертацияңыз интонацияға байланысты болған екен. Жалпы, осы интонация жөнінде қандай проблемалар бар? Әңгімені осыдан бастасақ.
Анар Фазылжанова	▶			– Рақмет! Қазақ сөз мәдениетіне арналған радиосында арнайы осындай бағдарламаның болуы – тілтанушы ғалымды ғана емес, жалпы қазақ жұртшылығын қуантады. Өйткені ешқашан қазақ халқының өзінің тіліне деген жанашырлығы, өзінің тілінің тазалығына деген жанкүйерлігі толастаған емес қай заманда да. Әсіресе мынау соңғы жылдары қарапайым халық арасында, өз тілінің тазалығы үшін жаны ашып қана қоймай, күресетін де азаматтардың саны артып отыр. Мына бағдарлама нағыз сондай азаматтарға ғана емес, тілді үйреніп жүрген көпшілік жұртшылыққа да арналған деп санаймын. Енді сұрағыңызға көшетін болсақ, дұрыс айтасыз, зерттеушілік жолымды осы қазақ интонациясының проблемаларына арнадым. Жетекшім – қазақ тілінде кенжелеп қалған саланы дамытып, үлкен бір саланың негізін қалаған профессор Зейнеп Мүсілімқызы Базарбаева.
Анар Фазылжанова	▶			– Ол кісі қазақ интонологиясының теориялық негіздерін жасады. Ол кісінің жетекшілігімен бірталай шәкірт диссертацияларын қорғап, қазір қазақ фонетикасында осы интонология бос тұрмаған, дамып келе жатқан, жеке бір өз алдына дербес сала болып қалыптасты. Енді сөз мәдениеті мен интонацияның байланысы – өте тығыз десек те болады. Өйткені өздеріңізге белгілі, тіл екі формада өмір сүрсе, соның ауызша формасының сыртқы қаптамасы, ауызша формасының жеткізушісі – осы интонация. Интонацияны дұрыс пайдалана білген, өз тілінің сөз әуезін, сөз сазының, ерекшеліктерін білген адам, ауызша қарым-қатынаста өзінің діттегеніне бірден жете алады. Сондықтан енді тіл мәдениетінің мәселелерінің ішінде ауызша сөз мәдениеті өте өзекті болып отыр қазіргі заманда. Неге? Себебі, қазіргі кезде тілдегі жазба тілінен ауызша тілдің арақатынасы, арасалмағы осыдан бір 20 жыл бұрынғы арасалмақтан қарағанда күрт өзгеріп отыр.
Анар Фазылжанова	▶			– Егер бұған дейін ауызша сөздің қолданысы көп болса, қазіргі кезде жазбаша сөздің қолданысы үдемелі түрде дамып келеді. Қазір өздеріңіз қараңыздар біздің балаларымыз көбінесе интернетте отырғанды ұнатады. Телефон арқылы хабарласып ұзақ сөйлескенді ұнатпайды. Өте қысқа сөйлеседі. Одан гөрі смс хабарлама жазған оларға әлдеқайда жеңілірек. Сондықтан, міне, қарап отырсаңыз біздің ауызша сөздің қолданысының аясының өзі де қысқарып келе жатыр. Қазіргі кезде менің мынау тіл иелерінен бір байқағаным өзінің ойын әдемілеп, толыққанды сөйлемдермен, интонациясын көркем еткізіп жеткізетін жасөспірімдер арасында балалардың саны күннен-күнге азайып келе жатқан сияқты. – Демек бізде интонация қазір жақсы сақталған деп айтуға бола ма, жоқ халі нашар деу керек пе? Қалай деу интонацияның жағдайын? – Қазақ сөзінінің интонацияның халі нашар деп айтуға болмайды, әрине. Ол тілдегі интонацияның көрінісі – сол тіл иелерінің тілді меңгеру деңгейімен байланысты және тікелей тұлғаға байланысты.
Анар Фазылжанова	▶			– Бізде қазір Тіл білімі институтында осы тілдік тұлға проблемасына қатысты зерттеулер жүргізілді. Профессор Нұргелді Уәлиев, профессор Күдеринованың жетекшілігімен осы зерттеулерден біршама нәтижелер алынды. Сонда мына қазақ тілді тұлғалардың ішінде орташа деңгейдегі тілдік тұлғалар басым көп болып шықты. Бұл – жаман емес. Орташа деңгейдегі тілдік тұлғаның енді соған байланысты интонациясы да сондай деңгейде дамыған деп айтуға болады. Бірақ, бір өкініштісі, біз мынау Кеңес өкіметі кезіндегі қазақ тіліне қатысты қолданылған сондай сыңаржақ саясаттың салдарын әлі көріп келеміз. Өйткені Кеңес өкметі кезінде өздеріңіз білесіздер, тіпті енді әлі күнге дейін де сол проблемалар шешімін таппады. Қазақ тілін оқытқан кезде біз қазақ сөзінің жазбадағы сұлбасын, жазбадағы нормасын оқушыға үйретеміз, әріптерді үйретеміз. Ал сол әріптерді таңбалап тұрған дыбыстардың ерекшелігін, ол дыбыстар сөз ағымында бір-бірімен қайтіп жымдасып, қайтіп бір-біріне икемделетіндігін, олардың үлкен сөйлем құраған кезде сөз ағымындағы интонациялық желісін біз оқытудан әбден кенжелеп қалдық.
Анар Фазылжанова	▶			– Бұл сала қазақ тіл білімінде тілдің орфоэпиясы деп аталады. Тілдің орфографиясы оқытылды да, орфоэпиясына тиісті дәрежеде мән берілген жоқ. Тіл мәдениеті дегеніміз – сөйлегенде, жазғанда тіл құралдарын, сөз, сөз тіркесі, сөйлем түрлерін дұрыс қолданып, сауаттылықтың айқын ойлылықпен, ізеттіліктің өнегесін көрсету. Мәулен Балақаев. – Қазақстандағы бірден бір осы тіл мәселесін зерттейтін орда орталық ол – Тіл білімі институты. Осы мәселені, мысалы, бұл бірінші рет айтылып жатқан жоқ, былайша айтқанда, мектептен бастау керек дейді ғой. Балабақшадан, мектептен бастау, оқытылу, яғни қазақы сөздерді жазбаша күйінде емес, ауызша қалай айту керек сол мәселені мектептен бастап оқыту керек деп айтып жатыр ғой. Бірақ осыны тіл білімі институты мәселе етіп көтеріп, білім және ғылым министрлігі арқылы оқулықтарға енгізу немесе пән сағаттарын арттыру мәселесін неге көтермеске? – Өте орынды сұрақ. Тіл білімі институты негізгі қызметі – осы қазақ тілі пәнінің ғылыми негіздерін дайындау. Мейлі ол мектептегі қазақ тілі пәні болсын, мейлі ол ЖОО-ғы болсын, соның ғылыми-лингвистикалық базасын дайындау.
Анар Фазылжанова	▶			– Өзіне тиесілі, құзырындағы мақсатты тұрғысынан алғанда Тіл білімі институты бұл проблемаға толыққанды жауапкершілікпен қарады. Тіл білімі институтынан қанша мәрте қазақ тілінің орфоэпиялық сөздіктері шығып отырды. Және ол сөздіктер бұрынғы тілдік ортадағы, тілдің сұраныстары бойынша емес, жаңа тілдік ортадағы жаңа сұраныстарға қарай икемделіп шықты. Сондай бір соңғы сөздік мына 2004 жылы «Мәдени мұра» бағдарламасы бойынша, үлкен орфоэпиялық сөздік шықты. Бұл Тіл білімі институтының үлкен жетістігі десек те болады. Себебі бұл Орфоэпиялық сөздікте, мейлінше, қолданыстағы, белсенді қолданыстағы сөздерді толық қамтуға тырыстық. Қазіргі кездегі жаңа терминдер де енді оған, олардың аталуы және бұрынғы Орфоэпиялық сөздіктерде егер Тіл білімі институты шығарған сөзіктерінде бір сөздің ғана деңгейіндегі дыбыстардың жымдасып айтылуын көрсеткен болсақ, мына жаңа шыққан Орфоэпиялық сөздікте тіркестердің ішіндегі тіркестерді қалай үйлестіріп, әдемі дыбыстап айтып шығу керек, осы нормалар түгел тіркес деңгейінде көрсетілді.
Анар Фазылжанова	▶			– Сөздік жетілле бермек, алдағы уақытта осы сөздіктердің тіркестен де үлкен сөз ағымы бірліктеріндегі көрінісін қамтимыз деп ойлаймын. Ал осы Орфоэпиялық сөздік және көпшілік қолды тиражбен, яғни 100 мың даналық тиражбен біздің Мәдениет министрлігінің қолдауымен, 2007 жылы жаңарып, халыққа таратылды. Қазір енді сол Орфоэпиялық сөздікті алмаған мектеп, баспа жоқ десе, ол енді кемде-кем шығар. Ал мектеп бағдарламасына осы Орфоэпия пәнін енгізу туралы институттың ғалымдарының баспасөз беттерінде жариялаған, бұқара алдында орысша сөйлегенде немесе телеарналардағы сөздерінде осы проблеманы көтергендері де бар. Ал енді осыған назар салатын мемлекеттік органдар, оқу стандарттарын дайындайтын мамандар, ҚР БҒМ мамандары болып жатса құба-құп. – Сонымен, құрметті ағайын! Қазақтың сөз мәдениетіне баулу сонау балабақшадан, мектептен бастау алса игі болмақ.
Анар Фазылжанова	▶			– Мәселен, мектепте қазақ тілі сабақтарында оқушыларды сөйлеу мәдениетіне, тіл тазалығына, тіл мен ойдың дәлдігіне, ойды дәл жеткізе білу шеберлігіне, сөздерді дұрыс айту және дұрыс жазу нормаларына үйретіп отырса, балалар да оны тез қағып алып, сөз әдебін сақтап сөйлеуге қалыптасатын еді. Немесе хабар қонағы айтқандайын мектеп бағдарламаларына Орфоэпия пәнін енгізу туралы Тіл білімі институты ғалымдарының әр-әркезде айтып, жазып жататын ұсынысын тиісті мекемелер қаперіне алар деген ниетпен әңгімемізді қорытындыламақпыз. Осымен "Тіл мәдениеті" хабарын аяқтаймыз. Оған филология ғылымының кандидаты Анар Фазылжанова қатысты. Хабарды әзірлеп, жүргізген – Оңғарбек Құрал. Сазбен көркемдеген – Қайсар Ердеш. Әуе толқынында амандықпен кездескенше сау сәлемет болыңыздар!
Анар Фазылжанова	▶			31. – Бабалардан мұра боп келе жатқан ана тілімізді таза күйінде сақтап, келер ұрпаққа жеткізу біздің ұлы борышымыз. Әуе толқынында – журналист Оңғарбек Құралдың «Тіл мәдениеті» хабары. – «Жаса, жаса, қазақ тілім, жаса, жаса ғажап тілім! Баянды болып, азат күнің, бағың таймасын!» , «Жаса, жаса, қазақ тілі!» – Ассалаумағалейкум, ардақты ағайын! – Қазақ тілінің ауызша сөйлеу мәдениеті қаншалықты дамыған? Шешен де тапқыр сөйлейтін, ділмар бабаларымыздың бүгінгі ұрпағының сөйлеу мәдениеті неліктен төмендеп кетті? Филология ғылымдарының кандидаты Анар Фазылжановамен болған сұхбатымызда ауызша сөйлеу мәдениетінің көкейкесті мәселелері жайында сөз болады. – «Қай қазақтың баласы болса да ең алдымен ауызша сөйлеп үйренеді. Өзі қазақ тілінің басқа тілдер дегенде мына орыс, славян, яғни, роман, герман тілдерінен қазақ тілінің, сол қазақ тілі сияқты басқа түркі тілдерінің ерекшелігі сонда – бұл тілдердің әдеби тілінің нұсқасы ауызша тілдің негізінде қалыптасқан.
Анар Фазылжанова	▶			– Ал орыс тілінің әдеби нұсқасы, бәрімізге белгілі, жазба тілдің негізінде қалыптасқан. Сондықтан қазақша дұрыстап сөйлемейтін, қазақи ортада тәрбиеленген бала немесе адам кем де кем. Дегенмен бұл проблеманы көтеріп отырғанымыз БАҚ-та, әсіресе, мынау ауызша сұхбат беріп жатқан біздің мамандарымыз теледидардан көріп отырған кезде немесе сол кісілерден сұхбат алып тұрған журналистеріміздің тілінде құлаққа жағымсыз, қазақ тілінің орфоэпиялық, яғни, сөйлеу нормаларын бұзатын келеңсіз сондай қолданыстарын кездестіріп қалып жатамыз. Көбінесе ол енді осы уақытқа дейін де айтылды, енді жауыр да болған шығар. Қатаң дыбыстардың, дауысты дыбыстармен басталатын сөздермен келгенде, қатаңдардың ұяңдануы, әлгі оны бізде академик Рәбиға апайымыз жақсы атайды да «қақылдап сөйлейтіндер» деп. Сондай қақылдап сөйлейтіндер сол құлаққа түрпідей тиеді. Мысалы, енді әбден жауыр болса да айтайын: «қырКүйек», «кез-Келген» немесе «шеКара», сосын кейін «аҚ ешкі» деп айтады ше? "Ағешкі" деген атауды, «ТалдыҚорған» деген "Талдығорған", "қыргүйек", "шегара" деген сияқты сөздер қақылдап, құлаққа түрпідей естіледі. Ол – бір.
Анар Фазылжанова	▶			– Екіншіден, мынау орыс дыбыстарының айтылу заңдылықтарын қазақ дыбыстарының айтылуына әкеп салады. Енді оны тілде интерференция деп айтады. Көбінесе, қалалық жерде тәрбиеленіп жатқан қазақтың балаларының, қазақтың тілдік тұлғаларының сөзінде осы бір нәрсе үлкен үрдіске айналып бара жатыр. Мысалы, қазақ тілінде «е» дыбысы – орыс тіліндегі «е» дыбысынан мүлдем басқа. Ол – жіңішке, жақтың жартылай ғана ашылуымен жасалатын дыбыс. Ал орыс тілінде «е» деген кәдімгідей сәл жуандау айтылатын дыбыс. Сонда мен көп әншілердің әнінің сөзін айтқан кезде «мЕн», «сЕн» деп тапсынып орысшалап айтып отырғанын естіген кезде адамға бір жағымсыз әсер қалдырады екен. Сондай-ақ енді бұл нәрсені өзі бұл кісі қалай айтып тұр, бұл бәріміздің де естіп жүргеніміз деп ойламас үшін тыңдарман қауым Алматы тілдер басқармасының жақсы бір ұйымдастыруымен осыдан бір-екі жыл бұрын қазақ театрларының сөз мәдениетіне байланысты, әсіресе ауызша сөз мәдениетіне байланысты бір мониторинг шараларына қатысқан едім.
Анар Фазылжанова	▶			– Сонда бір апта бойы театрда өткен қойылымдарда біздің әртістердің дыбыстаған сөзіндегі осыған байланысты кемшіліктерді байқадым. Мен енді ойлағам, біздің әртістердің дикциясы да, ауызша сөйлеу мәдениеті жоғары болады ғой деп. Әрине, барлығы емес, бірақ жастарыныңсөзінде жаңағы мен айтып кеткен қазақ орфоэпиялық нормаларын бұзып сөйлейтіндері көп болып шықты, бір өкініштісі. Сондықтан, осы проблемаға байланысты, әсіресе БАҚ-тың жалпы қоғамдағы тілдік мәдениетті көтеруге, тілдік мәдениетті қалыптастырудағы рөлі жоғары болғандықтан, осы салада істейтін мамандарға арнайы қазақ сөз мәдениетінен курстар ұйымдастырса деген менің ұсынысым бар. Бұл ұсынысым – бір жаңадан пайда болған нәрсе емес, шын мәнісінде біздің институтта жұмыс істеген үлкен академик апайларымыз, ағайларымыз сонау Кеңес өкіметінің тұсының өзінде, сонау 1970-80 жылдары театрға барып, осы радиоқызметкерлеріне келіп, осындай курстарды ұйымдастырғаны туралы айтып отыратын. Сондықтан мен сол кісілердің бастаған ісін жалғастыру керек деген ұсыныс айтамын.
Анар Фазылжанова	▶			– Тіл мәдениеті дегеніміз — сөйлегенде, жазғанда тіл құралдарын, сөз, сөз тіркесі, сөйлем түрлерін дұрыс қолданып, сауаттылықтың, айқын ойлылық пен ізеттіліктің өнегесін көрсету. Мәулен Балақаев. – Жалпы мына ауызша сөйлеу мәдениетін қалыптастырудың бірден бір жолы ретінде қандай ұсыныстарыңыз бар? Айтар ойларыңыз бар? – Ең алдымен біз өзіміздің де жетіспей жатқан тұстарымызды өзіміз айтпасақ, сырттан айтқан ауырлау болады. Сондықтан өзімізге де тілші қауымға, тіл танушы қауымға айтатыным біздерде, мысалы, теориялық жағынан іргелі зерттеулер жасалады. – қазақ интонациясының, орфоэпиясының проблемалары, дыбыс бірліктерінің ерекшеліктері болсын, соларды халыққа түсінікті етіп жазып шығаратын көпшіліктің қолына арналған көмекші құралдар ретіндегі нұсқалары аз. Сондықтан, ең бірінші ұсынысым, осы Тіл білімі институты ғалымдарының жасаған зерттеулерінің негізінде көпшілікке арналған ауызша сөз мәдениетіне қатысты еңбектер, көмекші құралдар дайындауды жолға қойса; – Екінші ұсынысым, қазақ тілінің үлкен орфоэпиялық сөздігі шықты 2004 жылы. Сол сөздіктің көпшілік қолды таралымы да бар. Енді сол сөздіктің негізінде оқушыларға арналған Орфоэпиялық сөздік дайындауды алдағы уақытта соны жүзеге асыру керек деп айтар едім;
Анар Фазылжанова	▶			– Содан кейінгі мәселе, БАҚ-та қызмет ететін, қазақ сөзімен жұмыс істейтін, қазақ ауызша сөзін өзінің еңбек құралы етіп алып отырған, сол арқылы, былайша айтқанда, нәпақасын тауып отырған біздің мамандарымызға сол өзінің құралы туралы, оның қыр-сыры туралы білімдер алу үшін арнайы курстар ұйымдастыруды сол мекемелердің өздері соған мүдделі болса, осындай ұсынысым бар; – Содан кейін енді қазір тағы да бір ескеретін жайт, біздің қоғам өте саясиланып кеткен ғой. Саясаткерлер әртістерден де, БАҚ-тағы журналистерден де еш кем емес атақты адамдар. Сондықтан да, сол кісілер де өздерінің сөзіне, әсіресе ауызша сөз мәдениетіне ден қойса. Өкініштісі, біздің көп саясаткеріміз ауызша сөз мәдениетін былай қойғанда, қазақтың төл дыбыстарының өзін дұрыстап айта алмайды. Сол үшін саясатта жүрген кісілерге арналған, сөйлеуді үйрететін курстар ұйымдастырылса деген осындай ұсынысым бар.
Анар Фазылжанова	▶			– Анар Мұратқызы, мына тіл мәдениетінің мәселелері көп қой айта берсе. Тіл мәдениетінің өзекті тұстары туралы тағы да не айтар едіңіз? – Жалпы алғанда кез-келген қазақ тілінің тұтынушысы, қазақ тілінде сөйлейтін адам, мейлі ол қазақ ұлтының төл өкілі болсын, мейлі ол басқа ұлттың өкілі болсын, ауызша сөзде қазақ орфоэпиялық заңдылық нормаларын сақтап сөйлейтін болса, сол тілдік тұлғаның өзі үшін үлкен көмек болады. Неге дегенде, адам сөйлеген кезде жай ғана сөздерді айту үшін сөйлемейді. Адам сөйлеген кезде, белгілі бір мақсатына жету үшін сөйлейді. Мысалы, біреуге «Кітапты алып бер!» деп айтсаңыз, ол жердегі мақсатыңыз – кітапты деп табыс септігінде тұрған сөз бен алып бер деген күрделі етістікті айту емес.
Анар Фазылжанова	▶			– Ол жердегі мақсат – жаңағы затты өзіңізге алдырту. Егер сіз соны ауызша сөз арқылы орындатқыңыз келсе, онда сол ауызша сөзіңіз барлық нормаға сәйкес әдемі формада берілсе, ол тез жүзеге асырылады. Сонда менің айтайын дегенім – қазақ ауызша сөз нормаларын, қазақ тілді оқытудың барлық деңгейлеріне енгізу керек. Әсіресе, өзге ұлт өкілдеріне қазақ тілін оқытқанда, осы мәселеге ерекше мән беру керек. Өзімнің практикамнан айтсам, орыстың егіз қызын, ата-анасы Ресейден келген, 5 жасынан бастап қазақ тілінде оқытып-үйреттім. Сөз жоқ ол балалардың қазақ тілінде сөйлеуі, өзінің отбасында ешбір адам қазақша сөйлемейді, барлығы орыс тілділер, қазақ мектебіне баруы, өзінің еңбекқорлығының арқасында. Бірақ енді сонда оқытып жүріп байқағаным, олар қазақтың төл дыбыстарын айта алмайды. Өйткені жаратылысынан, болмысынан естігені – орыс тілі.
Анар Фазылжанова	▶			– Сонда сол төл дыбыстарды айтып үйреткенде қ, ұ, ө-ні, олардың ары қарайғы алған сабақтары тез жүрді. Тез игеріп алып отырды. Себебін сұрағанымда, байқағаным, жаңағы дыбыстарды дұрыс айтып, қазақ балаларымен сөйлессе, ол балалар бірден сұрағына жауап беріп, бірден байланысқа, контактіге барған екен. Демек ауызша сөздің нормаларын сақтау, сол тілдік тұлғаға байланыс орнатуға, өзінің діттегенін жүзеге асыруға үлкен көмекші болатынына сол практикада жүріп көзім жетті. – Демек қазақша дұрыс айтпай тұрған адамды, екінші тыңдаушы да дұрыс қабылдамайды деген сөз ғой. – Әрине, тіл мәдениетінің бірден-бір принципті айналысатын мәселесі – екі адресант пен адресаттың арасындағы байланыс болуы. Егер сол байланыс болмаса, онда ол жердегі тілдік коммуникация жүзеге аспайды.
Анар Фазылжанова	▶			– Ал сол байланысты орнататын құралдардың ішіне ауызша сөздің нормаларын дұрыс қолдану да жатады екен. Сондықтан мен қазақ тілінен сабақ беріп жүрген мұғалімдердің, әсіресе ауызша сөйлеу нормаларына ден қоятынын көргенде риза боламын. – Иә, құрметті ағайын, «Көре-көре көсем боласың, сөйлей-сөйлей шешен боласың» деген бабалардан қалған ғибратты сөздің мән-мағынасы әріде жатыр. Тілді білу бар да, оны күнделікті пайдалану бар. Кәдеге жарамаған, дұрысы іс жүзінде ешкім қолданбаған, қажет етпеген тіл бірте-бірте құнарлылығынан айрылып, өлі тілдер қатарына қосылуы мүмкін. Ал дүйім көпшіліктің ортақ қарым-қатынас құралына айналған тіл ысыла келіп, дамып, жетіле түспек. Ендеше мемлекеттік тіл мәртебесіне ие ана тіліміздің болашағы – сіздер мен біздердің қолымызда, ағайын!
Анар Фазылжанова	▶			– Осымен «Тіл мәдениеті хабарын аяқтаймыз. Оған филология ғылымдарының кандидаты АНАР ФАЗЫЛЖАНОВА қатысып, ауызша тіл мен жазбаша тілдің арақатынасы, жалпы сөз мәдениеті жайында өз ойларымен бөлісті. Хабардың жалғасын келесі аптада, дәл осы күні, осы уақытта тыңдай аласыздар. Хабарды әзірлеп, жүргізген – Оңғарбек Құрал. Сазбен көркемдеген –Қайсар Ердеш. Әуе толқынында амандықпен кездескенше сау-сәлемет болыңыздар! Біздің қазақ тілі — өсу үстіндегі адам баласының кез келген қиын да күрделі ойын бейнелеудегі мүмкіндігі зор аса бай тіл. Ғабит Мүсірепов.
Анар Фазылжанова	▶			32. – Бабалардан мұра боп келе жатқан ана тілімізді таза күйінде сақтап, келер ұрпаққа жеткізу – біздің ұлы борышымыз. Әуе толқынында – журналист Оңғарбек Құралдың «Тіл мәдениеті» хабары. «Жаса, жаса, қазақ тілім, жаса, жаса ғажап тілім! Баянды болып, азат күнің, бағың таймасын!» , «Жаса, жаса, қазақ тілі!» – Ассалаумағалейкум, ардақты ағайын! Қазіргі кезде мемлекеттік тілді оқытып-үйретудің жан-жақты әдістемелік құралдары қағаздағы да, электрондық нұсқадағы да түрлері шығарылып келеді. Оның барлығы тіл үйретуші мамандардың күнделікті құралдарына айналуда. Сондай-ақ бұл бағытта әлі де біршама ізденістер болып жатыр. Солардың бірі, мәселен, қазақтың батырлар жырын жаттату арқылы тіл үйрету әдісі. Хабарымызға қатысқан ф.ғ.к. Анар Фазылжанова қазақ тілін үйретудің өзіндік тәжірибелерімен ой бөліседі.
Анар Фазылжанова	▶			– Қазіргі кезде қоғамымызда үлкен мәселе – өзіміздің қаракөз бауырларымыз қазақша сөйлей алмайтынын, көптеп кездеседі. кейде газеттерде жазып жатады ғой «қара орыстар» деп. Осы өзіміздің қандастарымыз қазақша білмейтін, ана тілін білмейтін, немесе сөйлей алмайтын, немесе түсінбейтін бауырларымызды қазақша жедел үйретудің, немесе төте жолмен үйретудің, оңайырақ үйретудің жолдары қайсы деп айтар едіңіз? – Білесіз бе, бұл мәселе мені де өзі көптен бері ойландырып келеді. Себебі, жасыратыны не керек енді, қазіргі заманда орыс тілін де білетін және қазақ тілін де білетін мамандардың қоғамда сұранысы артып отыр. Ол нені білдіреді? Ол мынау қазақша үйренгісі келіп жүрген орыс тілді қауымның көп екенін білдіреді. Сұраныс солардан туындап отыр ғой. Сондай бір толқынның легінде кетіп, маған да адамдар, әсіресе, орыс тілді қазақтардың ішінен қазақша үйретіңізші деп келгендер болды.
Анар Фазылжанова	▶			– Әрқайсысын жеке-жеке айтпай-ақ қояйын, бірақ сол кісілерге де сабақ беріп жүргенде, осы сұрақ мазалады. Қандай әдісті қолдансам екен? Бұл кісілерге қалай тілді енді үлкен кісілер де, орта жастағылар да бар, біршама қалыптасып, өз саласында жақсы жетістікке жеткендері де бар. Сол кісілерге енді тез арада болатындай және де айнып кетпейтіндей, сол үйренсем деген ниеттерінен айырылып қалмайтындай бір қандай жүйе табамыз дегенде, менің қасыма идеялас адамдар топтаса кетті. Солардың ішінде ерекше айтатыным – Земфира Ержан деген мәдениеттанушы маман, сосын кейін Зира Наурызбай деген мифолог-мәдениеттанушы. Сол кісілермен бірігіп, біз бір үлкен жобаны қолға алдық. Бұл жоба өзіміздің күшімізбен ғана, яғни, волонтерлік негізде ғана, волонтер деген ақы төленбейтін өзіңнің еркіңмен жасалатын жоба болды. Бұндағы идеяның авторы – Земфира Ержан деген апайымыз болды.
Анар Фазылжанова	▶			– Бұл кісінің ойлап тапқан идеясы, меніңше, керемет. Жаңағы көп әдістеме бар, олардың барлығының жетістігі – жоғары. Бірақ осы әдістемеге қатысты болғасын айтып отырмын. Бұл – өзінің ана тілін, тілін ұмытқан адамдарға жырды жаттату арқылы қазақ тілін үйрету. Біз «Қобыланды батыр» жырын жаттату арқылы біраз адамдарға қазақ тілін оқытумен бір жарым жылдай айналыстық. Енді жетістіктер кереметтей деп айта алмаймын. Бірақ бір үлкен сең қозғалғандай болды. Ол кісілердің көбінде – бір ғана проблема. Мен бұл тілді неше жыл бойы үйренбегенде, осы кезде мен оны қайтіп үйренем. «үйрене алмаймын» деген күдік басым болып тұрады, үміттен гөрі. Бірақ сол жобаға келгендердің барлығының күдігінен үміті зорайып қайтты. Біз жырды алдымен мәнерлеп өзіміз оқыдық, шамамыз жеткенше. Одан кейін сол мәнерлеп оқыған мәтіндерімізді, интернетте арнайы сайт аштық та, сонда салып қойдық.
Анар Фазылжанова	▶			– Әрине, біздің жырды мәнерлеп оқыған үлгіміз, нағыз біздің жыршыларымыздың жырды домбырамен айтқан нұсқасына ешқандай салыстыруға да келмейді. Сондықтан біз оларға сондай нұсқаларын да тыңдаттық. Сонда анау қазақ сөзінің ауызша сөзінің интонациясы, әуені, сондай әдемі жүйемен келген ырғағы, сөздерін түсінбесе де, олардың жүректеріне белгігі бір сезімдеріне әсер етті. Кез-келген нәрсені жүзеге асыру үшін, алдымен адамда эмоциясын ояту керек. Эмоцияның бір сондай жақсы қызметі бар ғой. Сонан кейін жырдың әртүрлі бөліктері бар ғой. Мысалы, Тоқтарбайдың зары – ол зарлы үнмен оқылады деген сияқты, қуанышты жері – қуанышпен, адуынды жері – адуынды интонациямен сондай тез жылдам темппен оқылады. Соның барлығы оларға жай ғана интонациялық безендірілуінің өзі оларға бір үлкен картина сияқты көрінді. Сөйтіп біз ары қарай қазбалап, мәдени маркерлі лексика дейді ғой, басқа тілдерге аударылмайтын, қазақтың рухани құндылықтарынан көрініс беретін тілдік бірліктердің ар жағындағы астарындағы мағыналарын түсіндірдік.
Анар Фазылжанова	▶			– Мысалы, Қарлығаш деген аттың өзінде ол жай ғана құс емес, Қарлығаш деген қазақтағы сондай аңыздан келе жатқан адамның досы ретінде, сондай-сондай астарында жатқан мифологиялық мағына болсын, соның астарында жатқан этнологиялық мағына болсын, соның барлығын түсіндірген кезде, ол біз қандай мәдениетімізден қол үзіп қалғанбыз деген оларда өкініш болды... – Және бұл жерде менің байқағаным – ғасырлар елегінен өтіп келген жыр ғой қай жыр болса да, «Алпамыс батыр», «Қобыланды батыр», «Ер Тарғын» қай-қайсысы да, демек бұл жерде қазақтың сөз саптау мәдениеті, сөз қолдану мәдениеті дейік, үрдістің қайтадан жаңғыруы ғой жаңағы өздерінің қандарындағы қазақша түсінбесе де, сол қазақы әуенді қайтадан өздерінің бойларына дарытуы деп солай түсіну керек сияқты. – Өте дұрыс айтасыз. Өзі тіл ғылымында сондай бір теория бар. Жалпы мына адам баласының тілді түсіну генезисінде ең бірінші бала ешқандай да сөзді ажыратпайды екен.
Анар Фазылжанова	▶			– Сөздің семантикасын ол ажырата алмайды мағынасын. Бала өзінің ана тілін үйренгенде алдымен интонацияны ажыратып үйренеді екен. Яғни, қатаң интонация, еркелету интонациясы, қарсылық интонациясы, құптау интонациясы деген сияқты жалпы сондай типтік интонацияларды ажыратады екен. Енді бір грузин зерттеуші әйелі өзінің баласына осы проблеманы тексеру үшін тәжірибе жүргізген екен, өзінің екі жасқа толмаған, сөздердің мағынасын толық білмейтін баласына тәжірибе жүргізген екен. Жаман мағынадағы сөзді жақсы интонациямен айтса, баласы күліп, жадырап оған еркелейді екен де, жақсы мағынадағы сөзді жаман интонациямен айтып, даусын қатты шығарып ұрысып айтса, баласы жылап қалады екен. Ол бір ғана тәжірибесі ғана болғандықтан, бұл теория дәлелденген. Адам алдымен тілді интонациялық жүйесін қабылдайды екен. Сонан кейін барып сол интонациялық жүйенің ішіне салынған сөздердің семантикасын, мағынасын ажыратып үйренеді екен.
Анар Фазылжанова	▶			– Біз осы принцип бойынша жырды жаттату арқылы үйреткенде, алдымен жырды түсінбесе де оқып беріп, сососын тыңдатып домбырамен жыршылардың айтқан нұсқасын тыңдатып, сонан кейін барып ішіндегі тілдік бірліктерге тоқталып, жеке-жеке сөйлем құрастыртып, әрбір жеке-жеке бөліктен жаттатып үйреттік.Ал енді «Неге жыр?» деген кезде, енді Земфира апайымыздың үлкен көрегендігі деп ойлаймын, осы идеяны ұсынған. Өйткені Прибалтика елдерінде өздерінің ұлттық тілдерінен жеру пайда болған екен, Латвияда, Эстонияда осы үрдіс өте атақты, танымал үрдіс. Сонда 19-шы ғасырда оларда жеру пайда болған себебі неміс мәдениетінің, еуропа мәдениетінің әсері күшті болған да, ана мәдениетке еліктегендері соншалық, өздерінің ұлттық мәдениетін жек көре бастаған. Халқының біраз бөлігі өз тілдерін ұмыта бастаған екен. Біздегідей ситуация ғой ұқсас соған, сонда сол елдің флотының иесі, атақты тұлғасы тілімді қайта жаңғыртам деген кезде, осыдай көнеден қалған батырларының жырын жаңғыртып, жұртына жаттатқызып, тілін қайта жаңғыртқан екен.
Анар Фазылжанова	▶			– Қазақ тілінің байлығы – қазақ халқының, қазақ ұлтының байлығы. Осы байлықты бағалай білуіміз керек. Сонда ғана біздің Қазақстан кез-келген жұртпен иық теңестіре алатын ірегелі ел бола алады. Сәрсен Аманжолов – Бастамаларыңыз – өте құптарлық нәрсе екен. Бұл жобаларыңызды әрі қарай дамытып, мүмкін, осы қазақ тілін үйретудің бір жаңаша әдістемесі ретінде кеңінен тарату қажет сияқты көрінеді. Осы жерден тағы бір ой туындап отыр да бізде мынадай да бір мысалдар айтылып қалып еді, егер де қазақ филологиясынан басқа да факультеттерде немесе техникалық ЖОО-да, кез-келген орта арнайы оқу орындарында қазақ әдебиетін оқытса, мүмкін біздің сөйлеу мәдениетіміз анағұрлым жоғары болар ма еді, тіл байлығымыз арта түсер ме еді деген де осындай ұсыныстар болып еді?! Осы идеяның жүзеге асуы қаншалықты шындыққа сәйкес келеді деп ойлайсыз? – Бұл – өте орынды көтерілген мәселе, бұл дұрыс, және бұл жүзеге асырылады деп ойлаймын. Егер осы мәселені біздің зиялы қауым көтере берсе және оның жүзеге асуы үшін бар күшін салса, бұл – дұрыс.Себебі елбасымыздың жолдауы ешкімді бей-жай қалдырған жоқ қой, 2020 жылы бүкіл қазақстан қазақ тілінде сөйлеу керек деген ол бізге берілген тапсырма. ал енді біз оны қалай жүзеге асырамыз десек, онда жүзеге асырудың жолындағы ұтымды шешім деп ойлаймын. Себебі қазақ тілі мен әдебиетін бөліп жарып беруге болмайды және қазақ әдебиеті ол былай жеке пән болғанымен ол қазақ әдебиетін оқыған шәкірт, қазақ философиясынан да хабардар болады. Қазақ тарихынан да хабардар болады, ұлттық құндылықтарынан да, енді оның ар жағынан да патриотизм де жатыр, сондықтан сондай қолдайтын мәселелер.
Анар Фазылжанова	▶			– Бұл туралы, мысалы, Ресейде, Ресейді біз барлық жағынан үлгі қылып аламыз ғой, неге біз осы жағынан да үлгі қылып алмаймыз. Мысалы, Ресейде қазір үлкен проблема көтеріліп жатыр. Оларда қазір билік басында шешім қабылдайтын орындарда отырған тұлғалар бәрі – технократтар, технорлар. Сондықтан олардың мынау құндылықтары құнсызданып жатыр. Енді осы процесті тоқтату үшін олар «Россиеведение» деген пән енгізбекші және енгізілді, тәжірибеден өтті мен қателеспесем. Ал сол «Россиеведениенің» үлкен бөлігін орыс әдебиеті құрайды. Техника пәндерінің мамандықтары бойынша да міндетті түрде осы орыс әдебиетін оқиды. Өйткені мынау техника саласындағы мамандарымызды біз адамсүйгіштікке үйретуіміз керек, гуманитарландыру керек, былайша айтқанда. Егер де олай болмайтын болса, онда көп проблемаларымыз шешілмей, сол күйінде қалады. Өйткені шешім қабылдайтын органдарда отырған адамдар, әсіресе, осы гуманитарлық білімдері жағынан ақсап жатады. – Дұрыс, жақсы екен, мына бүгінгі әңгімеңізде қазақ тілін оқытудың өзекті мәселелері туралы қозғап кеттіңіз, жалпы мына әңгімеміздің аяғында осы тілді үйрену үшін ең бірінші не қажет деп ойлайсыз? Жалпы ойыңызды қорыта кетсеңіз.
Анар Фазылжанова	▶			– Ойды қорытатын болсақ, тілді үйрену үшін ең алдымен адамға ниет қажет. Біздің Абай атамыздан артық ешқайсысымыз айта алмаймыз. Ең алдымен ниет қажет, ниет қазір жақсарды. Ниет қазір – бұрынғыдай емес, артты. Сондықтан қазақ тілінде оқытатын әдістемелік оқу құралдары жоқ, оқулықтар жоқ деген әңгіме біраз байқасаңыз бұрынғыға қарағанда саябырсыды. Дегенмен де біз, әсіресе, осы тілтанушы қауым, әсіресе қазақ тілін оқытатын әдіскерлер, біз бұған масаттанып тоқтамауымыз керек. Дегенмен де өзімізге бір сынмен қарауымыз керек. Бізден де көп кетіп жатқан кемшіліктер бар сияқты. Енді алдағы уақытта осылар жөнделсе, онда біз шынымен де, қазақша сөйлейтін көп ұлтты Қазақстан боламыз. – Жақсы, әңгімеңізге көп-көп рахмет! – Иә, қазақ тілі мен әдебиеті пәні берілетін мамандығына қарамай, Қазақстандағы барлық жоғары оқу орындарында, арнайы кәсіптік білім ордаларында бірдей оқытылуы қажет.
Анар Фазылжанова	▶			– Сонда ғана ол пәндерді оқыған шәкірт қазақ тілін, қазақ әдебиеті мен мәдениетін, қазақтың ұлттық философиялық көзқарастарын, тұрмыс-салтын, тарихын біліп шығады, елдікті, отансүйгіштікті бойына дарытады. Сол арқылы байтақ Қазақстанды мекен ететін ұлттардың бірлігі артады, қазақ халқына деген ыстық ілтипаты қалыптасады. «Бірлік бар жерде – тірлік болмақ», әрине. Бұл әңгімені біз осылай түйіндегенді жөн көрдік. Осымен "Тіл мәдениеті" хабарын аяқтаймыз. Онда филология ғылымдарының кандидаты Анар Фазылжанова мемлекеттік тілді оқып, үйретудің өзіндік тәжірибелерімен ой бөлісті. Хабарды әзірлеп, жүргізген – Оңғарбек Құрал. Сазбен көркемдеген – Қайсар Ердеш. Әуе толқынында амандықпен кездескенше сау-сәлемет болыңыздар! – Біздің қазақ тілі — өсу үстіндегі адам баласының кез келген қиын да, күрделі ойын бейнелеудегі мүмкіндігі зор аса бай тіл. Ғабит Мүсірепов.
Анар Фазылжанова	▶	↑қазақ тілі / халықаралық тіл болұуға әлеуеті әб̊ден жететін тіл↓/// ↑адамзат баласы ^уол тілде сөйлеп → // ^уөзінің ^уойында ^йемін ^йеркін жеткіз'алад → // дітін ͡ де ^уорындат'алад↓/// ↑мұны ͡ б̊ос қыйал деп ^уойламаңыздар↓/// ↑бұл менің зерттеуші / тілтанұушы ^іретіндегі ^уойым↓/// ↑мұны сіздерге ͡ б̊үгінгі келб̊ет бағдарламасында / түсіндіріп берүуге тырысамын↓/// ↑назарларыңыз ͡ б̊ізде ͡ б̊олсын↑///	↑қазақ тілі / халығаралық тіл болұуға / әлеуөтү әб̊ден жететін тіл↓ /// ↑адамзат ͡ паласы ^уол тілде сөйлөп → // ^уөзүнүң ^уойұн ͡ да ^йемін ^йеркін жеткіз'алады → // дітін ͡ де ^уорұндат'алады↓ /// ↑мұнұ ͡ б̊ос қыйал деп ^уойламаңыздар↓ /// ↑бұл менің зерттеушү / тілтанұушұ ^іретіндегі ^уойұм↓ /// ↑мұнұ сіздерге ͡ б̊үгүңгү келб̊ет бағдарламасында / түсүндүріп ͡ перүугө тырысамын↓ /// ↑назарларыңыз ͡ б̊ізде ͡ б̊олсұн↑///	Қазақ тілі - халықаралық тіл болуға әлеуеті әбден жететін тіл. Адамзат баласы ол тілде сөйлеп, өзінің ойын да емін-еркін жеткізе алады, дітін де орындата алады. Мұны бос қиял деп ойламаңыздар. Бұл - менің зерттеуші, тілтанушы ретіндегі ойым. Мұны сіздерге бүгінгі «Келбет» бағдарламасында түсіндіріп беруге тырысамын. Назарларыңыз бізде болсын!
Анар Фазылжанова	▶	↑ ійә / былай сырт қарағанда → // бір әпенденің сөзі сыйақты көрүніп тұр → // шынымен ͡ де / солай көрүнед көп адамға↓/// ↑негізгі мамандығымыз / зерттеушіміз↓/// ↑біздің негізг'ісіміз / ^уосы → // бізге ͡ б̊өлүнетін жұмыс ^ұуақыты сегіз сағат десек ↑ // сол сегіз сағатты ͡ б̊асынан айағына дейін → // тек ^уосы тілде ͡ б̊оп жатқан үдерістерді зерттеу / қарау / жыйнау / жүйелеу / сараптау → // норма ͡ б̊олып келе жатқан үрдістерді анықтап → // қазақ тілінің нарматійвтік̊ сөздіктерін / тағы ͡ б̊асқа құралдарын әзірлеу↓/// ↑біздің негізгі мақ̊сатымыз сол / ғыл^ымый ізденістер жүргізүу↓/// ↑сонда / ^йенді / қарап ^уотырсам → // қазақ тілінің қазіргі ішкі әлеуеті ^уөте мықты↓///	↑ ійә / былай сырт қарағанда / бір әпенденің сөзү сыйақты ͡ гөрүнүп тұр → // шынымен ͡ де / солай ͡ гөрүнөді ͡ гөб̊ ͡ адамға↓/// ↑негізгі мамандығымыз / зерттеушүмүз↓/// ↑біздің негізг'ісіміз / ^уосұ / бізге ͡ б̊өлүнөтін жұмұс ^ұуақыты сегіссағат десек ↑ // сол сегіссағатты ͡ б̊асынан айағына дейін → // тек ^уосұ тілде ͡ б̊об̊ ͡ жатқан үдөрүстерді зерттеу / қарау / жыйнау / жүйөлөу / сараптау → // норма ͡ б̊олұп келе ͡ жатқан үрдүстөрд'анықтап ↑ // қазақ тілінің норматійвтік̊ ͡ сөздүктөрін / тағы ͡ б̊асқа ͡ ғұралдарын әзірлеу↓/// ↑біздің негізгі мақ̊сатымыс сол → // ғыл^ымій ізденістер жүргүзүу↓/// ↑сонда / ^йенді / қарап ^уотұрсам → // қазақ тілінің ͡ ғәзіргі / ішкі әлеуөтү sup>уөтө мықты↓///	Иә, былай сырт қарағанда, бір әпенденің сөзі сияқты көрініп тұр, шынымен де, солай көрінеді көп адамға. Негізгі мамандығымыз – зерттеушіміз. Біздің негізгі ісіміз - осы, бізге бөлінетін жұмыс уақыты 8 сағат десек, сол 8 сағатты басынан аяғына дейін тек осы тілде боп жатқан үдерістерді зерттеу, қарау, жинау, жүйелеу, сараптау, норма болып келе жатқан үрдістерді анықтап, қазақ тілінің нормативтік сөздіктерін, тағы басқа құралдарын әзірлеу. Біздің негізгі мақсатымыз сол - ғылыми ізденістер жүргізу. Сонда, енді, қарап отырсам, қазақ тілінің қазіргі ішкі әлеуеті өте мықты.
Анар Фазылжанова	▶	↑тоқ̊сан алтыншы жылы / әлем бойынша / алты мыңнан астам тілдің сөйлермендері → // көп алғашқ̊ы / топ жүздігі жарійаланғанда → // қазақ тілі сол жүздіктің ішінде тұрды↓/// ↑ ^уол жүздіктің ішінде / тоқ̊сан үшінші ^уорында ͡ б̊олды → //қателеспесем↓/// ↑^йенді жыйырма ͡ б̊ірінші жылы → // қазір қазақ тілі / сол жүздіктің ішінде → // және / алдыға жылжыған → // ^уол сек̊сен тоғызыншы ^уорында тұр↓/// ↑сөйлермендердің сан'артқан↓/// ↑ал ^йенді ͡ б̊ұл / қысқа мерзімді құб̊^ұлыс ^йемес → // бұл ұзақ мерзімді тенденсійа↓/// ↑ұзақ мерзімді тенденсійалар → // ^уол тоқтамайд деген сөз↓/// ↑бүгін / ^йертең / бүрсігүні немесе ͡ б̊ірнеше жылдан кейін ^уол тоқтамайды → // ^уол / алдыға қарай ^уөсүуге ͡ б̊ет алған тіл↓///	↑тоқ̊сан алтыншы жылы / әлем бойұнша / алты мыңнан астам тілдің сөйлөрмөндері → // көб̊ ͡ алғашқ̊ы тоб̊ жүздүгү жәр^ійалаңғанда → // қазақ тілі сол жүздүктүң ішінде тұрдұ↓/// ↑^уол жүздүктүң ішінде тоқ̊сан үшүншү ^уорұнда ͡ б̊олдұ / қателеспесем↓/// ↑^йенді жыйырма ͡ б̊ірінші жылы → // қәзір ͡ ғазақ тілі сол жүздүктүң ішінде → // және / алдыға жылжыған → // ^уол сек̊сентоғұзұншы ^уорұнда тұр↓/// ↑сөйлөрмөндердің сан'артқан↓/// ↑ал ^йенді ͡ б̊ұл / қысқамерзімді ͡ ғұб̊^ұлұс ^йемес → // бұл ұзағмерзімді тенденсійә↓/// ↑ұзағмерзімді тенденсійәлар → // ^уол тоқтамайды деген сөз↓/// ↑бүгүн / ^йертең / бүрсүгүнү немесе ͡ б̊ірнеше жылдаң ͡ гейін ^уол тоқтамайды → // ^уол / алдыға ͡ ғарай ^уөсүугө ͡ б̊ет алған тіл↓///	Тоқсан алтыншы жылы әлем бойынша 6000-нан астам тілдің сөйлермендері көп алғашқы топ жүздігі жарияланғанда, қазақ тілі сол жүздіктің ішінде тұрды. Ол жүздіктің ішінде 93-ші орында болды, қателеспесем. Енді жиырма бірінші жылы қазір қазақ тілі сол жүздіктің ішінде және алдыға жылжыған, ол 89-шы орында тұр. Сөйлермендердің саны артқан. Ал, енді бұл - қысқа мерзімді құбылыс емес, бұл - ұзақ мерзімді тенденция. Ұзақ мерзімді тенденциялар, ол тоқтамайды деген сөз. Бүгін, ертең, бүрсігүні немесе бірнеше жылдан кейін ол тоқтамайды, ол - алдыға қарай өсуге бет алған тіл.
Анар Фазылжанова	▶	↑ қазақ тілінің / сөйлермен саны артčа → // бұл метафыйзыйканың ^уөзүнің заңдылығы↓/// ↑сан бар жерде сапа ͡ б̊олады↓/// ↑ійә / сөйлермендеріміздің сапасы әлі ͡ де → // ауұз толтұрұб̊ ͡ айтатындай ^йемес қой ^йенді↓/// ↑ал бірақ тілдің ^уөзүн алып қарайық → // әлемдегі сол қанша тіл бар дедік → // ійә сол тілдердің ішінде тек ^йекіжүз ^йелүуден астамы ғана → // мемлекеттік тіл мәртеб̊есін ійеленген тілдер↓///	↑қазақ тілінің / сөйлөрмен сан'артčа → // бұл метафійзійканың ^уөзүнүң заңдылығы↓/// ↑сам бар жерде сапа ͡ б̊олады↓/// ↑ійә / сөйлөрмөндеріміздің сапасы → // әлі ͡ де / ауұз толтұрұб̊ ͡ айтатындай ^йемес ͡ қой → // ^йенді↓/// ↑ал бірақ тілдің ^уөзүн алып қарайық → // әлемдегі сол / қанша тіл бар дедік → // ійә / сол тілдердің ішінде тек ^йекіжүз ^йелүдөн астамы ғана → //мем^ілекеттік тіл мәртеб̊есін ійелеңген тілдер↓///	Қазақ тілінің сөйлермен саны артса, бұл - метафизиканың өзінің заңдылығы. Сан бар жерде сапа болады. Иә, сөйлермендеріміздің сапасы әлі де ауыз толтырып айтатындай емес қой, енді. Ал, бірақ тілдің өзін алып қарайық, әлемдегі сол қанша тіл бар дедік, иә, сол тілдердің ішінде тек 250-ден астамы ғана мемлекеттік тіл мәртебесін иеленген тілдер.
Анар Фазылжанова	▶	↑қазақ тілі / сол тілдердің ішіне кіред↓/// ↑әлемдегі / мен айтқан тілдердің жетпіс пайыздан астамы → // сырқат тілдерге жатады↓/// ↑сырқат тілдер деген қандай тілдер↑ /// ↑сырқат тілдер деген → // сыртқы әсерді ійгеріп алұудың механыйзмдерін → // жойып алған тілдер↓/// ↑мысалы / йамайка аралының тілі → // пійджійн боп таб̊ылад↓/// ↑^уөйткені ^уоның түрлері / сол жердегі ͡ б̊айырғы тайпаның тілінің сөздері ͡ б̊олады да → // ал ^уоған жалғаңған жалғаулар / жұрнақтар → // әртүрлі граматійкалық формалардың бәрі → // ағылшын тілінен алынады↓/// ↑бұл ^йешқ̊андайда таза тіл ^йемес → // бұл нағыз сырқат тіл↓/// ↑^уосындай сырқат тілдер → // жыл санап көб̊ейіп келе жатыр↓/// ↑бірақ қазақ тілі ^уол қатарда жоқ → // қазақ тілі саламатты тіл↓/// ↑қазақ тілінде ^уорыс тілінен сөзді ^уөзгертпей алұу үрдісі → // жетпіс жылдай дәурен құрды → // тырнақ̊шаның ішінд'алғанда↓/// ↑бірақ бұл жетпіс жыл / қазақ тілінің жалпы тарыйхымен қарағанда → // бұл ^уөте қысқа мерзім↓///	↑қазақ тілі / сол тілдердің ішіне ͡ гіреді↓/// ↑әлемдегі / мен айтқан тілдердің жетпіс пайыздан астамы → // сырқат тілдерге жатады↓/// ↑сырқат тілдер дегең ͡ ғандай тілдер↑ /// ↑сырқат тілдер деген → // сыртқ'әсерді ійгеріб̊ ͡ алұудұң механійзмдерін жойұб̊ ͡ алған тілдер↓/// ↑ мысалы ійамайк'аралының тілі / пійджійм боп таб̊ылады↓/// ↑^уөйткөнү ^уонұң түрлөрү / солжердегі ͡ б̊айырғы тайпаның тілінің сөздөрү ͡ б̊олады ͡ да → // ал ^уоған жалғаңған жалғаулар / жұрнақтар / әртүрлү г^ыраматійкалық формалардың бәрі → // ағылшын тілінен алынады↓/// ↑бұл ^йешқ̊андай ͡ да таза тіл ^йемес → // бұл нағыз / сырқат тіл↓/// ↑^уосұндай сырқат тілдер / жыл санап көб̊өйүп келе ͡ жатыр↓/// ↑бірақ қазақ тілі ^уол ͡ ғатарда жоқ → // қазақ тілі саламатты тіл↓/// ↑қазақ тілінде ^уорұс тілінен сөздү ^уөзгөртпөй ͡ алұу ͡ үрдүсү → // жетпіш ͡ шылдай дәурөң ͡ ғұрдұ → // тырнақ̊шаның ішінд'алғанда↓/// ↑бірақ бұл жетпіш ͡ шыл / қазақ тілінің жалпы тарійхымең ͡ ғарағанда → // бұл ^уөтө қысқа мерзім↓///	Қазақ тілі сол тілдердің ішіне кіреді. Әлемдегі мен айтқан тілдердің 70%-дан астамы сырқат тілдерге жатады. Сырқат тілдер деген қандай тілдер? Сырқат тілдер деген – сыртқы әсерді игеріп алудың механизмдерін жойып алған тілдер. Мысалы, Ямайка аралының тілі пиджин боп табылады. Өйткені оның түрлері сол жердегі байырғы тайпаның тілінің сөздері болады да, ал, оған жалғанған жалғаулар, жұрнақтар, әртүрлі грамматикалық формалардың бәрі ағылшын тілінен алынады. Бұл - ешқандай да таза тіл емес, бұл - нағыз сырқат тіл. Осындай сырқат тілдер жыл санап көбейіп келе жатыр. Бірақ қазақ тілі ол қатарда жоқ, қазақ тілі - саламатты тіл. Қазақ тілінде орыс тілінен сөзді өзгертпей алу үрдісі 70 жылдай дәурен құрды, тырнақшаның ішінде алғанда. Бірақ, бұл 70 жыл қазақ тілінің жалпы тарихымен қарағанда, бұл - өте қысқа мерзім.
Анар Фазылжанова	▶	↑қазақ тілі там^ыры терең тіл → // ^уөте терең тіл↓/// ↑қазақтың ^ілек̊сійкалық қорында → // ^уоның ^уөзүнің түпкі төркінін сақтаған → // түркілік̊ сөздік қор / ^йең үлкен пайызды құрайды↓/// ↑ал сонұмен бірге / қазақ тілінің ^ілек̊сійкалық қорында ^уөте көне ^йелементтер жеткілікті → // және ^уолардың көнелігі адамды тіпті таңқалдырады↓/// ↑мысалы үнді ^йеуропа тілдері → // кезінде ͡ б̊ір ата тілде сөйлеген → // бір ата тілде сөйлеген↓/// ↑үнді ^йеуропа тілдері дегенді түсүніп ^уотырсыз ғой → // бүкіл ^йеуропа раман / герман тілдері / славыйан ұлттарының тілдері → // үндістандағы тайпалардың ^ұрұуларының тілдері → // сосын мына тұрандағы / ійә сонда / солардың бәрі кезінде ͡ б̊ір тілден тараған↓/// ↑сол бір тілде сөйлеген қауымдастықтың тілінің граматыйкасын ғалымдар тауып алған↓/// ↑^уоны санскрійт дейді↓/// ↑сол санскрійттен де қазақ тілінде сөздер ͡ б̊ар↓/// ↑бұл деген сөз / қазақ тілінің тарыйхы ^уон бесінші ғасырда қазақ хандығы құрылғаннан кезеңнен ғана ͡ б̊асталмайды дейд↓/// ↑^уол ^уөте там^ыры терең тіл ^йекенін көрсетед↓///	↑қазақ тілі там^ыры терең тіл / ^уөтө терең тіл↓/// ↑қазақтың ^ілек̊сійкалық қорұнда / ^уонұң ^уөзүнүң түпкү төркүнүн сақтаған / түркүлүк̊ сөздүк қор / ^йең үлкөм пайызды құрайды↓/// ↑ал сонұмембірге / қазақ тілінің ^ілек̊сійкалық қорұнда ^уөтө көн'елементтер жеткілікті // және ^уолардың ͡ гөнөлүгі / адамды тіпті таңғалдырады↓/// ↑мысалы үндү ^йеуропа тілдері / кезінде ͡ б̊ір ата тілде сөйлөгөн // бір ата тілде сөйлөгөн↓/// ↑үндү ^йеуропа тілдері дегенді түсүнүп ^уотұрсыз ͡ ғой // бүкүл ^йеуропа роман / герман тілдері / славійан ұлттарының тілдері // үндүстандағы тайпалардың ^ұрұуларының тілдері // сосұн мына тұрандағы / ійә сонда / солардың бәрі ͡ гезінде ͡ б̊ір тілден тараған↓/// ↑сол бір тілде сөйлөгөң ͡ ғауұмдастықтың тілінің г^ыраматійкасын ғалымдар тауұб̊ ͡ алған↓/// ↑^уонұ санскрійт дейді↓/// ↑сол санск^ірійттен ͡ де қазақ тілінде сөздөр ͡ б̊ар↓/// ↑бұл деген сөз / қазақ тілінің тарійхы ^уомбесінші ғасырда ͡ ғазақ хандығы құрұлғаннан / кезеңнен ғана ͡ б̊асталмайды дейді↓/// ↑ ^уол ^уөтө там^ыры терең тіл ^йекенің ͡ гөрсөтөді↓///	Қазақ тілі - тамыры терең тіл, өте терең тіл. Қазақтың лексикалық қорында, оның өзінің түпкі төркінін сақтаған түркілік сөздік қор ең үлкен пайызды құрайды. Ал сонымен бірге, қазақ тілінің лексикалық қорында өте көне элементтер жеткілікті және олардың көнелігі адамды тіпті таңқалдырады. Мысалы, үнді-еуропа тілдері кезінде бір ата тілде сөйлеген, бір ата тілде сөйлеген. Үнді-Еуропа тілдері дегенді түсініп отырсыз ғой, бүкіл Еуропа Роман-Герман тілдері, Славян ұлттарының тілдері, Үндістандағы тайпалардың руларының тілдері, сосын, мына Тұрандағы, иә, сонда, солардың бәрі кезінде бір тілден тараған. Сол бір тілде сөйлеген қауымдастықтың тілінің грамматикасын ғалымдар тауып алған. Оны «санскрит» дейді. Сол санскриттен де қазақ тілінде сөздер бар. Бұл деген сөз, қазақ тілінің тарихы XV ғасырда қазақ хандығы құрылғаннан кезеңнен ғана басталмайды дейді. Ол өте тамыры терең тіл екенін көрсетеді.
Анар Фазылжанова	▶	↑^йенді / бір қызығын қараңыз → // қырық бірінші жылы мықты арійенталійс ғалым → // ^уорыстың ғалымы маловтың мақаласы шығад↓/// ↑^уол мақаласында қазақ тілі маналійтті тіл дейд↓/// ↑маналійтті тіл дегеніміз / ^уоңтүстігі мен солтүстігі / батысы мен шығысы ͡ б̊ірін бірі ^йеркін түсүнетін → // әдеб̊ій нормасы жалпы халықтық тіл негізінде дамыған → // біртұтас тіл↓/// ↑бұл ͡ да ͡ б̊ір ^йерек̊ше құб̊^ұлыс → // және ^уол кіс'айтад → // қазақ тілі жас тіл дейд↓/// ↑^уөйткені қазақ тілінде → // қазір жүріп жатқан жас прасестер ^уөте көп дейд↓/// ↑^йенді мен мында мынандай паралель жүргізгім келед → // мысалы жер сілкінісі көп болатын аймақтар → // ^уол жаңағы / геалогійалық тұрғыдан жас аймақтар ғой↓/// ↑^йенді қалыптасып келе жатқан таулар → // ^уол жерде жер сілкінісі көп↓/// ↑сол сыйақты қазақ тілінде ͡ де жас → // жаңадан қалыптасып келе жатқан үрдістер ^уөте көп ↓///	↑^йенді / бір ͡ ғызығың ͡ ғараңыз → // қырық ͡ пірінші жылы мықты орійенталійс ғалым → // ^уорұстұң ғалымы маловтұң мақаласы шығады↓/// ↑^уол мақаласында ͡ ғазақ тілі монолійтті тіл дейді↓/// ↑монолійтті тіл дегеніміз / ^уоңтүстүгү мен солтүстүгү → // батысы мен шығысы ͡ б̊ірім-бірі ^йеркін түсүнөтін → // әдеб̊ій нормасы жалпы халықтық тіл негізінде дамыған → // біртұтас тіл↓/// ↑бұл ͡ да ͡ б̊ір ^йерек̊ше құб̊^ұлұш ͡ шәне ^уолгіс'айтады → // қазақ тілі жас тіл дейді↓/// ↑^уөйткөнү қазақ тілінде / қәзір жүрүб̊ ͡ жатқан жас п^ыросестер ^уөтө көп дейді↓/// ↑^йенді мен мұнда мынандай паралел жүргүзгүм ͡ геледі → // мысалы жер сілкінісі ͡ гөп ͡ полатын аймақтар → // ^уол жаңағы / геологійалық тұрғұдан жас аймақтар ғой↓/// ↑^йенді ͡ ғалыптасып келе жатқан таулар → // ^уол жерде жер сілкінісі ͡ гөп↓/// ↑сол сыйақты қазақ тілінде ͡ де жас / жаңадаң ͡ ғалыптасып кележатқан үрдүстөр ^уөтө ͡ гөп↓///	Енді, бір қызығын қараңыз, қырық бірінші жылы мықты ориенталист ғалым, орыстың ғалымы Маловтың мақаласы шығады. Ол мақаласында қазақ тілі монолитті тіл дейді. Монолитті тіл дегеніміз – оңтүстігі мен солтүстігі, батысы мен шығысы бірін бірі еркін түсінетін, әдеби нормасы жалпы халықтық тіл негізінде дамыған, біртұтас тіл. Бұл да бір ерекше құбылыс және ол кісі айтады, қазақ тілі жас тіл дейді. Өйткені қазақ тілінде қазір жүріп жатқан жас процестер өте көп дейді. Енді, мен мында мынандай параллель жүргізгім келеді, мысалы, жер сілкінісі көп болатын аймақтар, ол, жаңағы, геологиялық тұрғыдан жас аймақтар ғой. Енді қалыптасып келе жатқан таулар, ол жерде жер сілкінісі көп. Сол сияқты қазақ тілінде де жас, жаңадан қалыптасып келе жатқан үрдістер өте көп.
Анар Фазылжанова	▶	↑фійлалогійалық білім берүуге / ^іреформа жасау керек↓/// ↑қазақ̊стандағы фійлалогійалық білім берүу → // кеңес үк^үметі кезіндегі → // класійкалық фійлалогійалық ұстаным бойынша қалып қойған↓/// ↑ал ресейдің ^уөзі әлдеқашан ^уол ұстанымнан кетіп ↑// фійлалогійалық білім берүуге → // жақ̊сы реформа жасады↓/// ↑мысалы /ламаносов атындағ'үунійверсійтетте → // фійлалогійа факұултетінің қырық ^йекі тар ͡ б̊ейінді мамандығы ͡ б̊ар↓/// ↑ал бізде / санасаңыз ͡ б̊ес алтаудан аспайд↓/// ↑^уоның ішінде негізгісі → // тіл бойынша пәннен саб̊ақ берүу → // ^уодан кейін аударма жасау → // ^уодан қала ͡ б̊ерді ғыл^ымый зерттеулермен айналысұу↓/// ↑бұдан асып ^йешқ̊айда шықпайды↓/// ↑ал бір фійлалогійаның ^уөзінде // мысалы ламаносов үунійверсійтетінде / қараңыз → // фійлолог ^йеканамійс / фійлолог ійурійс / фійлолог немесе лійнгвійс каперайтер → // лійнгвійс спійтшрайтер деген тар ͡ б̊ейінді қырық ^йекі мамандық бар↓///	↑фійлалогійалық ͡ пілім берүугө / реформа жасау ͡ герек↓/// ↑қазағстандағы фійлалогійалық ͡ пілім берүу / кеңес үк^үмөті ͡ гезіндегі → // к^ыласійкалық фійлалогійалығ ͡ ұстаным бойұнша ͡ ғалып қойған↓/// ↑ал ^іресейдің ^уөзү / әлдеғашан ^уол ұстанымнаң ͡ гетіп ↑// фійлологійалық ͡ пілім ͡ берүуге → // жақ̊сы ^іреформа жасады↓/// ↑мысалы ломоносов атындағ'үунійверсійтетте / фійлалогійа факүултөтүнүң / қырығекі тар ͡ б̊ейінді мамандығы ͡ б̊ар↓/// ↑ал бізде санасаңыз → // б̊ес алтаудан аспайды↓/// ↑^уонұң ішінде негізгісі → // тіл бойұнша пәннен саб̊ақ ͡ перүу → // ^уодаң ͡ гейін аударма жасау → // ^уодаң ͡ ғала ͡ б̊ерді ғыл^ымый зерттеулөрмөн ͡ айналысұу↓/// ↑бұдан асып ^йешқ̊айда шықпайды↓/// ↑ал бір фійлологійаның ^уөзүндө / мысалы ломоносов ^үунійверсійтетінде қараңыз → // фійлолог ^йекономійс / фійлолог ійурійс / фійлолог немесе лійңгвійс коперайтер → // лійңгвійс спыйчрайтер деген тар ͡ б̊ейінді / қырығекі мамандық ͡ пар↓///	Филологиялық білім беруге реформа жасау керек. Қазақстандағы филологиялық білім беру Кеңес үкіметі кезіндегі классикалық филологиялық ұстаным бойынша қалып қойған. Ал Ресейдің өзі әлдеқашан ол ұстанымнан кетіп, филологиялық білім беруге жақсы реформа жасады. Мысалы, Ломоносов атындағы университетте филология факультетінің 42 тар бейінді мамандығы бар. Ал бізде санасаңыз 5-6-дан аспайды. Оның ішінде негізгісі: тіл бойынша пәннен сабақ беру, одан кейін аударма жасау, одан қала берді ғылыми зерттеулермен айналысу. Бұдан асып ешқайда шықпайды. Ал бір филологияның өзінде, мысалы, Ломоносов университетінде, қараңыз, филолог экономист, филолог юрист, филолог немесе лингвист коперайтер, лингвист спичрайтер деген тар бейінді 42 мамандық бар.
Анар Фазылжанова	▶	↑ ал ^уосы мәселенің айтып жүргеніме → // ^уон жылдың жүзі ͡ б̊олып қалды → // бірақ бұған назар аудармай жатыр↓/// ↑біздің қоғам тілді текқана күнделікті тұрмыстағы / қала ͡ б̊ерді → // текқана қазақ тілді ^уортадағы кәсіб̊ій қат^ынастағы → // ары кетčе / қазақ тілді ^уортадағы кәсіб̊ій қат^ынас → // содан күнделікті тұрмыстағы камұунійкасійаның құралы деп түсүнеді ↓/// ↑ал дамыған ^йелдер ^йешқ̊ашан тілге ͡ б̊ұлай қарамаған↓/// ↑сондай қатарға қосұламыз десек → // біз тілге ^уөте ыждағатпен қарауұмыз ͡ герек → // ^уөте мұқыйат қарауымыз керек↓/// ↑мысалы сайасаткер мен ^уоның электарат арасында → // дәрігер мен ^уоның пасійенттер'арасында → // ійә / мұғалім мен ^уоның ^уоқұушылар'арасында → // тағы ͡ б̊асқа толып жатқан әртүрл'әлеуметтік ^уорталарда → // камұунійкасійа мықты жүрүуі керек↓/// ↑ал камұунійкасійа мықты жүрүу үшін → // тіл ^уол тек қана қарым қат^ынастың құралы ^йемес → // ^уол сенің кәсіб̊ій біліктілігіңнің аж^ырамас бөлігі ^йекенін→ // түсүнетін ^ұуақыт жетті↓///	↑ал ^уосұ мәселенің айтыб̊ ͡ жүргөнүме → // ^уон жылдың жүзү ͡ б̊олұп қалды → // бірақ ͡ пұған назар аудармай жатыр↓/// ↑біздің ͡ ғоғам тілді текқана / күндөлүкті тұрмұстағы → // қала ͡ б̊ерді // текқана / қазақ тілді ^уортадағы → // кәсіб̊ій ͡ ғат^ынастағы → // ары ͡ гетčе қазақтілді ^уортадағы ͡ гәсіб̊ій ͡ ғат^ынас → // содаң ͡ гүндөлүкті тұрмұстағы ͡ гомүунүйкасыйаның ͡ ғұралы деп түсүнөді↓/// ↑ал дамыған ^йелдер ^йешқ̊ашан тілге ͡ б̊ұлай ͡ ғарамаған↓/// ↑сондай ͡ ғатарға ͡ ғосұламыз десек → // біз тілге ^уөт'ыждағатпен қарауұмұз ͡ герек → // ^уөтө мұқ^ұйат қарауұмұз ͡ герек↓/// ↑мысалы / сайасаткер мен ^уонұң ^йелекторат арасында → // дәрігер мен ^уонұң пасійенттер'арасында → // ійә / мұғәлім мен ^уонұң ^уоқұушұлар'арасында тағы ͡ б̊асқа толұб̊ ͡ жатқан → // әртүрл'әлеумөттүк ^уорталарда ͡ гомүунүйкасійа мықты жүрүуү ͡ герек↓/// ↑ал ͡ гомүунүйкасійа мықты жүрүу үшүн → // тіл ^уол текқана / қарым қат^ынастың ͡ ғұралы ^йемес → // ^уол сенің / кәсіб̊ій біліктілігіңнің аж^ырамас ͡ пөлүгү ^йекенін түсүнөтін → // ^ұуақыт ͡ шетті↓///	Ал, осы мәселенің айтып жүргеніме 10 жылдың жүзі болып қалды, бірақ бұған назар аудармай жатыр. Біздің қоғам тілді тек қана күнделікті тұрмыстағы, қала берді, тек қана қазақ тілді ортадағы кәсіби қатынастағы, ары кетсе, қазақ тілді ортадағы кәсіби қатынас, содан күнделікті тұрмыстағы коммуникацияның құралы деп түсінеді. Ал дамыған елдер ешқашан тілге бұлай қарамаған. Сондай қатарға қосыламыз десек, біз тілге өте ыждағатпен қарауымыз керек, өте мұқият қарауымыз керек. Мысалы, саясаткер мен оның электорат арасында, дәрігер мен оның пациенттері арасында, иә, мұғалім мен оның оқушылары арасында тағы басқа толып жатқан әртүрлі әлеуметтік орталарда коммуникация мықты жүруі керек. Ал коммуникация мықты жүру үшін, тіл, ол тек қана қарым-қатынастың құралы емес, ол сенің кәсіби біліктілігіңнің ажырамас бөлігі екенін түсінетін уақыт жетті.
Анар Фазылжанова	▶	↑мысалы / заңгерлерді дайындайтын болсақ → // заңгердің лійнгвійстійкалық құз^іреттіліктерін → // ^уоның кәсіб̊ій құз^іреттілігінің аж^ырамас бөлігі ^іретінде → // дайындап̊ шығұуымыз керек↓/// ↑қазір ͡ б̊алаб̊ақ̊шаларда тілі дұрыс шықпай жатқан балаларды → // лагапедке апарсақ → // барлық лагапедтердің білімі ^уорыс тілі негізінде → // ^йекен / қазақ тілді лагапед таппаймыз дейд↓/// ↑міне праблема деген көп↓/// ↑бұл тек қана / сонда қарап ^уотырсаңыз → // тіл тек қана ^уол қарым қат^ынастың ғана құралы ^йемес → // ^уол мемлекет құрұудың құралы → // мемлекетті күшейтүудің құралы → // қоғамды ͡ б̊ір мемлекеттік бірегейлік төң^үрегінд'ұйыстырұудың құралы↓/// ↑^уол стратегійалық мәселе↓/// ↑^уосұны түсінген басқа еуропа ^йелдерінің тәж^ірійб̊есін / мен көп қарадым → // мысалы германійада ^уосындай үдерістер мықты ͡ б̊олған → // ^уөзүңіз айтқан / жаңағы франсійад'ағылшын тілінің күшейүуі де ^уосы себ̊епті↓/// ↑себ̊еб̊і ^уолар тілдік құз^іреттіліктерді / кәсіб̊ій құз^іреттіліктің аж^ырамас кампаненті ^іретінде қарайды↓///	↑мысалы / заңгерлерді дайындайтым ͡ болсақ → // заңгердің ^ілійңгвійстійкалық құз^үреттіліктерін → // ^уонұң ͡ гәсіб̊ій ͡ ғұз^үреттілігінің аж^ырамас ͡ пөлүгү ^іретінде дайындап̊ ͡ шығұуұмұз ͡ герек↓/// ↑қәзір ͡ б̊алаб̊ақ̊шаларда тілі дұрұш ͡ шықпай жатқам ͡ балаларды логопедк'апарсақ → // барлық логопедтердің білімі / орұс тілі негізінд'екен → // қазақ тілді логопед таппаймыз дейді↓/// ↑міне проблема дегең ͡ гөп↓/// ↑бұл текқана / сонда ͡ ғарап ^уотұрсаңыз → // тіл текқана ^уол / қарым-ғат^ынастың ғана ͡ ғұралы ^йемес → // ^уол мем^ілекет құрұудұң ͡ ғұралы → // мем^ілекетті ͡ гүшөйтүудүң ͡ ғұралы // қоғамды ͡ б̊ір мем^ілекеттік бірегейлік төңүрөгінд'ұйұстұрұудұң құралы↓/// ↑^уол ^ыстратегійәлығ ͡ мәселе↓/// ↑^уосұнұ түсүңгөн / басқа ^йеуропа ^йелдерінің тәж^ірійб̊есін / мең ͡ гөп қарадым → // мысалы германыйада ^уосұндай үдөрүстер мықты ͡ б̊олған → // ^уөзүңүз айтқан / жаңағы ф^ырансійада / ағылшын тілінің ͡ гүшөйүуүде ^уосұ себ̊епті↓/// ↑себ̊еб̊і ^уолар тілдік құз^іреттіліктерді / кәсіб̊ій ͡ ғұз^іреттіліктің аж^ырамас компоненті ^іретінде ͡ ғарайды↓///	Мысалы, заңгерлерді дайындайтын болсақ, заңгердің лингвистикалық құзіреттіліктерін, оның кәсіби құзіреттілігінің ажырамас бөлігі ретінде дайындап шығуымыз керек. Қазір балабақшаларда тілі дұрыс шықпай жатқан балаларды логопедке апарсақ, барлық логопедтердің білімі орыс тілі негізінде екен, қазақ тілді логопед таппаймыз дейді. Міне, проблема деген көп. Бұл тек қана, сонда қарап отырсаңыз, тіл - тек қана ол қарым-қатынастың ғана құралы емес, ол мемлекет құрудың құралы, мемлекетті күшейтудің құралы, қоғамды бір мемлекеттік бірегейлік төңірегінде ұйыстырудың құралы. Ол - стратегиялық мәселе. Осыны түсінген басқа Еуропа елдерінің тәжірибесін мен көп қарадым, мысалы, Германияда осындай үдерістер мықты болған, өзіңіз айтқан, жаңағы, Францияда ағылшын тілінің күшеюі де осы себепті. Себебі, олар тілдік құзіреттіліктерді кәсіби құзіреттіліктің ажырамас компоненті ретінде қарайды.
Анар Фазылжанова	▶	↑дүнійенің тілдік бейнесі деген болады↓/// ↑адамның мыйында / дүнійе тұуралы дүнійенің бейнесі ͡ б̊олады↓/// ↑содан кейін сол дүнійенің бейнесін → // тіл арқылы сыйпаттаған кездегі сыртқа шығатын нәрсені → // дүнійенің тілдік бейнесі дейд↓/// ↑мен сізге қазір / қой үстіне ͡ б̊озторғай жұмыртқалаған заман болыпты деп → // айта салдым ійә↑/// ↑сіз ͡ б̊ірден ^уол заманның қандай болғанын түсіндіңіз↓/// ↑ал ^йенді ͡ б̊асқа адамға / басқа ұлттың ^уөкүліне мен қой деген сөзді аударып → // баран деп ійә / бозторғай деген сөзді аударып жавырынык деп ійә мысалы / ^уорыс тілін'аударып → // былій времена / кагда жавырынык війл гнездо на спійне ͡ б̊арана десем → // сен маған н'айтып тұрсың дейді ғой → // не айтып тұрсын сен маған → // прійтшем тұут ійзаб̊ійлійа дейді ͡ ғой ійә↑/// ↑бұл дүнійенің тілдік бейнесі↓/// ↑біздің санамыз / қазақ деген ұлттың санасында → // дүнійенің тілдік бейнесінің бойаулары / нақыштары / ^уоб̊раздары / сіймвылдары / эталондары / ^ыстереатійптері ^уөзінше↓/// ↑ал ^уорыстарда ^уөзінше / мүлдем біздікіне ұқ̊самайды ^уорыстардікі↓///	↑дүн^үйөнүң тілдік бейнесі дегем ͡ болады↓/// ↑адамның мыйында дүн^үйө тұуралы дүн^үйөнүң бейнесі ͡ б̊олады↓/// ↑содаң ͡ гейін сол дүн^үйөнүң бейнесін → // тіл арқылы сыйпаттағаң ͡ гездегі сыртқа шығатын нәрсені → // дүн^үйөнүң тілдік бейнесі дейді↓/// ↑мен сізге қәзір ғой үстүнө ͡ б̊озторғай жұмұртқалаған → // замам ͡ болұптұ деб̊ ͡ айта салдым ійә↑/// ↑сіз ͡ б̊ірден ^уол заманның ͡ ғандай болғанын түсүндүңіз↓/// ↑ал ^йенді ͡ б̊асқ'адамға / басқ'ұлттұң ^уөк^үлүне мен / қой деген сөзд'аударып → // баран деб̊ ͡ ійә / бозторғай деген сөзд'аударып жаворонок деп ійә мысалы → // ^уорұс тілін'аударып → // были времена / когда жаворонок вил гнездо на спине ͡ б̊арана десем ↑ // сен маған н'айтып тұрсұң дейді ғой → // н'айтып тұрсұң сен маған → // причем тут изобилие дейді ғой ійә↑/// ↑бұл дүн^үйөнүң тілдік бейнесі↓/// ↑біздің санамыз / қазағ ͡ деген ұлттұң санасында → // дүн^үйөнүң тілдік бейнесінің бойаулары / нақыштары / ^уоб̊раздары / сіймволдары / ^йеталондары / стереотійптері ^уөзүншө↓/// ↑ал ^уорұстарда ^уөзүншө / мүлдөм біздікін'ұқ̊самайды ^уорұстардікі↓///	«Дүниенің тілдік бейнесі» деген болады. Адамның миында дүние туралы дүниенің бейнесі болады. Содан кейін сол дүниенің бейнесін тіл арқылы сипаттаған кездегі сыртқа шығатын нәрсені «дүниенің тілдік бейнесі» дейді. Мен сізге қазір қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған заман болыпты деп айта салдым, иә? Сіз бірден ол заманның қандай болғанын түсіндіңіз. Ал, енді басқа адамға, басқа ұлттың өкіліне мен «қой» деген сөзді аударып, «баран» деп иә, «бозторғай» деген сөзді аударып, «жаворонок» деп, иә, мысалы, орыс тіліне аударып: «были времена когда жаворонок вил гнездо на спине барана» десем, сен маған не айтып тұрсың дейді ғой, не айтып тұрсың сен маған, при чем тут изобилие дейді ғой, иә? Бұл - дүниенің тілдік бейнесі. Біздің санамыз, қазақ деген ұлттың санасында, дүниенің тілдік бейнесінің бояулары, нақыштары, образдары, символдары, эталондары, стереотиптері өзінше. Ал, орыстарда өзінше, мүлдем біздікіне ұқсамайды орыстардікі.
Анар Фазылжанова	▶	↑мысалы / ^уорыс тілділер ͡ б̊ір б̊іріне тілек айтқанда → // аставайтес такой красійвой / как вы сейшас деп айтады↓/// ↑ійә↑/// ↑ал ^йенді / ^уос^ұны қазақый ^уортада → // дәстүрді ͡ б̊ілетін / дәстүрлі ^уортада ^уөскен қазаққа ͡ б̊арып → // ^уосындай бетіңнен таймай → // ^уосы жас күніңде қал десе → // ^уол сені / саған ^ырахмет айтпайды → // не мен саған шайтанмын ба → // немесе қазір ^уөліп қал деп тұрсұң ба маған дейді / ійә↑/// ↑біз ^уоған не деп айтамыз↑/// ↑біз ^уоған былай айтамыз → // ақ басты ақ̊сақал / сары тісті кемпір ͡ б̊ол дейміз↓/// ↑^йенді мен ^уос^ұны ^уорысқ'айтайыншы → // бұуд желто зұуб̊ой баб̊ұушкой дейінші → // ^уоған ^уол ұнай ма↑/// ↑ұнамайды↓/// ↑^уөйткені ^уолардың дүнійе тұуралы → // тілдік бейнесі ͡ б̊асқа / біздікі ͡ б̊асқа↓///	↑мысалы / ^уорұс тілділер / б̊ір-б̊іріне тілег ͡ айтқанда → // оставайтесь такой красивой как вы сейчас / деб̊ ͡ айтады↓/// ↑ійә↑/// ↑ал ^йенді / ^уосұнұ қазақый ^уортада / дәстүрдү ͡ б̊ілетін / дәстүрлү ^уортада → // ^уөскөң ͡ ғазаққа ͡ б̊арып → // ^уосұндай бетіңнен таймай / ^уосұ жас күнүңдө / қал десе ↑ // ^уол сені / саған ^ырахмет айтпайды // не мен саған / шайтаммым ͡ ба немесе қәзір ^уөлүп қал деп тұрсұң ͡ ба маған дейді / ійә↑/// ↑біз ^уоған не деб̊ ͡ айтамыз↑/// ↑біз ^уоғам былай айтамыз → // ақ ͡ паст'ақ̊сақал / сары тісті ͡ гемпір ͡ б̊ол дейміз↓/// ↑^йенді мен ^уосұнұ ^уорұсқ'айтайыншы → // Будь желто зубой бабушкой дейінші → // ^уоған ^уол ұнай ͡ ма↑/// ↑ұнамайды↓/// ↑^уөйткөнү ^уолардың дүн^үйө тұуралы→ // тілдік бейнесі ͡ б̊асқа / біздікі ͡ б̊асқа↓///	Мысалы, орыс тілділер бір-біріне тілек айтқанда: «Оставайтесь такой красивой как вы сейчас» деп айтады, иә? Ал, енді, осыны қазақи ортада, дәстүрді білетін, дәстүрлі ортада өскен қазаққа барып: «Осындай бетіңнен таймай, осы жас күніңде қал» десе, ол сені, саған рахмет айтпайды: «Не мен саған шайтанмын ба немесе қазір өліп қал деп тұрсың ба маған?!» дейді, иә? Біз оған не деп айтамыз? Біз оған былай айтамыз: «Ақ басты ақсақал, сары тісті кемпір бол» дейміз. Енді, мен осыны орысқа айтайыншы: «Будь желто зубой бабушкой» дейінші, оған ол ұнай ма? Ұнамайды. Өйткені, олардың дүние туралы тілдік бейнесі басқа, біздікі басқа.
Анар Фазылжанова	▶	↑ійнстійтұутымызда қазір / прафесыр құралай күдерійнова → // қазақы сөзсаптам деген тақ^ырыпта ұлттық сөзсаптамды зерттеп → // соның негіздерін көрсетіп беретін → // гранттық жоб̊а ұтып алды↓/// ↑біз сол жоб̊а ͡ б̊ойынша / құралайдың ұйымдастырұуымен / біздің мамандар қазақ̊станның батысындағы / солтүстік ^уөңүріндегі / ^уосы алматы төң^үрегіндегі → // қаймағы ͡ б̊ұзылмаған қазақый ^уортадағы қарыйалардың сөздерін → // дійктафонға жазып алдық↓/// ↑^йенді қызығын қараңыз → // әлгі сөзді тыңдап ^уотырсаңыз → // сіз / жаңағы сіз айтқан аудармадағы шұб̊алаңқылық / сөйлемдердің ұзақтығы → // бір ғана ^уойды ͡ б̊ірнеше сөздің тіркесімен берүу деген атымен жоқ↓/// ↑^уол кісілердің сөзсаптамы / ұлттық сөзсаптам↓/// ↑ал ұлттық̊ сөзсаптамның бір ^йерек̊шелігі → // қысқа әрі нұсқа / мағ^ынаға дөп келетін → // жұп жұмыр / құлаққа жеп жеңіл / түсінүуге ^уоп ^уоңай↓///	↑^ійнстійтұутұмұзда / қәзір професор / құралай ͡ гүдөрүйнова → // қазақы сөссаптам деген тақ^ырыпты / ұлттұқ сөссаптамды зерттеп → // сонұң негіздерің ͡ гөрсөтүп ͡ перетін → // гранттығ жоб̊'ұтұп алды↓/// ↑біз / сол жоб̊а ͡ б̊ойұнша / құралайдың ұйұмдастырұуұмен / біздің мамандар / қазағыстанның батысындағы / солтүстүк ^уөңүрүндегі → // ^уос'алматы төң^үрегіндегі / қаймағы ͡ б̊ұзұлмағаң ͡ ғазақый ^уортадағы қарыйалардың сөздөрүн → // дійктофоңға жазыб̊ ͡ алдық↓/// ↑^йенді қызығың ͡ ғараңыз → // әлгі сөздү тыңдап ^уотұрсаңыз → // сіз / жаңағы сіз айтқан аудармадағы шұб̊алаңқылық / сөйлөмдөрдің ұзақтығы / бір ғана ^уойдұ ͡ б̊ірнеше сөздүң тіркесімем ͡ берүу деген атымен жоқ↓/// ↑^уолгісілердің сөссаптамы / ұлттұқ сөссаптам↓/// ↑ал ұлттұқ̊ сөссаптамның бір ^йерек̊шелігі → // қысқ'әрі нұсқа / мағ^ынаға дөп келетін → // жұб̊-жұмұр / құлаққа жеб̊ -жеңіл → // түсүнүугө ^уоп-оңай↓///	Институтымызда қазір профессор Құралай Күдеринова «қазақы сөзсаптам» деген тақырыпта ұлттық сөзсаптамды зерттеп, соның негіздерін көрсетіп беретін гранттық жоба ұтып алды. Біз сол жоба бойынша, Құралайдың ұйымдастыруымен біздің мамандар Қазақстанның батысындағы, солтүстік өңіріндегі, осы Алматы төңірегіндегі қаймағы бұзылмаған қазақи ортадағы қариялардың сөздерін диктофонға жазып алдық. Енді, қызығын қараңыз, әлгі сөзді тыңдап отырсаңыз сіз, жаңағы сіз айтқан аудармадағы шұбалаңқылық, сөйлемдердің ұзақтығы, бір ғана ойды бірнеше сөздің тіркесімен беру деген атымен жоқ. Ол кісілердің сөзсаптамы - ұлттық сөзсаптам. Ал ұлттық сөзсаптамның бір ерекшелігі: қысқа әрі нұсқа, мағынаға дөп келетін, жұп-жұмыр, құлаққа жеп-жеңіл, түсінуге оп-оңай.
Анар Фазылжанова	▶	↑мен сөздерді / аудармауым керек → // мен түс^үніктерд'аударұуым керек → // ұғымдард'аударұуым керек↓/// ↑жалпы мен ^уөзім бір нәрсені түсіндім → // мына кыйно ^уөнерінде жүргендерге → // арнайы лійнгвійстійкалық білім жетілдірүу кұурсы қажет↓/// ↑театрда жүргендерге / әртістерімізге / театрға ͡ б̊арып → // біраз күн әртістеріміздің жаңағы театр ^уөнерпаздарының қойұлымдарын → // жазып ^уотырдым↓/// ↑сонда кәдімгі ^уотбасындағы дійалогтарын → // мекеменің басшысы мен қызметкерінің сөзі сыйақты қылдырып → // сөз саптайды жаңағы↓/// ↑ал күнделікті тіршілікте ^уол сөйлеу стійлінде / ауызекі тілде жүзег'асатын қолданыстар ͡ б̊олұу керек қой → // ^уондайды көрмейсің↓/// ↑демек ^уоларға да сенарійстер жаңағы / сенарій жазатындарға жақ̊сылап тұрып лійнгвійстійкалық білім берүу керек↓///	↑мен сөздөрді / аудармауұм ͡ герек → // мен түс^үнүктерді / аударұуұм ͡ герек → // ұғұмдарды / аударұуұм ͡ герек↓/// ↑жалпы мен ^уөзүм бір нәрсені түсүндүм → // мына / кійно ^уөнөрүнде жүргөндөрге → // арнайы ^ілійңгвійстійкалық ͡ пілім жетілдірүу ͡ гұурсұ ͡ ғәжет↓/// ↑теат^ырда жүргөндөрге / әртістерімізге / теат^ырға ͡ б̊арып → // біраз ͡ гүн әртістеріміздің жаңағы теат^ыр ^уөнөрпаздарының ͡ ғойұлұмдарын жазып ^уотұрдұм↓/// ↑сонда кәдімгі ^уотпасындағы дійалогтарын → // мекеменің башшысы мең ͡ ғызметкерінің сөзү ͡ сыйақты ͡ ғылдырып̊ → // сөссаптайды жаңағы↓/// ↑ал / күндөлүкті тіршілікте ^уол сөйлөу ^істійлінде / ауұзекі тілде жүзөг'асатын қолданыстар → // б̊олұу ͡ герек ͡ қой → // ^уондайды ͡ гөрмөйсүң↓/// ↑демек ^уоларға ͡ да сенарійстер жаңағы / сенарій жазатындарға жақ̊сылап тұрұп → // ^ілійңгвійстійкалық ͡ пілім ͡ берүу ͡ герек↓///	Мен сөздерді аудармауым керек, мен түсініктерді аударуым керек, ұғымдарды аударуым керек. Жалпы, мен өзім бір нәрсені түсіндім, мына кино өнерінде жүргендерге арнайы лингвистикалық білім жетілдіру курсы қажет. Театрда жүргендерге, әртістерімізге, театрға барып біраз күн әртістеріміздің, жаңағы, театр өнерпаздарының қойылымдарын жазып отырдым. Сонда, кәдімгі отбасындағы диалогтарын мекеменің басшысы мен қызметкерінің сөзі сияқты қылдырып сөз саптайды, жаңағы. Ал күнделікті тіршілікте ол сөйлеу стильінде, ауызекі тілде жүзеге асатын қолданыстар болу керек қой, ондайды көрмейсің. Демек, оларға да сценаристер, жаңағы, сценарий жазатындарға жақсылап тұрып лингвистикалық білім беру керек.
Анар Фазылжанова	▶	↑қазір / түрлі телесерійалдар шығып атыр → // кәдімгі қазақтың тұрмыстық қарым қат^ынасына қатысты ͡ б̊ір ^уоқыйғаларды сүуреттейді / сыйпаттайд↓/// ↑бірақ ^уол жерде ^уойнап жүрген актійорлар → // б̊арлығы ͡ б̊ір кеңсенің қызметкерлері сыйақты сөйлесед ͡ б̊ір ͡ б̊ірімен↓/// ↑үйдег'анасы мен ұлы кеңседе жүргендей сөйлесед↓/// ↑ал міне ^уосындайда ^уойлайсың / шіркінай ^уосұларға тіл тұуралы / жаңағы бір не / аудармашыларымыз ^уөз алдына / жарнамашыларымыз ^уөз алдына / заңгерлерімізге ^уөз алдына → // барлығының лійнгвійстійкалық құз^іреттіліктерін көтерүу керек ^йекен↓/// ↑дәрігерлер ^уол ^уөз алдына әңгіме↓/// ↑мысалы қанша бізде / мысал'ійнстійтұутта ійнстійтұусійоналды камұунійкасійа жөнүнен → // десертасійа қорғалды↓/// ↑сонда / сол десертант → // мына пасійент пен дәрігердің сөзін жазды↓/// ↑сонда / неше түрлі күлкілі ^уоқыйғаларға → // кезіккенін айтты↓///	↑қәзір / түрлү телесерійалдар шығыб̊ ͡ жатыр → // кәдімгі ͡ ғазақтың тұрмұстұқ қарым қат^ынасына ͡ ғатысты ͡ б̊ір ^уоқыйғаларды сүурөттөйдү → // сыйпаттайды↓/// ↑бірақ / ^уолжерде ^уойнаб̊ ͡ жүргөн актійорлар → // б̊арлығы ͡ б̊ір ͡ геңсенің ͡ ғызметкерлері сыйақты сөйлөсөді ͡ б̊ір ͡ б̊ірімен↓/// ↑үйдөг'анасы мен ұлұ ͡ геңседе жүргөндөй сөйлөсөді↓/// ↑ал міне / ^уосұндайда ^уойлайсың → // шіркін ͡ ай ^уосұларға тіл тұуралы / жаңағы бір не / аудармашыларымыз ^уөз алдына / жарнамашыларымыз ^уөз алдына / заңгерлерімізге ^уөз алдына → // барлығының ^ілійңгвійстійкалық құз^іреттіліктерің ͡ гөтөрүу ͡ герек ^йекен↓/// ↑дәрігерлер ^уол ^уөз алдын'әңгіме↓/// ↑мысалы / қанша / бізде мысал'ійнстійтұутта ійнстійтұусұйоналды ͡ гомұунійкасійа жөнүнөн десертасійа ͡ ғорғалды↓/// ↑сонда / сол десертант / мына пасійент пен дәрігердің сөзүн жазды↓/// ↑сонда нешетүрлү күлкүлү ^уоқыйғаларға ͡ гезіккенін айтты↓///	Қазір түрлі телесериалдар шығып атыр, кәдімгі қазақтың тұрмыстық қарым-қатынасына қатысты бір оқиғаларды суреттейді, сипаттайды. Бірақ ол жерде ойнап жүрген актерлар барлығы бір кеңсенің қызметкерлері сияқты сөйлеседі бір-бірімен. Үйдегі анасы мен ұлы кеңседе жүргендей сөйлеседі. Ал, міне, осындайда ойлайсың, шіркін-ай, осыларға тіл туралы, жаңағы, бір не, аудармашыларымыз өз алдына, жарнамашыларымыз өз алдына, заңгерлерімізге өз алдына, барлығының лингвистикалық құзіреттіліктерін көтеру керек екен. Дәрігерлер ол өз алдына әңгіме. Мысалы, қанша, бізде мысалы институтта институционалды коммуникация жөнінен дессертация қорғалды. Сонда сол дессертант, мына, пациент пен дәрігердің сөзін жазды. Сонда неше түрлі күлкілі оқиғаларға кезіккенін айтты.
Анар Фазылжанова	▶	↑мысалы / пасійент келеді → // дәрігер ^уоған таза ғыл^ымый медійсійналық тілде → // ^уоның қай жері ауыратынын түсіндіред↓/// ↑анау ауылдан келген ақ̊сақал кәдімгі↓/// ↑^уол ақ̊сақал ^уоны түкте де түсінбейді↓/// ↑^уол ақ̊сақал ^уодан бір нәрсені → // кәдімгі тұрмыстық деңгейде сұраса ↑ // ^уол ^уоған қайтадан сондай тілде↓/// ↑сонда / міне көрдіңіз ͡ б̊е ↑ // бұл камұуныйкасыйа жүзег'аспайды ↓/// ↑камұунұйкасыйа жүзег'аспағаннан кейін → // сен қанша жерден мықты / білімді дәрігер ͡ б̊олсаң ͡ да → // сенің пасійентің ^йемделіп̊ ͡ шығұуы ^йекі талай↓///	↑мысалы / пасійент келеді → // дәрігер ^уоған таза ғыл^ымій медійсійналық тілде → // ^уонұң ͡ ғай жер'ауұратынын түсүндүреді↓/// ↑ана'ауұлдаң ͡ гелген ақ̊сақал ͡ гәдімгі↓/// ↑^уол ақ̊сақал ^уонұ түктө ͡ де ͡ түсүмбөйді↓/// ↑^уол ақ̊сақал ^уодам бір нәрсені ͡ гәдімгі тұрмұстұғ ͡ деңгейде сұраса → // ^уол ^уоғаң ͡ ғайтадан сондай тілде↓/// ↑сонда / міне көрдүңүз ͡ б̊е ↑ // бұл ͡ гомұунійкасійа жүзөг'аспайды↓/// ↑комұунійкасійа жүзөг'аспағаннаң ͡ гейін → // сең ͡ ғанша жерден мықты → // білімді дәрігер ͡ б̊олсаң ͡ да → // сенің пасійентің ^йемделіп̊ ͡ шығұуұ ^йекіталай↓///	Мысалы, пациент келеді, дәрігер оған таза ғылыми медициналық тілде оның қай жері ауыратынын түсіндіреді. Анау ауылдан келген ақсақал кәдімгі. Ол ақсақал оны түкте де түсінбейді. Ол ақсақал одан бір нәрсені кәдімгі тұрмыстық деңгейде сұраса, ол оған қайтадан сондай тілде. Сонда, міне, көрдіңіз бе, бұл коммуникация жүзеге аспайды. Коммуникация жүзеге аспағаннан кейін, сен қанша жерден мықты, білімді дәрігер болсаң да, сенің пациентің емделіп шығуы екі талай.
Анар Фазылжанова	▶	↑^ылатын әліпбійіне көшүу мәселесі → // қоғамда ^уотұз жылдай талқыланды↓/// ↑^йегер латын әліпбійіне көшетін болсақ ↑ // біз жаханданұудың ͡ да / ұлттанұудың да талаптарына жауап беретін → // тілтанымдық реформаны жүзеге ас^ырамыз↓/// ↑^уосы латын негізд'әліпбійге көшүуді → // неге текқана сонұмен арнайы айналысқан → // сала мамандарына ͡ б̊ере қойып → // шеше салмайды ^йекен↑/// ↑бір ^уоп ^уоңай ғой → // неге ͡ б̊ұл жалпыхалықтық талқылауға шықты деп ^уойлайтынмын↓/// ↑сөйтčем мен ^уөте тар → // ^уойлаған ^йекенмін↓/// ↑менің қателігім болды↓/// ↑шын мәнінде / бұл халықтың талқысынан → // ^уөтүу керек↓/// ↑бұл әрб̊ір қазақ̊стандық азаматтың → // ^уөзүнің ^йерікті шешімі ͡ б̊олұу керек ^йекен → // ал ^уол сол бойынша ^йерікті түрде → // ^уөзі шешім шығарұу үшін → // ^уол тақ^ырып былай күнде айтылұу керек ^уоған → // ^уол ^уоны ^уөзүнің ^уойұның ^йелегінен / көңүлінен / зердесінен ^уөткізүу керек ^йекен↓/// ↑сондықтан ^уосы күнге дейін → // латынгүл болып жүргеніме ^йешқ̊андай да ^уөкүніп → // ^уотырған жоқпын↓/// ↑себ̊еб̊і біз ұлт болып → // тәуелсіз қазақ̊стан азаматы / тәуелсіз қазақ̊стан қоғамы ͡ б̊олып қалыптасып жатқанда → // біз ұлтымыздың тағдырына қатысты мәселелерге → // б̊үкіл қоғам болып араласұуымыз ͡ керек↓/// ↑сонда ғана ͡ б̊із → // пісед'екенбіз↓///	↑^ылатын әліпбійіне ͡ гөшүу мәселесі → // қоғамда ^уотұз жылдай талқыланды↓/// ↑^йегер ^ылатын әліпбійіне ͡ гөшөтүм ͡ болсақ ↑ // біз / жаханданұудұң ͡ да / ұлттанұудұң ͡ да талаптарына жауап ͡ перетін тілтанымдық реформаны жүзөг'ас^ырамыз↓/// ↑^уосұ / ^ылатын негізд'әліпбійге көшүудү → // неге текқана сонұмен арнай'айналысқан сала мамандарына ͡ б̊ере ͡ ғойұп → // шеше салмайды ^йекен↓/// ↑бір ^уоп ^уоңай ͡ ғой → // неге ͡ б̊ұл / жалпыхалықтық талқылауға шықты деп ^уойлайтыммын↓/// ↑сөйтčөм мен / ^уөтө тар ^уойлаған ^йекеммін↓/// ↑менің ͡ ғателігім болдұ↓/// ↑шын мәнінде бұл / халықтың талқысынан ^уөтүу ͡ герек↓/// ↑бұл әрб̊ір ͡ ғазағстандығ ͡ азаматтың / ^уөзүнүң ^йерікті шешімі ͡ б̊олұу ͡ герек ^йекен → // ал ^уол сол бойұнша ^йерікті түрдө → // ^уөзү шешім шығарұу үшүн → // ^уол тақ^ырып былайгүнде → // айтылұу ͡ герек ^уоған → // ^уол ^уонұ ^уөзүнүң ^уойұнұң ^йелегінен → // көң^үлүнен / зердесінен ^уөткүзүу ͡ герек ͡ екен↓/// ↑сондұқтан / ^уосұ ͡ гүңгө ͡ дейін / ^ылатыңгүл болұб̊ ͡ жүргөнүме ^йешқ̊андайда ^уөкүнүп ^уотұрған жоқпұн↓/// ↑себ̊еб̊і біз ұлт ͡ полұп → // тәуөлсүз ͡ ғазағыстан азаматы / тәуөлсүз ͡ ғазағыстаң ͡ ғоғамы ͡ б̊олұп қалыптасыб̊ ͡ жатқанда → // біз ұлтұмұздың тағдырына ͡ ғатысты мәселелерге → // б̊үкүл ͡ ғоғам ͡ болұб̊ → // араласұуұмұз ͡ герек↓/// ↑сонда ғана ͡ б̊із → // піседі ^йекембіз↓///	Латын әліпбиіне көшу мәселесі қоғамда 30 жылдай талқыланды. Егер, латын әліпбиіне көшетін болсақ, біз жаһанданудың да, ұлттанудың да талаптарына жауап беретін тілтанымдық реформаны жүзеге асырамыз. Осы латын негізді әліпбиге көшуді неге тек қана сонымен арнайы айналысқан сала мамандарына бере қойып, шеше салмайды екен? Бір, оп-оңай ғой, неге бұл жалпыхалықтық талқылауға шықты деп ойлайтынмын. Сөйтсем, мен өте тар ойлаған екенмін. Менің қателігім болды. Шын мәнінде, бұл халықтың талқысынан өту керек. Бұл әрбір қазақстандық азаматтың өзінің ерікті шешімі болу керек екен, ал, ол сол бойынша ерікті түрде өзі шешім шығару үшін, ол тақырып, былай, күнде айтылу керек оған, ол оны өзінің ойының елегінен, көңілінен, зердесінен өткізу керек екен. Сондықтан осы күнге дейін Латынгүл болып жүргеніме ешқандай да өкініп отырған жоқпын. Себебі, біз ұлт болып, тәуелсіз Қазақстан азаматы, тәуелсіз Қазақстан қоғамы болып қалыптасып жатқанда, біз ұлтымыздың тағдырына қатысты мәселелерге бүкіл қоғам болып араласуымыз керек. Сонда ғана біз піседі екенбіз.
Анар Фазылжанова	▶	↑негізі / ^йекі мың жыйырма бесінші жылға дейін → // латын әліпбійіне көшірүудің бірінші кезеңі айақталады деген → // ^уо ͡ б̊астан солай айтылған болатұғын↓/// ↑^йенді жоспар ͡ б̊ойұнша ^йекі мың жыйырма ͡ б̊ірінші жылы → // ^йең алғашқ̊ы жоспар ͡ б̊ойынша жыйырма ͡ б̊ірінші жылы → // йағный быйылғы жылдан бастап бірінші сыныпқа ͡ б̊арған бүлдіршіндер → // әліппені латын әліпбійінде қолұна алады деген↓/// ↑бірақ ^уөздеріңіз ͡ б̊ілесіздер → // sup>уон тоғызыншы жылы мына ͡ б̊екітілген акұут әліпбійге ͡ б̊айланысты сын ^йескертпелер → // қоғам тарапынан наразылық көп болғанын ^йескеріп → // презійдентіміз тап̊сырма ͡ б̊ерді ғой → // мын'әліпбійді де жетілдірейік деп↓/// ↑^йенді ^уоған байланысты да жұмыстар атқарылды↓/// ↑әлі күнге дейін → // соның бір / соған байланысты шаралар жүріп жатыр↓/// ↑бірақ ^йенді / жетілдірілген әліпбійді ͡ б̊із ұсындық / ^уол біз деп ^уотырғаным → // қазақ̊стан ^іреспүублійкасы үкүметі жанынан құрылған → // ұлттық камійсійаның төрт жұмыс тоб̊ы ͡ б̊ар → // соның ішіндегі арфаграфійалық жұмыс тоб̊ы → // әс^іресе белсенді қатысып → // және қалған үш жұмыс тоб̊ының мамандарымен бірлесе ^уотұрып → // ахмет байтұрсынұл'атындағы тіл білім'ійнстійтұуты ғалымдарының мақұлдауынан ^уөтіп→ // ұсұнылған / жетілдірілген әліпбійдің жоб̊асы ͡ б̊ар↓///	↑негізі / ^йекімың жыйырма бесінші жылға дейін → // ^ылатын әліпбійіне ͡ гөшүрүудүң бірінші ͡ гезең'айақталады деген → // ^уо ͡ б̊астан солай айтылғам ͡ болатұғұн↓/// ↑^йенді жоспар ͡ б̊ойұнша ^йекі мың жыйырма ͡ б̊ірінші жылы → // ^йең алғашқ̊ы жоспар ͡ б̊ойұнша жыйырма ͡ б̊ірінші жылы → // йәғ^іній / быйылғы жылдам бастап ͡ пірінші сыныпқа ͡ б̊арғам ͡ бүлдүршүндер → // әліппені ^ылатын әліпбійінде қолұн'алады деген↓/// ↑бірақ ^уөздөрүңіз ͡ б̊ілесіздер / ^уон тоғұзұншы жылы мына ͡ б̊екітілген акұут әліпбійге ͡ б̊айланысты сын ^йескертпелер → // қоғам тарапынан наразылық көп ͡ полғанын ^йескеріп → // презійдентіміз тап̊сырма ͡ б̊ерді ͡ ғой → // мын'әліпбійді ͡ де жетілдірейік деп↓/// ↑^йенді ^уоғам байланысты ͡ да жұмұстар атқарылды↓/// ↑әлі ͡ гүңгө ͡ дейін → // сонұң бір / соғам байланысты шаралар жүрүб̊ ͡ жатыр↓/// ↑бірақ ^йенді / жетілдірілген әліпбійді ͡ б̊із ұсұндұқ / ^уол біз деп ^уотұрғаным → // қазағыстан ^іреспүублійкасы үк^үмөті жанынаң ͡ ғұрұлған ұлттұқ комійсійаның төрт ͡ шұмұс тоб̊ұ ͡ б̊ар → // сонұң ішіндегі орфографыйалығ ͡ жұмұс ͡ тоб̊ұ / әс^іресе белсенді ͡ ғатысып → // және қалған үш ͡ шұмұс тоб̊ұнұң мамандарымем ͡ бірлесе ^уотұрұп → // ахмет ͡ пайтұрсұнұл'атындағы тіл білім'ійнстійтұутұ ғалымдарының мақұлдауұнан ^уөтүп→ // ұсұнұлған / жетілдірілген әліпбійдің жоб̊асы ͡ б̊ар↓///	Негізі, 2025 жылға дейін латын әліпбиіне көшірудің бірінші кезеңі аяқталады деген, о бастан солай айтылған болатұғын. Енді, жоспар бойынша 2021 жылы, ең алғашқы жоспар бойынша 21 жылы, яғни, биылғы жылдан бастап бірінші сыныпқа барған бүлдіршіндер әліппені латын әліпбиінде қолына алады деген. Бірақ өздеріңіз білесіздер, 2019 жылы мына бекітілген акут әліпбиге байланысты сын-ескертпелер, қоғам тарапынан наразылық көп болғанын ескеріп, Президентіміз тапсырма берді ғой, мына әліпбиді де жетілдірейік деп. Енді, оған байланысты да жұмыстар атқарылды. Әлі күнге дейін соның бір, соған байланысты шаралар жүріп жатыр. Бірақ енді, жетілдірілген әліпбиді біз ұсындық, ол, біз деп отырғаным - ҚР үкіметі жанынан құрылған ұлттық коммисияның 4 жұмыс тобы бар, соның ішіндегі орфографиялық жұмыс тобы, әсіресе, белсенді қатысып және қалған 3 жұмыс тобының мамандарымен бірлесе отырып, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты ғалымдарының мақұлдауынан өтіп, ұсынылған, жетілдірілген әліпбидің жобасы бар.
Анар Фазылжанова	▶	↑шетелдерге ͡ б̊арған іссапарым болды↓/// ↑мына түркійаға ͡ б̊арғанда → // әс^іресе әзірб̊айжанға ͡ б̊арғанда → // со жердің ғалымдарымен кездескенде → // мынандай нәрсені түсүніп таңқалдым↓/// ↑түркійа ғалымдар'айтты → // біз ^ылатын әліпбійіне көшкенде → // б̊іздің түркійа ^уосман іймперійасының мұрагері ^іретінде → // құлдыраған іймперійаның қалдықтарын ғана ійеленген ^йел болып ^йеді↓/// ↑біздің әйел затымыздың білім деңгейі со кезде нашар ͡ б̊олған → // жаппай сауатčыздық болған↓/// ↑ал ^йенді / сол әліпбійге көшкен кезде → // біз сол әліпбійді ұлтымыздың жаңғырұуының → // ұлттық жаңарұудың сыймволы ^іретінде қарадық деді↓/// ↑мен соған таңқалдым↓/// ↑сосын ыстамбұул мәденійет унійверсійтетінде → // кұултұур үунійверсійтеті дейд → // прафесыр ^йертем ^ірейкій мырза ͡ б̊ар → // үлкен ғалым↓///	↑шетелдерге ͡ б̊арған іссапарым болдұ↓/// ↑мына түркүйәға ͡ б̊арғанда → // әс^іресе әзірб̊айжаңға ͡ б̊арғанда → // сол жердің ғалымдарымең ͡ гездескенде → // мынандай нәрсені түсүнүп → // таңғалдым↓/// ↑түркүйә ғалымдар'айтты → // біз ^ылатын әліпбійіне ͡ гөшкөндө → // ͡ б̊іздің түркүйа / ^уосман іймперійасының мұрагері ^іретінде → // құлдұраған іймперійаның ͡ ғалдықтарын ғана → // ійелеңген ^йел болұп ^йеді↓/// ↑біздің әйел затымыздың білім деңгейі → // солгезде нашар ͡ б̊олған → // жаппай сауатčыздық ͡ полған↓/// ↑ал ^йенді / сол әліпбійге ͡ гөшкөң ͡ гезде → // біз / сол әліпбійді / ұлтұмұздың ͡ жаңғырұуұнұң → // ұлттұғ ͡ жаңарұудұң сіймволұ ^іретінде қарадық деді↓/// ↑мен соған таңғалдым↓/// ↑сосұн / ыстамбұул мәденійет ^үунійверсійтетінде → // күултүур ^үунійверсійтеті дейді → // професор ертем рейкій мырза ͡ б̊ар / үлкөн ғалым↓///	Шетелдерге барған іссапарым болды. Мына Түркияға барғанда, әсіресе, Әзірбайжанға барғанда, со жердің ғалымдарымен кездескенде, мынандай нәрсені түсініп, таңқалдым. Түркия ғалымдары айтты: «Біз Латын әліпбиіне көшкенде біздің Түркия Осман империясының мұрагері ретінде құлдыраған империяның қалдықтарын ғана иеленген ел болып еді. Біздің әйел затымыздың білім деңгейі со кезде нашар болған, жаппай сауатсыздық болған. Ал, енді, сол әліпбиге көшкен кезде, біз сол әліпбиді ұлтымыздың жаңғыруының, ұлттық жаңарудың символы ретінде қарадық»,- деді. Мен соған таңқалдым. Сосын, Стамбул мәдениет университетінде, культур университеті дейді, профессор Эртем Рейки мырза бар, үлкен ғалым.
Анар Фазылжанова	▶	↑сол кісінің зерттеулерін бұрыннан білетінбіз → // со кісімен кездесүуге ͡ б̊арғанда → // ^уол кісі ͡ б̊ізге әб̊ден сарғайып кеткен → // жыйырма сегізінші жылы ыстамбұул мешіттерінің мұнарасына жаб̊ыстырған → // үндеу хаттарды көрсетті↓/// ↑сонда мешіттің жаңағы / қызметкерлері ͡ б̊үгінгі жұма намазының ^ұуағызы → // жаңа әліпбій тұуралы ͡ б̊олады деп жазылған↓/// ↑ійслам канондарына арқа сүйеді ғой → // сонда ͡ б̊ұл мешіттерінің қызметкерлері / іймамдары / керісінше ^ылатынға түб̊егейлі қарсы ͡ б̊олұуы керек ^йеді ғой → // ал бірақ ^уолар кәдімгідей ^уосы реформаға ат салысып → // үгіт насійхат жұмыстарын жүргізген ^йекен↓/// ↑сонда ͡ б̊арып мен әліпбій деген → // бұл тек қана ͡ б̊із ^уойлағандай → // тіл танұушылар ^уөзі ^уойлағандай → // тілдің ғана ішкі бір мәселесі ^йемес → // бұл жалпы халықтың санасын ^уөзгертетін → // бұл жалпы мемлекеттің бағдарын ^уөзгертетін → // бұл керек десеңіз / ^уөркенійеттің бағытын ^уөзгертетін → // мықты құрал ^йекенін түсіндім↓/// ↑сондықтан барып / біз қоғамның қандай ^уөк^үлі ͡ б̊олмасын → // бізге ұс^ұныс айтып келсе → // біз ^уоған үлкен құрметпен қараймыз↓///	↑солгісінің зерттеулөрүм бұрұннам білетімбіз → // солгісімең ͡ гездесүугө ͡ б̊арғанда → // ^уолгісі / б̊ізг'әб̊ден сарғайып кеткен → // жыйырма сегізінші жылы / стамбұул мешіттерінің мұнарасына жаб̊ыстырған → // үндөу хаттарды ͡ гөрсөттү↓/// ↑сонда мешіттің жаңағы / қызметкерлері ͡ б̊үгүңгү жұма намазының ^ұуағызы → // жаң'әліпбій тұуралы ͡ б̊олады деб̊ ͡ жазылған↓/// ↑ійслам ͡ ганондарын'арқа сүйөдү ͡ ғой → // сонда ͡ б̊ұл мешіттерінің ͡ ғызметкерлер і / іймамдары / керісінше ^ылатыңға түб̊өгөйлі ͡ ғарсы ͡ б̊олұуұ ͡ герек ^йеді ͡ ғой → // ал бірақ ^уолар ͡ гәдімгідей ^уосұ реформаға / атсалысып → // үгүт насійхат ͡ шұмұстарын жүргүзгөн ^йекен↓/// ↑сонда ͡ б̊арып мен әліпбій деген → // бұл текқана ͡ б̊із ^уойлағандай → // тілтанұушұлар ^уөзү ^уойлағандай → // тілдің ғана / ішкі бір мәселесі ^йемес → // бұл / жалпы халықтың санасын ^уөзгөртөтін → // бұл / жалпы мем ^ілекеттің бағдарын ^уөзгөртөтін → // бұл / керек десеңіз / ^уөркөнүйеттің бағытын ^уөзгөртөтін → // мықты құрал ^йекенін түсүндүм↓/// ↑сондұқтам ͡ барып / біз / қоғамның ͡ ғандай ^уөкүлү ͡ б̊олмасын → // бізге / ұс^ұнұс айтып келсе ↑ // біз ^уоған үлкөң ͡ ғұрметпең ͡ ғараймыз↓///	Сол кісінің зерттеулерін бұрыннан білетінбіз, со кісімен кездесуге барғанда, ол кісі бізге әбден сарғайып кеткен жиырма сегізінші жылы Стамбул мешіттерінің мұнарасына жабыстырған үндеу хаттарды көрсетті. Сонда мешіттің, жаңағы, қызметкерлері бүгінгі жұма намазының уағызы жаңа әліпби туралы болады деп жазылған. Ислам канондарына арқа сүйеді ғой, сонда бұл мешіттерінің қызметкерлері, имамдары, керісінше, латынға түбегейлі қарсы болуы керек еді ғой, ал бірақ, олар кәдімгідей осы реформаға ат салысып, үгіт-насихат жұмыстарын жүргізген екен. Сонда барып мен әліпби деген – бұл, тек қана біз ойлағандай, тіл танушылар өзі ойлағандай тілдің ғана ішкі бір мәселесі емес, бұл - жалпы халықтың санасын өзгертетін, бұл - жалпы мемлекеттің бағдарын өзгертетін, бұл, керек десеңіз, өркениеттің бағытын өзгертетін мықты құрал екенін түсіндім. Сондықтан барып, біз қоғамның қандай өкілі болмасын бізге ұсыныс айтып келсе, біз оған үлкен құрметпен қараймыз.
Анар Фазылжанова	▶	↑^ылатын әліпбійіне ^уөтпесек ↑// күнделікті тіршілігімізде / дәл қазір → // дәл бүгін / ^йертең → // бүрсігүні ұтұлатын ^йештеңе жоқ↓/// ↑бірақ болашақта жақ̊сылап тұрып ұтұламыз↓/// ↑^уөйткені кійрійл әліпбійі ͡ б̊іздің тілімізге ^йенгізілгенде → // ^уол біздің тіліміздің ұлттық қасійетін сақтайтындай болып ^йенген жоқ↓/// ↑кійрійл әліпбійі ͡ б̊ізге ^йенгізілгенде → // қырық ^йекі әріппен келіп бекіді↓/// ↑бұл қырық ^йек'әріптің жыйырма сегізі ͡ б̊іздің ^уөзүміздің төл → // қазақ дыб̊ыстарын'арналған таңбалар↓/// ↑ал қалған ^уон төрті → // ^уорыс тілінен ^йенген сөздерді ^йешқ̊андай ^уөзгертпей → // жазып̊ сызұуғ'арналған таңбалар↓/// ↑^уорыс тілінде қазақ тіліндегі қазы деген сөзде / ^уорыс тілінде жоқ қы дыб̊ыс'айтылады↓/// ↑сондықтам біз әліпбійге / ^уосы дыб̊ысқ'арналған таңба ^йенгізейік деген ^уой ͡ да жоқ / түсүнік ͡ те жоқ → // ағылшын тілінде де солай↓/// ↑ал бізде / бізде ^уорыс тіліндегі әріп / дыб̊ыстарды таңбалайтын әріптерд'әліпбійге ^йеңгізіп қойғанбыз↓/// ↑мысалы сс / мысалы шш құйрықты / эканомійка дегендегі ее / жіңішкелік белгісі / жұуандық белгісі → // ^йешбір ^уөзін сыйлайтын ұлтта мұндай үрдіс жоқ↓/// ↑мұндай үрдіс тек ^уотар ͡ б̊олған / калонійа ͡ б̊олған тілдерде ͡ б̊ар↓///	↑^ылатын әліпбійіне ^уөтпөсөк → // күндөлүкті тіршілігімізде / дәл ͡ ғазір / дәл бүгүн / ^йертең → // бүрсүгүн'ұтұлатын ^йештеңе жоқ↓/// ↑бірақ болашақта жақ̊сылап тұрұб̊ ͡ ұтұламыз↓/// ↑^уөйткөнү кійрійл әліпбійі ͡ б̊іздің тілімізге ^йеңгізілгенде → // ^уол біздің тіліміздің ұлттұқ қәсійетін сақтайтындай болұп ^йеңген жоқ↓/// ↑кійрійл әліпбійі ͡ б̊ізге ^йеңгізілгенде қырық ^йек'әріппен келіп пекіді↓/// ↑бұл ͡ ғырық ^йек'әріптің жыйырма сегізі → // б̊іздің ^уөзүмүздің төл / қазағ ͡ дыб̊ыстарын'арналған таңбалар↓/// ↑ал қалған ^уон төртү ^уорұс тілінен ^йеңген сөздөрдү ^йешқ̊андай ^уөзгөртпөй / жазып̊ → // сызұуғ'арналған таңбалар↓/// ↑ ^уорұс тілінде қазақ тіліндегі қазы деген сөздө / ^уорұс тілінде жоқ қ дыб̊ыс'айтылады↓/// ↑сондұқтам біз әліпбійге ^уосұ дыб̊ысқ'арналған таңба ^йеңгізейік деген ^уой ͡ да жоқ / түс^үнүк ͡ те жоқ // ағылшын тілінде ͡ де солай↓/// ↑ал бізде / бізде ^уорұс тіліндег'әріп → // дыб̊ыстарды таңбалайтын әріптерд'әліпбійге ^йеңгізіп қойғамбыз↓/// ↑мысалы сс / мысалы шш құйрұқтұ / экономұйка дегендегі ее / жіңішкелік белгісі / жұуандық ͡ белгісі / ^йешбір ^уөзін сыйлайтын ұлтта мұндай ͡ үрдіс ͡ жоқ↓/// ↑мұндай үрдүс тек / ^уотар ͡ б̊олған / калонұйа ͡ б̊олған тілдер ͡ де ͡ б̊ар↓///	Латын әліпбиіне өтпесек, күнделікті тіршілігімізде, дәл қазір, дәл бүгін, ертең, бүрсігүні ұтылатын ештеңе жоқ. Бірақ, болашақта жақсылап тұрып ұтыламыз! Өйткені, кирил әліпбиі біздің тілімізге енгізілгенде, ол біздің тіліміздің ұлттық қасиетін сақтайтындай болып енген жоқ. Кирилл әліпбиі бізге енгізілгенде 42 әріппен келіп бекіді. Бұл 42 әріптің 28-і біздің өзіміздің төл, қазақ дыбыстарына арналған таңбалар. Ал, қалған 14-і орыс тілінен енген сөздерді ешқандай өзгертпей, жазып-сызуға арналған таңбалар. Орыс тілінде қазақ тіліндегі «қазы» деген сөзде, орыс тілінде жоқ «қ» дыбысы айтылады. Сондықтан біз әліпбиге осы дыбысқа арналған таңба енгізейік деген ой да жоқ, түсінік те жоқ, ағылшын тілінде де солай. Ал бізде, бізде орыс тіліндегі әріп, дыбыстарды таңбалайтын әріптерді әліпбиге енгізіп қойғанбыз. Мысалы, «ц», мысалы, «щ» құйрықты, экономика дегендегі «э», жіңішкелік белгісі, жуандық белгісі, ешбір өзін сыйлайтын ұлтта мұндай үрдіс жоқ. Мұндай үрдіс тек отар болған, колония болған тілдерде бар.
Анар Фазылжанова	▶	↑ зерттеуші ͡ б̊олұуыма ^уотбасым әсер ^йетті↓/// ↑әкем фазылжанов мұрат / ақ̊сұу ауданының білім саласын ұйымдастырұушысы → // тарыйх пәнінің мұғалімі↓/// ↑анам математыйка пәнінің мұғалімі → // ^уөмір ͡ б̊ойы мектепте саб̊ақ берді↓/// ↑сөйтіп / әкемнің қалауымен → // тіл және тарыйх мамандығына ^уоқұуға түстім↓/// ↑жаңағы мамандық ^уөзі ^йекі мамандық → // тілді де / тарыйхты д'үйретед↓/// ↑бес жыл ^уоқыдық біз → // ал басқа мамандық ійелері төрт жыл ^уоқыды↓/// ↑содан бітіргеннен кейін → // жақ̊сы ^уоқыдың қызым → // ^йенді сен бұны жалғастырұуың керек → // мектепте мұғалім болұуды // ^йенді сен сыйақты дійпломы ͡ б̊арлардың бәрінің қолұнан келед деп → // әкем аспійрантұураға түскенің дұрыс болар деді↓/// ↑содан аспійрантұураға ^уосы ахмет байтұрсынұлы атындағы / тіл білім'ійнстійтұутына түсүуді маған бұйырды↓///	↑зерттеушү ͡ б̊олұуұма ^уотпасым әсер ^йетті↓/// ↑әкем / фазылжанов мұрат / ақ̊сұу ауданының → // білім саласын ұйұмдастырұушұсұ → // тарійх пәнінің мұғалімі↓/// ↑анам математійка пәнінің мұғалімі → // ^уөмүр ͡ б̊ойұ мектепте саб̊ақ ͡ перді↓/// ↑сөйтүп / әкемнің ͡ ғалауұмен тіл және тарійх мамандығына ^уоқұуға түстүм↓/// ↑жаңағы мамандық ^уөзү ^йекі мамандық / тілді ͡ де / тарійхты ͡ да / үйрөтөді↓/// ↑бешшыл ^уоқұдұқ ͡ піз → // ал басқа мамандығ ͡ ійелері төртшыл ^уоқұдұ↓/// ↑содам ͡ бітіргеннең ͡ гейін → // жақ̊сы ^уоқұдұң қызым // ^йенді / сем ͡ бұнұ жалғастырұуұң ͡ герек → // мектепте мұғалім болұудұ / ^йенді сен сыйақты / дійпломұ ͡ б̊арлардың бәрінің ͡ ғолұнаң ͡ геледі деп → // әкем аспійрантұураға түскөнүң /дұрұс ͡ полар ͡ деді↓/// ↑содан аспійрантұураға ^уосұ /ахмет ͡ пайтұрсұнұл'атындағы / тіл білім'ійнстійтұутұна ͡ түсүудү мағам ͡ бұйұрдұ↓///	Зерттеуші болуыма отбасым әсер етті. Әкем - Фазылжанов Мұрат Ақсу ауданының білім саласын ұйымдастырушысы, тарих пәнінің мұғалімі. Анам – математика пәнінің мұғалімі, өмір бойы мектепте сабақ берді. Сөйтіп, әкемнің қалауымен тіл және тарих мамандығына оқуға түстім. Жаңағы мамандық өзі екі мамандық, тілді де, тарихты да үйретеді. Бес жыл оқыдық біз, ал, басқа мамандық иелері төрт жыл оқыды. Содан бітіргеннен кейін: «Жақсы оқыдың, қызым, енді сен бұны жалғастыруың керек, мектепте мұғалім болуды, енді, сен сияқты дипломы барлардың бәрінің қолынан келеді» деп әкем, «аспирантураға түскенің дұрыс болар» деді. Содан, аспирантураға осы Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтына түсуді маған бұйырды.
Анар Фазылжанова	▶	↑со кезде / сол ійнстійтұуттың дійректыры → // прафесыр көб̊ей шахметұлы хұсайын мені / жылы қаб̊ылдады↓/// ↑^йемтійханды тап̊сырдым → // ^уоқұуға түстім↓/// ↑содан бері / мен тоқ̊сан алтыншы жылдан бері → // ^уөзімнің тұуған ійнстійтұутымнан таб̊ан аудармай → // қызмет ^йетіп келе жатырмын ↓/// ↑^уөзімнің ^уойға алған дітім бар → // ^уол дітім жеке ͡ б̊асыма қатысты ^йемес↓/// ↑^уөзімнің ^уосы атқарып жатқан ісіме ͡ б̊айланысты↓/// ↑мен ^уөз ісімді қатты жақ̊сы көрем↓/// ↑әрійне / бірінші мені жаратқан алланы жақ̊сы көрем → // сонан кейін әке шешем → // сосын бір ͡ б̊алаларым / сосын бір ісім бар ^уөзім ^уойлаған істерім → // жоспарым бар↓/// ↑білмеймін ^йенді мен ^уоны айталмаймын↓/// ↑бір іште / іште сол нәрсе / менің ^уосы жер ͡ б̊етінд'атқарып ͡ кететін / мійсійам сыйақты көрүнеді↓/// ↑соны дұрыс және дұрыс ^уорындай алмай қалұудан → // немесе мүлдем ^уорындай алмай жер ͡ б̊етінен кетіп қалұудан қорқам↓/// ↑кәсіб̊ім ана тілін зерттеу↓/// ↑^йегер / ұлы ^уотанымыздың әрб̊ір азаматы → // мемлекеттік тілдің құд^іретін түсінсе / сезінсе / білсе → // бұл менің кәсіб̊ій арманымның ^уорындалғаны↓/// ↑менің келб̊етім ^уосы↓///	↑солгезде / сол ійнстійтұуттұң дійректорұ → // професор ͡ гөб̊өй шахметұлұ хұсайын / мені жылы ͡ ғаб̊ылдады↓/// ↑^йемтійханды тап̊сырдым → // ^уоқұуға түстүм↓/// ↑содам бері мен / тоқ̊сан алтыншы жылдам бері → // ^уөзүмнүң тұуған ійнстійтұутұмнан таб̊ан аудармай → // қызмет ^йетіп келе жатырмын↓/// ↑^уөзүмнүң ^уойғ'алған / дітім бар → // ^уол дітім / жеке ͡ б̊асыма ͡ ғатысты ^йемес↓/// ↑^уөзүмнүң ^уос'атқарып жатқан ісіме ͡ б̊айланысты↓/// ↑мен / ^уөз ісімді ͡ ғатты жақ̊сы ͡ гөрөмүн↓/// ↑әрійне / бірінші мені жаратқан алланы жақ̊сы ͡ гөрөмүн → // содаң ͡ гейін әке шешем → // сосұм бір ͡ б̊алаларым → // сосұм ͡ бір / ісім бар ^уөзүм ^уойлаған → // істерім / жоспарым бар↓/// ↑білмеймін ^йенді мен ^уон'айталмаймын↓/// ↑бір іште / іште сол нәрсе / менің ^уосұ жер ͡ б̊етінд'атқарып кететін → // мійссійам сыйақты ͡ гөрүнөді↓/// ↑сонұ / дұрұш ͡ шәне дұрұс ^уорұндай алмай ͡ ғалұудан → // немесе мүлдөм ^уорұндай алмай → // жер ͡ б̊етінең ͡ гетіп қалұудаң ͡ ғорқамын↓/// ↑кәсіб̊ім / ана тілін зерттеу↓/// ↑^йегер ұлұ ^уотанымыздың әрб̊ір азаматы / мем^ілекеттік тілдің ͡ ғұд^іретін түсүнсө / сезінсе / білсе → // бұл менің / кәсіб̊ій арманымның ^уорұндалғаны↓/// ↑менің / келб̊етім ^уосұ↓///	Со кезде сол институттың директоры, профессор Көбей Шахметұлы Хұсайын мені жылы қабылдады. Емтиханды тапсырдым, оқуға түстім. Содан бері, мен 96-шы жылдан бері, өзімнің туған институтымнан табан аудармай қызмет етіп келе жатырмын. Өзімнің ойға алған дітім бар, ол дітім жеке басыма қатысты емес. Өзімнің осы атқарып жатқан ісіме байланысты. Мен өз ісімді қатты жақсы көремін. Әрине, бірінші, мені жаратқан Алланы жақсы көремін, содан кейін, әке-шешем, сосын бір балаларым, сосын бір ісім бар өзім ойлаған, істерім, жоспарым бар. Білмеймін, енді мен оны айталмаймын. Бір іште, іште сол нәрсе менің осы жер бетінде атқарып кететін миссиям сияқты көрінеді. Соны дұрыс және дұрыс орындай алмай қалудан немесе мүлдем орындай алмай жер бетінен кетіп қалудан қорқамын. Кәсібім – ана тілін зерттеу. Егер, ұлы Отанымыздың әрбір азаматы мемлекеттік тілдің құдіретін түсінсе, сезінсе, білсе, бұл менің кәсіби арманымның орындалғаны. Менің келбетім осы.
Арман Дүйсенов	▶			Анамнан сұраймын ғой, сол анамның ғибраты, сол кезде айта салған жауабы маған, менің қалыптасуыма үлкен себеп болған сияқты бір сөзі бар есімде, жадымда .Ол қандай сөз дейсіздер ғой?
Арман Дүйсенов	▶			Біздер «енді жұрттың баласын қарашы, әне ,анау қандай 5-ке оқиды екен. Сен болсаң әлі жүрсің, бір этот, жаңағы пәніңнен емтихан дұрыс тапсыра алмай» деген сияқты салыстырулармен баланың кейде мысын басып отырамыз ғой. Ал менің анам керсінше, былай дейді жаңағы. «Ана, мен молда болсам, қандай болда боламын?» деп сұрадым анамнан. «Жаным, сен молда болсаң, анау орысты басқа халықтардың барлығын сен мұсылман қылып жіберетін молда болар едің»дейді.
Арман Дүйсенов	▶			«Мен дәрігер болсам ше? – Онда, емханадағы жаңағы науқастардың барлығы тек сенің есігіңнің алдына жиылып, үйіліп тұратын дәрігер болатын едің. –Демек, сонда мен кез-келген мамандықты таңдасам алып кете аламын ба? – Сен жан-жақты дарынды баласың, саған, сен қандай жолды таңдамасаңда, сен биік асқақ шыңына жететініңе мен кәміл сенемін. Себебі сенен асқан дарынды жоқ» деп маған айтты.
Арман Дүйсенов	▶			Ол енді қазір анау айтқандай қатты бір амбицияға айналған жоқ, «мен сондаймын» деген. Бірақ күнінде тайынбай, тайсалмай, қорқпай, батыл шешім қабылдап, көптеген істерге бел бууыма ұйытқы болған тәрбиелік мәні зор жауап болды, сол анамның айтқаны.
Артур Давлетьяров	▶	↑қайырлы ͡күн құрметті ͡көрермендер ↑ /// ↑ бұл таб̊ұу ͡б̊ағдарламасы ↓ /// ↑ бүгін бізде қонақта талантт'әнші → // хійт әндердің ^уорындаушыс'артұур ↓ /// ↑ саламатčызб̊а ↑ /// - ↑ артұур / қош келдің ↑ /// - ↑^ырахмет / -^ырахмет ↓ /// ↑ қош көрдік ↓ /// - ↑ сені ͡көргеніме құуаныштымын ↓ ///- ↑ менде ↓ /// ↑ қатты құуанышты ↓ /// - ↑ шын жүректен ↓ /// ↑ ійә → // көңілкүй тамаша ғой↓/// ↑ ^уөте керемет ↓ /// - ↑ сұхбатқа дайынсыңғой ↓ /// - ↑ дайымбыз ↓ /// - ↑ барлық̊ сұраққа дайынсың ↓ /// - ↑ барлық / ^үлйүуб̊^уой ↓ /// - ↑ әнекей / ^уөздеріңіз ^йестідіңіздер достар ↓ /// ↑ бүгін ^үлйүуб̊^уой / сұрақтың жауаб̊ын алатын боламын бұйырса ↓ /// - ↑ ^йенді/ білүуімше ͡б̊ұл сенің берейін деп жатқан алғашқ̊'үлкен сұхбатың ↓ ///	↑ қайырлы ͡гүң ғұрметті ͡гөрөрмөндер ↓ /// ↑ бұл таб̊ұу ͡б̊ағдарламасы ↓ /// ↑ бүгүм бізде қонақта талантт'әнші →// хійт әндердің ^уорұндаушұс'артұур ↓/// -↑ саламатčызб̊а↑ /// -↑ артұур →// қош келдің ↑ /// -↑ ^ырахмет/ -^ырахмет ↓/// ↑ қош көрдүк ↓/// - ↑сені ͡гөргөнүме құуаныштымын ↓ /// - ↑ менде ↓ /// ↑ ғатты құуанышты ↓ /// - ↑ шын жүрөктөн ↓ /// ↑ ійә →// көңүлгүй тамашағой ↓ /// ^уөтө керемет ↓ /// - ↑ сұхбатқа дайынсыңғой ↓ /// - ↑ дайымбыз ↓ /// - ↑ барлық̊ сұраққа дайынсын ↓ /// - ↑ барлық →// ^үлйүуб̊^уой ↓ /// - ↑ әнекей →// ^уөздөрүңіз ^йестідіңіздер достар ↓ /// ↑ бүгүн ^үлйүуб̊^уой →// сұрақтың жауаб̊ын алатым боламым бұйұрса ↓ /// - ↑ ^йенді/ білүуүмшө ͡б̊ұл сенің берейін деб̊ жатқан алғашқ̊'үлкөн сұхбатың ↓ ///	Қайырлы күн құрметті көрермендер! Бұл "Табу"бағдарламасы. Бүгін бізде қонақта атақты әнші, хит әндердің орындаушысы Артур! - Салеметсіз ба! - Қош келдің! Сені көргеніме қуаныштымын. - Менде. Қатты қуаныштымын. - Шын жүректен! Иә, көңіл-күй тамаша ғой. - Өте керемет! - Сұхбатқа дайынсың ғой? - Дайынбыз. - Барлық сұраққа дайынсың? - Барлық, любой. - Мінекей, өзіңіз естідіңіздер, достар. Бүгін любой сұрақтың жауабын алатын боламын бұйыртса. - Енді, білуімше бұл сенің берейін деп жатқан алғашқы үлкен сұхбатың.
Артур Давлетьяров	▶	↑ ^уөтө дұрыс → // ^йем бірінші ↓ /// - ↑ баған'айтып қалдыңғой ^уөзің гріймеркада ↓ /// ↑ бір ай бұрын / ^уосындай ^уой жіверіп ^йедім деп вселеннайаға ↓ /// ↑^уосындай бір үлкен сұхбатқа шақырсағой → // ^уорындалып кетті деп ↓ /// - ↑ как ^ыраз ͡б̊ір ай бұрын достарымызб̊ем бірг'ұмрада меккеде ͡б̊олғамбызғой ↓ /// ↑ сол ͡гезде ͡б̊ір дұғаның бір түрі ͡б̊олды сондай ій'ыраббым аллах → // йаққа → // қазақыстаңға ͡геліп/ бір ійнтервйүу б̊^йерсем бекен деп↓/// ↑^уөйткені деген мен үш жыл үуже творчествадан кеткенім'үш жыл болдығой ↓ /// - ↑^уоралда тұрып қалдым → // үйлендім → // сүйттім → // бүйттім ↓ /// - ↑ айтарым ͡көп болды ↓/// - ↑ айтарым ͡көп болды / ійә↓ ///	↑ ^уөтө дұрұс/ ^йем бірінші ↓ /// - ↑ баған'айтып қалдыңғой ^уөзүң гріймеркада ↓ /// ↑ бір ай бұрұн →// ^уосұндай ^уой жіб̊еріп ^йедім деп вселеннайаға↓/// ↑^уосұндай бір үлкөн сұхбатқа шақырсағой/ ^уорұндалып кетті деп ↓ /// - ↑ как ^ыраз ͡б̊ір ай бұрұн достарымызб̊ем бірг'ұмрада меккеде ͡б̊олғамбызғой ↓ /// ↑ сол ͡гезде ͡б̊ір дұғаның бір түрү ͡б̊олдұ сондай ій'ыраббым аллах →// йаққа →// қазақыстаңға ͡геліп →// бір ійнтервйүу б̊^йерсем бекен деп ↓ /// ↑ ^уөйткөнү деген мен үш шыл үужө творчесвадаң геткенім'үшшыл болдұғой ↓ /// - ↑^уоралда тұрұп қалдым →// үйлөндүм →// сүйттүм →// бүйттүм ↓ /// - ↑ айтарым ͡гөп полдұ ↓ /// - ↑ айтарым ͡гөп полдұ / ійә ↓ ///	Өте дұрыс, ең бірінші. - Бағана айтып қалдың ғой өзің гримеркада. Бір ай бұрын осындай бір ой жіберіп едім деп вселеннаяға. Осындай бір үлкен сұхбатқа шақырса ғой деп. - Как раз бір ай бұрын достарымызбен Ұмрада Меккеде болғанбыз ғой. Дұғаның бір түрі болды сондай «Я Раббым Аллах, Қазақстанға келіп бір интервью берсем екен» деп. Өйткені үш жыл уже творчестводан кеткеніме үш жыл болды ғой. Оралда тұрып қалдым, үйлендім, айтарым көп болды.
Артур Давлетьяров	▶	↑ сені шақырған жоқпа → // әлде сен ^уөзің барғың ͡келген жоқ па ↓ /// - ↑ жо → // ^уөзім барғым ͡гелмед↓/// ↑ и кейб̊іреулөр шақырғандары да ͡б̊олды ↓ /// ↑ ^уондай дайын ^йемес ͡болдымда ↓ /// ↑ ^уөйткені қазыр деген андай → // вдохновенійе дейдғой / көктем ͡келді / алматыға ͡көшіп келдім / воовшшем бүкіл сұраққа дайын ↓ /// ↑ ұра ͡б̊ер^іңіз ↓ ///	↑ сені шақырған жоқпа →// әлде сен ^уөзүң барғың ͡гелген жоқ па ↓ /// - ↑ жо →// ^уөзүм барғым ͡гелмед ↓ /// ↑ и кейб̊іреулөр шақырғандары да ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ ^уондай дайын ^йемес ͡полдұмда ↓ /// ↑ ^уөйткөнү қазыр деген андай →// вдохновенійе дейдғой →// көктөм ͡гелді →// алматыға ͡гөшүп келдім →// воовшшем бүкүл сұраққа дайын ↓ /// ↑ ұра ͡б̊ер^іңіз ↓ ///	Сені шақырған жоқ па, әлде сен өзің барғың келмеді ме? - Жо, өзім барғым келмеді. Кейбіреулер шақырғандары да болды. Дайын емес болдым да. Өйткені қаз деген андай, вдохновение дейд ғой, көктем келді, Алматыға көшіп келдім, вообщем бүкіл сұраққа дайынмын. Ұра беріңіз.
Артур Давлетьяров	▶	↑ ұра ͡б̊ер^іңіз → // қойа ͡б̊ер^іңіз → // мен барлығына дайыммын деп → // біздің артұур ͡кәдімгідей дайын ^уотыр достар ↓ /// ↑ ійә → // бастайық ↓ /// ↑ артұур ^йенді → // сен ән әлеміне қалай келдің → // немесе → // кім әсер ^йетті ↓ /// ↑ әлде ͡б̊ала ͡кезден мұузыкаға ͡қызығұушылығың болдыма ↓ /// ↑ бұл деген бір ͡б̊есінш'алтыншы кыластан бастап → // ^уөзімнің ͡қасымдағы ͡б̊ір → // ыы → // досым болған сергей деген ↓ /// ↑ ^уөзім бес жасқ' үлкен ^уөзімнен ↓/// ↑ ^уөзі сонда ͡ғызығұушы ^йеді сондай әнге ↓ /// ↑ сонда маған келіп̊ сен андай кішкене талпынысың бар сыйақты ͡гел менімен бірг'айтайық деп → // ^йекеуміз доспызғой ↓ /// ↑ війдіймо просто ͡б̊әр^іне предлагат' ^йетті/ бәр'атказ берген соң маған ͡келіп → // сен кел айтčаңшы → // бірг'айтайық дегеннен кейін → // сол бір ͡көріп ↓ /// ↑ ^йең алғашқ̊ы тек̊ст мынандай болды → // бесінші м'алтыншы кыласта ↓ /// - ↑ алғаш көріп → // сені ғашық ͡болдым мен саған → // - шын нійетті жүрекпен бірдене ͡б̊ірдене деп кеттік қой біз кәдімгі ↓ ///	↑ ұра ͡б̊ер^іңіз →// қойа ͡б̊ер^іңіз / мем барлығына дайыммын деп →// біздің артұур ͡гәдімгідей дайын ^уотұр достар ↓ /// ↑ ійә →// бастайық ↓ /// ↑ артұур ^йенді →// сен ән әлеміне қалай ͡гелдің/ немесе →// кім әсер ^йетті ↓ /// ↑ әлде ͡б̊ала ͡гезден мұузұкаға ͡ғызығұушұлұғұң болдұма ↓ /// ↑ бұл дегем бір ͡б̊есінш'алтыншы кыластам бастап / ^уөзүмнүң ͡ғасымдағы ͡б̊ір →// досұм болған сергей деген ↓ /// ↑^уөзүм беш шасқ'үлкөн ^уөзүмнөн ↓ /// ↑ ^уөзү сонда ͡ғызығұушұ ^йеді сондай әңге ↓ /// ↑ сонда мағаң ͡геліп̊ сен андай гішкене талпынысың // бар сыйақты ͡гел меммем бірг'айтайық деп →// ^йекеумүз доспұзғой ↓ /// ↑ вұйдұймо просто ͡б̊әр^іне предлагат' ^йетті →// бәр'атказ берген соң мағаң ͡геліп/ сең гел айтčаңшы/ бірг'айтайық дегеннең гейін/ сол бір ͡гөрүп↓/// ↑^йең алғашқ̊ы тек̊ст мынандай болдұ →// бесінші м'алтыншы класта ↓ /// - ↑ алғаш көрүп →// сені ғашық ͡полдұм мен саған →// - шын нійетті жүрөкпөм бірдене ͡б̊ірдене деп кеттікқой біз гәдімгі ↓ ///	- Ұра беріңіз, қоя беріңіз деп, біздің Артур кәдімгідей дайын отыр, достар. Иә, бастайық. Артур енді, сен ән әлеміне қалай келдің немесе кім әсер етті? Әлде бала кезден музыкаға қызығушылығың болды ма? - Бұл деген бір бесінші алтыншы кластан бастап, қасымдағы бір досым болған Сергей деген. Өзімнен бес жасқа үлкен. Өзі сондай қызығушы еді сондай әнге. Сонда маған келіп сенің андай қызығушылығың бар сияқты әнге кел екеуміз бірге айтайық деп... екеуміз доспыз ғой. Видимо бәріне предлогать етті, бәрі отказ берген соң маған келіп, сен кел айтсаңшы, бірге айтайық дегеннен кейін, сол бір көріп. Ең алғашқы текст мынандай болды, бесінші ма алтыншы класта. «Алғаш көріп, ғашық болдым мен саған. Шын ниетті жүрекпен» бірдеңе-бірдеңе деп кеттік қой біз кәдімгі.
Артур Давлетьяров	▶	↑ ^уөзің // шығардың ↓ /// - ↑ ^уол ͡гезде → // ^уөз^үміз жаздық ↓ /// ↑ және қас^ымызд'ағаларымыз ^уөнердегі ͡көмектесті да → // қалаға ͡б̊арып̊ стүудйада жаздық ↓ /// ↑а уылда хійтčыңғо кароче ↓ /// ↑ алтыншы ͡класт'үуже бір рэб̊ айтыватčың андай ↓ /// ↑ сол ↓ /// ↑ содан бер'андай мұузыкаға талпыныс ͡болды ↓ /// ↑ бірақ / ^уодан кейін бір ^йек'үш жылдай ән айттық ^уосы сергей деген дос^ұмызб̊ен ↓ /// ↑ андай → // айтадығо ^ұлйұуб̊ійтійлскій війдео түсірдік ↓ /// ↑ бұл вашше қандай бұл йұутұуб̊ жаңа шығыватқан кездеғой бұл ↓ /// ↑ ^уодан кейің қойып кетті ^уолда ↓ /// ↑ қаз сергей қайда ↓ /// ↑ сергей деген қазыр вахтада ↓ /// - ↑ қой тастап кеттіма ^уол ↓ /// ↑ сергей де тастап кетті ↓ /// ↑ нег^ізі ^уөте қатты талантты ͡б̊алағой ^уол↓///	↑ ^уөзүң // шығардың ↓ /// - ↑ ^уолгезде →// ^уөз^үмүж жаздық ↓ /// ↑ және қас^ымызд'ағаларымыз ^уөнөрдөгі ͡гөмөктөсті да →// қалаға ͡б̊арып̊ стұудйада жаздық ↓ /// ↑ ауұлда хыйтčыңғо кәроче ↓ /// ↑ алтыншы ͡гласт'үужө бір рэб̊ айтыватčың андай ↓ /// ↑ сол ↓/// ↑ содам бер'андай мұузұкаға талпыныс ͡полдұ ↓ /// ↑ бірақ →// ^уодаң ͡гейім бір ^йек'үш жылдай ән айттық ^уосұ сергей деген дос^ұмұзб̊ен ↓ /// ↑ андай →// айтадығо ^ұлйұуб̊ұйтұйлскұй війдео түсүрдүк ↓ /// ↑ бұл вашше қандай бұл йұутұуб̊ жаңа шығыватқаң ͡гездеғой бұл ↓ /// ↑^уодаң ͡гейің ғойұп кетті ^уолда ↓ /// ↑ қазір сергей ͡ғайда↓/// ↑сергей дегең қазір вахтада ↓ /// - ↑ қой тастап кеттіма ^уол ↓ /// ↑ сергей де тастап кетті ↓ /// ↑ нег^ізі ^уөтө қатты талантты ͡б̊алағой ^уол ↓ ///	Өзің шығардың? - Ол кезде былай ғой, өзіміз жаздық. Қасымыздағы ағаларымыз өнердегі көмектесті да, қалаға барып студияда жаздық. Ауылда хитсың ғой. Алтыншы класта уже бір рэп айтып жатсың андай. Содан бері музыкаға талпыныс болды. Бірақ одан кейін бір-екі үш жылдай ән айттық осы Сергей деген досымызбен. Андай любительский видео түсірдік. Ютуб арнасы жаңа шығып жатқан кезде ғой бұл. Одан кейін қойып кеттік. - Сергей қайда қазір? - Сергей деген қазір вахтада. - Ол да тастап кетті ме? - Сергей де тастап кетті. Негізі өте қатты талантты бала ғой ол.
Артур Давлетьяров	▶	↑ әлде ͡б̊із артұур сергей деген мүмкін топты ͡көрер ме ^йедік ійә ↓ /// ↑ ^йегер тастап кетпесе ↓ /// ↑ мүмкін мүмкін ↓ /// ↑ бізде ^йекеуміз ^уөз^үмізде звандаймыз ғой кейб̊ір ͡кезде б̊ір^імізге ↓ /// ↑ ^уойлаш діймда / біз ͡б̊ұл жерді тастамасақ ^йекеуміз артұур сергей болатын кездер ͡б̊олатын ^йедіғо ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ сондай болды ↓// - ↑ ^йенді ͡б̊әр'алланың қалауы / деседе ↓ /// - ↑ бәрі солайғо ↓ /// ↑ ^уөк^үніш жоқ ͡дейсіңғой ↓ /// ↑ ^уөк^үніш жоқ / ^уөк^үніш жо ↓ /// - ↑dd records камандасына ͡қашан қаб̊ылдандың ↓ /// ↑ каманда ^йенді/ ^уөт'үлкен болды ↓ /// ↑ қаншам'әріптестеріңмен бірге тмд-ны шұулатқан хійт тректер жаздыңдар ↓ /// ↑ сол тұуралы ͡б̊ізге тол^ұрақ айтып берсең ↓ ///	↑ әлде ͡б̊із артұур сергей деген мүмкүн топтұ ͡гөрөр ме ^йедіг ійә ↓ /// ↑ ^йегер тастап кетпесе ↓ /// ↑ мүмкүн мүмкүн ↓ /// ↑ бізде ^йекеумүз ^уөз^үмүзде звандаймызғой гейб̊ір ͡гезде б̊ір^імізге ↓ /// ↑ ^уойлаш діймда / біз ͡б̊ұл жерді тастамасақ ^йекеумүз артұур сергей болатың гездер ͡б̊олатын ^йедіғо ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ сондай болдұ ↓/// - ↑ ^йенді ͡б̊әр'алланың қалауұ →// деседе ↓ /// - ↑ бәрі солайғо ↓ /// ↑ ^уөк^үнүш шоғ ͡дейсіңғой ↓ /// ↑ ^уөк^үнүш шоқ →// ^уөк^үнүш шо ↓/// - ↑ ddrecords камандасына ͡ғашаң ғаб̊ылдандың ↓ /// ↑ каманда ^йенді →// ^уөт'үлкөн болдұ ↓ /// ↑ қаншам'әріптестеріңмен бірге тмд ны шұулатқан хійт тректер жаздыңдар ↓ /// ↑ сол тұуралы ͡б̊ізге тол^ұрағ айтып персең ↓ ///	Әлде біз «Артур-Сергей» деген, мүмкін, топты көрер ме едік, иә? Егер тастап кетпесе. - Мүмкін, мүмкін. Екеуміз өзімізде звондаймыз ғой кейде бір-бірімізге. Ойлаш дим да, егер бұл жерде тастамасақ екеуміз Артур-Сергей болатын кездер болатын еді ғой деп. Сондай болды. - Енді бәрі Алланың қалауы, десе де, өкініш жоқ дейсің ғой. - Өкініш жоқ. - DD Records командасына қашан қабылдандың? Команда енді өте үлкен болды. Қаншама әріптестеріңмен бірге ТМД-ны шулатқан хит трэктер жаздыңдар. Сол туралы бізге толығырақ айтып берсең.
Артур Давлетьяров	▶	↑ так dd recordsке / ыыы : / шатаспасам екі мың ^уон алт' екі мың ^уон бесте ͡кірген сійақтымын / ^уосындай кездері ↓ /// ↑ ^уол кезд 'үуже dd recordsта →// ^ырайым мүше ͡б̊олды ↓ /// ↑ алійна ͡б̊олды / женійс ͡болды / ^ырамазан діймаш деген адамдар ͡б̊олды ↓ /// - ↑ а : ^уолар ͡б̊олды сен келген гезде ↓ /// - ↑ болды / дан^ійар сол топты құраған бастады ↓ /// ↑ ^уол сондай болды ↓ /// ↑ вовшшем мені женійс алып келдіғо ↓ /// ↑ бұл дійскатек'ійз девійностых деген қайырмасын айтдығо сол баламен қатты дос ͡болғамбыз мектеп кезінде ↓ /// ↑ бұлда сол кішкене мен байқап / сенде ^уолен айтасыңғо / келсійш стүуд^үйаға↓/// ↑ бірақ →// андай ^уой болған жоқ / стүуд^үйаға ͡кел сені ͡қаб̊ылдаймыз / деп↓/// ↑ бұл деген мені шақырды ͡б̊ұл ^ұ^уоказываетсйа даныйар мырзамем ͡бірге ^іремонт ͡жасаватқан стүудүйада↓/// ↑кеттік көмектесіп қайтш̆ы деп барғамғой↓///	↑ так dd recordsке →// шатаспасам екі мың ^уон алт' екі мың ^уом бесте ͡гелген сійақтымын →// ^уосұндай гездері ↓ /// ↑ ^уол гезд'үужө dd recordsта →// ырайым мүшө ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ алійна ͡б̊олдұ →// женійс ͡полдұ →// ^ырамазан діймаш деген адамдар ͡б̊олдұ ↓ /// - ↑ а : ^уолар ͡б̊олдұ сең гелгең ͡гезде ↓ /// - ↑ болдұ дан^ійар сол топтұ құрағам бастады↓/// ↑ ^уол сондай болдұ↓/// ↑ вовшшем мені женійс алып келдіғо ↓ /// ↑ бұл дійскатек'ійз девійностұх дегең ғайырмасын айтдығо сол баламең ғатты дос ͡полғамбыз мектеп кезінде ↓ /// ↑ бұлда сол ͡гішкене мем байқап →// сенде ^уөлең айтасыңғой →// келсеңші стүуд^үйаға ↓ /// ↑ бірақ →// андай ^уой болған жоқ // стүуд^үйаға ͡гел сені ͡ғаб̊ылдаймыз // деп↓/// ↑ бұл деген мені шақырды ͡б̊ұл ^ұ^уоказываесйа дан^ійар мырзамем бірге ^іремонт жасаб̊ жатқан стұудүйада ↓ /// ↑ кеттік көмөктөсіп қайтш̆ы деп парғамғой↓///	DD Recordsке шатаспасам 2016-2015-те кірген сияқтымын. Ол кезде уже DD Recordsта Райм мүше болды. Алина болды, Жеңіс, Рамазан, Димаш деген адамдар болды. - Олар болды сен келген кезде? - Иә, олар болды, Данияр сол топты құраған бастады. Вообщем мені Жеңіс алып келді ғой. «Бұл дискотека из 90» деген қайырмасын айтты ғой сол бала. Бұл баламен дос болғанбыз мектеп кезінде. Бұлда сол кішкене мені байқап, келсейші студияға деп. Бірақ ондай ой болған жоқ «кел сені қабылдаймыз» деп. Мені шақырды, мені шақырғанда бұл оказывается Данияр мырзамен бірге ремонт жасап жатқан екен студияда. Көмектесіп қайтшы деп барғам ғой.
Артур Давлетьяров	▶	↑ кішігірім ͡кастійнг ↓ /// - ↑ ій'үй жәй әшейін ана йахта стеналарын қаптаватқан кезде мен барғамғо ↓ /// ↑ сөйтіп жазып бүйтіп ͡анда стеналарын көмектесіп →// содан кейін дан ^ійармен танысып →// ^йекінші ͡күн'үуже ^уөзім ͡келем ән айтып ͡ақ̊шаға ͡б̊ійтіп ^йек'үш мың теңге ͡б̊еріп →// бырат ^уөлең айтайын менде де деп̊ ші ↓ /// - ↑ааа : ↓/// - ↑ ^уол кезде ͡б̊ір ^уөлең жазып қойып →// тағы да ͡келдім →// сол кезд'үуже данйар айтат ͡жо жоқ ақ̊ша ͡керек ^йемес →// нармально вовшшем →// жаз^ыла б̊ер мына жақта ͡б̊ола ͡б̊ер деп̊ ші ↓ /// - ↑ қойш →// аха ↓ ///	↑ кішігірім ͡гастыйңг ↓ /// - ↑ ій'үй жәй // әншейін ана жақта стеналарың ғаптаб̊ жатқаң гезде мем барғаммын ғой. ↓/// ↑ сөйтүб̊ жазып пүйтүб̊ ͡анда стеналарың гөмөктөсіп →// содаң гейін дан^ійармен танысып →// ^йекінші ͡гүн'үужө ^уөзүм ͡гелем ән айтыб̊ ͡ақ̊шаға ͡б̊ійтіп ^йек'үш мың теңге ͡б̊еріп →// бырат ^уөлөң айтайын менде де деп̊ ші ↓ /// - ↑ ааа ↓ /// - ↑ ^уолгезде ͡б̊ір ^уөлөң жазып қойұп →// тағыда ͡гелдім →// сол гезд'үужө данйар айтат ͡жо жоғ ақ̊ша ͡герек ^йемес →// нармально вовшшем →// жаз^ылаб̊ер мына жақта ͡б̊ола ͡б̊ер деп̊ ше ↓ /// - ↑ қойшы →// аха ↓ ///	Кішігірім кастинг… - Үй жай әншейін ана жақта стеналарын қаптап жатқан кезде мен барғанмын ғой. Сөйтіп, жазып андай стеналарын көмектесіп, содан кейін Даниярмен танысып, екінші күні өзім келем ән айтып ақшаға битіп 2-3мың теңге беріп, брат өлең айтайын менде деп ші. - Ааа… - Ол кезде бір өлең жазып қойып, тағы да келдім, сол кезде уже Данияр айтты жо жоқ ақша керек емес, нормально вообщем, жазыла бер мына жақта бола бер деп ші. - Қойш..
Артур Давлетьяров	▶	↑ вот čол кезде // біз қатт'араласып кетеміз ↓/// ↑ менің бір сольный ^уөлеңдерім бар // қазақ̊ша ^уорысша ↓ /// ↑ ^уол кезде // үуже ^ырайм ^йекеуміз // бір стүудійада ͡қалып қаламыз вообшшем ↓ /// ↑ ^уол ауылда тұрады // мен ^уөзім ауылда тұрамын. ↑ үуже кеш болды // автоб̊ус жоқ ↓ /// ^йекеуміз стүудійада ͡қаламыз да →//жатамыз да ͡б̊олды ^уонда →// стүудійада қонайық ͡деп →// стүудійада ͡қондық ↓ /// ↑ таңертең магазійнге ͡б̊арып // ^ұролтынымызд'әкеліп →// компьйұутердің алдында ^уөлеңдерді ͡қосып // ^ыразный мійн^ұусовкаларды ↓ /// ↑ жақын араласқан кездер →// ^ырайммем бірге ↓ /// ↑ ійә и че то ͡б̊ійтіп →// тоқта тоқта мына мійнус жақ̊сы ғо дид та ^ырайм // бір мійнусты тыңдап жатырмыз да →// давай ^йекеуміз просто көрейік // для прійкола деп ͡айтқанбыз ғой ↓ /// ↑ мәссаған ↓///	↑ вот čол гезде // біз ғатт'араласып кетеміз ↓/// ↑ менің бір сольнұй ^уөлөңдөрім бар // қазақ̊ша ^уорұшша ↓ /// ↑ ^уол ͡гезде // үужө ^ырайм ^йекеумүз// бір стұудыйада ͡ғалып қаламыз вообшшем ↓ /// ↑^уол ауұлда тұрады // мен ^уөзүм ауұлда тұрамын. ↑ уже кеш болдұ // автоб̊ус жоқ↓/// ^йекеумүс стұудыйада ͡ғаламыз да//жатамыз да ͡б̊олдұ ^уонда // стұудыйада ͡ғонайығ ͡деп // стұудыйада ͡ғондұқ ↓ /// ↑ таңертең магазыйңге ͡б̊арып// ^ұролтұнұмызд'әкеліп // компьйұутөрдүң алдында ^уөлөңдөрді ͡ғосұп //^ыразный мұйн^ұусовкаларды ↓ /// ↑ жақын араласқаң гездер // ^ырайммем бірге ↓ /// ↑ійә и че то ͡б̊ійтіп // тоқта тоқта мына минұус жақ̊сығой диді да ^ырайм // бір мыйнұустұ тыңдаб̊ жатырмыз да // давай ^йекеумүз просто көрөйүк //для прыйкола деб̊ ͡айтқамбызғой ↓ /// ↑ мәссаған ↓ ///	Вот сол кезде біз қатты араласып кетеміз. Менің бір сольный өлеңдерім бар қазақша орысша. Ол кезде уже Райм екеуміз бір студияда қалып қаламыз вообщем. Ол ауылда тұрады мен өзім ауылда тұрамын. Уже кеш болды автобус жоқ. Екеуміз студияда қаламыз да, жатамыз да болды онда, студияда қонайық деп, студияда қондық. Таңертең магазинге барып ролтынымызды әкеліп, компьютердің алдында өлеңдерді қосып разный минусовкаларды.... - Жақын араласқан кездер, Райммен бірге. - Иә, и че то битіп, тоқта-тоқта мына минус жақсы ғо дид та Райм, бір минусты тыңдап жатырмыз да, давай екеуміз просто көрейік для прикола деп айтқанбыз ғой. - Мәссаған...
Артур Давлетьяров	▶	↑ и сол кезде қалай ^уойлайсыз ^йең бірінші өлең қандай болды ↓ /// - ↑ самайа вышка ↓ /// - ↑ ійә / самайа вышка ͡б̊олды ғо / ^ұ^уос^ұлай самайа вышка жазылған ^йеді ^уол ↓ /// ↑ біздер ^йекеуміз ^йешш'андай ырайым ^йенді ^уөзі нег^ізі таза ͡қазақ̊ша сөйлейді ғо ↓ /// ↑ так андай ^йен әдемі деген ^уорысша ͡қалай болад давай шала ͡қазақ̊ша жазайық ͡деп мен айтам самайа вышка ^уосы ͡б̊олды давай самайа вышка мойа малышка ^йең әдемі самайа вышка деп кеттіол ↓ /// ↑ біздер деген ^йешқ̊андай ^уой болған жоқ ↓ /// ↑ бұл ^уолен ^йертең бір жаққа ͡б̊ереміз →// хійт боламыз ↓ /// ↑ жәй ^уөз^үміз үшін көрейік дегембіз да ↓ /// ↑ ^йең бірінші жұмысымыз ͡б̊олд ↓ /// ↑ ^уол кезде шығардық / болды ^уол бір үш төрт ай просто деген жатқан шығар ͡б̊ұл ^уөлең ↓ /// ↑ выкантакте желісінде ↓ /// ↑ ^уодан кейін былай қараймыз ͡б̊ір вайнер шығарад →// ^уодан кейін былай қараймыз квнда шығад спарт астана ↓ /// ↑ ^уодан кейін жека ͡кетті →// назым ͡кетті и / ^уол кезде уже: ↓ ///	↑ и сол ͡гезде қалай ^уойлайсыз ^йем бірінші ^уөлең ғандай болдұ↓/// - ↑ самайа вышка ↓/// - ↑ ійә →// самайа вышка ͡б̊олдұғо →// ^ұ^уос^ұлай самайа вышка жазылған ^йеді ^уол ↓ /// ↑ біздер ^йекеумүз ^йешше андай ^ырайым ^йенді ^уөзү нег^ізі таза ͡ғазақ̊ша сөйлөйдүғо↓/// ↑таг андай ^йен әдемі деген ^уорұшша ͡ғалай болады // давай шала ͡ғазақ̊ша // жазығ ͡деп мен айтам самайа вышка ^уосұ ͡б̊олдұ давай →// самайа вышка мойа малышка ^йен әдемі самайа вышка // деп кетті ^уол ↓ /// ↑ біздер деген ^йешқ̊андай ^уой болған жоқ ↓ /// ↑ бұл ^уолен ^йертем бір жаққа ͡б̊ереміз →// хійт поламыз ↓ /// ↑ жәй ^уөз^үмүз үшүң ͡горұйк дегембіз да ↓ /// ↑ ^йең бірінші жұмұсұмыз ͡б̊олды ↓ /// ↑^уол ͡гезде шығардық / болдұ ^уол бір үш төрт ай просто деген жатқан шығар ͡б̊ұл ^уолен ↓ /// ↑ выкантакте желісінде ↓/ // ↑ ^уодаң ͡гейім былай ғараймыз ͡б̊ір вайнер шығарады /^уодаң ͡гейім былай ғараймыз квн-да шығады спарта астана ↓ /// ↑ ^уодаң ͡гейін жека ͡гетті →// назым ͡гетті →// и →// ^уол ͡гезде уже: ↓///	И сол кезде қалай ойлайсыз ең бірінші өлең қандай болды? - Самая вышка! - Иә, самая вышка, осылай самая вышка жазылған еді. Біздер екеуміз еще анда Райм енді өзі негізі таза қазақша сөйлейді ғой. «Так андай ең әдемі деген орысша қалай болады?» давай шала қазақша жазайық деп мен айтам «Самая вышка» о давай, самая вышка болсын моя малышка ең әдемі самая вышка деп кеттік. Біздер деген ешқандай ой болған жоқ. Бұл өлеңді бір жаққа береміз, хит боламыз деп. Жай өзіміз үшін көрейік деген біз да. Ең бірінші жұмысымыз ғой. Ол кезде шығардық, болды ол үш-төрт ай просто деген жатқан шығар бұл өлең. Вк желісінде. Одан кейін былай қараймыз, бір вайнда шығады, одан кейін бір қараймыз КВН-да шығады Спарта. Одан кейін Жека кетті, Назим кетті, и, ол кезде уже..
Артур Давлетьяров	▶	↑ бақтарың жанды ↓ /// - ↑ аха →// білә ^уол кезде нұртас адамбай звандайд үуже →// звандайд дегенде →// анда странійсына жазып қойған ғо →// кім ^уосы ͡б̊алдардың ͡кантактыларын білед ырайым артұурдың ↓ /// ↑ мен бұл көрмегем / ^уөзім автоб̊ұуста ^уотырм / бійтіп қыйналып̊ ше / званок түсет / ало / саламалейкүум деген сійахты / мен ғо нұртас адамбай деген сійахты ↓ /// ↑номер звандағамбызғо ͡б̊із ↓ /// ↑^уөзім сенбеймінғо ^уоған ^уойб̊ай / кім прійкалыватčійа ^йетіватрма пранк шығар деп ↓ /// ↑ ^уол кезде нұртас адамбай бізге деген ^уойб̊ай көке ғой ↓ /// ↑ фійлімдері ͡б̊ар ^уөзінің ^ілійчнос қой ^йенді ↓ /// ↑ біз ауылдың жәй балдарымыз деген сійахты ↓ /// - ↑^уодан кейін странійсынан көрдім действійтельна ^уол іздеватр ͡екен ↓ /// - ↑ мәәә / саған / құуанышқ̊'ішек жоқ ↓/// ↑ звандап / данйарға ^ырайымға ↓///	↑ бақтарың жанды ↓/// - ↑ аха →// білә ^уол ͡гезде нұртас адамбай звандайд уже →// звандайд дегенде →// анда странійсына жазып қойғаңғо →// кім ^уосұ ͡б̊алдардың ͡гантактыларым білед ^ырайым артұурдұң ↓ /// ↑ мем бұл гөрмөгөм →// ^уөзүм автоб̊ұуста ^уотұрм →// бійтіп қыйналып̊ ше →// званок түсөт →// ало →// саламалейкүум деген сыйақты →// меңғо нұртас адамбай деген сійахты ↓ /// ↑ номер звандағамбызғо ͡б̊із ↓ /// ↑ ^уөзүм сембейміңғо ^уоған ^уойб̊ай / кім прыйкалыват'сйа ^йетіб̊ жатыр ма праңк шығар деп ↓ /// ↑ ^уолгезде нұртас адамбай бізге деген ^уойб̊ай гөкөғой ↓ /// ↑ фійлімдері ͡б̊ар ^уөзүнүң ^ілійчносқой ^йенді ↓ /// ↑ біз ауұлдұң жәй балдарымыз деге сыйақты↓/// - ↑^уодаң ͡гейін страныисасынан гөрдүм действійтельна ^уол іздеп жатыр ^йекен ↓ /// - ↑ мәәә →// саған/ құуанышқ̊'ішек жоқ ↓ /// ↑ звандап →// данйарға →// ^ыайымға ↓///	Бақтарың жанды. - *** И, бір кезде Нұртас Адамбай звондайды уже.звондайды дегенде, анда страницасына жазып қойған ғой, кім осы балардың контактілерін біледі Райм Артурдың деп. Мен бұны көрмегенмін, өзім автобуста битіп қысылып тұрмын, қиналып ше, звонок түседі «Ало, саламалейкум, мен ғой Нұртас Адамбай» деген сияқты. Өзім сенбеймін ғой оған біреу прикалываться етіп жатыр ма, пранк шығар деп. Ол кезде Нұртас Адамбай деген ойбай көке ғой. Фильмдері бар өзінің личность қой. Біз ауылдың жай балдарымыз деген сияқты. Одан кейін страницасынан көрдім действительно. Мәәә, қуанышқа шек жоқ. Звондап, Даниярға Раймға.
Артур Давлетьяров	▶	↑ данйарда таңғалды ↓ /// - ↑ бәрі таңғалдығо ↓ /// - ↑ йағный былай қарап тұрсаң ырайм артұур дүуеті →/ күтпеген жерден құрылған / ^ұролтон жеп ^уотырған жерден құрылған топ ↓/// - ↑ дәл ^уөзі ↓ /// ↑ ^йешқ̊андай планійровка ͡б̊олмад ↓ /// ↑ міне сіз ^йекі ͡б̊аласыз ↓ /// ↑ ^йертең сізге ^уосындай болад сен ^уорысш'айтасың →// сен қазақша айтасың →// ^йертең жыртасыңдар деген сыйахты ↓ /// ↑ вообшше →// ^уой болған жоққо ↓/// - ↑ әха ↓/// - ↑ просто спантанна ^уөлең жазып →// спантанна ͡б̊ір жерге жетті и кетті ↓ /// ↑ былай қарасаңыз ^уол кезде →// таргет деген ^уондай қатты қолданбайтын ↓ /// ↑ ^уол кезде қазыргідей бійтіп ͡әншілерге жіб̊ермейсің →// қолдашы ͡б̊үйтш̆і сүйтш̆і деп ↓ /// ↑ просто выкантакте салдық ↓ /// ↑ ^уөз^үмен ^уөзі қалай болып кеткенін ^уөз^үміз ͡б̊ілмей қалдық ↓ ///	↑ данйарда таңғалды ↓ /// - ↑ бәрі таңғалдығо ↓ /// - ↑ йағный былай ғарап тұрсаң ^ырайм артұур дуеті →// күтпөгөн жердең ғұрұлған/ ^ұролтон жеп ^уотұрған жердең ғұрұлған топ↓/// - ↑ дәл ^уөзү↓/// ↑^йешқ̊андай планійровка ͡б̊олмады↓/// ↑ міне сіз ^йекі ͡б̊аласыз ↓ /// ↑ ^йертен сізге ^уосұндай болад сен ^уорұшш'айтасын →// сең ғазағша айтасың →// ^йертен жыртасыңдар деген сыйақты ↓ /// ↑ вообшше →// ^уой болған жоққой ↓ /// - ↑ аха ↓/// - ↑ просто спантанна ^уөлөң жазып →// спантанна ͡б̊ір жерге жетті и кетті ↓ /// ↑ былай ғарасаңыз ^уолгезде / таргет деген ^уондай ғатты қолдамбайтын ↓ /// ↑ ^уолгезде қазыргідей бійтіб̊ ͡әншілерге жіб̊ермейсін / қолдашы ͡б̊үйтш̆ү сүйтш̆ү деп ↓ /// ↑ просто выкантакте салдық ↓ /// ↑ ^уөз^үмөн ^уөзү қалай болұп кеткенін ^уөз^үмүз ͡б̊ілмей ғалдық↓///	Даниярда таң қалды? - Бәрі таң қалды ғой. - Яғни былай қарап тұрсаң, Райм, Артур дуэті күтпеген жерден құрылған, ролтон жеп отырған жерден құрылған топ. - Дәл өзі. Ешқандай планировка болмады. Міне, сіз екі баласыз. Осындай болады сен орысша айтасың, сен қазақша айтасың, ертең жыртасыңдар деген сияқты. Вообще олай болған жоқ қой. - Аха.. - Просто спантанно өлең жазды, спантанно бір жерге жетті и кетті. Былай қарасаңыз ол кезде, таргет деген ондай қатты қолданбайтын. Ол кезде қазіргідей битіп әншілерге жібермейсің, қолдашы бүйтші, сүйтші деп. Просто ВК салды. Өзімен өзі хит болып кеткенін өзіміз білмей қалдық.
Асанәлі Әшімов	▶	↑кійно – / →^йең бірінші ^уол ^уөнөр ↓ /// ↑сол кійно ^уөнөрін →// алға дамытуда ↑ / үлкөн үлес қосқан →// азаматтар бар↓ /// ↑баршылық↓/// ↑соған қуанам↓/// ↑бұрын / аз болатын↓// ↑бірақ мәз болатын↓ // қазақ̊ша айтқанда↓/// ↑шәкең бастаған →/ ұлы топ // біраз дүние жасады↓/// ↑солардың бәрін →/ алға ͡ ғарай / апарушы →// қазіргі жастар↓/// ↑соларға сенем↓/// ↑сұлтанмахмұт торайғыров айтпақ̊шы →// мен жастарға сенем↓/// ↑талай фестивал'ға ͡ ғатысқан →// фестивал'дардан жүлде алған //→ шығармалары бар↓////	↑кійно – /→^йең бірінші ^уол ^уөнөр↓/// ↑сол / кійн'өнөрүн →// алға дамытұуда↑ / үлкөн ͡ үлөс ͡ қосқан→// азаматтар ͡ б̊ар↓ /// ↑баршылық↓ /// ↑соғаң ͡ ғұуанамын↓/// ↑бұрұн / аз͡ б̊олатын → бірақ / мәз ͡ б̊олатын↓ қазақ̊ш'айтқанда ↓/// ↑шәкең бастаған →/ ұлұ ͡ топ // →біраз дүн^үйө ͡ жасады↓/// ↑солардың бәрін→ / алға ͡ ғарай апарұушұ – // қәзіргі жастар↓/// ↑соларға сенемін↓ /// ↑cұлтанмахмұт торайғыров айтпақ̊шы →// мен ͡ жастарға ͡ сенемін↓/// ↑талай фестійвал'ға͡ ғатысқан →фестивал'дардан жүлд'алған // →шығармалары ͡ б̊ар↓///	Кино – ең бірінші ол өнер. Сол кино өнерін алға дамытуда үлкен үлес қосқан азаматтар бар. Баршылық. Соған қуанам. Бұрын аз болатын, бірақ мәз болатын, қазақша айтқанда. Шәкең бастаған ұлы топ біраз дүние жасады. Солардың бәрін алға қарай апарушы – әзіргі жастар. Соларға сенем. Cұлтанмахмұт Торайғыров айтпақшы, «мен жастарға сенемін». Талай фестивальға қатысқан, фестивальдарда жүлде алған талай шығармалар бар.
Асанәлі Әшімов	▶	қазір / мінеки бүгінгі таңда →// ^йевразиа фестивалі жүріватр↓/// ↑соған келген фил'мдерді ͡ гөріп // салыстырып / тіпті кейде / сондай нашар фил'мдерден // үйренуге болат↓/// ↑былай түсіруге / →болмайды ͡ екең ͡ ғой // →былай ^йекең ͡ ғой деп ↓ /// ↑со сійақты / біздерде ͡ де // жаңағы / жақ̊сы фил'мдер ͡ де бар //^уортасы ͡ да бар // ^уортадан төмені ͡ де бар↓/// ↑^йенді / ^уонсыз болмайд↓/// ↑барлығы бірдей / шедевр туу / →^уөте қыйын↓/// ↑сондықтан / →сол ^уон шақты фил'мнің ішінен →// ^йекі жақ̊сы фил'м шық̊са ↑ // ^уол / үлкөн жетістік↓//	↑қәзір / мінекей бүгүңгү ͡ таңда→// ^йевразійа ͡ фестійвалі / жүрүб̊ ͡ жатыр↓ /// ↑соғаң ͡ гелген ͡ фійлімдерді ͡ гөрүп →// салыстырып / тіпті͡ гейде / сондай нашар фійлімдерден үйрөнүугө͡ б̊олады↓ /// ↑былай түсүрүугө ͡ б̊олмайды ͡ екең ͡ ғой // →былай ͡ екең ͡ ғой деп↓/// ↑сол сыйақты /біздерде ͡ де // жаңағы / жақ̊сы фійлімдер ͡ де ͡ б̊ар →// ^уортасы ͡ да͡ б̊ар →// ^уортадан төмөнү ͡ де ͡ б̊ар ↓/// ↑^йенді / ^уонсұз ͡ б̊олмайды↓/// ↑барлығы͡ б̊ірдей / шедевыр ͡ тұуұуұ / ^уөтө ͡ ғыйын↓/// ↑сондұқтан /→сол / ^уоншақты фійлімнің ішінен →// ^йекі жақ̊сы фійлім ͡ шық̊са ↑// ^уол / үлкөн жетістік↓///	Қазір, мінеки, бүгінгі таңда Евразия фестивалі жүріб атыр. Соған келген фильмдерді көріп, салыстырып, тіпті, кейде сондай нашар фильмдерден үйренуге болады. Былай түсіруге болмайды екен ғой, былай екен ғой деп. Со сияқты біздерде де жаңағы жақсы фильмдер де бар, ортасы да бар, ортадан төмені де бар. Енді онсыз болмайд. Барлығы бірдей шедевр тууы өте қиын. Сондықтан сол оншақты фильмнің ішінен екі жақсы фильм шықса, ол – үлкен жетістік.
Асанәлі Әшімов	▶	↑рүстем әбдірашев сійақты ↓// ақан сійақты →/ ^йермек тұрсынов сійақты //→жақ̊сы фил'мдер түсүрген / азаматтар бар → // қайраткерлер↓/// ↑соның ішінде →/ маған ^уөзіме ұнайтындары бар ↓ // ^уоның толық фил'м болмағанмен ↑// фил'мнің ішіндегі / эпизодтарын айт↓/// → «келін» деген фил'м / көп адамға↑ / қазақтарға ұнамайт ↓// маған ұнайд↓/// ^уөнөр/ ^уөнөр жасаған ↓/// жан-жақты → /// ↑ со сійақты →/ шал / тұрсыновтың↑// ^уосы фил'мдер / маған ұнайд↓///	↑^үрүстөм әб̊дірашев сыйақты ↓ // ақан сыйақты /→ ^йермек тұрсұнов сыйақты →/жақ̊сы фійлімдер түсүргөн / азаматтар͡ б̊ар →// қайраткерлер↓/// ↑сонұң ішінде→/ маған ^уөзүм'ұнайтындары ͡ б̊ар ↓ // ^уонұң толұқ фійлім болмағаммен ↑ // фійлімнің ішіндегі /эпійзодтарын айт↓/// → келін деген фійлім / көб̊ ͡ адамға↑ қазақтарғ'ұнамайды ↓// маған ұнайды↓/// ↑^уөнөр /^уөнөр жасаған↓/// ↑ жан-жақты→ /// ↑сол сыйақты → шал / тұрсұновтұң↑/// ↑ ^уосұ фійлімдер / маған ұнайды↓///	Рүстем Әбдірашев сияқты, Ақан сияқты, Ермек Тұрсынов сияқты жақсы фильмдер түсірген азаматтар бар, қайраткерлер. Соның ішінде маған өзіме ұнайтындары бар, оның толық фильм болмағанмен, ішіндегі эпизодтарын айт. «Келін» деген фильм көп адамға, қазақтарға ұнамайды, маған ұнайды. Өнер. Өнер жасаған. Жан-жақты. Сол сияқты, «Шал», Тұрсыновтың. Осы фильмдер ұнайды.
Асанәлі Әшімов	▶	^уоған қазір / ^йелу жыл болд↓/// ^уолгезде мен //→ ^уотыздың ішінде ^йедім↓/// жас / бірақ сол театрдан →// ^уопера театрынан // құрекеңдерді ↑жандарбеков↓// ↑соларды / бекежанды көріп ^уөстікқой ^йенді↓// ↑ұнаушы ^йед → / құрекеңнің ↓/// ↑бірақ ^уойлаушем →// неге ^уол жағымсыз кейіпкер↑ /// ↑қызды сүйдүғой → // жүрөгі бар↓/// ^йелді қорғадығой → // білегі бар↓///↑ ал ^уол неге / жағымсыз кейіпкер↑ /// (Фил'мнен үзінді)///	↑^уоғаң ͡ ғәзір ↑/ ^йелүу жыл болдұ↓/// ↑^уолгезде мен /→ // ^уотұздұң ішінде ^йедім↓ /// ↑жас / бірақ̊ сол театырдан → ^уопера ͡ театырынан // құрекеңдерді/ ↑жандарб̊еков↓/// ↑соларды / бекежанды ͡ гөрүб ͡ ^уөстүк қой ^йенді ↓/// ↑ ұнаушұ ^йеді ͡ ғұрекеңнің ↓ /// ↑бірақ ^уойлаушұ ^йедім → // неге ^уол жағымсыз ͡ гейіпкер ↑ /// ↑ қызды сүйдүғой →// жүрөгү ͡ б̊ар↓/// ↑ ^йелді ͡ ғорғадығой → // білегі ͡ б̊ар↓/// ↑^уол неге / жағымсыз ͡ гейіпкер↑ /// (фійлімнен үзүндү)	Оған қазір 50 жыл болды. Ол кезде мен 30-дың ішінде едім. Жас, бірақ сол театрдан, опера театрынан Құрекеңдерді, Жандарбеков, соларды – Бекежанды көріп өстік қой енді. Ұнаушы еді Құрекеңнің. Бірақ ойлаушы едім, неге ол жағымсыз кейіпкер. Қызды сүйді ғой, жүрегі бар. Елді қорғады ғой, білегі бар. Ал ол неге жағымсыз кейіпкер. (Фильмнен үзінді).
Асанәлі Әшімов	▶	↑сұлтан қожыков / →режиссермен келісіп ↑// мен айттым ↓// ^уосы жігітті мен / жағымды кейіпкер шығарғым келед ^уосыдан↓//↑жағымды жағын / көбірек →/ көрсеткім келеді деп↑/// ↑соған келістік↓/// ↑солай болды ͡ да ↑ /// ↑сондықтан / халықтың бекежан жағына шығатын себебі // сол ↓ /// ↑ ал ^йенді / ^уоның ^йеткен ^йеңбегі // төлөгенге қарағанда →// халыққа ^йеткен / сіңірген ^йеңбегі молдау ↓/// ↑сырлыбайдың ауылын қорғап →// сырт жаудан қорғап жүрген адам↓/// ↑сырлыбайдың сөзү бар →// үуәдесі бар →// қызымды берем деген↓/// ↑қалай ^йенді ^уол ↑ // көлденең көк аттыға →// ұстатып жібере салатын ↓/// ↑намыс деген бар↓/// ↑бола ͡ ма →/ болмай ͡ ма ↑/// ↑сондықтан мен / бекежанның адвокатымын↓///	↑ сұлтаң ͡ ғожұқов / →^ірежійсөрмөң ͡ гелісіп → // мен айттым / ^уосұ жігітті мен →// жағымды͡ гейіпкер / шығарғым͡ геледі↓ /// ↑ жағымды жағын / көб̊үрөк →/ көрсөткүм ͡ геледі деп ↑ /// ↑соғаң ͡ гелістік↓ /// ↑солай ͡ б̊олдұ ͡ да ↑ /// ↑сондұқтан / халықтың бекежан жағына шығатын себ̊еб̊і // сол ↓ /// ↑ ал ^йенді → / ^уонұң ^йеткен ^йеңбегі → // төлөгөңге ͡ ғарағанда ↑// халыққа ^йеткен / сіңірген ^йеңбегі молдау ↓ /// ↑ сырлыб̊айдың ауұлұң͡ ғорғап → // сыртшаудаң ͡ ғорғаб̊ ͡ жүргөн адам ↓ /// ↑сырлыб̊айдың сөзү ͡ б̊ар → // ^үуәдесі ͡ б̊ар → «қызымды ͡ б̊еремін» деген ↓ /// ↑ қалай ^йенді ^уол ↑ // көлдөнөң͡ гөгаттыға →// ұстатыб̊ ͡ жіб̊ере салатын ↓ /// ↑ намыстегем ͡ бар↓/// ↑бола ͡ ма →/ болмай ͡ ма ↑ /// ↑сондұқтам ͡ мен / бекежанның адвокатымын↓ ///	Сұлтан Қожықов режиссермен келісіп, мен айттым: - Осы жігітті мен жағымды кейіпкер шығарғым келеді, жағымды жағын көбірек көрсеткім келед, - деп. Соған келістік. Солай болды да. Сондықтан халықтың Бекежан жағына шығатын себебі сол. Ал енді оның еткен еңбегі Төлегенге қарағанда, халыққа еткен, сіңірген еңбегі молдау. Сырлыбайдың ауылын қорғап, сырт жаудан қорғап жүрген адам. Сырлыбайдың сөзі бар, уәдесі бар «қызымды беремін» деген. Қалай енді ол көлденең көк аттыға ұстатып жібере салатын. Намыс деген бар. Бола ма, болмай ма? Сондықтан мен – Бекежанның адвокатымын.
Асанәлі Әшімов	▶	→менде / ^йекі балам болды→ //согезде ↓ /// ↑сол ^йекеуін де / жақ̊сы ͡ гөрем↓/// ↑кино ͡ да / сол театр ͡ да↓/// сол ^йекеуі – ^йекі балам ͡ ғой↓/// ↑^йекеуін ͡ де / жақ̊сы көрем ͡ ғой↓/// ↑бірін-бірі толықтырад → // толықтырып тұратын дүние ͡ ғой↓/// ↑мысалы театр ^йенді / →күндөлікті тренаж/ лабараторыйа дейм ↓// ал кино – соның қорытындысы↓///	→менде / ^йекі ͡ б̊алам ͡ болдұ →// солгезде↓/// ↑сол ^йекеуүн ͡ де / жақ̊сы ͡ гөрөм↓/// ↑кійно ͡ да сол / театр ͡ да ↑ /// ↑ сол ^йекеуү / ^йекі ͡ б̊аламғой↓/// ↑^йекеуүн ͡ де / жақ̊сы ͡ гөрөмғой↓ /// ↑бірім ͡ бірі толұқтұрады →// толұқтұрұп тұратын дүн^үйөғой ↓/// ↑ мысалы / театр →/ күндөлүктү тренаж / ^ылаб̊ораторійа деймін →// ал / кійно / ^уонұң ͡ ғорұтұндұсұ↓	Менде екі балам болды сол кезде. Сол екеуін де жақсы көрем. Кино да, сол театр да. Сол екеуі – екі балам ғой. Екеуін де жақсы көрем ғой. Бірін-бірі толықтырады, толықтырып тұратын дүние ғой. Мысалы, театр күнделікті тренаж, лаборатория дейм, ал кино – соның қорытындысы.
Асанәлі Әшімов	▶	↑кино↓/// ↑^йенді / барлық ^ұуақытта → // адамның бір кезеңі болад ↓ /// ↑ киноның жаңағы → // бірінен кейін → // бірі кетед↓/// ↑содан кейін жаңағы / тоқтап тұратын→ // кезең болад↓/// ↑сосын / қартайған кездегі → // кезең болад ↓ /// ↑ бірақ / дегенмен анда-санда → // қазір бір фил'м шықты → // аруақ деген ↓ /// ↑ халық көретін болу ͡ герек ↑ /// ↑ көрсін ↓ /// ↑ ^йенді ^уоны бір басқаша → // көзбен қарайтын → // кино деп ^йесептейм↓/// ↑ ішінде философыйасы бар → // адамның тағдыры бар ↓ /// ↑ ^уоны / солай ͡ ғарау ͡ герек ↓ /// ↑ қазіргі түсіріліп жүрген → // сериалдарға ұқ̊самайды ^уол ↓ /// ↑басқа / бұрыңғы сериалдарға ұқ̊сайд ↓ /// ↑ жаңағы / сол стил'ге келед ↓ /// ↑ бұрын ^уөзүмізді тәрбиеледі → // ^йенді біз тәрбиелейміз жастарды ↓ /// ↑заман солай↓///	кійно ↓ /// ↑^йенді / барлығ͡ ^ұуақытта → // адамның бір ͡ гезеңі ͡ б̊олады↓ /// ↑кійно ^уонұң жаңағы → // бірінеңгейін → // бірі͡ гетеді ↓ /// ↑ содаңгейін жаңағы / тоқтап тұратын→ // кезең болады↓/// ↑сосұн / қартайғаң ͡ гездегі → // кезең болады ↓ /// ↑бірақ / дегеммен анда-санда → // қәзір͡ б̊ір фійлім шықты → // арұуақ деген ↓ /// ↑ халық көрөтүн болұу ͡ герек↓ /// ↑ көрсүн↓/// ↑^йенді ^уонұ ͡ б̊ір → // басқаша ͡ гөзб̊өң ͡ ғарайтын → // кійно ͡ деп ^йесептеймін ↓ /// ↑ ішінде фійлософійасы͡ б̊ар → // адамның тағдыры͡ б̊ар ↓ /// ↑^уонұ / солай͡ ғарау ͡ герек ↓ /// ↑ қәзіргі түсүрүлүб̊ ͡ жүргөн→ // серійалдарға / ұқ̊самайды ^уол↓ /// ↑басқа / бұрұңғұ серійалдарға ͡ ұқ̊сайды ↓ /// ↑ сол ^істійлге͡ геледі↓ /// ↑бұрұн ^уөзүмүздү тәрб̊ійеледі → // ^йенді ͡ б̊із тәрб̊ійелейміж ͡ жастарды ↓/// ↑заман солай ↓ ///	Кино. Енді барлық уақытта адамның бір кезеңі болады. Киноның бірінен кейін бірі кетед. Содан кейін тоқтап тұратын кезең болады. Сосын қартайған кездегі кезең болад. Бірақ дегенмен анда-санда қазір бір фильм шықты «Аруақ» деген. Халық көретін болу керек. Көрсін. Енді оны бір басқаша көзбен қарайтын кино деп есептеймін. Ішінде философиясы бар, адамның тағдыры бар. Оны солай қарау керек. Қазіргі түсіріліп жүрген сериалдарға ұқсамайды ол. Басқа, бұрынғы сериалдарға ұқсайды. Жаңағы сол стильге келеді. Бұрын өзімізді тәрбиеледі, енді біз тәрбиелейміз жастарды. Заман солай.
Асанәлі Әшімов	▶	↑^йенді ^уол былай қазір / бала ғой әлі↓/// ↑дегенмен / ^уөнөрді жақ̊сы көред↓/// ↑бірақ бір жағынан /^уонша қаламаймын → /// ↑үйткені бұл / ^уөмір бақи /→ ^йеңбекті қалайды ғой↓/// ↑^уөмір бақи/ мемлекеттік экзамен тап̊сырасың →// халықтың алдында→// ^уөл'өлгенше↓/// ↑сондықтан сол қиналмаса дейм ͡ ғой →/ баламның↓/// ↑қиналып / көп жұмыс жасамаса → // жатпай-тұрмай / ^йештеме шықпайт↓/// ↑болғаннан кейін болу ͡ герек↓/// ↑^уодан кейін ^уол / бірінші болу ͡ герек↓/// ↑ал ^йенді →/ көптің бірі болып жүрсе ↑/ ыңғайсыз↓///	↑^йенді /^уол былай қәзір / балағой әлі↓ /// ↑дегеммен ^уөнөрдү → / жақ̊сы ͡ гөрөдү ↓ /// ↑бірақ біржағынан / ^уонша ͡ ғаламаймын→ // ^уөйткөнү ͡ б̊ұл ^уөмүрб̊ақый →// ^йеңбекті ͡ ғалайдығой↓/// ↑^уөмүрб̊ақый / мем^ілекеттік ͡ экзамен тап̊сырасың →// халықтың алдында → // ^уөл'өлгөншө↓/// ↑сондұқтан сол͡ ғыйналмаса дейміңғой →// баламның↓/// ↑қыйналып → // көб̊жұмұш͡ шасамаса → // жатпай-тұрмай → / ^йештеме шықпайды↓/// ↑болғаннаңгейін →/ болу герек ↓/// ↑ одан кейін ол/ бірінші ͡ б̊олұугөрек↓/// ↑ал ^йенді →/ көптүң бірі ͡ б̊олұб̊ ͡ жүрсө↑ // ыңғайсыз↓///	Енді ол былай қазір бала ғой әлі. Дегенмен өнерді жақсы көреді. Бірақ бір жағынан, онша қаламаймын, өйткені ол өмір бақи еңбекті қалайды ғой. Өмір бақи мемлекеттік экзамен тапсырасың халықтың алдында. Өле-өлгенше. Сондықтан сол қиналмаса деймін ғой баламның. Қиналып, көп жұмыс жасамаса, жатпай-тұрмай, ештеме шықпайды. Болғаннан кейін болу керек. Одан кейін ол бірінші болу керек. Ал енді көптің бірі болып жүрсе, ыңғайсыз.
Асанәлі Әшімов	▶	↑жастарға тілейтінім / әр^ұуақытта тілейтінім жақ̊сылыққой →// әрійне↓/// ↑халқымызды жан-жақты ^уөсірүу →// халқымызға жақ̊сылық әкелүу –// әр адамның міндеті↓/// ↑^йешқандай халықтан қалмауымыз ͡ герек↓/// ↑жан-жақты↓/// ↑^уол ^уөнөр болсын→ // әдебиет / мәдениет/ экономика / сайасат / қай саладан болмасын →// барлығы сай болу ͡ герек → // біріне-бірі↓/// ↑біреуі ^уозұп кетіп↑ // біреуі қалып кетуі болмайд↓/// ↑бәрі / ^уосы / халықтың қамы үшін →// ^йел болу ͡ герек→ // мәңгілік ^йел болу ͡ герек↓/// ↑соған жұмыс істеу ͡ герек / жастар↓// кейінгі жастар↓/// ↑намыс деген болу ͡ герек↓/// ↑^йең бастысы / намыс↓/// ↑намыс / тире талант↓/// ↑талантты адам / намысты↓/// ↑намысты адам / талантты↓/// ↑сондықтан / намыс болу ͡ герек↓/// ↑ұлттық намыс болу ͡ герек →// тілдік намыс болу ͡ герек ↓ /// ↑ ^уөзіңнің тіліңді / ұлтыңды / әдебиет-мәдениетіңді / жақ̊сы ͡ гөру ͡ герек↓/// ↑сен бәрібір / ^уонсыз болалмайсың↓/// ↑қазақ ^йекені белгілі↓/// ↑сондықтан қазақтың ^уөнерін / қазақтың дәстүрін / жақ̊сы сақтап ↑ // сондай бір тәрбиелі / жастарды жақ̊сы ͡ гөрем↓/// ↑сондай жастар ^уөссе деймін↓/// ↑сондықтан / ^йел / қазаққалқы / ұлы халық↓/// ↑сол халқыңа қызмет ^йет / балам↓///	↑жастарға тілейтінім / әр^ұуақытта жақ̊сылыққой // әрійне↓/// ↑халқымызды жан-жақты ^уөсүрүу →// халқымызға жақ̊сылығ͡ әкелүу →// әр адамның міндеті ↓/// ↑ ^йешқ̊андай ͡ ғалықтан / қалмауұмұз ͡ герек↓/// ↑жан-жақты ↓/// ↑^йол ^уөнөр ͡ б̊олсұн → // әдеб̊ійет / мәденійет / экономійка / сайасат →// қай саладам͡ болмасын → // барлығы сай ͡ б̊олұу ͡ герек →// біріне-͡ б̊ірі ↓ /// ↑ біреуү ^уозұп кетіп ↑ // біреуү қалып ͡ кетүуү ͡ б̊олмайды ↓ /// ↑ бәрі ^уосұ ͡ ғалықтың ͡ ғам'үшүн → // ^йел болұу ͡ герек →// мәңгілік ^йел болұу ͡ герек ↓ /// ↑ соған жұмұс істеу ͡ герек / жастар ↓/// ↑ кейіңгі жастар ↓/// ↑ намыстегем болұу͡ герек ↓/// ↑ ^йең бастысы / намыс ↓ /// ↑ намыс / тійре талант ↓ /// ↑ талантт'адам / намысты↓/// ↑намыст'адам / талантты↓/// ↑сондұқтан / намыс͡ полұу͡ герек↓/// ↑ұлттұқ намыс ͡ полұу ͡ герек → // тілдік намыс͡ полұу ͡ герек ↓/// ↑^уөзүңнүң тіліңді / ұлтұңдұ // әдеб̊ійет- мәденійетіңді жақ̊сы͡ гөрүу ͡ герек ↓/// ↑сем͡ бәріб̊ір / ^ыонсұз ͡ б̊ол'алмайсың ↓/// ↑ қазақ ^йекенің белгілі↓/// ↑сондұқтаң ͡ ғазақтың ^уөнөрүн → // қазақтың дәстүрүн / жақ̊сы сақтап → // сондай ͡ б̊ір тәрб̊ійелі ͡ жастарды → // жақ̊сы ͡ гөрөмүн↓/// ↑сондай жастар ^уөссө деймін↓/// ↑сондұқтан /^йел /қазаққалқы / ұлұ ͡ ғалық ↓/// ↑ сол ͡ ғалқыңа͡ ғызмет ^йет // балам↓///	Жастарға тілейтінім - әр уақытта жақсылық қой, әрине. Халқымызды жан-жақты өсіру, халқымызға жақсылық әкелу – әр адамның міндеті. Ешқандай халықтан қалмауымыз керек. Жан-жақты. Ол өнер болсын, әдебиет, мәдениет, экономика, саясат, қай саладан болмасын, барлығы сай болу керек. Біріне-бірі. Біреуі озып кетіп, біреуі қалып кетуі болмайды. Бәрі осы халықтың қамы үшін, ел болу керек, мәңгілік ел болу керек. Соған жұмыс істеу керек жастар. Кейінгі жастар. Намыс деген болу керек. Ең бастысы – намыс. Намыс тире талант. Талантты адам – намысты. Намысты адам – талантты. Сондықтан намыс болу керек. Ұлттық намыс болу керек, тілдік намыс болу керек. Өзіңнің тіліңді, ұлтыңды, әдебиет-мәдениетіңді жақсы көру керек. Сен бәрібір онсыз бола алмайсың. Қалай екені белгілі. Сондықтан қазақтың өнерін, қазақтың дәстүрін жақсы сақтап, сондай бір тәрбиелі жастарды жақсы көремін. Сондай жастар өссе деймін. Сондықтан ел, қазақ халқы – ұлы халық. Сол халқыңа қызмет ет, балам!
Асия Молдахметқызы	▶	↑ молдах і: молдахметқызы асійә ↓///↑^йенді асійә ͡ молдашевна деп →// бәрі мектепте солай айтады ͡ ғой ͡ мені↓///↑^йенді: қырықекі жыл / мектепте істедім ↓///↑ ^уосы былтыр ͡ ғана шықтым↓///↑ мектеп ͡ кітапханасында / жұмыс ͡ жасадым ↓///↑ ^йенді / ^уөзіміз апайымыз ^йекеуіміз →//^уосы әкеміздің ͡ шаңырағында →// үй ͡ б̊оп ͡ ^уотырмыз ↓///↑ әке ͡ шешеміз қайтқалы →// міне жиырм'үш жыл болды↓///↑ біздің ͡ үйде /^йербала ͡ жоқ↓///↑ тек ͡ қыздар →// төрт ͡ қыз болдық↓///↑ үлкен апайымыз / қайтыс ͡ полды ↓///↑^уол кісі / ақын ͡ ^йеді ↓///↑^уодан кейін / ^йенд'екінші апаммен ͡ ^йекеуүміз →//^уосы үйде ^уөмір ͡ сүріп ͡ жатырмыз ↓///↑ шаңырақты / жаппайық деп ͡ ^уосы↓///↑ қалаға ͡ да →// көшуге ͡ де →// болар ͡ ^йеді ↓///	↑ молдах і: молдахметқыз'асійа ↓///↑ ^йенд'асійа ͡ молдашевна ͡ деп →// бәрі мектепте солай ͡ айтады ͡ ғой ͡ мені↓///↑ ^йенді: / қырығекі ͡ жыл / мектепт'істедім ↓///↑ ^уосұ ͡ б̊ылтыр ͡ ғана ͡ шықтым ↓///↑ мектеп ͡ кітәпханасында / жұмұшшасадым ͡ ↓///↑ ^йенді / ^уөзүмүз апайымыз ^йекеуүмүз →// ^уос'әкеміздің ͡ шаң^ырағында →// үй ͡ б̊оп ^уотұрмұз↓///↑ әке ͡ шешеміз ͡ ғайтқалы →// міне жыйырм'үшшыл ͡ б̊олдұ↓///↑ біздің ͡ үйдө / ^йерб̊ала ͡ жоқ↓///↑ тек ͡ қыздар →// төрт ͡ қыз ͡ б̊олдұқ↓///↑ үлкөн апайымыз / қайтыс ͡ полдұ↓///↑ ^уол ͡ гісі / ақын ^йеді ↓///↑ ^уодаң ͡ гейін / ^йенді ^йекінш'апаммен ^йекеуүмүз →// ^уос'үйдө ^уөмүр ͡ сүрүб̊ ͡ жатырмыз↓///↑ шаң^ырақты / жаппайығ ͡ деп ^уосұ ↓///↑ қалаға ͡ да →// көш^үуге ͡ де →// болар ͡ ^йеді ↓///	Молдах і... Молдахметқызы Асия. Енді Асия Молдашевна деп бәрі мектепте солай айтады ғой мені. Енді... Қырық екі жыл мектепте істедім. Осы былтыр ғана шықтым. Мектеп кітапханасында жұмыс жасадым. Енді өзіміз апайымыз`1 екеуіміз осы әкеміздің шаңырағында үй боп отырмыз. Әке-шешеміз қайтқалы міне жиырма үш жыл болды. Біздің үйде ер бала жоқ. Тек қыздар, 4 қыз болдық. Үлкен апайымыз қайтыс болды. Ол кісі ақын еді. Одан кейін енді екінші апаммен екеуіміз осы үйде өмір сүріп атырмыз. Шаңырақты жаппайық деп осы. Қалаға да көшуге де болар еді.
Асия Молдахметқызы	▶	↑ бәрі →// туыстар бәрі / айтып ͡ ^йеді ↓///↑ әке ͡ шешелерің кетті →// ^йенді қалаға көшіңдер ↓///↑ ауылда / н'істейсіңдер деген сійақты →// сөз ͡ айтқам ͡ болатын ↓///↑ бірақ / біз^йелімізді қыймадық ͡ та →// сосын ͡ ^уосы шаңыраққа →// ійе болып ͡ қалдық ↓///↑ ^йенді сондай қарапайым →// ^уөмір ͡ сүріп ͡ жатырмыз ↓///↑ мал ͡ ұстаймыз →// огород ͡ ^уөсіреміз →// кішкен'бақш'өсіреміз ↓///↑ сол / сосын ^йенді сыйырымыз ͡ бар →// қойларымыз →// ^йешкілеріміз ͡ бар ↓///↑ солардың бәрін бағып ͡ қағып →// қаладағы бауырларымызға →// ^йекі ͡ сіңілімізге... сосын менің ͡ қызым бар →// жалғыз ͡ қызым ↓///↑ соларға көмек жасап ауылдан →// ^уөзіміз не... қамтамасыз ͡ ^йетіп ͡ ^уотырамыз ↓///↑ ^йетпен →// сүтпен →// маймен деген сійақты ↓///↑ ^йенді біз ͡ ^уөз'^уортажүз →// қарақып̊шақпыз↓///	↑ бәрі →// тұуұстар ͡ б̊әрі / айтып ͡ ^йеді↓///↑ «әке-шешелерің ͡ гетті →// ^йенді ͡ ғалаға ͡ гөшүңдөр ↓///↑ ауұлда / н'істейсіңдер деген ͡ сыйақты →// сөз айтқам ͡ болатын ↓///↑ бірақ / біз ^йелімізді ͡ ғыймадық ͡ та →// сосұн ^уосұ шаң^ыраққа →// ійе ͡ б̊олұп ͡ қалдық ↓///↑ ^йенді сондай ͡ ғарапайым →// ^уөмүрсүрүб̊ ͡ жатырмыз↓///↑ мал ͡ ұстаймыз→// огород ^уөс^үрөміз →// кішкене ͡ б̊ақ̊ша ^уөс^үрөміз ↓///↑ сол→// сосұн ^йенді сыйырымыз ͡ б̊ар→// қойларымыз →// ^йешкілеріміз ͡ б̊ар ↓///↑ солардың ͡ бәрім бағып ͡ қағып→// қаладағы ͡б̊ауұрларымызға →// ^йекі сің^ілімізге... сосұн менің ͡ғызым бар →// жалғыз ͡ ғызым↓///↑ соларға ͡ гөмөг ͡ жасаб̊ ͡ ауұлдан→// ^уөзүмүз не... қамтамасыз ^йетіп ^уот^ұрамыз ↓///↑ ^йетпен →// сүтпөн →// маймен деген ͡ сыйақты ↓///↑ ^йенді ͡ б̊із ^уөзү ^уортажүз →// қарақып̊шақпыз↓///	Бәрі, туыстар бәрі айтып еді. «Әке-шешелерің кетті, енді қалаға көшіңдер. Ауылда не істисіңдер?» деген сияқты сөз айтқан болатын. Бірақ біз елімізді қимадық та, сосын осы шаңыраққа ие болып қалдық. Енді сондай қарапайым өмір сүріп атырмыз. Мал ұстаймыз, огород өсіреміз, кішкене бақша өсіреміз. Сол, сосын енді сиырымыз бар, қойларымыз, ешкілеріміз бар. Солардың бәрін бағып-қағып, қаладағы бауырларымызға, екі сіңілімізге... Сосын менің қызым бар, жалғыз қызым. Соларға көмек жасап ауылдан, өзіміз не... Қамтамасыз етіп отырамыз. Етпен, сүтпен, маймен деген сияқты. Енді біз өзі орта жүз, қарақыпшақпыз.
Асия Молдахметқызы	▶	↑ негізі менің ͡ әкелерімнің / әкелерінің ͡ әкелері →// і... торғай ͡ ^уөңірінікі →// қостанай ͡ ^уоблысынан келген ͡ ^йекен ↓///↑ әжелеріміз /^уосы жаққа тұрмысқа шыққанда →// бай ͡ б̊олысқа ↓///↑ біздің ͡ атамекеніміз мынау →// і... көкше... бұрынғы көкшетау ауданы →//^уортақпенен / қазіргі біздің ͡ ^уөзіміздің ауұлдың →// несі бөлімшесі / мезгісор деген жердің ͡ ^уортасында →// қып̊шақ кардоны деген / кардон бар ↓///↑ сол ͡ біздің ͡ атамекен ↓///↑ і... қыпшық ͡ жері →// сол ͡ жерден бізді →// әлгі і... барлық ͡ ^йелдерді →// бір ͡ бірімен қосып атқан ͡ кезде →// содам ͡ мына ͡ жақта / ленинжоға келіп →//^уодан ͡ кейін / ленинжолдан кейін →// тағы коллективизация деп →// тағы біріктіріп калхоз боласыңдар деп →// содан әкелеріміз / ^уосы ауылға көшіп кепті ↓///	↑ негізі менің әкелерімнің / әкелерінің әкелері →// і... торғай ^уөң^үрүнікі →// қостанай ^уоблұсұнаң ͡ гелген ͡ ^йекен ↓///↑ әжелеріміз / ^уосұ жаққа тұрмұсқа ͡ шыққанда →// бай болұсқа ↓///↑ біздің атамекеніміз мынау →// і... көк̊шө... бұрұңғұ ͡ гөк̊шөтау ͡ ауданы →// ^уортақпенен / қәзіргі ͡ б̊іздің ^уөзүмүздің ауұлдұң →// несі ͡ б̊өлүмшөсі / мезгісор ͡ деген ͡ жердің ^уортасында →// қып̊шақ кардонұ деген / кардом ͡ бар ↓///↑ сол ͡ б̊іздің атамекен ↓///↑ і... қып̊шығ ͡ жері →// сол ͡ жердем бізді →// әлгі і... барлық ^йелдерді →// бір ͡ б̊ірімең ͡ ғосұб̊ ͡ атқаң ͡ гезде →// содан мына жақта / ^іленійнжоға ͡геліп →// ^уодаң ͡ гейін / ^іленійнжолдаң ͡ гейін →// тағы ͡ голлектійвійзасыйа деп →// тағы ͡ б̊іріктіріп калғоз ͡ б̊оласыңдар ͡ деп →// содан әкелеріміз / ^уос'ауұлға ͡ гөшүп ͡ кепті ↓///	І... негізі менің әкелерімнің әкелерінің әкелері і... Торғай өңірінікі, Қостанай облысынан келген екен. Әжелеріміз осы жаққа тұрмысқа шыққанда, бай болысқа. Біздің атамекеніміз мынау і... Көкше... Бұрынғы Көкшетау ауданы, ортақпенен қазіргі біздің өзіміздің ауылдың несі бөлімшесі Мезгісор деген жердің ортасында «Қыпшақ кардоны» деген кардон бар. Сол біздің атамекен. І... қыпшық жері, сол жерден бізді әлгі і... барлық елдерді бір-бірімен қосып атқан кезде, содан мына жақта Ленинжоға келіп, одан кейін Ленинжолдан кейін тағы коллективизация деп, тағы біріктіріп Калхоз боласыңдар деп, содан әкелеріміз осы ауылға көшіп кепті.
Асия Молдахметқызы	▶	↑^йенді біздер /^уортажүз қып̊шақтың ͡ ішінде →// ^йенді қарақып̊шақпыз ↓///↑ негізі біздің ͡ атамыз →// і... түйе көтерген дейд ↓///↑ і...↓///↑ атам / батыр деп атайд ͡ ^йекен ↓///↑ атам батырдан тараған ↓///↑ алт'ербаласы бопты ↓///↑ ^йер содан / жұмабай менің ͡ атам ↓///↑ сосын жұмабайдан беймырза →// беймырзадан менің ͡ әкем / молдахмет ↓///↑ ^йенді молдахметтен →// ^йенді бізде^йербаллар болыпты ↓///↑ біздің алдымызда / бәрі шетінеп кеткен ↓///↑ төрт ағамыз шетінеген ↓///↑ сол тек ͡ қыздар ͡ қалғанда →// ^йербалалар шетінеп ͡ ^уотырған ↓///↑ айтады ͡ ғой / жақсыған ұрпақ қалмайд ͡ деп / айтады ͡ ғой↓///	↑ ^йенді ͡ б̊іздер / ^уортажүз ͡ ғып̊шақтың ͡ ішінде →// ^йенді ͡ ғарақып̊шақпыз ↓///↑ негізі ͡ б̊іздің ͡ атамыз →// і... түйө көтөргөн ͡ дейд ↓///↑ і...↓///↑ атам / батыр деб̊ ͡атайд ^йекен ↓///↑ атам батырдан тараған ↓///↑ алты ^йерб̊аласы ͡ б̊оптұ ↓///↑ ^йер содан / жұмаб̊ай менің ͡ атам ↓///↑ сосұн жұмаб̊айдам ͡ беймырза →// беймырзадан менің ͡ әкем / молдахмет ↓///↑ ^йенді молдахметтен →// ^йенді ͡ б̊ізде ^йерб̊аллар ͡ б̊олұптұ ↓///↑ біздің ͡ алдымызда / бәрі шет^інеп ͡ кеткен↓///↑ төрт ағамыш ͡ шет^інеген↓///↑ сол / тек ͡ қыздар ͡ ғалғанда →// ^йерб̊алалар шет^іне ^уотұрған ↓///↑ айтады ͡ ғой / жақ̊сыған ұрпақ қалмайд ͡ деп / айтады ͡ ғой↓///	Енді біздер орта жүз қыпшақтың ішінде енді қарақыпшақпыз. Негізі біздің атамыз і... түйе көтерген дейд. І.... атам батыр деп атайд екен. Атам батырдан тараған. Алты ер баласы бопты. Ер содан Жұмабай менің атам. Сосын Жұмабайдан Беймырза, Беймырзадан менің әкем Молдахмет. Енді Молдахметтен енді бізде ер баллар болыпты. Біздің алдымызда бәрі шетінеп кеткен. Төрт ағамыз шетінеген. Сол тек қыздар қалғанда, ер балалар шетіне отырған. Айтады ғой, жақсыған ұрпақ қалмайд деп айтады ғой.
Асия Молдахметқызы	▶	↑ сол қонақ бол →// біздің үйден солай ас ͡ ішіп ↓///↑ сосын айтыпты →// сен бізге жолды көрсетесің →// не бізді шығарып̊ ͡ саласың ↓///↑ содан сол қып̊шақ жерінен →// көкшетауға ͡ дейін біздің ͡ атамыз / борсабай... мырзабай... беймырза атамыз →// не... алып барған ͡ ^йекен ↓///↑ солан ^йекі күн жүріп →// үшінші күн кепті ↓///↑ бәрі / ауылының бәрі айтты ͡ ғой →// борсабайд'өлтіріп кетті ғой ақтар ↓ /// ↑^уолар аямайды ͡ ғой →//^уөлтіріп ͡ кетті ͡ ғой ͡ деп ↓///↑ жоқ / ^уөлмепт'атамыз →// аман ͡ есен дін ͡ аман келіпті ↓///↑ сонда мен... атамыз айтты →// сен мынау баланы / ^уөлтіріп аласың ͡ ғой →// сендер ͡ ^уөздерің / қашып баражатсыңдар ↓///↑ менің малайым / и сенің ͡ балаң бірг'осынд'өссін↓///	↑ сол ͡ ғонақ ͡ пол →// біздің ͡ үйдөн солай ас ͡ ішіп↓///↑ сосұн айтыпты →// сем бізге жолдұ ͡ гөрсөтөсің →// не ͡б̊ізді шығарып̊ ͡ саласың↓///↑ содан сол ͡ ғып̊шағ ͡ жер^інен →// көк̊шөтауға дейім біздің ͡ атамыз / борсаб̊ай... мырзаб̊ай... беймырз'атамыз →// не... алып парған ^йекен ↓///↑ солан ^йекі ͡ гүн жүрүп →// үшүншү күң ͡ гепті ↓///↑ бәрі / ауұлұнұң ͡ бәр'айтты ͡ ғой →// борсаб̊айды ^уөлтүрүп кетті ͡ ғой ͡ ақтар ↓ /// ↑ ^уолар айамайды ͡ ғой →// ^уөлтүрүп ͡ кетті ͡ ғой ͡ деп ↓///↑ жоқ / ^уөлмөпт'атамыз →// аман ͡ ^йесен дін ͡ амаң ͡ геліпті ↓///↑ сонда мен... атамыз ͡ айтты→// сем ͡ мынау ͡ б̊аланы / ^уөлтүрүб̊ ͡ аласың ͡ ғой →// сендер ^уөздөрүң / қашып ͡ пара ͡ жатčыңдар ↓///↑ менің ͡ малайым / и сенің ͡ балаң бірге ͡ ^уосұнда ^уөссүн↓///	Сол қонақ бол, біздің үйден солай ас ішіп. Сосын айтыпты, сен бізге жолды көрсетесің, не бізді шығарып саласың. Содан сол қыпшақ жерінен Көкшетауға дейін біздің атамыз Борсабай... Мырзабай... Беймырза атамыз не... Алып барған екен. Солан екі күн жүріп, үшінші күн кепті. Бәрі, ауылының бәрі айтты ғой Борсабайды өлтіріп кетті ғой ақтар. Олар аямайды ғой, өлтіріп кетті ғой деп. Жоқ, өлмепті атамыз, аман-есен дінаман келіпті. Сонда мен... Атамыз айтты, «Сен мынау баланы өлтіріп аласың ғой, сендер өздерің қашып бара жатсыңдар. Менің малайым и сенің балаң бірге осында өссін.
Асия Молдахметқызы	▶	↑^йегер алла... / алдағы уақытта →// бір ͡ жақсылық заман болатын болса →//^уосы жиеніңді алып ͡ кетесің →// қалдырып ͡ кет ͡ депті ↓///↑ сонда^йекеуіміз / біраз^уойнадық дейді →// менің ͡ әкем айтад →//^йекеуіміз біраз^уойнадық ͡ дейд↓///↑ асық^уойнадық ͡ дейд ↓///↑ сонда анау құранша нелерді →// ^уол ͡ да күшті білед ͡ ^йекен →// бала дейд ↓///↑ ^йекеуіміз ^уоқып дейд сонда →// күшті бір не болды деп →// әкем айтып^уотыратын ͡ ды ↓///↑ бұл / ^йесімде күшті қалып қойды ↓///↑ соны бізге / айтып ͡ ^уотыратын ↓///↑ сол /^уодан атамыз аман ͡ есен келіп →// содан әлгі / конфійскаційа болған кезде →// сосын бәрін / талантаражға түсіріп →// бәрін солай ͡ айдап →// қарағандыға жібереміз деген жерінен ↓///↑ сол ͡ атамыз / сөйтіп қуғындап ͡ ^уотқан кезде →// соны көтер'алмады / әкем дейтінді→// әкем көтер'алмады↓///	↑ ^йегер алла... / алдағы ^ұуақытта →// бір ͡ жақ̊сылық замам ͡ болатым ͡ болса →// ^уосұ жійеніңд'алып ͡ кетесің →// қалдырып ͡ кет ͡ тепті ↓///↑ сонд ͡ ^йекеуүмүз / біраз ^уойнадығ ͡ дейді →// менің ͡ әкем ͡ айтад →// ^йекеуүмүз ͡ б̊іраз ^уойнадығ ͡ дейд↓///↑ асық ^уойнадығ ͡ дейд ↓///↑ сонд'анау құранша нелерді →// ^уол ͡ да ͡ гүштү ͡ б̊ілед ͡ ^йекен →// бала ͡ дейд ↓///↑ ^йекеуүмүз ^уоқұп дейд сонда →// күштү ͡б̊ір не ͡б̊олдұ деп →// әкем айтып ^уот^ұратын ͡ ды ↓///↑ бұл / ^йесімде ͡ гүштү ͡ ғалып ͡ қойдұ↓///↑ сонұ ͡ б̊ізге / айтып ͡ ^уот^ұратын ↓///↑ сол / ^уодан атамыз аман ͡ ^йесең ͡ геліп →// содан әлгі / конфійскацыйа ͡ б̊олға ͡ гезде →// сосұм ͡ бәрін / талантаражға түс^үрүп →// бәрін солай ͡ айдап →// қарағандыға жіб̊ереміз ͡ деген жер^інен ↓///↑ сол ͡ атамыз / сөйтүп құуғұндап ^уотқаң ͡ гезде →// сонұ ͡ гөтөр'алмады / әкем дейтінді→// әкем ͡ гөтөр'алмады ↓///	«Егер алла... алдағы уақытта бір жақсылық заман болатын болса, осы жиеніңді алып кетесің, қалдырып кет.» депті. Сонда екеуіміз біраз ойнадық дейді, менің әкем айтад, екеуіміз біраз ойнадық дейд. Асық ойнадық дейд. Сонда анау құранша нелерді ол да күшті білед екен бала дейд. Екеуіміз оқып дейд сонда, күшті бір не болды деп әкем айтып отыратын ды. Бұл есімде күшті қалып қойды. Соны бізге айтып отыратын. Сол одан атамыз аман-есен келіп, содан әлгі конфискация болған кезде, сосын бәрін талантаражға түсіріп, бәрін солай айдап, Қарағандыға жібереміз деген жерінен. Сол атамыз сөйтіп қуғындап отқан кезде, соны көтере алмады әкем дейтінді, әкем көтере алмады.
Асия Молдахметқызы	▶	↑ бірақ біздің атамыз →// бір жаққа біреу ба... / жол жүрейн деп →// ^уол кісі меккеге барған кісі →// атамыз ↓///↑ біреу біржаққа / барайын деп^уотқан кезде →// ылғый не... / бата алып кетед'екен атамыздан↓///↑ тіпті жай көкшетауға →// бір ^уол кезде краснойар... →// краснойарский неге қарайд'екен ↑///↑ сонда бірдей жол жүріп і... бара жатса →// біреу келіп атамыздан / бат'алып кетед'екен ↓///↑ ^йенді меккеге барған →// сондай ұлағатт'атамыздың →//^йенді біздің үйде құран кітабі бар ↓///↑ ^уол ^йескілікті / ^уол кісінің әкесі жұмабай атамыздікі ↓///↑ соны біздің әкеміз бізге айтатын ͡ да →// құранд'ешкімге бермеңдер →// ^уол ^йескілікті құран сендерді сақтап →// қорғап ͡ тұрад ↓///	↑ бірақ ͡ піздің ͡ атамыз →// бір жаққа ͡ б̊іреу ͡ б̊а... / жол жүрөйн деп →// ^уол гісі меккеге ͡ б̊арғаң гісі →// атамыз ↓///↑ біреу ͡б̊ір жаққа / барайын деп ^уотқаң ͡ гезде →// ылғый не... / бат'алып кетеді ^йекен атамыздан↓///↑ тіпті жай гөк̊шөтауға →// бір ^уолгезде / краснойар... →// краснойарский неге ͡ ғарайд'екен ↑///↑ сонда ͡ б̊ірдей жол жүрүп і... бара жатčа →// біреу ͡ геліб̊ ͡ атамыздан / бат'алып ͡ кетед'екен↓///↑ ^йенді меккеге ͡ б̊арған →// сондай ұлағатт'атамыздың →// ^йенді ͡ б̊іздің үйдө ͡ ғұраң ͡ гітәб̊і ͡ б̊ар↓///↑ ^уол ^йескілікті / ^уол ͡ гіс^інің әкесі жұмаб̊ай ͡ атамыздікі ↓///↑ сонұ ͡ б̊іздің ͡ әкеміз ͡ б̊ізг'айтатын ͡ да →// құранды ^йешкімге ͡ б̊ермеңдер →// ^уол ^йескілікті ͡ ғұран сендерді сақтап →// қорғап ͡ тұрад ↓///	Бірақ біздің атамыз бір жаққа біреу ба... жол жүрейн деп, ол кісі Меккеге барған кісі, атамыз. Біреу бір жаққа барайын деп отқан кезде ылғи не... Бата алып кетеді екен атамыздан. Тіпті жай Көкшетауға, бір ол кезде Краснояр... Красноярский неге қарайды екен. Сонда бірдей жол жүріп і... бара жатса біреу келіп атамыздан бата алып кетеді екен. Енді Меккеге барған сондай ұлағатты атамыздың енді біздің үйде Құран кітабі бар. Ол ескілікті ол кісінің әкесі Жұмабай атамыздікі. Соны біздің әкеміз бізге айтатында, « Құранды ешкімге бермеңдер, ол ескілікті Құран сендерді сақтап, қорғап тұрад.»
Асия Молдахметқызы	▶	↑ бір бастарыңа / бір іс түссе →// не болмаса / ауырып̊ ͡ сырқасаңдар →// сол құранд'алып →// дәреттеріңд'алып →// құранд'алып →// қай ͡ б̊етін ашсаңдар ͡ да бәрібір →// беттеріңді сипап →// бисмиллях рахман рахим деп →// ^уөздерің кәмелетке тілдеріңді келтіріп нетсеңдер →// сендерді қорғайды деп ↓///↑^йенді сол / cол құранның ͡ шындығына ͡ деп ^уойлайм →// былтыр ы... биыл ͡ ^йемес →// былтыр қатты сутасқыны болды бізде →// көктемде ↓///↑ біз негізі /^уосы тұрған жеріміз →// судың тұрған жер'өзі ↓///↑ н'ой ↓///↑ сол ͡ үй... →// үйдің қабырғасына дейін / кеп қалды су ↓///↑ какраз үлкен апайым / санаторийға кеткен ↓///↑ сосын ͡ ^йенді / қызым ͡ кележатқан ↓///↑ қызым айтты / ^уой мама / үйге су кіред →// су кіред ↓///	↑ бірб̊астарыңа / бір ͡ іс ͡ түссө →// не ͡ б̊олмаса / ауұрұп̊ ͡ сырқасаңдар →// сол ͡ ғұранд'алып →// дәреттеріңд'алып →// құранд'алып →// қай ͡ б̊етін ашсаңдар ͡ да ͡ б̊әріб̊ір →// беттеріңді сыйпап →// бійсмиллях ^ырахман ^ырахыйм деп →// ^уөздөрүң ͡ гәмелетке тілдеріңді ͡ гелтіріп нетčеңдер →// сендерді ͡ ғорғайды ͡ деп ↓///↑ ^йенді сол / cол ͡ ғұранның ͡ шындығына деп ^уойлайм →// былтыр ы... быйыл ^йемес →// былтыр ͡ ғатты сұу тасқыны ͡ б̊олдұ ͡ б̊ізде →// көктөмдө↓///↑ біз негізі / ^уосұ тұрған жеріміз →// сұудың тұрған ͡ жері ^уөзү ↓///↑ не ^уой ↓///↑ сол ͡ үй... →// үйдүң ͡ ғаб̊ырғасына ͡ дейін / кеп ͡ қалды сұу ↓///↑ какраз үлкөн апайым / санаторійға ͡ геткен ↓///↑ сосұн ^йенді / қызым ͡ гележатқан↓///↑ қызым ͡ айтты / ^уой ͡ мама / үйгө сұу ͡ гіред →// сұу ͡ гіред ↓///	Бір бастарыңа бір іс түссе, не болмаса ауырып сырқасаңдар, сол Құранды алып, дәреттеріңді алып, Құранды алып, қай бетін ашсаңдар да бәрі бір, беттеріңді сипап «Бисмиллях рахман рахим» деп өздерің кәмимаға тілдеріңді келтіріп, нетсеңдер сендерді қорғайды.» деп. Енді сол cол Құранның шындығына деп ойлайм былтыр ы... биыл емес, былтыр қатты су тасқыны болды бізде көктемде. Біз негізі осы тұрған жеріміз судың тұрған жері өзі. Не ой. Сол үй... үйдің қабырғасына дейін кеп қалды су. Как раз үлкен апайым санаторийға кеткен. Сосын енді қызым келе жатқан. Қызым айтты «ой Мама үйге су кіред, су кіред.».
Асия Молдахметқызы	▶	↑ мынау тракторлерден →// бәрінен асып былай →// кетіп қалд'енді ↓///↑ мен айттым →// сен суға / түк ͡ те бөгет жасай ͡ алмайсын →// ботам ↓///↑^уол суды / неден^уоттан ͡ қалад→// судан қалмайд ͡ деп ͡ айтатын / әкем↓///↑ не... мен үйге кіріп →// дәрет ͡ алып →// атандардың құранына жалынайын →// сен далада бола бер дедм ↓///↑ сосын үйге келіп →// тез ͡ тез не құранд'алып →// бетімді сипап →// бүкіл бір →// бірінеші бетін сипадым →// жалынып атырм ↓///↑ үйде суға ͡ кете ͡ гөрме / алла ͡ тағала ↓///↑ бар болсаң / ^уөзі құран сақтай ͡ гөр бізді ͡ деп ↓///↑ сосын қызыма /^йенді сөйтіп көшіда →// қайтадан далаға шықтым↓///	↑ мынау тракторлерден →// бәр^інен асып пылай →// кетіп қалды ^йенді ↓///↑ мен ͡ айттым →// сен сұуға / түк ͡ те ͡б̊өгөт ͡ шасай алмайсын →// ботам↓///↑ ^уол сұудұ / неден ^уоттаң ͡ ғалад→// сұудаң ͡ ғалмайд деб̊ ͡айтатын / әкем↓///↑ не... мен үйгө кіріп →// дәрет алып →// атандардың ͡ғұранына жал^ынайын →// сен далада ͡ б̊олаб̊ер ͡ дедм ↓///↑ сосұн үйгө келіп →// тез ͡ тез не ͡ ғұранд'алып →// бетімді ͡ сыйпап →// бүкүл ͡ б̊ір →// бір^інеші ͡ б̊етін сыйпадым →// жал^ыныб̊ ͡ атырм ↓///↑ үйдө сұуға ͡ гете ͡ гөрмө / алла ͡ тағала ↓///↑ бар ͡ б̊олсаң / ^уөзү ͡ ғұран сақтай ͡ гөр ͡ б̊ізді ͡ деп ↓///↑ сосұң ͡ ғызыма / ^йенді сөйтүп ͡ көшүда →// қайтадан далаға шықтым↓///	Мынау тракторлерден бәрінен асып былай, кетіп қалды енді. Мен айттым, «Сен суға түкте бөгет жасай алмайсын, ботам. Ол суды неден оттан қалад, судан қалмайд деп айтатын әкем. Не... Мен үйге кіріп, дәрет алып, атандардың Құранына жалынайын, сен далада бола бер.» дедм. Сосын үйге келіп, тез-тез не Құранды алып, бетімді сипап, бүкіл бір, бірінеші бетін сипадым, жалынып атырм. Үйде суға кете гөрме Алла тағала. Бар болсаң өзі Құран сақтай гөр бізді деп. Сосын қызыма енді сөйтіп көшіда қайтадан далаға шықтым.
Асия Молдахметқызы	▶	↑^йесік →// ^йесік алдына шықсам →// су көлкіп кеп тұр уже ↓///↑ сосын қызым айтты →// мама біз ие бол'алмаймыз ↓///↑ қазір үйге кірейік не ͡ болса ͡ да неге мчс-қа звандайық ͡ дейд↓///↑ мен айттым→// құран бар ͡ ғой →// бір жөні болар ↓///↑ звандамай ͡ ақ ͡ қояйық →// үйден күтейік ↓///↑ не болмаса ͡ да үйде^уотырайық дедм↓///↑ үйге кірдік біз ͡ да ↓///↑^уомминут болды ͡ ма ↑ // әлде^уомбес минут болды ͡ ма ↑// білмейм^йенді →// уақыт аз ↓///↑ бір уақытта / терезеден қарады қызым →// мама ͡ дед ↓///↑ су / ары қарай кетіп ͡ қапты ͡ деді ↓///↑ мен нанбай қалдым / қой деп ↓///↑ рас / жүгіріп кеш / келш терезеге деп ↓///	↑^йесік →// ^йесіг ͡ алдына ͡ шық̊сам→// сұу ͡ гөлкүп ͡ кеп ͡ тұр / уже ↓///↑ сосұң ͡ ғызым айтты→// мама ͡ б̊із ійе ͡ б̊ол'алмаймыз ↓///↑ қәзір үйгө ͡ гірейік не ͡ б̊олса ͡ да / неге мчс-қа звандайық дейд ↓///↑ мен айттым →// құрам ͡ бар ͡ ғой →// біржөнү ͡ б̊олар ↓///↑ звандамай ͡ ақ ͡ қойайық →// үйдөң ͡ гүтөйүк ↓///↑ не ͡ б̊олмаса ͡ д'үйдө ^уот^ұрайығ ͡ дедм ↓///↑ үйгө кірдік біз ͡ де ↓///↑ ^уомминут ͡ полдұ ͡ ма ↑ // әлде ^уомбес ͡ минут ͡ полдұ ͡ ма ↑// білмейм ͡ ^йенді →// ^ұуақыт ͡ аз ↓///↑ бір ^ұуақытта / терезедең ͡ ғарады ͡ ғызым →// мама ͡ дед ↓///↑ сұу / ары ͡ ғарай ͡ гетіп қапты ͡ деді ↓///↑ мен ͡ намбай ͡ ғалдым / қой ͡ деп ↓///↑ ^ырас / жүг^үрүп кеш / келш терезеге ͡ деп↓///	Есік, есік алдына шықсам, су көлкіп кеп тұр уже. Сосын қызым айтты, «Мама біз ие бола алмаймыз. Қазір үйге кірейік не болса да неге МЧС-қа звандайық.» дейд. Мен айттым, « Құран бар ғой, бір жөні болар. Звандамай ақ қояйық, үйден күтейік. Не болмаса да үйде отырайық.» дедм. Үйге кірдік біз да. Он минут болды ма? Әлде он бес минут болды ма, білмейм енді, уақыт аз. Бір уақытта терезеден қарады қызым, «Мама дед. Су ары қарай кетіп қапты.» деді. Мен нанбай қалдым қой деп. Рас, жүгіріп кеш келш терезеге деп.
Асия Молдахметқызы	▶	↑ анау жердің ͡ терезесіне / жүгіріп барып қарасам →// тіпті анау / тракторден ары қарай асып →// көп асып кетіп қапты су →// кейін қарай ↓///↑ бұл алланың / бірнесі шығар →//^уосы құран бізді сақтады ͡ ғой ͡ дедім →// мен ͡ айттым↓///↑ біздің ͡ әкеміз жайдан ͡ жай ͡ айтқан жоққой →//^уол құраннан і... нетпе / айырылма →// сол құранды / ішкімге ͡ да бермеңдер →//^уөздерің сақтаңдар деп айтқан^уол →// бекер болмаған ͡ ғой ͡ деп / соған қуанып ↓///↑ содан апайым келгенде айтып атырмыз ↓///↑ сүйттік сүйттік / солай ͡ б̊олды деп →// суға кетейік деп тұрып →// кете алмалдық деп̊ ͡ солай ͡ айтып ͡ пердік↓///↑^уол сол ͡ ғұранның ͡ ғұдіреті ͡ ғой →// не і... ↓///	↑ анау жердің ͡ терезесіне / жүг^үрүп ͡ парып ͡ қарасам →// тіпт'анау / т^ыракторден ары қарай асып →// көб̊ ͡ асып ͡ кетіп ͡ қапты сұу →// кейің ͡ ғарай ↓///↑ бұл алланың / бірнесі шығар →// ^уосұ ͡ ғұрам ͡ бізді сақтады ͡ ғой ͡ дедім →// мен айттым↓///↑ біздің әкеміж ͡ жәйдан ͡ жәй айтқан жоқ ͡ қой →// ^уол ͡ ғұраннан і... нетпе / ай^ырылма →// сол ͡ ғұранды / ішкімге ͡ да ͡ б̊ермеңдер →// ^уөздөрүң сақтаңдар деб̊ ͡ айтқан ^уол →// бекер ͡ б̊олмағаң ͡ ғой ͡ деп / соғаң ͡ ғұуанып ↓///↑ содан апайым ͡ гелгенд'айтып ͡ атырмыз ↓///↑ сүйттүк̊ ͡ сүйттүк / солай ͡ б̊олдұ ͡ деп →// сұуға ͡ гетейік ͡ теп ͡ тұрұп →// кет'алмалдық ͡ теп̊ ͡ солай айтыппердік↓///↑ ^уол сол ͡ ғұранның ͡ ғұд^іреті ͡ ғой →// не і... ↓///	Анау жердің терезесіне жүгіріп барып қарасам, тіпті анау тракторден ары қарай асып, көп асып кетіп қапты су. Кейін қарай. Бұл Алланың бір несі шығар, осы Құран бізді сақтады ғой дедім мен айттым. Біздің әкеміз жайдан жай айтқан жоқ қой ол Құраннан і... нетпе айырылма, сол Құранды ішкімге да бермеңдер, өздерің сақтаңдар деп айтқан ол бекер болмаған ғой деп соған қуанып. Содан апайым келгенде айтып атырмыз. Сүйттік сүйттік солай болды деп, суға кетейік деп тұрып кете алмалдық деп солай айтып бердік. Ол сол Құранның құдіреті ғой не і...
Асия Молдахметқызы	▶	↑ әкеміз білген ͡ ғой →// құраннан айырылмаңдар ͡ дегенде ↓///↑ бізге бір →// ^уосыдан^уонжыл м'екен →// әл бір жеті сегіз жыл мекен →// бірнеден ^йетнографиялық неден →// музейденбіз ͡ деп /^йекі жасжігіт ͡ келді ↓///↑ сосын ^йескілікті сондай құран і... →// сондай ͡ б̊ір ͡ ^йескілікті заттар →// бұйымдар болса і... көріп →// түсіріп ͡ аламыз ↓///↑ не ͡ болмаса алып ͡ кетеміз ͡ деп ↓///↑ сосын апайым / сол құранды алып ͡ шығып ͡ көрсетті ↓///↑ сіздер беріңіздер →// біз бұны алматығ'алып ͡ барып →// і... қайтадан ͡ пе... музейға ͡ ғой ↓///↑ пересдавать ͡ ^йетіп →// сіздерге қайтадн / кім несін ^уөңдеп ͡ жібереміз ͡ деп ͡ ^йеді ↓///↑ бірақ ͡ та біз / ^уон'апайым ͡ бермеді ↓///↑ иә / дұрыс ↓///	↑ әкеміз ͡ б̊ілгең ͡ ғой →// құраннан ай^ырылмаңдар дегенде ↓///↑ бізге ͡б̊ір →// ^уосұдан ^уон жыл мекен →// әл ͡ б̊іржеті сегіжжыл ме'кен →// бірнеден ^йетнографійалық неден →// мүузөйдөмбүз ͡ деп / ^йекі жашшігіт ͡ келді ↓///↑ сосұн ^йескілікті сондай ͡ ғұран і... →// сондай ͡ б̊ір ^йескілікті заттар →// бұйұмдар ͡ б̊олса і... көрүп →// түс^үрүб̊ ͡аламыз ↓///↑ не ͡ б̊олмас'алып кетеміз ͡ деп ↓///↑ сосұн апайым / сол ͡ ғұранд'алып шығып көрсөттү ↓///↑ сіздер ͡б̊еріңіздер →// біз ͡ б̊ұн'алматыға алыппарып →// і... қайтадам ͡ пе... мүузейға ͡ ғой ↓///↑ пересдавать ^йетіп →// сіздерге қайтадн / кім несін ^уөңдөб̊ ͡ жіб̊ереміз ͡ деп ^йеді ↓///↑ бірақ ͡ та ͡ б̊із / ^уон'апайым ͡ бермеді ↓///↑ ійә / дұрұс ↓///	Әкеміз білген ғой Құраннан айырылмаңдар дегенде. Бізге бір, осыдан он жыл мекен, әл бір жеті сегіз жыл мекен бір неден этнографиялық неден, музейден біз деп екі жас жігіт келді. Сосын ескілікті сондай Құран і... сондай бір ескілікті заттар, бұйымдар болса і... көріп, түсіріп аламыз. Не болмаса алып кетеміз деп. Сосын апайым сол Құранды алып шығып көрсетті. «Сіздер беріңіздер, біз бұны Алматыға алып барып і... қайтадан пе...» – Музейға ғой. – «Пересдавать етіп, сіздерге қайтадн кім несін өңдеп, жібереміз.» деп еді. Бірақ та біз оны апайым бермеді. – Иә, дұрыс.
Асия Молдахметқызы	▶	↑^йенді бір біздің ͡ туысқанымыз →// ^уос'аталас бауырымыз ͡ ^йенді ↓///↑ неге / шымкентке неге барғанда →// сонда бір ͡ молла кіс'айтыпты →// сіздердің тұқымдарыңызда / бір күшті молла болған ͡ ^йекен ͡ деп →// менің ͡ әкем ͡ ^уол ↓///↑ молла кісі болған ͡ ^йекен →// сол кісіде / бір ͡ күшті құран бар ͡ ^йекен ↓///↑ сол құранд'ендігі жылы келгенде →// алып келіңіз маған ↓///↑ сол құранда көп бірнелер бар →// мағұлмат алайық біз ͡ да ͡ деп ↓///↑ сосын ^уол айтты сіз... →// сіздің үйде құран бар ͡ ма ↑// сүйтіп айтты бір ͡ шал ↓///↑ алдына барғам →// сонда сөйдеп айтты деп ↓///↑ сосын біз айттық →// бар біздің ͡ үйде құран ↓///	↑ ^йенді ͡ б̊ір ͡ б̊іздің тұуұсқанымыз →// ^уос'аталас бауұрұмұз ͡ ^йенді ↓///↑ неге / шымкентке неге ͡ б̊арғанда →// сонда ͡ б̊ір молла ͡ гіс'айтыпты →// сіздердің тұқұмдарыңызда / бір ͡ гүштү молла ͡ б̊олған ^йекен ͡ деп →// менің ͡ әкем ^уол ↓///↑ молла ͡ гісі ͡ б̊олған ͡ ^йекен →// сол ͡ гісіде / бір ͡ гүштү құрам ͡ бар ͡ ^йекен ↓///↑ сол ͡ ғұранды ^йендігі ͡ жылы ͡ гелгенде →// алып ͡ келіңіз ͡ маған ↓///↑ сол ͡ ғұранда ͡ гөп пірнелер ͡ б̊ар →// мағұлмат ͡ алайық ͡ піз ͡ да ͡ деп ↓///↑ сосұн ^уол айтты сіз... →// сіздің үйдө құрам ͡ бар ͡ ма ↑// сүйтүб̊ ͡ айтты ͡ б̊ір ͡ шал ↓///↑ алдына ͡ б̊арғам →// сонда сөйдөб̊ ͡ айтты ͡ деп ↓///↑ сосұм ͡ біз ͡ айттық →// бар ͡ б̊іздің үйдө ͡ ғұран ↓///	– Енді бір біздің туысқанымыз осы аталас бауырымыз енді. Неге Шымкентке неге барғанда, сонда бір молла кісі айтыпты, « Сіздердің тұқымдарыңызда бір күшті молла болған екен» деп, менің әкем ол. « Молла кісі болған екен, сол кісіде бір күшті Құран бар екен. Сол Құранды ендігі жылы келгенде алып келіңіз маған. Сол Құранда көп бір нелер бар, мағұлмат алайық біз да.» деп. Сосын ол айтты сіз... сіздің үйде Құран бар ма? Сүйтіп айтты бір шал. Алдына барғам, сонда сөйдеп айтты деп. Сосын біз айттық бар біздің үйде Құран.
Асия Молдахметқызы	▶	↑ бірақ ͡ та ͡ біз /^уон'ешкімге ͡ да бермейміз ↓///↑ ^уон'айырылмаймыз →//^уол құран бізді сақтап →// қорғап ͡ тұрған / сол құран бізді ↓///↑ әйтпесе / біз мысалы→// апайымыз ^йекеуіміз ͡ ғана →//^уос'үйде тұрып ͡ атырмыз ↓///↑ не... / бізге біреулер / қастандық ͡ та жасау мүмкін ^йед →// мысалы ↓///↑ не ͡ болмаса / біз мал көп ͡ кезінде мал бәрін көп ͡ ұстадық↓///↑ сонда малдарымызға ͡ да қійанат жасар ͡ м'еді↓///↑ бірақ алла сол қағып тұр ͡ ғой→// сол құран ͡ да бізді қағып тұрған шығар ͡ деп ^уөзіміз ^йенді соған күшт'енді →// ^уөзіміз жан тәнімізбен ^уөзіміз соған сенеміз →// сол құранға↓///	↑ бірақ ͡ та ͡ б̊із / ^уонұ ^йешкімге ͡ де ͡ б̊ермейміз ↓///↑ ^уон'ай^ырылмаймыз →// ^уол ͡ ғұрам бізді сақтап →// қорғап ͡ тұрған / сол ͡ ғұрам ͡ бізді ↓///↑ әйтпесе / біз мысалы →// апайымыз ^йекеуүмүз ͡ ғана →// ^уос'үйдө тұрұб̊ ͡ атырмыз ↓///↑ не... / бізге ͡ б̊іреулөр / қастандық ͡ та ͡ жасау ͡ мүмкүн ^йед →// мысалы ↓///↑ не ͡ б̊олмаса / біз мал ͡ гөп ͡ кезінде мал ͡ б̊әрің ͡ гөб̊ ͡ұстадық↓///↑ сонда малдарымызға ͡ да ͡ ғыйанат ͡шасар ме ^йеді↓///↑ бірағ алла сол ͡ ғағып тұр ͡ ғой→// сол ͡ ғұран ͡ да ͡ б̊ізді ͡ ғағып тұрған шығар ͡ деп ^уөзүмүз ^йенді соғаң ͡ гүштү ^йенді →// ^уөзүмүж ͡ жан ͡ тәнімізб̊ен ^уөзүмүс ͡ соған ͡ сенеміз →// сол ͡ ғұраңға↓///	Бірақ та біз оны ешкімге да бермейміз. Оны айырылмаймыз, ол Құран бізді сақтап, қорғап тұрған сол Құран бізді. Әйтпесе біз мысалы, апайымыз екеуіміз ғана осы үйде тұрып атырмыз. Не... бізге біреулер қастандық та жасау мүмкін ед мысалы. Не болмаса біз мал көп кезінде мал бәрін көп ұстадық. Сонда малдарымызға да қиянат жасар ме еді. Бірақ Алла сол қағып тұр ғой, сол Құран да бізді қағып тұрған шығар деп өзіміз енді соған күшті енді, өзіміз жан тәнімізбен өзіміз соған сенеміз, сол Құранға.
Асия Молдахметқызы	▶	↑біздің ͡ атамекеніміз ͡ бір →// ^уортақ ͡ жерін →// і...^уортақтың ͡ аржағында →// сол қып̊шақ ͡ жеріне әкем тірі болғанда →// бізді ылғый алып ͡ баратын ͡ ^йеді ↓///↑ жылына бір рет ͡ барып →// әкесінің ͡ басына →// шешелеріне бәріне →// не ͡ құран зират ͡ ^йетіп →// қайтатын ͡ ^йедік ↓///↑ ^йенді әкеміз кеткеннен ͡ кейін →// біз^уоны / н'айтып керек ͡ жоқ →// бір ͡ ^йек'ақ рет ͡ қана / бардық со жерге ↓///↑ ^йенді жай ͡ ^йестиміз →// соны қостанай ^уөңірінен →// бір әйел адам сол ͡ жерді сатып ͡ алыпты ͡ деп ↓///↑ сон'енді біз →// ^уол ͡ кісіні көрмейміз ͡ да →// ^уол жеріміз біздің →// нағыз қарағайдың ͡ ^уортасында тұрған↓///	↑біздің атамекеніміз ͡ б̊ір →// ^уортағ ͡ жерін →// і... ^уортақтың аржағында →// сол ͡ ғып̊шағ ͡ жер^ін'әкем тірі ͡ б̊олғанда →// бізд'ылғый алып ͡ паратын ͡ ^йеді ↓///↑ жыл^ына ͡ б̊ір ^ірет ͡ парып →// әкесінің бас^ына →// шешелеріне ͡ б̊әр^іне →// не ͡ ғұран зійрат ͡ ^йетіп →// қайтатын ͡ ^йедік ↓///↑ ^йенд'әкеміз ͡ геткеннең ͡ гейін →// біз ^уонұ / н'айтып ͡ керег ͡ жоқ →// бір ^йек'ақ ^ірет ͡ қана / бардық̊ ͡ со ͡ жерге ↓///↑ ^йенді жәй ^йестійміз →// сонұ ͡ ғостанай ^уөң^үрүнен →// бір ͡ әйел адам сол ͡ жерді сатыб̊ ͡ алыпты ͡ деп ↓///↑ сонұ ^йенді ͡ б̊із →// ^уол ͡ гіс^іні ͡ гөрмөймүз ͡ да →// ^уол ͡ жеріміз ͡ б̊іздің →// нағыз ͡ ғарағайдың ^уортасында ͡ тұрған↓///	Біздің атамекеніміз бір ортақ жерін і... ортақтың ар жағында сол қыпшақ жеріне әкем тірі болғанда бізді ылғи алып баратын еді. Жылына бір рет барып, әкесінің басына, шешелеріне бәріне не Құран зират етіп, қайтатын едік. Енді әкеміз кеткеннен кейін біз оны, не айтып керек жоқ, бір екі ақ рет қана бардық со жерге. Енді жай естиміз соны Қостанай өңірінен бір әйел адам сол жерді сатып алыпты деп. Соны енді біз ол кісіні көрмейміз да, ол жеріміз біздің нағыз қарағайдың ортасында тұрған.
Асия Молдахметқызы	▶	↑ сол қарағайлар басып ͡ кетті ͡ ғой ͡ деп / ^уойлаймыз ^йенді ↓///↑ қазір ͡ ^уол ͡ жерге / ^йешкім барып ͡ атқан ͡ жоқ ͡ қой ↓///↑ сол ͡ не / атамекенімізге бір ͡ барып ͡ келсек →// барып ͡ келсек ͡ деп айтамыз ͡ да ↓///↑ жылда / солбір ^уөмірдің ͡ тіршілігімен →// і... қалып ͡ қойа ͡ беред / әлгі ↓///↑ сондай ͡ жағдай ↓///↑^йенді мынау / жеңістің ͡ атасы →// ^уоспан ͡ атамыз ↓///↑ біздің ͡ атамыздың / сол беймырз'атамыздың / атқосшысы болған ↓///↑ бұл кісілер негізі қырғыз ↓///↑ м... ана кісілер / сол біздің сол қып̊шақ жерінде... ↓///	↑ сол ͡ ғарағайлар ͡ б̊асып кетті ͡ ғой ͡ деп / ^уойлаймыз ^йенді ↓///↑ қәзір ^уол ͡ жерге / ^йешкім барыб̊ ͡ атқан жоқ ͡ қой ↓///↑ сол ͡ не / атамекенімізге ͡ б̊ір ͡ б̊арып ͡ келсек →// барып ͡ келсек деб̊ ͡ айтамыз ͡ да ↓///↑ жылда / солб̊ір ^уөмүрдүң тіршілігімен →// і... қалып ͡ қойа ͡ б̊еред әлгі ↓///↑ сондай жағдай ↓///↑ ^йенді мынау / жеңістің ͡ атасы →// ^уоспан ͡ атамыз ↓///↑ біздің ͡ атамыздың / сол ͡ б̊еймырз'атамыздың / атқошшұсұ ͡ б̊олған ↓///↑ бұл ͡ гіс^ілер негізі ͡ ғырғыз ↓///↑ м... ана ͡ гіс^ілер / сол ͡ б̊іздің сол ͡ ғып̊шағ ͡ жерінде... ↓///	Сол қарағайлар басып кетті ғой деп ойлаймыз енді. Қазір ол жерге ешкім барып атқан жоқ қой. Сол не атамекенімізге бір барып келсек, барып келсек деп айтамыз да. Жылда сол бір өмірдің тіршілігімен і... қалып қоя беред әлгі. Сондай жағдай. Енді мынау Жеңістің атасы, Оспан атамыз. Біздің атамыздың сол Беймырза атамыздың атқосшысы болған. Бұл кісілер негізі қырғыз. М... ана кісілер сол біздің сол қыпшақ жерінде... .
Асылбек Есіркепов	▶			– Ғасырлар қойнауынан қаймағы бұзылмай бүгінге жеткен тіліміз, қазір неге жұтаң тартып барады, оның себеп-салдарын бір уақыт ойланып көрелікші. Ендеше "Біз қалай сөйлейміз?" хабарына құлағыңыз түрік жүрсін. – Ассалаумағалейкум, құрметті радиотыңдаушылар! Əуе толқынында Қазақ радиосының “Біз қалай сөйлейміз?” хабары. Микрофон алдында журналист – Оңғар Құралов. – Кезінде жазушы, аудармашы Ісләм Жарылғапов ағамыз ұсынған кейбір сөздердің қазақша баламасы тілімізге сіңісті болып, төл сөзіміздей боп кеткендігі белгілі. Жиі айтыла беретін «балмұздақ», «аялдама» сөздерін кім жасанды немесе өрескел деп айта алады? Ал Тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдары жалпы жұрттың тілдік қолданысындағы техника, білім, ғылым, медицина, әскери салаларда терминдер мен ұғымдар жаппай қазақшалана бастады. Олардың ішінде өте сәтті, ортадан жоғары дегендер де көп. «Самолетті» – «ұшақ», «вертолетті» – «тікұшақ», «таможняны» – «кеден», «проспектні» – «даңғыл», «транспортты» – «көлік», «председательді» – «төраға», «президиумды» – «төралқа» деп қолдану дағдыға айналып-ақ кетті.
Асылбек Есіркепов	▶			– Алайда кейбір терминдер әлі күнге түрі – қазақша, мағынасы бұлыңғыр болғандықтан тілдік айналымға енбей келеді немесе әрі-сәрі қалыпта қолданылады. Мәселен, жыр болған "сынып" сөзіне дау айтылшылар көп. "Бесінші сынып оқушысы" десек дұрыс. Ал "үшінші класты темекі", "сүтқоректілер класы" дегендегі "класты" әр жерде, әр түрлі аударуымыз қажет пе? Мүмкін халықаралық термин ретінде "класты" аудармай қойғанымыз жөн шығар. Бұл мәселе де ойлануды қажет етеді. Соңғы кезде телеарналардан берілетін спорт жаңалықтарында «футболды» «аяқ доп» деп айту үрдіске айналып бара жатыр. Дүниежүзі елдері "футбол" деп қолданып жүргенде, бұған дейін қалыптасып, құлақ үйренген сөзден жерінгеніміз қалай болар екен? Аударғанның жөні осы екен деп жаппай қазақшалай беру де аса көрегенділікті, мәдениеттілікті, сауаттылықты білдіре қоймас.
Асылбек Есіркепов	▶			– Сол үшін де аудармаса болмайтын, тіліміздің реңін кетіріп, шұбарлай түсетін сөздерді, ұғымдарды, терминдерді ғана қазақ тілінде сөйлеткен дұрыс па екен деп ойлаймыз?! Осы ретте тіс емдеу саласындағы кейбір сөздердің қазақша баламасын қалыптастыруға күш салып жүрген тіс дәрігері, Санжар Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университетінің ортопедтік тістану кафедрасының ассистенті АСЫЛБЕК ЕСІРКЕПОВПЕН өткізген сұхбатымызға көңіл бөліңіздер. – Асеке, қазіргі кейінгі кезде түрлі-түрлі салалар бойынша терминдерді қазақшалау науқаны жүріп жатқаны белгілі. Аударма сөздіктер шығып, қазақша баламаларын терминком бекітіп жатыр."Стомотология" деп жүрміз ғой "Тіс емдеу" саласындағы терминдерді қазақшалап жүр дегенді естігендіктен, сізді осы "Біз қалай сөйлейміз?" деген хабарымызға шақырып отырмыз. Өзіңіз енгізіп жатқан немесе баламасын ұсынып жатқан тіс емдеу саласындағы аударған сөздеріңізді, ұсынып отырған терминдеріңізді айта кетсеңіз.
Асылбек Есіркепов	▶			– Енді мына шетел сөздері халықаралық айдармен ұлттық тілімізге өзгеріссіз енгізілді. Қазіргі кездерде де ұлттық дәрежеміз, біліміміз төмендемесін деп осыларды өзгерусіз қалдыруды жөн көретіндер де жеткілікті. Бірақ та кез-келген шетел сөзі түсінікті болсын десек, оны талқылап, дәлелдеу керек. Ал егер де ана тілінде айтылған сөз ол бірден түсінікті және оны дәлелдеуді қажет етпейді. Мысалы, біздің стоматология саласындағы «стоматология» деген сөздің өзін алатын болсақ, «стоматология» гректің «стома» - «ауыз», «логия» - «тану» деген мағына береді. Егер оны қазақшалайтын болсақ, «ауыз туралы ғылым» болар еді. Бірақ та барлық емханаларымызда «тіс емханасы», «тіс емдеу емханасы» деп жазмыз. Сол емханада немен айналысатындығы көрініп тұрады. Алғашқы кезде «стоматологияны» біз қазақшалаған кезде «Тіс емдеу факультеті» деп атадық.
Асылбек Есіркепов	▶			– Бірақ та «Стоматология» тек қана тісті емдеумен ғана айналысып қана қоймайды, онда тісті жұлу, тіс салу, тіс күту, тіс түзету басқа да салалары бар. Сол себептен тіс емдеу саласын қамтитын болғандықтан, қайтадан «стоматология» деп атап жүрміз қазіргі кезде. Дүниежүзілік стоматологтар ассоциациясының 120-ға жуық мүшелері бар. Солардың оны ғана «Стоматологиялық ассоциация» болып аталынады да, 86-сы «Дентальное ассоциация» делінеді. «Дент» деген латынның «тіс» дегені және 15-сі «Одонтологическое ассоциация» дейді. «Одонтс» деген гректің «тіс» деген мағынасын беретін сөз. Сонда қарасаңыз басқалардың барлығы «тіс» деп атап жүр, яғни, «тіс» деген сөзді пайдаланады екен. Ал біздер «ауызтану стомотологиялық ассоциациясы» деп айтып жүрміз. «Стоматология деген жаңа айтып кеткендей – ауыз туралы ғылым» болып келеді.
Асылбек Есіркепов	▶			– Сондықтан да қазір біз ммынау «стоматология» деген сөзді «тістану» деп қазақшаласақ деп ұсынып отырмын. Себебі «тану» деген сөз сөзжасамда ертеректен қолданылып жүрген қосымша. "Тану" деген мағына тек қана бір нәрсені танып, білу емес, кең ұғымды білдіреді. Егер «стоматологияға» бұлай анықтама беретін болсақ, «ауыз-қуыс органдары ауруларын зерттейтін, емдейтін» деп аталынады. «Тістану» – дегенге анықтаманы былай беретін болсақ тіс жақпен, тіс ет жүйесі және тіс төңірегіндегі ауыз қуысы тіндері ауруларын зерттейтін медицинаның бір саласы десек, бұл оның атауын да және зерттейтін аурудың аумағын да толығымен қамтып жатады. – Сіз айтып отырсыз ғой «стоматологияны» – «тістану» деп атасақ деп. Бұл бізге бәлембай жылдан бері сіңісті болып қалған, үйреніп қалған терминіміз немесе осы медицинаның бір саласы. Енді оны қазақшалған кезде стоматологияның қазақша баламасын қалай енгізбекшісіз? Қандай әдістер арқылы? Кімге ұсынасыз? Немесе осы «Тістану» деген ұғым қалайша жалпы халықтық ұғымға айналмақ?
Асылбек Есіркепов	▶			– Алдымен ендіруден бұрын әзірге мен оны ұсынып қана отырмын. Оны ендіру үшін, біріншіден, мынау өз саламызда қызмет жасап жүрген әріптестерімізге түсіндіруіміз керек осылайша. Өткен жылы Түркістандағы «Медицина білімі – мемлекеттік тіл аясында» атты конференцияда баяндама жасадым. Мақалалар жазып, келешекте тағы болатын конференцияларда айтып, түсіндіруім керек. Әр сөзді ендіру - бұл оны түсіндіріп, дәлелдеу арқылы ғана жүзеге асады. Бұл бір күнде енетін нәрсе емес шығар. Келешекте терминкомға ұсынсақ, ол жерде қаралып, егер бекітілетін болса, сүйтіп енетін шығар деп ойлаймын. – Тіс дәрігері болғандықтан осы саланың бүге-шүгесін жақсы білесіз ғой. Жалпы тіс емдеу саласындағы сөздерді, терминдерді аударып көрдіңіз бе? – Медицина университетінде қызмет істегеннен кейін онда оқу-әдістемелік құралдарды жазып жатырмыз.
Асылбек Есіркепов	▶			– Сол себептен онымен тікелей айналысуға тура келеді жұмыс бабына сәйкес, онымен тікелей айналысуға тура келеді. Талас тудыратын сөздерді талқылауға қатысамыз. Мысал ретінде адам ауыз-қуысындағы тістердің өзін алатын болсақ, олардың өздерін «алдыңғы тіс топтарына» және «бүйірлі тіс топтарына» бөлеміз. Алдыңғы тіс топтарына «күрек тістер» және қазіргі «сүйір тістер» кіреді. Күрек тістердің өздерін халықта «маңдай тістер» дейді, алғашқы екі тісті айтады, біз оларды «ортаңғы күрек тіс» және «бүйірлі күрек тіс» дейміз. Олар өздері сан жағынан төртеу болады. Сол себепті "ортаңғы күрек тіс" және "бүйірлі күрек тіс" дейміз. Ал енді мынау сүйір тіске келетін болсақ, халықта ол тіс туралы айтылатын сөз өте көп. Мысалы, «сойдақ тіс» деп те айтады, «қасқыр тіс», «ит тіс» деп айтады, «жұлқар тіс», «шошақ тіс», «үшкір тіс» дейді. Осы тіс туралы «Азу тісі балғадай» деген мағына да бар.
Асылбек Есіркепов	▶			– Бұл – "күшті, қайратты, қуатты" деген мағынаны білдіреді. Және «Азу тісі алты қарыс» деген сөз де бар". Аса күшті, мықты, зор" дегенді білдіреді. Бұл сүйір тісімізге айтылған сөз секілді. «Сойдақ тіс» деп аталуының себебі сойдиып көрініп тұрғандықтан. Ал мынау «сүйір» деп атап жүргеніміздің өзі де оның пішініне байланысты. Шошақ, үшкір деген пішіндеріне сәйкес келеді. Ал мынау «ит тіс», «қасқыр тіс» деп айтып жүргеніміз – тістер аузын ашқанда көрініп тұратындықтан айтылып жүрген сөздер. Және «жұлқар тіс» деген бар. Ол қызметіне байланысты айтылуы мүмкін. Мынау "күрек тістеріміз" тістеп, кесетін болса, "жұлқар тіс" деп атағаны – тістеп, жұлып алу қызметін атқарады. Сол себептен де қызметіне байланысты «жұлқар тіс» деп айтуға болады. Ал пішініне байланысты әзірге «сүйір тіс» деп айтып жүрміз. Мұның да әлі атауын айқындау қажет.
Асылбек Есіркепов	▶			– Енді мынау жақ тістеріне – азу тістерді жатқызамыз мысалға. Азу тістердің өзі үш топқа бөлінеді. «Кіші азу тістер», «үлкен азу тістер» және «ақыл тіс» деп үшке бөлінеді. Олар шайнау қызметін атқарады. Кей кезде «шайнау тістері» деп те атайды. – Енді өзіңіз айтып жатқан тістің түрлері атаулары бұрын халқымызда бұрыннан айтылып келе жатқанымен де, тістерді термин ретінде бекіді ме? Жалпы, қазақ тілінде сөйлейтін мамандар тістерді осы күйінде сіз айтпақшы«күрек тіс» деп, «азу тіс» деп қолдана ма? – Қазіргі кезде күрек тістерді «күрек тіс» деп толығымен айтамыз және ол өзінің атқаратын қызметі мен пішініне сәйкестеу келіп тұр. Азу тістер де солай. «Кіші азу тіс», «үлкен азу тіс», «ақыл тіс» деп атап, термин ретінде солай айту сіңісіп кетті. Ал мынау «сүйір тіске» туралы бұған әлі толығымен тоқтала қойған жоқпыз деп ойлаймын.
Асылбек Есіркепов	▶			– Себебі атаулары өте көп. Қайсысы сәйкес келетінін анықтау керек. Атқаратын қызметіне қарай «жұлқар тіс» деген де келіп тұр. Пішініне қарай «сүйір тіс» деген де келеді. Бірақ соның біріне тоқталу қажет деп ойлаймын. – Ал бұдан басқа осы стоматология саласында, тіс емдеу саласында бұдан басқа да қазақшалауды қажет ететін сөздер бар деп есептейсіз бе? – Иә. Себебі, бір сөзді бірнеше түрлі, әркім әртүрлі атап жүрген сөздер көп. Мысалы, осы тіске қатысты айтатын болсақ, орысша «дефект» деген сөз бар. Оны біз «ақау», «кемістік» деп айтып жүрміз. Егер біздің салада пайдаланатын болсақ, мысалы тіс қатарының бүтіндігі бұзылған кезде атаймыз. «Тіс сауытының ақауы», «тіс қатарының ақауы немесе кемістігі» деп атап жүрміз. Меніңше, қазақта бұрыннан айтылып жүрген, сөз құрамында бар «кетік» деген сөз бар.
Асылбек Есіркепов	▶			– Ол «кетік» деген сөз бір заттың бұрышының немесе бүтіндігінің бұзылып, опырылып қалғандығын білдіреді немесе бос орынды білдіреді. Ал біз «Кетік» деген кезде бірден түсінеміз, ол аузында тісінің жоқтығын көрсетеді. Сол себептен, «тіс сауытының кетігі» деп, «тіс қатарының кетігі» деп атасақ, бұл да ғылыми терминге айналар еді. Әзірге оны да ұсынып, айтып жүрміз аздап. – Қазіргі кезде «кетік» деген сөздің орнына қандай сөз қолданылып жүр? – Қазіргі кезде кетіктің орнына «Ақау» немесе «кемістік» дейді. Ал «ақау» деген сөзді біздің салада пайдалану ыңғайсыздау шығар деп ойлаймын. Ал «кемістік» дегенді, мысалы, таңдай қатты таңдай, жұмсақ таңдай кемістіктері болғанда атауға болады. Бет әл петінде кемісік болған кезде "бет кемістігі" деп атауға болады. Ал Тіске қатысты «тіс қатарының кетігі» немесе «тіс сауытының кетігі» деп атасық.
Асылбек Есіркепов	▶			– «Ақау» деген бұл жерге келмейтін сияқты. "Ақау "деген "брак" деген сізге келетін секілді машиналардың «Көліктердің ақауы бар» деп атауға болады . Немесе «Порог» деген сөзді «ақау» деп атауға болады, немесе «Порог сердьце» «жүректің ақауы» деп. Латын тілінде «дефектус» деген сөз орысшалаған кезде «из ян, недостаток, недочеть» деген мағынаны білдіреді екен. Ал біз стоматология саласында «ақау»,«кемістік» деп қолданып жүрміз. «Аномалия» деген және «деформация» деген сөздерді пайдаланамыз. «Аномалия» – гректің «отклонение» деген мағынасын беретін сөз. Оны біз «ауытқу» дейміз. Ал енді «деформацияны» да екеуі ұқсас болғандықтан оны да «ауытқу» деп атап жүр. Сол себепті осы екі сөзді де бөліп, ажыратып алған жөн. Латын тіліндегі «деформация» деген – «пішіні өзгеру» деген мағынаны білдіреді.
Асылбек Есіркепов	▶			– Оны біздің салада «пішін бұзылу» деп бір сөзбен айтсақ дұрыс болады. «Аномалия» деген анықтамасында қызметінен, қалыпты жағдайынан ауытқыған нәрсені айтамыз. Адам организмінің даму сатысындағы қалыпты жағдайдан ауытқығанды «аномалия» деп айтады. Ал «деформация» бұл толығымен қалыптасып болғаннан кейінгі патологиялық жағдайларға байланысты өзгерулерді айтады. Сол себептен бұл «пішін бұзылу» деп айтқан дәлірек келетін сияқты. Қорыта айтқанда, ана тілімізде медицина ғылымын дамыту үшін халық ішінде қолданылып жүрген сөздерді термин ретінде пайдаланып, егер жоқ болатын болса, олардың баламаларын тауып, атауын дәл беретін сөздерді енгізу қажет деп ойлаймын. – Ал, Асеке, бүгінгі айтып берген әңгіменінізге көптен көп рахмет, бізге әрине әр салада өзіміздің қазақтың төл сөздерін пайдалана отырып терминдер жасайтын азаматтар қажет-ақ.
Асылбек Есіркепов	▶			– Әсіресе, әскери сала болсын, техника, медицина болсын, түрлі салалар бойынша әр сала өз мамандары қазақшаламаса, оны журналистер немесе тілшілер қауымы оны дендеп, бойлап, еніп оны аудара бермеуі де мүмкін. Сондықтан сіздер сияқты әр саланың өз мамандары әрбір сөзді, әрбір терминді соның ұғымын жете түсініп, өзінің іс-тәжірибесі арқылы пайдалана отырып соны қазақша баламасын тауып жатса, бұл өте құптарлық нәрсе. Сондықтан да сіздің мына бастамаңызға сәттілік тілейміз! – Мінеки осымен Қазақ радиосының "Біз қалай сөйлейміз?" айдарымен берілген хабарын аяқтаймыз. Оған тіс дәрігері Санжар Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университетінің ортопедтік тістану кафедрасының ассистенті АСЫЛБЕК ЕСІРКЕПОВ қатысты. Хабарды әзірлеген журналист – Оңғар Құралов. Ал оны көркемдеген – Шоқан Тоқжол. Әуе толқынында келесі кездескенше, сау-сәлемет болыңыздар. 2004 жыл
Аян Өтепберген	▶	↑ кеш жарық / құрметті достар ↑ /// ↑ жібег жолы арнасында түңгү ^ұстұудия бағдарламасы ^уөз жұмұсұн бастайды ↓ /// ↑ кеш жарық / қалайсыздар ↑ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ ^ырақмет сіздерге ↓ /// ↑ н'істейміз ↑ /// ↑ н'істейміз шоуұмұздұ ↑ /// ↑ бастаймыз ͡ба ↑ /// ↑ кеттік↓ /// ↑ бастаймыз ↑ /// ↑ түңгү ^ұстұудия бағдарламасының көрермендері ^йең күштү көрермендер / ^ырақмет сіздерге ↑ /// ↑ ійә / ^ұуақыттарыңызды бөлүп келгендеріңізге ^ырақмет ↑ /// ↑ бастайық / ал ^йенді ↓ /// ↑ қалайсыздар ↑ ///	Ж: ↑ кеш ͡шарық →// құрметті достар ↑ /// ↑ жіб̊ег жол'арнасында →// түңгү ^ұстұудйа ͡б̊ағдарламасы // ^уөж жұмұсұм бастайды ↓ /// ↑ кеш ͡шарық →// қалайсыздар ↑ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ ^ырақмет čіздерге ↓ /// ↑ н'істейміз ↑ /// ↑ н'істейміз шоуұмұздұ ↑ /// Ж: ↑ бастаймыз ͡б̊а ↑ /// ↑ кеттік ↓ /// ↑ бастаймыз ↑ /// Ж: ↑ түңгү ^ұстұудия ͡б̊ағдарламасының ͡гөрөрмөндері →// ^йең ͡гүштү көрөрмөндер ↓ /// ↑ ^ырақмет čіздерге ↑ /// ↑ ійә / ^ұуақыттарыңызды ͡б̊өлүп келгендеріңізге →//^ырақмет ↑ /// ↑ бастайық →// ал ^йенді ↓ /// ↑ қалайсыздар ↑ ///	Ж: Кеш жарық, құрметті достар! Жібек жолы арнасында Түңгі студия бағдарламасы өз жұмысын бастайды. Кеш жарық, қалайсыздар? Тамаша! Рақмет сіздерге! Не істейміз? Не істейміз шоуымызды? Бастаймыз ба? Кеттік! 3 Ж: Бастаймыз! Ж: Түңгі студия бағдарламасының көрермендері-ең күшті көрермендер. Рақмет сіздерге! Иә, уақыттарыңызды бөліп келгендеріңізге рақмет! Бастайық, ал енді. Қалайсыздар?
Аян Өтепберген	▶	↑ сағындық сізді / сізді ͡де / сіздерді ͡де ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ^уөткөн мереке құттұ болсұн ↓ /// ↑ қалай қарсы алдыңыз ↓ /// ↑ ^ырақмет көпкөп ↓ /// ↑ күштү қарсы алдық ↓ /// ↑ қай қалада ↓ /// ↑ нұрсұлтан қа / а : жоғ / астана қаласы ↓ /// ↑ астана қаласы ↓ /// ↑ ійә / кешірім ^уөтүнемін ↓ /// ↑ қазір ^йенді барлығымыз қателесіб ͡атырмыз ↓ /// ↑ ійә / ^йенді жалпы бұл ^уөмүрде ↓ ///	Ж: ↑ сағындық̊ сізді →// сізді ͡де →// сіздерді ͡де ↓ /// Ж: ↑ ійә ↓ /// ↑ ^уөткөн / мереке құттұ ͡б̊олсұн ↓ /// ↑ қалай ғарс'алдыңыз ↓ /// Ж: ↑ ^ырақмет // көп-көп↓ /// ↑ күштү қарс'алдық ↓ /// ↑ қай ͡ғалада ↓ /// Ж: ↑ нұрсұлтаң ͡ғаласы / а: жоғ / астана ͡ғаласы ↓ /// Ж: ↑ астана ͡ғаласы ↓ /// Ж: ↑ ійә / кеш^ірім ^уөт^үнөмін ↓ /// Ж: ↑ қәзір ^йенді →// б̊арлығымыз ͡ғателесіб̊ жатырмыз ↓ /// Ж: ↑ ійә ↓ /// ↑ ^йенді / жалпы ͡б̊ұл ^уөмүрде ↓ ///	3 Ж: Сағындық сізді, сізді де, сіздерді де. Ж: Иә. Өткен мереке құтты болсын! Қалай қарсы алдыңыз? 3 Ж: Рақмет көп-көп. Күшті қарсы алдық. Ж: Қай қалада? 3 Ж: Нұр-сұлтан қаласы, ааа жоқ Астана қаласы. Ж: Астана қаласы? 3 Ж: Иә, кешірім өтінемін. Ж: Қазір енді барлығымыз қателесіп атырмыз. 3 Ж: Иә. Енді жалпы бұл өмірде…
Аян Өтепберген	▶	↑ ^йенді сондай гезғой ғазір ↓ /// ↑ қателесіп тұрғам болады ^йекен ↓ /// ↑ жаңа қазақ̊стан ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ^уөзгөрүстер гөп ↓ /// ↑ түсүмбей атырмызда не ͡б̊олұб̊ жатқанын ↓ /// ↑ нұрлан мырза ↑ /// ↑ ау ↓ /// ↑ ійнстагырамда ^уот^ұрасызғой ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ сенде ^уот^ұрасың ійә дәулөт ↑ /// ↑ кейде ^уот^ұрам / кейде жатам ↓ ///	↑ Ж: ^йенді / сондай ͡гезғой ͡ғазір ↓ /// ↑ Ж: қателесіп тұрғам / болады ^йекен ↓ /// ↑ Ж: жаңа ͡ғазақ̊стан ↓ /// Ж: ↑ ійә ↓ /// Ж: ↑ ^уөзгөрүстер ͡гөп ↓ /// ↑ түсүмбөй жатырмыз ͡да →// не ͡б̊олұб̊ жатқанын ↓ /// Ж: ↑ нұрлан мырза ↑ /// Ж: ↑ ау ↓ /// Ж: ↑ ійнстагырамда ^уот^ұрасызғой ↑ /// Ж: ↑ ійә ↓ /// Ж: ↑ сенде ^уот^ұрасың ійә дәулөт ↑ /// Ж: ↑ кейде ^уот^ұрам / кейде жатам ↓ ///	Ж: Енді сондай кез ғой қазір. 3 Ж: Қателесіп тұрған болады екен. Ж: Жаңа Қазақстан. 3 Ж: Иә. Ж: Өзгерістер көп. Түсінбей атырмыз да не болып жатқанын. 3 Ж: Нұрлан мырза? Ж: Ау? 3 Ж: Инстаграмда отырасыз ғой? Ж: Иә. 3 Ж: Сенде отырасың иә, Дәулет? 2 Ж: Кейде отырам, кейде жатам.
Аян Өтепберген	▶	↑ ^уосы ыйнстагырам желісінде жаңағындай сұрағ жауап деген ^ұрұуб̊рыйкам барда ↓ /// ↑ со жерде халықпен деп^үутаттар құсап тілдесем ↓ /// ↑ сұрақтарына жауап берем ↓ /// ↑ сол гезде халықтан келген бір сұрақ болды ↓ /// ↑ ^уосы актұйор ͡б̊олған қыйынба деген сұрақ келді ↓ /// ↑ біз қойайық / актұйор ͡б̊олған қыйынба ↑ /// ↑ ійә сіздерде актүйөрсіздерғой ^йенді ↓ /// ↑ ^йенді ͡б̊із / ^йенді ↓ ///	Ж: ↑ ^уос'ыйнстагырам желісінде жаңағындай сұрағ ͡жауап деген ^ұрұуб̊рыйкам бар ͡да↓ /// ↑ сол жерде халықпен деп^үутаттар ͡ғұсап тілдесемін ↓ /// ↑ сұрақтарына жауап ͡перемін ↓ /// ↑ сол ͡гезде халықтаң ͡гелгем бір сұрақ ͡полдұ ↓ /// ↑ ^уосұ актүйор ͡б̊олғаң ͡ғыйым ͡ба →// деген сұрақ келді ↓ /// Ж: ↑ біз ͡ғойайық / актүйор ͡б̊олғаң ͡ғыйым ͡ба ↑ /// Ж: ↑ ійә сіздерд'актүйерсіздерғой ^йенді ↓ /// Ж: ↑^йенді ͡б̊із / ^йенді ↓ ///	3 Ж: Осы инстаграм желісінде жаңағындай сұрақ-жауап деген рубрикам бар да. Сол жерде халықпен депутаттар құсап тілдесемін. Сұрақтарына жауап беремін. Сол кезде халықтан келген бір сұрақ болды. Осы «актёр болған қиын ба?» деген сұрақ келді. Ж: Біз қояйық. «Актёр болған қиын ба?». 3 Ж: Иә сіздер де актёрсіздер ғой енді. Ж: Енді біз, енді…
Аян Өтепберген	▶	↑ мен былай жауап бердім ^уо гісілерге / халыққа ↓ /// ↑ актұйор ͡б̊олған қыйын ↓ /// ↑ себ̊еб̊і / сіздер ^уөмірде мысалы мадыйна ͡б̊осұн / айдана ͡б̊осұн ^уөздеріңіз ͡б̊ір сол қыздың ^үрөлүмен ^уөмір сүресіздерғой ↓ /// ↑ ал / актұйорлер неше түрлі адамдардың ^уоб̊ыразына кіреді ↓ /// ↑ бір ͡гүні полыйтсыйа ͡б̊олады ↓ /// ↑ бір ͡гүні ͡б̊атырдың ^ұролын сомдайды ↓ /// ↑ бір ͡гүні соқырдың ^ұролын сомдайды ↓ /// ↑ бір ͡гүні ͡б̊айдың ^ұролын сомдайды ↓ ///	Ж: ↑ мем былай жауап ͡пердім ^уол ͡гіс^ілерге →// халыққа актүйор ͡б̊олғаң ͡ғыйын ↓ /// ↑ себ̊еб̊і / сіздер ^уөмүрдө мысалы мадыйна ͡б̊олсұн →// айдана ͡б̊олсұн ^уөздөрүңіз ͡б̊ір сол ͡ғыздың ^үрөл^үмөн ^уөмүр сүрөсүздерғой ↓ /// ↑ ал / актұйорлер неше түрл'адамдардың ^уоб̊разына ͡гіреді ↓ /// ↑ бір ͡гүнү полұйсұйа ͡б̊олады ↓ /// ↑ бір ͡гүнү →// б̊атырдың ^ірөлүн сомдайды ↓ /// ↑ бір ͡гүнү →// соқұрдұң ^ірөлүн сомдайды ↓ /// ↑ бір ͡гүнү →// б̊айдың ^ірөлүн сомдайды ↓ ///	3 Ж: Мен былай жауап бердім ол кісілерге, халыққа «актёр болған қиын. Себебі, сіздер өмірде мысалы Мадина болсын, Айдана болсын өздеріңіз бір… сол қыздың рөлімен өмір сүресіздер ғой. Ал, актёрлер неше түрлі адамдардың образына кіреді. Бір күні полиция болады. Бір күні батырдың ролын сомдайды. Бір күні соқырдың ролын сомдайды. Бір күні байдың ролын сомдайды.
Аян Өтепберген	▶	↑ заманауый кійно / тарыйхый кійно ійә / ійә / ійә ↓ /// ↑ барлығ жерде ^уоб̊разға ͡гірүу ͡герек ↓ /// ↑ барлығ жерде сол персанаждың ^уоб̊разына ͡кірүу ͡герек ↓ /// ↑ әрійне / ^уоңай ^йемес ↓ /// ↑ сондықтан ^уол қыйын деп ^йесептеймін ↓ /// ↑ ійә / сондұқтанда ^уолар актұйорларғой / кәсіб̊ій / ійә / ійә / ійә ↓ ///	Ж: ↑ заманауый ͡гұйно →// тарыйхый ͡гұйно ↓ /// Ж: ↑ ійә/ ійә/ ійә ↓ /// Ж: ↑ барлығ жерде / ^уоб̊разға ͡гірүу ͡герек ↓ /// Ж: ↑ барлығ жерде / сол персанаждың →// ^уоб̊разына ͡гірүу ͡герек ↓ /// Ж: ↑ әрійне →// ^уоңай ^йемес ↓ /// Ж: ↑ сондұқтан / ^уол ͡ғыйын деп ^йесептеймін ↓ /// Ж: ↑ ійә →// сондұқтан ͡да ^уолар актүйорларғой / кәсіб̊ій / Ж: ↑ ійә →// ійә ↓ ///	Ж: Заманауи кино, тарихи кино… 3 Ж: Иә, иә, иә. Ж: Барлық жерде образға кіру керек. 3 Ж: Барлық жерде сол персонаждың образына кіру керек. Ж: Әрине, оңай емес. 3 Ж: Сондықтан ол қиын деп есептеймін. Ж: Иә, сондықтан да олар актёрлар ғой, кәсіби, иә. 3 Ж: Иә, иә.
Аян Өтепберген	▶	↑ мысалға / маған қатты қыйын ^йемес ↓ /// ↑ ^уөйткені / мен жеті ͡кійнода ͡б̊ір ^уоб̊разды ^уойнай беремінғой ↓ /// ↑ жоқ ^йенді / мен ^уойлаймын / әр адам / менің ^уойұмша / әр адам ^уөмірде ͡б̊ір актұйор ↓ /// ↑ ^уөйткені / ананың алдында / әкешешеңнің ^уотбасыңда кішкене хахаха деб̊ жүрмейсіңғой ↓ /// ↑ деп / кәдімгідей ↓ /// ↑ жыйнақы / жақ̊сы ͡б̊ала ͡б̊олұб̊ жүресің ↓ /// ↑ жыйнақы / ^уойпік ^іріңді салмақты жеткізіп ↓ ///	Ж: ↑ мысалға →// мағаң ͡ғатты қыйын ^йемес ↓ /// ↑ ^уөйткөнү →// мен жеті ͡гұйнода ͡б̊ір ^уоб̊разды ^уойнай беремінғой ↓ /// Ж: ↑ жоқ ^йенді →// мен ^уойлаймын ↓ /// ↑ әр адам →// менің ^уойұмша →// әр адам ^уөмүрдө ͡б̊ір актұйор ↓ /// ↑ ^уөйткөнү →// ананың алдында →// әке-шешеңнің ^уотпасыңда ͡гішкене хахаха: деб̊ жүрмөйсүңғой ↓ /// ↑ деп / кәдімгідей ↓ /// Ж: ↑ жыйнақы →// жақ̊сы ͡б̊ала ͡б̊олұб̊ жүрөсүң ↓ /// Ж: ↑ жыйнақы →// ^уой-пік^іріңді салмақты жеткізіп ↓ ///	Ж: Мысалға, маған қатты қиын емес. Өйткені, мен жеті кинода бір образды ойнай беремін ғой. 2 Ж: Жоқ енді, мен ойлаймын. Әр адам, менің ойымша, әр адам өмірде бір актёр. Өйткені, ананың алдында, әке-шешеңнің, отбасыңда кішкене «хахаха» деп жүрмейсің ғой. Деп, кәдімгідей. Ж: Жинақы, жақсы бала болып жүресің. 2 Ж: Жинақы, ой-пікіріңді салмақты жеткізіп…
Аян Өтепберген	▶	үунійверсійтетте / гырұуппада ͡б̊асқаша жүресің ↓ /// ↑ гырұуппада ^йенді /достарыңғой ^йенді ↓ /// ↑ сосын достарыңның арасында ͡б̊өлек деген сыйақты ↓ /// ↑ ^йенді ауұсып ^уот^ұрад кішкене / темп дейтін ↓ /// ↑ бірақ ^уонұ ішкім түсірмейді ↓ /// ↑ ^уоны түс^іріб̊ жүретін аператыр ͡б̊олмайды және ^ірежійссұйор ͡б̊олмайды ↓ /// ↑ сондықтан ↓ ///	Ж: ↑ үунійверсійтетте →// гырұуппада ͡б̊асқаша жүрөсүң ↓ /// Ж: ↑ гырұуппада ^йенді →// достарыңғой ^йенді ↓ /// ↑ сосұн достарыңның арасында ͡б̊өлөк деген сыйақты ↓ /// ↑ ^йенд'ауұсұп ^уот^ұрады ͡гішкене →// темп дейтін ↓ /// Ж: ↑ бірақ ^уонұ ^йешкім түсүрмөйді ↓ /// Ж: ↑ ^уонұ түс^үрүб̊ жүрөтүн аператыр ͡б̊олмайды →// және ^ірежійсүйор ͡б̊олмайды ↓ /// ↑ сондұқтан ↓ ///	Ж: Университетте, группада басқаша жүресің. 2 Ж: Группада енді, достарың ғой енді. Сосын достарыңның арасында бөлек деген сияқты. Енді ауысып отырады кішкене, темп дейтін. Ж: Бірақ оны ешкім түсірмейді. 2 Ж: Оны түсіріп жүретін оператор болмайды және режиссер болмайды. Сондықтан…
Аян Өтепберген	▶	↑ бірақ қазір ^уосы ійнтернеттің арқасында / телефонның арқасында ͡б̊арлығы қазір былогер ͡б̊океткенғой ^йенді ↓ /// ↑ былогер ͡б̊олмасақта ^ұсторұйеске війдеолар саласыздарғой ійә ↓ /// ↑ сол війдеонұ салғаң гезде / бір війдеоны түс^үрүп бірден сал жіб̊еретін адам барма ↑ /// ↑ бір^йекі адам бар ^йекен ↓ /// ↑ үштөрт қыз ͡б̊ар ^йекен ↓ ///	Ж: ↑ бірақ қәзір ^уос'ійнтернеттің арқасында →// телефоннұң арқасында →// ͡б̊арлығы қазір былогер ͡б̊океткенғой ^йенді ↓ /// ↑ былогер ͡б̊олмасақ ͡та →// ^ұсторійске війдео саласыздарғой / ійә ↓ /// ↑ сол війдеонұ салғаң ͡гезде →// бір війдеонұ түс^үрүп / ͡пірден салып жіб̊еретін адам бар ͡ма ↓ /// Ж: ↑ бір-^йек'адам бар ^йекен ↓ /// ↑ үш-төрт қыз ͡б̊ар ^йекен.	Ж: Бірақ қазір осы интернеттің арқасында, телефонның арқасында барлығы қазір блогер бо кеткен ғой енді. Блогер болмасақ та сториеске видео саласыздар ғой иә? Сол видеоны салған кезде, бір видеоны түсіріп бірден сал жіберетін адам бар ма? 3 Ж: Бір-екі адам бар екен. Үш-төрт қыз бар екен.
Аян Өтепберген	▶	↑ мен мысалға війдеоны саламынғой бір нәрсе қылып ↓ /// ↑ достар / бүгүн түңгү ^ұстұудыйаны ͡б̊астаймыз // сонұ жеті ^ірет жазамынғой ↓ /// ↑ жеті ^ірет/ сегіз ^ірет ↓ /// ↑ шашың дұрыс ^йемес / артыңда ͡б̊іреу қарап тұрады деген сыйақты ↓ /// ↑ ыдысайақтарды жұуұп қойасың деген сыйақты ↓ /// ↑ қыздар війдеоны ғана ^йемес / сүуретті ^уой жақ̊сылап тұрұп ^іремонттайтын сыйақты ↓ /// ↑ бір ͡б̊өлмелі пәтердің ^іремонтынан көп ^ұуақыт кететін сыйақты ↓ ///	Ж: ↑ мен мысалға війдеонұ саламынғой бір нәрсе ͡ғылып ↓ /// ↑ достар →// бүгүн түңгү ^ұстұудыйаны ͡б̊астаймыз // сонұ жеті ^ірет ͡шазамынғой ↓ /// ↑ жеті ^ірет →// сегіз ^ірет ↓ /// ↑ шашың дұрұс ^йемес →// артыңда ͡б̊іреу ͡ғарап тұрады деген сыйақты ↓ /// ↑ ыдысайақтарды жұуұп қойасың деген сыйақты ↓ /// Ж: ↑ қыздар війдеонұғана ^йемес →// сүурөттү ^уой жақ̊сылап тұрұп ^іремонттайтын сыйақты ↓ /// ↑ бір ͡б̊өлмөлү пәтердің ^іремонтұнаң ͡гөп ^ұуақыт кететін сыйақты ↓ ///	Ж: Мен мысалға видеоны саламын ғой бір нәрсе қылып. «Достар, бүгін Түңгі студияны бастаймыз» соны жеті рет жазамын ғой. Жеті рет, сегіз рет. Шашың дұрыс емес, артыңда біреу қарап тұрады деген сияқты. Ыдыс-аяқтарды жуып қоясың деген сияқты. 2 Ж: Қыздар видеоны ғана емес, суретті ой жақсылап тұрып ремонттайтын сияқты. Бір бөлмелі пәтердің ремонтынан көп уақыт кететін сияқты.
Аян Өтепберген	▶	↑ шын^ымен ғой ↓ /// ↑ жағын кіргізеді / шығарады / алады / неқылады ↓ /// ↑ тек̊істін ↓ /// ↑ ^уосұ заманның пайдасы шығар ↓ /// ↑ ^уөйткен / барлығ адам кішігірім бір хоббұй / жұмысы ↓ /// ↑ ійә / жаңағы ^ұсторұйес түсүрүу ↓ /// ↑ ^уөз-^уөз^үне сырттан қарауғой ↓ /// ↑ ^уөз^інің ^уөм^іріне ↓ /// ↑ камераны шетке қой қойатта / жаңағыдай түс^үредіғой війдео ↓ /// ↑ сон^ымен ^уөзі көз^үмен байқамай жатқан нәрселерді / камера арқылы байқайды ↓ ///	Ж: ↑ шын^ыменғой ↓ /// Ж: ↑ жағың ͡гіргізеді →// шығарады →// алады →// не ͡ғылады↓ /// Ж: ↑ тек̊істін↓ /// Ж: ↑ ^уосұ заманның пайдасы шығар ↓ /// ↑ ^уөйткөнү →// барлығ адам ͡гішігірім бір хоббұй →// жұмұсұ ↓ /// Ж: ↑ ійә ↓ /// Ж: ↑ жаңағы ^ұсторұйес түсүрүу ↓ /// Ж: ↑ ^уөз-^уөз^үнө сырттаң ͡ғарауғой ↓ /// ↑ ^уөз^үнүң ^уөм^үрүне ↓ /// ↑ камераны шетке қойұп қойады ͡да →// жаңағыдай түс^үрөдіғой війдео ↓ /// ↑ сонұмен ^уөзү көз^үмөм байқамай жатқан нәрселерді →//камер'арқылы байқайды ↓ ///	3 Ж: Шынымен ғой. 2 Ж: Жағын кіргізеді, шығарады, алады, не қылады. 3 Ж: Текстін… Ж: Осы заманның пайдасы шығар. Өйткені, барлық адам кішігірім бір хобби, жұмысы. 2 Ж: Иә. Ж: Жаңағы сториес түсіру. 3 Ж: Өз-өзіне сырттан қарау ғой. Өзінің өміріне. Камераны шетке қойып қояды да, жаңағыдай түсіреді ғой видео. Сонымен өзі көзімен байқамай жатқан нәрселерді, камера арқылы байқайды.
Аян Өтепберген	▶	↑ сырттан қарау деген сөз жаны ͡б̊ар ↓ /// ↑ мен кейде ^уөзімнің ыйнстагырамдағы ^уөм^іріме қызығам ↓ /// ↑ күштүма ^уөм^ірің ↓ /// ↑ ^уос^ылай ^уөмүр сүрсемғой деймін менше кейде ↓ /// ↑ ^уөзімнің ыйнстагырамымада / біреудің ^йемес ↓ /// ↑ сөйтүп̊ сол ыйнстагырамдағы ^уөм^іріме қарап / әйелім маған тұрмысқа шығып / кей^інен // а қойш // дедіғой ↓ /// ↑ қалжыңдаймын / қалжыңдаймын ↓ /// ↑ шүкүр бәрі жақ̊сы ↓ ///	Ж:↑ сырттаң ͡ғарау деген сөж ͡жаны ͡б̊ар ↓ /// ↑ мең ͡гейде ^уөзүмнүң ыйнстагырамдағы ^уөм^үрүме қызығам ↓ /// Ж: ↑ күштүма ^уөм^үрүң ↓ /// ↑ Ж: ^уос^ұлай ^уөмүр сүрсөмғой деймін мен ͡ше ͡гейде↓ /// ↑ ^уөзүмнүң ыйнстагырамыма ͡да / біреудүң ^йемес ↓ /// ↑ сөйтүп̊ сол ыйнстагырамдағы ^уөм^үрүме қарап →// әйелім маған тұрмұсқа шығып →// кей^іннен // а: қойшұ // дедіғой ↓ /// ↑ қалжыңдаймын →// қалжыңдаймын ↓ /// ↑ шүкүр бәр' жақ̊сы ↓ ///	2 Ж: Сырттан қарау деген сөз жаны бар. Мен кейде өзімнің инстаграмдағы өміріме қызығам. Ж: Күшті ма өмірің? 2 Ж: Осылай өмір сүрсем ғой деймін мен ше кейде. Өзімнің инстаграмыма да, біреудің емес. Сөйтіп сол инстаграмдағы өміріме қарап, әйелім маған тұрмысқа шығып, кейінен «а қойшы» деді ғой. Қалжыңдаймын, қалжыңдаймын. Шүкір, бәрі жақсы.
Аян Өтепберген	▶	↑ қазір жалпы көрермендерге сұрақ ↓ /// ↑ жалпы қазір қандай әлеуметтүг желіде ͡б̊арсыздар ↑ /// ↑ ыйнстагырам / тұйкток ↓ /// ↑ бірінші ^уорында тұйкток̊ шығып кетті ійә ↑ /// ↑ ^ірек ↑ /// ↑ фейысбүук ↑ /// ↑ қой фейысбүук ↓ /// ↑ қай ͡гұурста ↑ /// ↑ а: ↓ /// ↑ жұурналыйсттер фейысбүукта ^уөз ͡б̊іл^імін көрсетүу ͡герек ↓ /// ↑ былай ↓ /// ↑ ійә / жұурналыйсттер фейысбүукта ↓ /// ↑ мына қоғамның былай деген війдеоларын ↓ /// ↑ фейысбүукқа ͡кірсең шаршап кетесің ↓ /// ↑ біз ^йенді ͡қазір / бізді ͡күтүп тұрған қонағымыздан сұрайық ↓ /// ↑ қандай әлеуметтүг желілерде ͡көп ^уотыратынын ↓ ///	↑ қәзір жалпы ͡гөрөрмөндерге сұрақ ↓ /// ↑ жалпы қәзір ͡ғандай әлеумөттүг желіде ͡б̊арсыздар ↑ /// ↑ ыйнстагырам →// тұйкток ↓ /// ↑ бірінші ^уорұнда тұйкток̊ шығып кетт'ійә ↑ /// ↑ ^ірек ↑ /// ↑ фейысбүук ↑ /// ↑ қой фейысбүук ↓ /// ↑ қай ͡гұурста ↑/// ↑ а: ↓ /// ↑ жұурналыйсттер фейысбүукта ^уөз ͡б̊іл^імің гөрсөтүу ͡герек ↓ /// ↑ былай ↓ /// ↑ ійә →// жұурналыйсттер фейысбүукта ↓ /// ↑ мына ͡ғоғамның былай деген війдеоларын ↓ /// ↑ фейысбүукқа ͡гірсең шаршап кетесің ↓ /// ↑ біз ^йенді ͡ғазір →// бізді ͡гүтүп тұрғаң ͡ғонағымыздан сұрайық ↓ /// ↑ қандай әлеумөттүг жел^ілерде ͡гөп ^уот^ұратынын ↓ ///	Ж: Қазір жалпы көрермендерге сұрақ. Жалпы қазір қандай әлеуметтік желіде барсыздар? Инстаграм, тикток… Бірінші орында Тикток шығып кетті иә? 2 Ж: Рек. Ж: Фейсбук? Қой Фейсбук. Қайда курста? А? Журналисттер фейсбукта өз білімін көрсету керек. Былай… 2 Ж: Иә, журналисттер фейсбукта. Мына қоғамның былай деген видеоларын. Ж: фейсбукқа кірсең шаршап кетесің. 3 Ж: Біз енді қазір, бізді күтіп тұрған қонағымыздан сұрайық. Қандай әлеуметтік желілерде көп отыратынын.
Аян Өтепберген	▶	↑ ал бізде қонақ боладығой ійә ↑ /// ↑ әрійне ↓ /// ↑ ійә ^уөте ͡б̊елсенді ↓ /// ↑ ^уөте ͡б̊елсенді қонақ ↓ /// ↑ бүкіл / қандай желі ͡б̊ар соның бәрінде ͡б̊ар ↓ /// ↑ достар ↑ /// ↑ түңгі ^ұстұудия ͡б̊ағдарламасының қонағы айан ^уөтепберген ↑ /// ↑ қошеметтеріңіз ↑ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ ^ырақмет ↑ /// ↑ ^ырақмет құрметті түңгү ^ұстұудия ͡б̊ағдарламасының ͡көрермендері ↑ /// ↑ айан қалай ↑ /// ↑ кеш шарық ↑ /// ↑ көңүлкүй қалай ↑ /// ↑ кеш жарық ↑ /// ↑ күштү кійініб̊ ͡алып̊сың ғой ↓ ///	↑ ал бізде қонақ ͡поладығой ійә ↑ /// ↑ әрійне ↓ /// ↑ ійә ^уөтө ͡б̊елсенді ↓ /// ↑ ^уөтө ͡б̊елсенді ͡ғонақ ↓ /// ↑ бүкүл / қандай желі ͡б̊ар сонұң бәрінде ͡б̊ар ↓ /// ↑ достар ↑ /// ↑ түңгү ^ұстұудия ͡б̊ағдарламасының ͡ғонағ'айан ^уөтөпбөрген ↑ /// ↑ қошеметтеріңіз ↑ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ ^ырақмет ↑ /// ↑ ^ырақмет құрметті түңгү ^ұстұудия ͡б̊ағдарламасының ͡гөрөрмөндері ↑/// ↑ айаң ͡ғалай ↑ /// ↑ кеш ͡шарық ↑ /// ↑ көңүл ͡-гүй ͡ғалай ↑ /// ↑ кеш ͡шарық ↑ /// ↑ күштү кійініб̊ ͡алып̊сыңғой ↓ ///	Ж: Ал бізде қонақ болады ғой иә? 3 Ж: Әрине. 2 Ж: Иә өте белсенді. Өте белсенді қонақ. Бүкіл… қандай желі бар соның бәрінде бар. Ж: Достар! Түңгі студия бағдарламасының қонағы-Аян Өтепберген! Қошеметтеріңіз! Тамаша! Рақмет! Рақмет құрметті Түңгі студия бағдарламасының көрермендері! Аян қалай? Кеш жарық! Көңіл-күй қалай? Қ: Кеш жарық! Ж: Күшті киініп алыпсың ғой.
Аян Өтепберген	▶	↑ ійә / как высегдағой солай ↓ /// ↑ сек̊сенінші жылдарда не жаңалық болұб̊ жатыр ↑ /// ↑ сек̊сенінші жылдарда ^йенді ͡б̊із ^йелвійс бәріміз ^уосы гастыроілге ͡келгенбіз ↓ /// ↑ ^ыслұутшайна келіп қалдық алматыға ↓ /// ↑ ^йелвійстің жақында ͡кійносы шықты ↓ /// ↑ көрдіңізб̊а ↑ /// ↑ көрдіңба ↑ /// ↑ ұнадыма ↑ /// ↑ бұл кыстатій / жақында / ^уөткенде ^уоскар ͡б̊олдығой ійә ↑ /// ↑ бір апта ͡б̊ұрұн болды ійә ↑ ///	↑ ійә →// как высегдағой солай ↓ /// ↑ сек̊сенінші жылдарда не жаңалық ͡полұб̊ жатыр ↑ /// ↑ сек̊сенінші жылдарда ^йенді ͡б̊із ^йелвійс ͡пәр^іміз ^уосұ ͡гастырөлге ͡гелгембіз ↓ /// ↑ ^ыслұушайна келіп қалдығ ͡алматыға ↓ /// ↑ ^йелвійстің жақында ͡гұйносұ шықты ↓ /// ↑ көрдүңүз ͡б̊а ↑ /// ↑ көрдүң ͡ба ↑ /// ↑ ұнадыма ↑ /// ↑ бұл гыстатій →// жақында →// ^уөткөндө ^уоскар ͡б̊олдұғой ійә ↑ /// ↑ бір апта ͡б̊ұрұм болд'ійә ↓ ///	Қ: Иә, как всегда ғой солай. 2 Ж: Сексенінші жылдарда не жаңалық болып жатыр? Қ: Сексенінші жылдарда енді біз Элвис бәріміз осы гастрольге келгенбіз. Случайно келіп қалдық Алматыға. Ж: Элвистің жақында киносы шықты. Көрдіңіз ба? Көрдің ба? Ұнады ма? Қ: Бұл кстати, жақында, өткенде Оскар болды ғой иә. Бір апта бұрын болды иә?
Аян Өтепберген	▶	↑ бір апта ͡б̊ұрұн ^уөтті ↓ /// ↑ көрдіңба ↑ /// ↑ әлі көрген жоқпын ^йенді ↓ /// ↑ мен ^уол кезде ͡б̊ір шарұуалармен болып қалдым ↓ /// ↑ бірақ дегенменде кім алды ↑ /// ↑ кім не істеді ↑ /// ↑ хаб̊ардарсың ↓ /// ↑ ійә хаб̊ардармын ↓ /// ↑ кім алды ↑ /// ↑ қайсысын алды ↑ /// ↑ мен / мен көргенше ↓ ///	↑ бір апта ͡б̊ұрұн ^уөттү ↓ /// ↑ көрдүңба ↑ /// ↑ әлі ͡гөргөн жоқпұн ^йенді ↓ /// ↑ мен ^уол ͡гезде ͡б̊ір шарұуалармем болұп қалдым ↓ /// ↑ бірағ ͡дегемменде ͡гім алды ↑ /// ↑ кім н'істеді ↑ /// ↑ хаб̊ардарсың ↓ /// ↑ ійә хаб̊ардармын ↓ /// ↑ кім алды ↑ /// ↑ қайсысын алды ↑ /// ↑мен →// мең ͡гөргөншө↓ ///	Ж: Бір апта бұрын өтті. Көрдің ба? Қ: Әлі көрген жоқпын енді. Мен ол кезде бір шаруалармен болып қалдым. Бірақ дегенменде кім алды? Кім не істеді? Ж: Хабардарсың. Қ: Иә, хабардармын. 3 Ж: Кім алды? Қ: Қайсысын? 3 Ж: Кім алды? Ж: Мен, мен көргенше…
Аян Өтепберген	▶	↑ ^уоскардыма ↑ /// ↑ ^йең үздік ↓ /// ↑ ^йең үздік кійно қайсы ͡б̊олды ↑ /// ↑ ^йең үздік кійно / ^йенді мен шынымды айтайын / негізі ^йелвійсті қатты жақ̊сы көргендіктен соған жаңкүйер ͡б̊олғанмын ↓ /// ↑ бірақ всыйо везде ій сыразұу деген кійно алып кетті ↓ /// ↑ ^уол жапондықтар ійлій карейәнікіма ↑ /// ↑ карейәнікі ійә ↓ /// ↑ карейәнікі ійә ↓ /// ↑ карейәлықтар жыл сайын алыб̊ жатырмане ↑ ///	↑ ^уоскарды ͡ма ↑ /// ↑ ^йең үздүк ↓ /// ↑ ^йең үздүк кійно қайсы ͡б̊олдұ ↑ /// ↑ ^йең үздүк кійно →// ^йенді мен шынымд'айтайын →// нег^із'^йэлвійсті қатты жақ̊сы ͡гөргөндүктен соған жаңкүйөр ͡б̊олғаммын ↓ /// ↑ бірақ всыйо везде ій сыразұу деген гұйн'алып кетті ↓ /// ↑ ^уол жапондұқтар ійлій карейәнікі ͡ма ↑ /// ↑ карейәнік'ійә ↓ /// ↑ карейәнік'ійә ↓ /// ↑ карейәлықтар жыл сайын алыб̊ жатыр ͡ма не ↑ ///	Қ: Оскарды ма? Ж: Ең үздік… 3 Ж: Ең үздік кино қайсы болды? Қ: Ең үздік кино, енді мен шынымды айтайын, негізі Элвисті қатты жақсы көргендіктен соған жанкүйер болғанмын. Бірақ «все везде и сразу» деген кино алып кетті. Ж: Ол жапондықтар или кореянікі ма? Қ: Кореянікі иә. Ж: Кореянікі иә? Кореялықтар жыл сайын алып жатыр ма не?
Аян Өтепберген	▶	↑ қазір тырендте ͡б̊олып тұрмыз ↓ /// ↑ тамаша ↓ /// ↑ болып тұрмыз ↓ /// ↑ жәнеде үздүк әйел актұйор ^үрөлін сомдаған ійә / дәл сол ана ^йесімде жоқ ↓ /// ↑ сол фійлімнен болды ↓ /// ↑ ійә / сол фійлімнен ійә ↓ /// ↑ ійә актырыйса ↓ /// ↑ ^уол жерд'эпұйзод ↓ ///	↑ қәзір тырендте ͡б̊олұп тұрмұз ↓ /// ↑ тамаша ↓ /// ↑ болұп тұрмұз ↓ /// ↑ жәнед'үздүк әйел актұйор ^үрөлүн сомдаған ійә →// дәл сол ана ^йесімде жоқ ↓ /// ↑ сол фійлімнем болдұ ↓ /// ↑ ійә →// сол фійлімнен ійә ↓ /// ↑ ій'актырыйса ↓ /// ↑ ^уол жерд'эпұйзод ↓ ///	Қ: Қазір трендте болып тұрмыз. Ж: Тамаша! Қ: Болып тұрмыз. Ж: Жәнеде үздік әйел актёр рөлін сомдаған… 3 Ж: Иә, дәл сол… Ж: Ана есімде жоқ. 3 Ж: Сол фильмнен болды. Қ: Иә. Ж: Сол фильмнен иә. 3 Ж: Иә актриса. Қ: Ол жерде эпизод…
Аян Өтепберген	▶	↑ үздік̊ ссенарый ↓ /// ↑ ^йекінші вытарастепенный ^үрөл бүкіл сол в ^уобшшем ↓ /// ↑ тамаша / тамаша ↑ /// ↑ ^уөзіңнен не жаңалық ↑ /// ↑ қош келдің түңгү ^ұстұудыйаға ↑ /// ↑ ^ырақмет ↓ /// ↑ қош көрдік ↑ /// ↑ біраз ͡б̊олды көрмегелі ↓ /// ↑ ійә / сен біз / сені ͡б̊із күтүп қалдық ↓ /// ↑ қайда жүрсің ↑ /// ↑ не ͡б̊олып қалды ↑ /// ↑ кептеліс ↑ /// ↑ кептеліс / кептеліс ійә ↓ ///	↑ үздүк̊ сенарый ↓ /// ↑ ^йекінші втарастійпенній ^үрөл бүкүл сол в ^уобшем ↓ /// ↑ тамаша →// тамаша ↑ /// ↑ ^уөзүңнөн не жаңалық ↑ /// ↑ қош келдің түңгү ^ұстұудыйаға ↑ /// ↑ ^ырақмет↓ /// ↑ қош көрдүк ↑ /// ↑ біраз ͡б̊олдұ ͡гөрмөгөлі ↓ /// ↑ ійә →// сем біз →// сені ͡б̊із ͡гүтүп қалдық ↓ /// ↑ қайда жүрсүң ↑ /// ↑ не ͡б̊олұп қалды ↑ /// ↑ кептеліс ↑ /// ↑ кептеліс →// кептеліс ійә ↓ ///	3 Ж: Үздік сценарий. Қ: Екінші… второстепенный рөл бүкіл сол в общем. Ж: Тамаша, тамаша! Өзіңнен не жаңалық? Қош келдің Түңгі студияға! Қ: Рақмет! Қош көрдік! Біраз болды көрмегелі. Ж: Иә. Сен біз… сені біз күтіп қалдық. Қайда жүрсің? Не болып қалды? Кептеліс? Қ: Кептеліс… кептеліс иә.
Аян Өтепберген	▶	↑ жоқ / жұмыспа ↑ /// ↑ жоқ жұмыс / жұмыс бар ^йенді ^уон бесағ мыйнұутқа кешіктімғой ↓ /// ↑ ^уойб̊ай бір әңгіме ͡б̊олсұн деб̊ жатырмыз ^уөзі ↓ /// ↑ қазір ͡б̊ағдарламамыз үш минұут болсада айтамыз кешігіп қалып̊сыз деп ↓ /// ↑ а высе / высе высе высе кептелісқой ^уонда ↓ /// ↑ алматыда ͡б̊олған ↓ /// ↑ жалпы жұмыс ↓ /// ↑ жұмұс / жұмыс ↓ ///	↑ жоқ →// жұмұс ͡па ↑ /// ↑ жоқ жұмұс →// жұмұс ͡пар ^йенді ^уомбесағ мыйнұутқа ͡гешіктімғой ↓ /// ↑ ^уойб̊ай бір әңгіме ͡б̊олсұн деб̊ жатырмыз ^уөзү ↓ /// ↑ қазір ͡б̊ағдарламамыз үш минұут полсад'айтамыз кешігіп қалып̊сыз деп ↓ /// ↑ а: высе →// высе →// высе →// высе кептелісқой ^уонда ↓ /// ↑ алматыда ͡б̊олған ↓ /// ↑ жалпы жұмұс ↓ /// ↑ жұмұс →// жұмұс ↓ ///	Ж: Жоқ, жұмыс па? Қ: Жоқ, жұмыс… жұмыс бар енді. Он бес-ақ минутқа кешіктім ғой. Ж: Ойбай бір әңгіме болсын деп жатырмыз өзі. Қазір бағдарламамыз үш минут болса да айтамыз кешігіп қалыпсыз деп. Қ: А все, все, все, все. Кептеліс қой онда. Алматыда болған. Ж: Жалпы жұмыс… Қ: Жұмыс, жұмыс.
Аян Өтепберген	▶	↑ қай жерде ↑ /// ↑ қазір ↓ /// ↑ театырда ↑ /// ↑ театыр / театырда ^йемеспін ↓ /// ↑ театыр астанада нег^ізі ↓ /// ↑ театырда істеймін / бірақ қазір кішкене түрлі түрлі жанжақты көріб̊ жатқаннаң гейін / ^ірежійссүура ͡б̊ар / әншілік ^уөнер ͡б̊ар / сосын ^ырадыйода істеймін деген сыйақтығой ↓ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ ^уонда ͡б̊із ͡б̊ағдарламамызды ͡б̊астайық ↓ /// ↑ блійтс вапыростан бастаймызб̊а ↑ ///	↑ қай жерде ↑ /// ↑ қәзір ↓ /// ↑ театырда ↑ /// ↑ театыр →// театырда ^йемеспін↓ /// ↑ театыр астанада нег^ізі↓ /// ↑ театырд'істеймін →// бірақ қәзір ͡гішкене түрлү-түрлү →// жан-жақты ͡гөрүб̊ жатқаннаң ͡гейін →// ^ірежійссүура ͡б̊ар →// әншілік ^уөнөр ͡б̊ар →// сосұн ^ырадыйод'істеймін деген сыйақтығой ↓ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ ^уонда ͡б̊із ͡б̊ағдарламамызды ͡б̊астайық ↓ /// ↑ блійтс вапыростам бастаймыз ͡б̊а ↑ ///	Ж: Қай жерде? Қ: Қазір… Ж: Театрда? Қ: Театр… театрда емеспін. Театр Астанада негізі. Театрда істеймін, бірақ қазір кішкене түрлі-түрлі жан-жақты көріп жатқаннан кейін режиссура бар, әншілік өнер бар, сосын радиода істеймін деген сияқты ғой. Ж: Тамаша! Онда біз бағдарламамызды бастайық. Блиц вопростан бастаймыз ба?
Аян Өтепберген	▶	↑ біздің жаңа ^ұрұуб̊рыйкамыз ͡б̊ойынша саған құлаққап кійг^іземіз / тағамыз ↓ /// ↑ саған ^уон сұрақ қойамыз ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ соған ійә жоқ ↓ /// ↑ мұузұканы қатты қойамызда ↓ /// ↑ саған нұрекең ^уон сұрақ қойады ↓ /// ↑ сен ійә жоқ / ійә жоқ / ійә жоғ ͡деб̊ жауап бересің ↓ /// ↑ қарашо ↓ ///	↑ біздің жаңа ^ұрұуб̊рыйкамыз ͡б̊ойұнша сағаң ͡ғұлаққап кійг^іземіз →// тағамыз ↓ /// ↑ саған ^уон сұрақ қойамыз ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ соған ійә жоқ ↓ /// ↑ мұузұканы қатты қойамыз ͡да↓ /// ↑ саған нұрекең ^уон сұрақ қойады ↓ /// ↑ сен ійә жоқ →// ійә жоқ →// ійә жоғ ͡деб̊ жауап пересің ↓ /// ↑ қарашо ↓ ///	3 Ж: Біздің жаңа рубрикамыз бойынша саған құлаққап кигіземіз, тағамыз. Ж: Саған он сұрақ қоямыз. 3 Ж: Иә. Ж: Соған иә-жоқ… 3 Ж: Музыканы қатты қоямыз да. Саған Нұрекең он сұрақ қояды. Сен иә-жоқ, иә-жоқ, иә-жоқ деп жауап бересің. Қ: Хорошо.
Аян Өтепберген	▶	↑ немесе ійә / ійә / ійә / ійә / ійә ↓ /// ↑ ал / кеттік ↓ /// ↑ тек̊серейік ↓ /// ↑ мұузұканы сен қойасыңғойда ↑ /// ↑ мен қойайын ійә ↓ /// ↑ бір ^уонша ^йемес ↓ /// ↑ мен ^йестімеймінда сонда ↑/// ↑ ійә ↓ /// ↑ менің сүйікті тоб̊ымдікің қойайын ↓ /// ↑ былекпиңг ↓ /// ↑ ійә ↓ ///	↑ немес 'ійә →// ійә →// ійә →// ійә →// ійә ↓ /// ↑ ал →// кеттік ↓ /// ↑ тек̊серейік ↓ /// ↑ мұузұканы сең ͡ғойасыңғой ͡да ↑ /// ↑ мең ͡ғойайын ійә ↓ /// ↑ бір ^уонша ^йемес ↓ /// ↑ мен ^йестімеймін ͡да сонда ↑/// ↑ ійә ↓ /// ↑ менің сүйүктү тоб̊ұмдікің ͡ғойайын↓ /// ↑ былекпиңг ↓ /// ↑ ійә ↓ ///	3 Ж: Немесе иә, иә, иә, иә, иә. Ж: Ал, кеттік. Тексерейік. Музыканы сен қоясың ғой да? 3 Ж: Мен қояйын иә. Ж: Бір онша емес… Қ: Мен естімеймін да сонда? Ж: Иә. 3 Ж: Менің сүйікті тобымдікін қояйын. Ж: Блэкпинг? 3 Ж: Иә.
Аян Өтепберген	▶	↑ сонда менде қосыламын ↓ /// ↑ ал / дыженнійді тыңдайық ↓ /// ↑ шығып тұрма ↑ /// ↑ қазір / бір секүунд ↓ /// ↑ ^йестілемізб̊а ͡б̊із ↓ /// ↑ сұрақ кеттіма ↑ /// ↑ а жоқ / жоқ ↓ /// ↑ ана жаққа ↓ /// ↑ ійә жоғ ͡дейсің ↓ /// ↑ ^йестіб̊ ͡атқан жоқпұн ↓ ///	↑ сонда мен ͡де қос^ұламын ↓ /// ↑ ал дыженнійді тыңдайық ↓ /// ↑ шығып тұр ͡ма ↑ /// ↑ қәзір →// бір секүунд ↓ /// ↑ ^йестілеміз ͡б̊а ͡б̊із↓ /// ↑ сұрақ кетті ͡ма↑ /// ↑ а: жоқ →// жоқ ↓ /// ↑ ана жаққа ↓ /// ↑ ійә жоғ ͡дейсің ↓ /// ↑ ^йестіб̊ ͡жатқан жоқпұн ↓ ///	2 Ж: Сонда менде қосыламын. Ж: Ал, Дженниді тыңдайық. 3 Ж: Шығып тұр ма? Қ: Қазір, бір секунд. 3 Ж: Естілеміз ба біз? Қ: Сұрақ кетті ма? 3 Ж: А жоқ, жоқ. Ана жаққа. Ж: Иә-жоқ дейсің. Қ: Естіп атқан жоқпын.
Аян Өтепберген	▶	↑ жауаб̊ ͡ійә жоқ болұу ͡герек ↓ /// ↑ ійә жоқ / харашо ↓ /// ↑ кеттік / ал ↓ /// ↑ кеттіма ↑ /// ↑ ійә кетті ↓ /// ↑ сөйлеб̊ жатқан жоқ̊сұңғой негізі ↓ /// ↑ тамаша ↓ /// ↑ жақын арада үйленетін ^уой барма ↑ /// ↑ ійә / дұрыспа ↑ /// ↑ үйленсең тойға шақырасыңба ͡б̊ізді ↑ /// ↑ жоқ ↓ /// ↑ қайттық ^уонда ↓ /// ↑ сіз қатты // қатты қоймаңышшы даусыңызды / ақырын ↓ ///	↑ жауаб̊ ͡ійә →// жоқ ͡полұу ͡герек ↓ /// ↑ ійә жоқ →// харашо ↓ /// ↑ кеттік →// ал↓ /// ↑ кетті ͡ма ↑ /// ↑ ійә кетті ↓ /// ↑ сөйлөб̊ жатқан жоқ̊сұңғой нег^ізі↓ /// ↑ тамаша ↓ /// ↑ жақын арад'үйлөнөтін ^уой бар ͡ма ↑ /// ↑ ійә →// дұрұс ͡па ↑ /// ↑ үйлөнсөң тойға шақ^ырасыңба ͡б̊ізді ↑ /// ↑ жоқ ↓ /// ↑ қайттық ^уонда ↓ /// ↑ сіз ͡ғатты // қатты қоймаңышшы даусұңұздұ →// ақ^ырын ↓ ///	Ж: Жауап иә-жоқ болу керек. Қ: Иә-жоқ, хорошо. Ж: Кеттік, ал. Кетті ма? 3 Ж: Иә кетті. Қ: Сөйлеп жатқан жоқсың ғой негізі. Ж: Тамаша! Жақын арада үйленетін ой бар ма? Қ: Иә. Дұрыс па? Ж: Үйленсең тойға шақырасың ба бізді? Қ: Жоқ. 2 Ж: Қайттық онда. 3 Ж: Сіз қатты… қатты қоймаңызшы даусыңызды, ақырын.
Аян Өтепберген	▶	↑ көрермендерді шақырасыңба тойға ↑ /// ↑ ау ↓ /// ↑ ау дейді ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ көрермендерді шақырады ^йекен ↓ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ дәулетте шақырасыңба ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ ^уөйткені / мен жүргүземінғой ↓ /// ↑ дәулетпем бірге ͡б̊ір шығасыңба дейді ↑ /// ↑ сондай сұрақ ͡пар ↓ ///	↑ көрөрмөндерді шақ^ырасың ͡ба тойға ↑ /// ↑ ау ↓ /// ↑ ау дейді ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ көрөрмөндерді шақ^ырады ^йекен ↓ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ дәулөттү шақ^ырасың ͡ба ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ ^уөйткөнү →// мен жүргүзөмінғой ↓ /// ↑ дәулөтпөм бірге ͡б̊ір шығасың ͡ба дейді ↑ /// ↑ сондай сұрақ ͡пар ↓ ///	Ж: Көрермендерді шақырасың ба тойға? Қ: Ау? Ж: Ау дейді. Қ: Иә. Ж: Көрермендерді шақырады екен. Тамаша! Дәулетті шақырасың ба? Қ: Иә. Ж: Тамаша! 2 Ж: Өйткені, мен жүргіземін ғой. Ж: Дәулетпен бірге бір шығасың ба дейді. Сонда сұрақ бар.
Аян Өтепберген	▶	↑ тойдаң гейін ійә ↓ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ қазақ̊ша ͡б̊ійзнес кійносына тегін түсесіңба ↑ /// ↑ жоқ ↓ /// ↑ болашақта ^уоскар намыйнасыйасын аласыңба ↑ /// ↑ ійә шығар ↓ /// ↑ ійә шығар дейді / ал ↓ /// ↑ сен ^йестіп ^уотырсыңба ͡б̊ізді ↑ /// ↑ жожоқ ↓ ///	↑ тойдаң ͡гейін ійә ↓ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ қазақ̊ша ͡б̊ійзнес күйносұна тегін түсөсүң ͡ба↑ /// ↑ жоқ ↓ /// ↑ болашақта ^уоскар намұйнасыйасын аласың ͡ба↑ /// ↑ ійә шығар ↓ /// ↑ ійә шығар дейд'ал ↓ /// ↑ сен ^йестіп ^уотұрсұң ͡ба ͡б̊ізді ↑ /// ↑ жо-жоқ ↓ ///	2 Ж: Тойдан кейін. Қ: Иә. Ж: Тамаша! Қазақша бизнес киносына тегін түсесің ба? Қ: Жоқ. Ж: Болашақта Оскар номинациясын аласың ба? Қ: Иә шығар. Ж: Иә шығар дейді ал. 3 Ж: Сен естіп отырсың ба бізді? 2 Ж: Жо-жоқ.
Аян Өтепберген	▶	↑ ау ↓ /// ↑ ^йестіп ^уотырсыңба ͡б̊ізді ↑ /// ↑ жоқ ↓ /// ^йестіп ^уотырған жоқ ↓ /// ↑ жоғ ͡деп қойады ↓ /// ↑ дәулеттің әзілдері ұнайдыма ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ тамаша ↓ /// ↑ ^йестіп ^уотыр ↓ /// ↑ салтанаттың сұрақтары ұнайдыма ↑ /// ↑ жоқ ↓ ///	↑ ау ↓ /// ↑ ^йестіп ^уотұрсұң ͡ба ͡б̊ізді↑ /// ↑ жоқ ↓ /// ↑^йестіп ^уотұрған жоқ ↓ /// ↑ жоғ ͡деп қойады ↓ /// ↑ дәулөттүң әзілдер'ұнайдыма ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ тамаша ↓ /// ↑ ^йестіп ^уотұр ↓ /// ↑ салтанаттың сұрақтар'ұнайды ͡ма ↑ /// ↑ жоқ ↓ ///	Қ: Ау? 3 Ж: Естіп отырсың ба бізді? Ж: Жоқ, естіп отырған жоқ. 3 Ж: Жоқ деп қояды. Ж: Дәулеттің әзілдері ұнайды ма? Қ: Иә. Ж: Тамаша! 3 Ж: Естіп отыр. Ж: Салтанаттың сұрақтары ұнайды ма? Қ: Жоқ.
Аян Өтепберген	▶	↑ қазір ͡көрсетемін саған деппа ↑ /// ↑ сосын ↓ /// ↑ ^уос^ымен сұрақтарды тоқтатайынба ↑/// ↑ ійә ↓ /// ↑ түңгү ^ұстұудыйаға ^йекінші мәрте қонаққа келесіңбе ↑ /// ↑ жоқ ↓ /// ↑ ^уол ^йестіп ^уотыр ↓ /// ↑ болдыма ↑/// ↑ тамаша ↑ /// ↑ қошеметтеріңіз ↑ ///	↑ қазір ͡гөрсөтөмін саған деп ͡па ↓ /// ↑ сосұн ↓ /// ↑ ^уос^ымен сұрақтарды тоқтатайым ͡ба ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ түңгү ^ұстұудыйаға ^йекінші мәрте қонаққа ͡гелесің ͡бе ↑ /// ↑ жоқ ↓ /// ↑ ^уол ^йестіп ^уотұр ↓ /// ↑ болдұма ↑/// ↑ тамаша ↑ /// ↑ қошеметтеріңіз ↑ ///	3 Ж: Қазір көрсетемін саған деп па. Ж: Сосын… осымен сұрақтарды тоқтатайын ба? Қ: Иә. Ж: Түңгі студияға екінші мәрте қонаққа келесің бе? Қ: Жоқ. 3 Ж: Ол естіп отыр. Қ: Болды ма? Ж: Тамаша! Қошеметтеріңіз!
Аян Өтепберген	▶	↑ жарайсың ↑ /// ↑ ^уон сұрақтың бәр^іне дұрұш шауап пермедің ↓ /// ↑ бізге жүзмың теңге қарыз ͡б̊оп қалдың ↓ /// ↑ тамаша ↓ /// ↑ қошеметтеріңіз ↑ /// ↑ ^уөтө керемет ͡шауап перді ↓ /// ↑ жоқ ͡парлығ жауап дәл гелді ↓ /// ↑ ійә / тұура ↓ /// ↑ кім ↓ /// ↑ мемба ↑/// ↑ үйлөнөсің ↓ /// ↑ үйлөнөсіңба дедім / ійә деді ↓ /// ↑ салтанаттың сұрақтарынам басқа ↓ ///	↑ жарайсың ↑ /// ↑ ^уон сұрақтың бәр^іне дұрұш ͡шауап пермедің ↓ /// ↑ бізге жүзмың теңге қарыз ͡б̊оп қалдың ↓ /// ↑ тамаша ↓ /// ↑ қошеметтеріңіз ↑ /// ↑ ^уөтө керемет ͡шауап ͡перді ↓ /// ↑ жоқ ͡парлығ жауап дәл ͡гелді ↓ /// ↑ ійә →// тұура ↓ /// ↑ кім ↓ /// ↑ мем ͡ба↑/// ↑ үйлөнөсің ↓ /// ↑ үйлөнөсің ͡ба дедім →// ійә деді ↓ /// ↑ салтанаттың сұрақтарынам басқа ↓ ///	2 Ж: Жарайсың! Он сұрақтың бәріне дұрыс жауап бермедің. Ж: Бізге жүз мың теңге қарыз боп қалдың. Тамаша! Қошеметтеріңіз! Өте керемет жауап берді. Жоқ барлық жауап дәл келді. 2 Ж: Иә, тура. Қ: Кім? Мен ба? Ж: Үйленесің… үйленесің ба дедім, иә деді. 3 Ж: Салтанаттың сұрақтарынан басқа.
Аян Өтепберген	▶	↑ үйленесіңба деп ^йедім/ ійә дедің ↓ /// ↑ қонаққа шақырасыңба десем / жоғ ͡дейсің ↓ /// ↑ көрермендерді десе / ійә дедің ↓ /// ↑ салтанаттың сұрақтары ұнайма десе / жоқ / ұнамайды дейсің ↓ /// ↑ тамаша / қошеметтеріңіз ↑ /// ↑ дәулет / дәулетті ғана ^йестідім мен ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ дәулет / дәулет дегенді түсүндім / артыйкұулйасыйадан ↓ ///	↑ үйлөнөсің ͡ба деп ^йедім / ійә дедің ↓ /// ↑ қонаққа шақ^ырасың ͡ба десем →// жоғ ͡дейсің ↓ /// ↑ көрөрмөндөрді десе →// ійә дедің ↓ /// ↑ салтанаттың сұрақтар'ұнайма десе →// жоқ →// ұнамайды дейсің ↓ /// ↑ тамаша / қошеметтеріңіз ↑ /// ↑ дәулөт / дәулөттүғана ^йестідім мен ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ дәулөт →//дәулөт дегенді түсүндүм →// артійкұулйасыйадан ↓ ///	Ж: Үйленесің ба деп едім, иә дедің. Қонаққа шақырасың ба десем, жоқ дейсің. Көрермендерді десе, иә дедің. Салтанаттың сұрақтары ұнай ма десе, жоқ, ұнамайды дейсің. Тамаша, қошеметтеріңіз! Қ: Дәулет… Дәулетті ғана естідім мен. Ж: Иә. Қ: Дәулет… Дәулет дегенді түсіндім, артикуляциядан.
Аян Өтепберген	▶	↑ ійә / дәулеттің сұрақтары / дәулеттің әзілдері ұнайдыма / деген сұрақ болды ↓ /// ↑ жалпы дәулет ^йекеулеріңіз ͡б̊ір академійәда ^уоқыдыңыздар ійә ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ бір үйде тұрдық ↓ /// ↑ сол ^уоқыйғаны айтқым келіп ^уотыр ↓ /// ↑ жүргенывта ^уоқыйды / айта салайын ↓ /// ↑ бірақ айаң колежден кейін келді ↓ /// ↑ колежде ^уоқып ↓ /// ↑ ^уол қай жылдары ↑ ///	↑ ійә →// дәулөттүң сұрақтары →// дәулөттүң әзілдер'ұнайды ͡ма →// деген сұрақ ͡полдұ ↓ /// ↑ жалпы дәулөт ^йекеулөрүңүз ͡б̊ір академійәда ^уоқұдұңыздар ійә ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ бір үйдө тұрдұқ ↓ /// ↑ сол ^уоқұйған'айтқым келіп ^уотұр ↓ /// ↑ жүргөновта ^уоқұйд'айан →// айта салайын ↓ /// ↑ бірағ айаң ͡голедыждең ͡гейің ͡гелді ↓ /// ↑ колледжде ^уоқұп ↓ /// ↑ ^уол ͡ғай жылдары ↑ ///	Ж: Иә, «Дәулеттің сұрақтары, Дәулеттің әзілдері ұнайды ма?» деген сұрақ болды. Жалпы Дәулет екеулеріңіз бір академияда оқыдыңыздар иә? 2 Ж: Иә. 3 Ж: Бір үйде тұрдық. 2 Ж: Сол оқиғаны айтқым келіп отыр. Жүргеновта оқиды Аян. Айта салайын. Бірақ Аян колледжден кейін келді. Колледжде оқып… Ж: Ол қай жылдары?
Аян Өтепберген	▶	↑ ^йекі мың ^уон бір ↓ /// ↑ тоқ̊сан ійә / сол ^йекі мың ↓ /// ↑ ^уол гезде ^істепендыйа қанша ͡б̊олды ↑ /// ↑ ^уон бес мың ↓ /// ↑ жоқ / ^йекі мың // ^уон бес мың бопты ^уо гезде ↓ /// ↑ ^уонба ↓ /// ↑ ^уон бірма ↑ /// ↑ ^уон бе ↓ /// ↑ ааа : / ^йекі мың ^уон бірінші жылы / ^істепендыйа ^уон бес мың ↓ ///	↑^йекімың ^уомбір ↓ /// ↑ тоқ̊сан ійә →// сол ^йекімың ↓ /// ↑ ^уол ͡гезде ^істепендійә қанша ͡б̊олдұ ↑ /// ↑ ^уомбес мың ↓ /// ↑ жоқ →// ^йекімың // ^уомбесмың болұптұ ^уол ͡гезде ↓ /// ↑ ^уом ͡ба ↓ /// ↑ ^уомбір ͡ма↑ /// ↑ ^уомбес ↓ /// ↑ а: →// ^йекімың ^уомбірінші жылы →// ^істепендійә ^уомбесмың ↓ ///	Қ: Екі мың он бір. 3 Ж: Тоқсан. 2 Ж: Иә, сол екі мың. Ж: Ол кезде степендия қанша болды? Қ: Он бес мың. 2 Ж: Жоқ, екі мың… Ж: Он бес мың болыпты ол кезде. 2 Ж: Он ба? Он бір ма? Қ: Он бес. Ааа екі мың он бірінші жылы степендия он бес мың.
Аян Өтепберген	▶	↑ ійә/ ^уоныншы ↓ /// ↑ жоқ ^уоқ^ұуға түскен жылың ↑ /// ↑ ^уон бір ↓ /// ↑ ^уон бірма ↑ /// ↑ ^уон бір / бірақ̊ ^істепендыйан'айта берема ↑ /// ↑ ^йекі мың ^уон бірінші жылы ͡б̊олса / ^уон бірінші жыл шығар ↓ /// ↑ бірақ айан мың баладан кейін жүргөнывке түсті ↓ /// ↑ ійә ↓ ///	↑ ійә →// ^уонұншұ ↓ /// ↑ жоқ ^уоқ^ұуға түскөн жылың ↑ /// ↑ ^уомбір ↓ /// ↑ ^уомбір ͡ма ↑ /// ↑ ^уом бір →// бірақ̊ ^істепендійән'айта бере ͡ма ↑ /// ↑ ^йекімың ^уомбірінші жылы ͡б̊олса→// ^уомбірінші жыл шығар ↓ /// ↑ бірағ айан мың баладаң ͡гейін жүргөнүвке түстү ↓ /// ↑ ійә ↓ ///	2 Ж: Иә, оныншы. Жоқ оқуға түскен жылың. Қ: Он бір. 2 Ж: Он бір ма? Ж: Он бір, бірақ степендияны айта бере ма? 2 Ж: Екі мың он бірінші жылы болса, он бірінші жыл шығар. Бірақ Аян мың баладан кейін Жүргеновке түсті. Қ: Иә.
Аян Өтепберген	▶	↑ сосұн мен аудыйторыйадан шығамда / ^йенді / кішкене ағалық қылайын деген сыйақты ^уоймен ↓ /// ↑ піріймерн'алыстан қарасам / ^уосұ перваштардың аудыйторыйасын тұсұнда / біреу гыйтара тартып ^уотыр ↓ /// ↑ ^йе бері ͡гел дедімше ↓ /// ↑ дұрұс көрүп тұрған жоқпын ↓ /// ↑ бійтіп ^уойнап ^уотырма ↓ /// ↑ бері ͡гел деп / бері ͡гел / бері ͡гел деп ^уөзің барғасың ғой ↓ /// ↑ сөйтіп ↓ /// ↑ кемейма ↑ ///	↑ сосұн мен аудыйторұйадан шығам ͡да →// ^йенді →// кішкен'ағалық қылайын деген сыйақты ^уоймен ↓ /// ↑ піріймерн'алыстан қарасам →// ^уосұ перваштардың аудыйторұйасын тұсұнда →// біреу ͡гыйтара тартып ^уотұр ↓ /// ↑ ^йе: бері ͡гел дедім ͡ше ↓ /// ↑ дұрұс көрүп тұрған жоқпұн ↓ /// ↑ бүйтүп ^уойнап ^уотұр ͡ма ↓ /// ↑ бері ͡гел деп →// бері ͡гел →// бері ͡гел деп ^уөзүң барғансыңғой ↓ /// ↑ сөйтүп ↓ /// ↑ келмей ͡ме ↑ ///	2 Ж: Сосын мен аудиториядан шығам да енді, кішкене ағалық қылайын деген сияқты оймен. Примерно алыстан қарасам, осы перваштардың аудиториясын тұсында біреу гитара тартып отыр. "Е, бері кел" дедім ше. Дұрыс көріп тұрған жоқпын. Бүйтіп ойнап отыр ма. "Бері кел деп, бері кел, бері кел" деп өзің барғансың ғой. Сөйтіп… Ж: Кемей ма?
Аян Өтепберген	▶	↑ кемейді / гыйтара ^уойнап ^уотыр ↓ /// ↑ сөйтіп қарап қаса / бійтіп кесем / айам бійтіп қарайдыда / ана мың баладаң көрүб̊ ͡алғасыңғой ↓ /// ↑ ыңғайсызданып қалдым ↓ /// ↑ кім біледі гыйтарасының ішінде садақ ͡барма / қылыш барма ↑ /// ↑ сосын мен ассалаумағалейкүм дегесіңғой ↓ /// ↑ қалайсың // болды / жақ̊сы // деп ^уөзің // ^уөзің барып / ^уөзің кетіп ↓ /// ↑ ^йенді таңсық болд мен үшүн / және ^уөнерін ^йенді ͡б̊ағалап / құрметтеу / ^уолай дөрекі сөйлемеу ͡керек ^йекенін түсүндімда ↓ /// ↑ ^уоның үстүне ^уо гезде денесі мынандай болатын ↓ ///	↑ кемейді →// гыйтара ^уойнап ^уотұр ↓ /// ↑ сөйтүп қарап қалса →// бүйтүп кесем →// айам бүйтүп қарайды ͡да →// ана мың баладаң гөрүб̊ ͡алғасыңғой ↓ /// ↑ ыңғайсызданып ͡ғалдым ↓ /// ↑ кім біледі гыйтарасының ішінде садақ ͡пар ͡ма→// қылыш бар ͡ма ↑ /// ↑ сосұн мен ассалаумағалейкүм дегесіңғой ↓ /// ↑ қалайсың // болдұ →// жақ̊сы // деп ^уөзүң // ^уөзүң барып →// ^уөзүң ͡гетіп ↓ /// ↑ ^йенді таңсық ͡полды мен үшүн →// және ^уөнөрүн ^йенді ͡б̊ағалап →// құрметтеу /^уолай дөрөкү сөйлөмөу ͡герек ^йекенін түсүндүм ͡да ↓ /// ↑ ^уонұң үстүнө ^уо ͡гезде денесі мынандай болатын ↓ ///	2 Ж: Кемейді, гитара ойнап отыр. Сөйтіп қарап қаса, бүйтіп кесем, Аян бүйтіп қарайды да, ана мың баладан көріп алғасың ғой. Ыңғайсызданып қалдым. Кім біледі гитарасының ішінде садақ бар ма, қылыш бар ма. Сосын мен «ассалаумағалейкүм» дегесің ғой. «Қалайсың?», «болды, жақсы» деп өзің… өзің барып, өзің кетіп. Енді таңсық болд мен үшін. Және өнерін енді бағалап, құрметтеу олай дөрекі сөйлемеу керек екенін түсіндім да. Оның үстіне о гезде денесі мынандай болатын.
Аян Өтепберген	▶	↑ күштү ^йекен↓ /// ↑ жүргенывте ͡б̊ірінші кұурста ^уоқұб̊ жатқан стүудент / үлкен кұйноға түсүб̊ ͡үлгердің ійә ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ бірінші ͡кұурста / тамаша ↑ /// ↑ бізде жалпы / бүгүн тарыйхый сәт бүгүн ^ұстұудыйада алғаш ^ірет таймас пен томыйрыйс кездесіп ^уотұр ↓ /// ↑ салтанат томыйрыйс кұйносында томыйрыйсті сомдадың ійә ↑ /// ↑ аа : 'ійә ↓ /// ↑ жас тыйрас пен томыйрыйспа ↑ ///	↑ күштү ^йекен ↓ /// ↑ жүргөнывте ͡б̊ірінші ͡гұурста ^уоқұб̊ жатқан стүудөнт →// үлкөң ͡гұйноға түсүб̊ ͡үлгөрдүң ійә ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ бірінші ͡гұурста →// тамаша ↑ /// ↑ бізде жалпы →// бүгүн тарійхій сәт пүгүн ^ұстұудыйад'алғаш ^ірет таймас пен тамійрійс кездесіп ^уотұр ↓ /// ↑ салтанат тамійрійс кійносұнда тамійрійсті сомдадың ійә↑ /// ↑ а: 'ійә ↓ /// ↑ жас тыйрас пен тамійрійс ͡па ↑ ///	Ж: Күшті екен. Жүргеновта бірінші курста оқып жатқан студент, үлкен киноға түсіп үлгердің иә? Қ: Иә. Ж: Бірінші курста тамаша! Бізде жалпы, бүгін тарихи сәт бүгін студияда алғаш рет Таймас пен Томирис кездесіп отыр. Салтанат «Томирис» киносында Томиристі сомдадың иә? Қ: Ааа иә. Жас Тирас пен Томирис па?
Аян Өтепберген	▶	↑ ійә ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ^йенді ͡б̊із ^йенді авторлар айтады таймас болып көп тан^ымал / таймас тұуралы айтыңыздаршы деп ↓ /// ↑ жалпы ͡б̊із ͡б̊үгүн сұрағымыз // салтанат бастады ͡б̊ағдарламаны ↓ /// ↑ жалпы актұйорларға қыйын ^йемеспа дейді ↑ /// ↑ мысалға / сен заманауый серійалдардада / кұйноларда ^уойнайсың ↓ /// ↑ ^уодаң гейін / үш ай / төрт айдан ͡гейін тарыйхый кұйноға ͡көшіп кетесің ↓ /// ↑ ійә / ғасырдан ғасырға секірүу қаншалықты қыйынба ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ^йенді мынандай нәрсеғой деп бастайтын десең ↓ /// ↑ сұу / шәй жоқпа мына жерде ↓ /// ↑ ^йенді қыйын боғаң гезде / дайындыққой ^ұлйұуб̊ой жерде ↓ /// ↑ ^йенді ^уөз^үңүзде / выпірійнсійпе мына жерде ^уотұрғанның бәрі соған / кұйнонұң ар жағ^ына ↓ /// ↑ жоқ / маған қыйын ^йемес ↓ /// ↑ мен бір ^уоб̊ыразды жеті жыл ^уойнай берем ↓ ///	↑ ійә ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ^йенді ͡б̊із ^йенд'авторлар айтады таймас ͡полұп көп тан^ымал →// таймас тұурал'айтыңыздаршы деп ↓ /// ↑ жалпы ͡б̊із ͡б̊үгүн сұрағымыз // салтанат пастады ͡б̊ағдарламаны ↓ /// ↑ жалп'актұйорларға қыйын ^йемес ͡па дейді ↑ /// ↑ мысалға →// сен заманауый серійалдарда ͡да →// кійнолар ͡да ^уойнайсың ↓ /// ↑ ^уодаң ͡гейін →// үш ай →// төрт айдан ͡гейін тарійхій ͡гүйноға ͡гөшүп кетесің ↓ /// ↑ ійә →// ғасырдан ғасырға секірүу ͡ғаншалықты қыйым ͡ба ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ^йенді мынандай нәрсеғой деп пастайтын десең ↓ /// ↑ сұу →// шәй жоқпа мына жерде ↓ /// ↑ ^йенді ͡ғыйым болғаң ͡гезде →// дайындыққой ^ұлйұуб̊ой жерде ↓ /// ↑ ^йенді ^уөз^үңүзде →// выпірійнсійпе мына жерде ^уотұрғанның бәрі соған →// кійнонұң ар жағ^ына ↓ /// ↑ жоқ →// мағаң ͡ғыйын ^йемес ↓ /// ↑ мем бір ^уоб̊ыразды жеті жыл ^уойнай берем ↓ ///	3 Ж: Иә. Ж: Иә. Енді біз енді авторлар айтады Таймас болып көп танымал, Таймас туралы айтыңыздаршы деп. Жалпы біз бүгін сұрағымыз… Салтанат бастады бағдарламаны. Жалпы актёрларға қиын емес па дейді. Мысалға, сен заманауи сериалдарда да, киноларда ойнайсың. Одан кейін, үш ай, төрт айдан кейін тарихи киноға көшіп кетесің. "3 Ж: Иә, ғасырдан-ғасырға секіру қаншалықты қиын ба? Ж: Иә. Қ: Енді мынандай нәрсе ғой деп бастайтын десең. Су, шәй жоқ па мына жерде? Енді қиын болған кезде, дайындық қой любой жерде. Енді өзіңізде, в принципе мына жерде отырғанның бәрі соған, киноның ар жағына… Ж: Жоқ, маған қиын емес. Мен бір образды жеті жыл ойнай беремін. "
Аян Өтепберген	▶	↑ кійім ауыстырыппа ^йешше ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ^йенді дайындық ↓ /// ↑ бізде мыңбаланың бір ^йерек̊шелігі // мыңбаладан танылдыққой ^йенді/ ^ырас^ыменде тырампылыйн болған дейді ↓ /// ↑ күштү кұйно ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ тырампылыйн болғандықтан / ^уол жерде дайындық бізде жарты жылдайма ͡б̊олдығой ↓ /// ↑ то^йеіст кійім ͡кійіб̊ жүрүу / қалай сөйледі / қалай қарады / салйарұйге ͡б̊арып күйдүрді ͡б̊ізді/ ^йенді сол жерде қапқаралау ͡б̊олғанғой ^йенді кішкене ↓ /// ↑ жақ̊сы ↓ /// ↑ сіздердің пыреактеріңіз жақ̊сы ^йекен ↓ ///	↑ кійім ауұстұрұп ͡па ^йешше ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ^йенді дайындық ↓ /// ↑ бізде мыңбаланың бір ^йерек̊шелігі // мыңбаладан танылдыққой ^йенд і: ^ырас^ыменде тырампылыйм болған дейді ↓ /// ↑ күштү кійно ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ тырампылыйм болғандықтан →// ^уол жерде дайындық ͡пізде жарты жылдайма ͡б̊олдұғой ↓ /// ↑ то ^йеіст кійім ͡гійіб̊ жүрүу →// қалай сөйлөдү →// қалай ғарады →// салйарұйге ͡б̊арып күйдүрдү ͡б̊ізді →//^йенді сол жерде қапқаралау ͡б̊олғанғой ^йенді ͡гішкене ↓ /// ↑ жақ̊сы ↓ /// ↑ сіздердің пыректеріңіз жақ̊сы ^йекен↓ ///	Қ: Киім ауыстырып па еще. Ж: Иә. Қ: Енді дайындық. Бізде мың баланың бір ерекшелігі… мың баладан танылдық қой енді, расыменде трамплин болған дейді. Ж: Күшті кино болды. "Қ: Трамплин болғандықтан, ол жерде дайындық бізде жарты жылдай ма болды ғой. То есть киім киіп жүру, қалай сөйледі, қалай қарады, солярийге барып күйдірді бізді, енді сол жерде қап-қаралау болған ғой енді кішкене. Ж: Жақсы. Сіздердің проектеріңіз жақсы екен. "
Аян Өтепберген	▶	↑ тамақты // үш ^ұуақыт тамағы ͡б̊арлығы формада қалыпта ұстау / сахына тілі / актұйорлық̊ шеб̊ерлік / қалай жүред / қалай күлед деген сыйақты ͡б̊ір ^уөз^үміздің арамызда // ^йең бастысы кадыр сыртындағы фыйлімға деген дайындық қорлан / жаңағы құралай анарб̊екыва / асылхан / артұур / дәурен сергазыйн ^уос^ұлардың барлығымыз кұйноға дайындалыб̊ жүрдүк қой / ^уөмүрде ↓ /// ↑ әлійә // әлійә ↓ /// ↑ әлійә ͡б̊ар ійә ↓ /// ↑ ^уоған кұйноға дейіңгі арадағы атнашеныйа түзел / түзелдіда / то ^йеіст / сыразұу ͡б̊ірден үуже ^үрөлге ͡б̊екітіп қойғаңнан кейін / біз үужө сартай / таймас деп бір б̊ір^імізге солай не істегеннен кейін кадырда жаңағы атнашеныйа ͡б̊әрі көр^ініп тұрды ↓ /// ↑ ій бір жағ^ынан / мен ^уойлаймын сол үшүнде ͡б̊ір халықтың жүрегінен ^уорын алған пыраект болды ↓ ///	↑ тамақты // үш ^ұуақыт тамағы ͡б̊арлығы формада ͡ғалыпт'ұстау →// сақына тілі →// актұйорлық̊ шеб̊ерлік →// қалай жүрөдү →// қалай гүлөдү деген сыйақты ͡б̊ір ^уөз^үмүздің арамызда // ^йең бастысы ͡гадыр сыртындағы фійлімге деген дайындық қорлан →// жаңағы құралай анарб̊екова / асылған →// артұур →// дәурен сергазыйн ^уос^ұлардың барлығымыз гійноға дайындалыб̊ жүрдүкқой / ^уөмүрдө ↓ /// ↑ әлійә // әлійә ↓ /// ↑ әлійә ͡б̊ар ійә ↓ /// ↑ ^уоғаң ͡гійноға дейіңг'арадағы уотношенійә түзөл →//түзөлдү ͡да →// то ^йеіст →// сыразұу ͡б̊ірден үужө ^үрөлгө ͡б̊екітіп қойғаңнаң ͡гейін →// біз үужө сартай →// тай мас ͡теп ͡пір-б̊ір^імізге солай н'істегеннен кейің ͡гадырда жаңағы ^уотношенійәнің ͡б̊әрі ͡гөр^үнүп тұрдұ ↓ /// ↑ ій бір жағ^ынан / мен ^уойлаймын сол үшүнде ͡б̊ір халықтың жүрөгүнен ^уорұн алғам пыраект полдұ ↓ ///	Қ: Тамақты… үш уақыт тамағы барлығы формада қалыпты ұстау, сахна тілі, актёрлық шеберлік, қалай жүреді, қалай күледі деген сияқты бір өзіміздің арамызда… ең бастысы кадр сыртындағы фильмға деген дайындық Қорлан, жаңағы Құралай Анарбекова, Асылхан, Артур, Дәурен Сергазин осылардың барлығымыз киноға дайындалып жүрдік қой, өмірде. Ж: Әлия… Әлия. Қ: Әлия бар иә. Оған киноға дейінгі арадағы отношения түзел… түзелді да, то есть, сразу бірден уже рөлге бекітіп қойғаннан кейін, біз уже Сартай, Таймас деп бір-бірімізге солай не істегеннен кейін кадрда жаңағы отношенияның бәрі көрініп тұрды. И бір жағынан, мен ойлаймын сол үшін де бір халықтың жүрегінен орын алған проект болды.
Аян Өтепберген	▶	↑ ійә / ійә халықтың көң^үлүнен шықты деп ^уойлайм ↓ /// ↑ ^уөйткені / сол гезде ͡б̊із піремійераға ͡б̊арғаң гезде / қателеспесем арман кұйнотеатры ↓ /// ↑ сівет жанды / барлығы тұрұп̊ шапалағ ұрдұқ / қарасам үлкен кіс^ілер гөп ↓ /// ↑ бәрі ата аналарын алып кеген ↓ /// ↑ жақ̊сы пыраект болұп̊ шықты ↓ /// ↑ жалпы ^уосы қазақ̊станда қазір кұйнолар ͡көп түс^үрүліб̊ жатыр ↓ /// ↑ жалпы ͡көп түс^үрүлсе / каңк^ұуренсійә дейді жәнеде сапасыда // артады ↓ /// ↑ артады ↓ /// ↑ жалпы ^уосы мың баладағы ͡б̊арлығ актұйорлар жас актұйорлар ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ сол кұйнодаң гейім барлығы тан^ымал боп кетті ↓ /// ↑ қазір араласып тұрасыздарма ↑ ///	↑ ійә →// ійә халықтың ͡гөң^үлүнен шықты деп ^уойлайм ↓ /// ↑ ^уөйткөнү →// сол ͡гезде ͡б̊із піремійераға ͡б̊арғаң ͡гезде →// қателеспесем армаң гұйнотеатры ↓ /// ↑ свет ͡шанды →// барлығы тұрұп̊ шапалағ ұрдұқ →// қарасам үлкөң гіс^ілер ͡гөп ↓ /// ↑ бәр'ата-аналарын алып кеген ↓ /// ↑ содан жақ̊сы пыраект ͡полұп̊ шықты ↓ /// ↑ жалпы ^уосұ қазақ̊станда ͡ғазір ͡гұйнолар ͡гөп түс^үрүліб̊ жатыр ↓ /// ↑ жалпы ͡гөп түс^үрүлсе →// коңк^ұурөнсійә дейді және ͡де сапасыда // артады ↓ /// ↑ артады ↓ /// ↑ жалпы ^уосұ мың баладағы ͡б̊арлығ актұйорлар жас актұйорлар ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ сол ͡гұйнодаң ͡гейім барлығы тан^ымал боп кетті ↓ /// ↑ қәзір араласып тұрасыздар ͡ма ↑ ///	Ж: Иә, иә халықтың көңілінен шықты деп ойлайм. Өйткені, сол кезде біз премьераға барған кезде, қателеспесем Арман кинотеатры. Свет жанды, барлығы тұрып шапалақ ұрдық, қарасам үлкен кісілер көп. Бәрі ата-аналарын алып кеген. Содан жақсы проект болып шықты. Жалпы осы Қазақстанда қазір кинолар көп түсіріліп жатыр. Жалпы көп түсірілсе, конкуренция дейді және де сапасы да… "3 Ж: Артады. Ж: Артады. Жалпы осы мың баладағы барлық актёрлар жас актёрлар болды. Сол кинодан кейін барлығы танымал боп кетті. Қазір араласып тұрасыздар ма? "
Аян Өтепберген	▶	↑ ійә / быйыл бұйыртčа ^йекі мың // ^уон бір жыл болады мыңбала шыққанына ↓ /// ↑ ^йенді алғашқ̊ы пыраект болғаннан кейін сөйтүп̊ санаб̊ жүресіңда ↓ /// ↑ қалған пыраектерді санамайсыңғой ^йенді ↓ /// ↑ ^йей/ ^ыладна дейсіңда ↓ /// ↑ ^уон бір жыл болады ↓ /// ↑ барлығымен араласып тұрамыз / сәлеміміз түзүу / аман^йесен / асылхан ^йекеумүз ͡б̊ір театырда сол ↓ /// ↑ ^уөзүншө ͡б̊оп кеткендер ͡б̊арма ↑ /// ↑ жоқ ↓ /// ↑ мен ғана ↓ /// ↑ шындықты айтып ^уотұр ↓ /// ↑ жоқ / шын^ымен / актұйор үшүн ^йең бір маңызды сәттің біреуі / мысалы / кастыйңгке ͡б̊арасың ↓ /// ↑ ^йенді айан сыййақты ͡б̊олсаң / үуверен болып бар^ұуға ͡б̊олатын шығар ^йенді/ тәуекел сыйақты ͡б̊олсаң / әйтеуүр ͡б̊іреуүне аладығой деп ↓ /// ↑ сосұн барғаннаң гейіңгі маңызды неғой // жарайды / хаб̊арласамыз // дейдіғой ↓ /// ↑ қашан хаб̊арласады саған / хаб̊арласама / хаб̊арласпайма ійә ↑ ///	↑ ійә →// быйыл бұйұртčа ^йекімың // ^уомбір жыл болады мыңбала шыққанына ↓ /// ↑ ^йенд'алғашқ̊ы пыраек ͡полғаннаң ͡гейін сөйтүп̊ санаб̊ жүрөсүң ͡да ↓ /// ↑ қалғам пыраектерді санамайсыңғой ^йенді ↓ /// ↑ ^йей →// ^ыладна дейсің ͡да ↓ /// ↑^уомбір жыл болады ↓ /// ↑ барлығымен араласып тұрамыз →// сәлеміміз түзүу →// аман-^йесен →// асылған ^йекеумүз ͡б̊ір театырда сол ↓ /// ↑ ^уөзүншө ͡б̊оп кеткендер ͡б̊арма ↑ /// ↑ жоқ ↓ /// ↑ менғана ↓ /// ↑ шындықт'айтып ^уотұр ↓ /// ↑ жоқ →// шын^ымен →//актұйор үшүн ^йең бір маңызды сәттің біреуү →// мысалы →// кастыйңгке ͡б̊арасың ↓ /// ↑ ^йенд'айан сыйақты ͡б̊олсаң →// үувөрөм болұп ͡пар^ұуға ͡б̊олатын шығар ^йенді →// тәуөкөл сыйақты ͡б̊олсаң →// әйтеуүр ͡б̊іреуүн'аладығой деп ↓ /// ↑ сосұм барғаннаң ͡гейіңгі маңызды ͡неғой // жарайды →// хаб̊арласамыз // дейдіғой ↓ /// ↑ қашан хаб̊арласады саған →// хаб̊арласама →// хаб̊арласпайм'ійә ↑ ///	Қ: Иә. Биыл бұйыртса екі мың… он бір жыл болады мың бала шыққанына. Енді алғашқы проект болғаннан кейін сөйтіп санап жүресің да. Қалған проекттерді санамайсың ғой енді. Ей, ладно дейсің да. Он бір жыл болады. Барлығымен араласып тұрамыз, сәлеміміз түзу, аман-есен, Асылхан екеуміз бір театрда сол… Ж: Өзінше боп кеткендер бар ма? Қ: Жоқ. 2 Ж: Мен ғана. Қ: Шындықты айтып отыр. 2 Ж: Жоқ, шынымен, актёр үшін ең бір маңызды сәттің біреуі, мысалы, кастингке барасың. Енді Аян сияқты болсаң, уверен болып баруға болатын шығар енді, Тәуекел сияқты болсаң, әйтеуір біреуіне алады ғой деп. Сосын барғаннан кейінгі маңызды не ғой «жарайды, хабарласамыз» дейді ғой. Қашан хабарласады саған, хабарласа ма, хабарласпай ма иә. "
Аян Өтепберген	▶	↑ күт дейсің ғой ↓ /// ↑ күтесің ғой ↓ /// ↑ бірақ қаб̊арласып қалып / сізді ͡б̊екітті деген сәттегі құуаныш қалай болұу керек ↑ /// ↑ мәселен / мыңбаладағы қалай құуандың ↑ /// ↑ мың балада ͡б̊ізді ͡құуантқан жоққой сол ↓ /// ↑ бізде ͡б̊үйттү / мысалға / бір ^үрөлге ^йекі адамнан бекітіп қойдығой ↓ /// ↑ бір ^үрөлге ^йекі адам бекіттіда ↓ /// ↑ мысалға / таймасқа ^йекі адам / сартайға ^йекі адам / қорлаңға ^йекі адам / ілійәсқа ^йекі адам деп ↓ ///	↑ күт дейсіңғой ↓ /// ↑ күтөсүңғой ↓ /// ↑ бірақ хаб̊арласып қалып →// сізді ͡б̊екітті деген сәттегі ͡ғұуаныш қалай болұу ͡герек ↑ /// ↑ мәселен →// мың баладағы қалай ғұуандың ↑ /// ↑ мың балада ͡б̊ізді ͡ғұуантқан жоққойсол↓ /// ↑ бізде ͡б̊үйттү →// мысалға →// бір ^үрөлгө ^йек'адамнан бекітіп қойдұғой ↓ /// ↑ бір ^үрөлгө ^йек'адам бекітті ͡да ↓ /// ↑ мысалға →// таймасқа ^йек'адам →//сартайға ^йек'адам →// қорлаңға ^йек'адам →// ілійәсқа ^йек'адам деп ↓ ///	Қ: Күт дейсің ғой, күтесің ғой. 2 Ж: Бірақ хабарласып қалып, сізді бекітті деген сәттегі қуаныш қалай болу керек? Мәселен, мың баладағы қалай қуандың? Қ: Мың балада бізді қуантқан жоқ қой сол. Бізде бүйтті, мысалға, бір рөлге екі адамнан бекітіп қойды ғой. Бір рөлге екі адам бекітті да. Мысалға, Таймасқа екі адам, Сартайға екі адам, Қорланға екі адам, Ілиясқа екі адам деп.
Аян Өтепберген	▶	↑ солай араласыб̊ жүрдіңдерма кұйноның алдында ↑ /// ↑ ійә / ійә ↓ /// ↑ кім болды ^й^йекінші ↓ /// ↑ ^й^йекінші адам деген дұублұйор ^і^іретіндема ↑ /// ↑ жоғ актұйор ↓ /// ↑ жоқ / кәдімгі актұйор ^і^іретінде ↓ /// ↑ ^й^йекі ↓ /// ↑ ^й^йекеуінің біреуү↓ /// ↑ сөйтедіда↓ /// ↑ ^й^йекі кандыйтатқой ↓ /// ↑ сыйрк// сійркте/ ійә/ ^й^йекі ͡кандыйтат ↓ /// ↑ кәдімганау ͡б̊ір не / дом дыва сыййақты сондайғой ↓ /// ↑ ^і^іреспүублүйка мен аманат сыйақты ↓ /// ↑ ійә / актұуаілно ↓ /// ↑ актұуаілно ↓ ///	↑ солай араласыб̊ жүрдүңдөр ͡ма ͡гұйнонұң алдында ↑ /// ↑ ійә →// ійә ↓ /// ↑ кім болдұ ^йекінші ↓ /// ↑ ^йекінш'адам деген дұублұйор ^іретінде ͡ма ↑ /// ↑ жоқ актұйор ↓ /// ↑ жоқ →// кәдімг'актұйор ^іретінде↓ /// ↑ ^йекі ↓ /// ↑ ^йекеуүнүң біреуү ↓ /// ↑ сөйтөдү ͡да↓ /// ↑ ^йекі ͡гандыйтатқой сирк // сійркте →// ійә →// ^йекі ͡гандыйдат ↓ /// ↑ кәдімг'анау бір не →// дом дыва сыйақты сондайғой ↓ /// ↑ ^іреспүублійка мен аманат čыйақты↓ /// ↑ ійә →// актұуаліно ↓ /// ↑ актұуаліно ↓ ///	Ж: Солай араласып жүрдіңдер ма киноның алдында? Қ: Иә, иә. 2 Ж: Кім болды екінші? 3 Ж: Екінші адам деген дублёр ретінде ма? Қ: Жоқ, актёр. Ж: Жоқ. Кәдімгі актёр ретінде. Қ: Екі… екеуінің біреуі. Сөйтеді да… Ж: Екі кандитат қой. Қ: Цирк… циркте, иә, екі кандитат. Кәдімгі анау бір не, дом два сияқты сондай ғой. Ж: Республика мен аманат сияқты. Қ: Иә, актуально. Ж: Актуально.
Аян Өтепберген	▶	↑ ^уосындай жерге аладыда / қамап қойады ↓ /// ↑ сөйтесіңда сен тіренійровка жасайсың ↓ /// ↑ қылыштасыб̊ ͡атасыңда ^йенді ͡қылыштасыб̊ ͡атыб̊ ͡анаған қарап қойасың ↓ /// ↑ анау сенен күшті степ атқан сыйақтыда ↓ /// ↑ сен ^уодан бетер ͡каротше аласыңда / анау атжшыйманыйа жасаб̊ ͡атыр қырық ͡дейсің ↓ /// ↑ анау аласыңда қырық ^йекі жасайсың ↓ /// ↑ бүйтіп кәдімгідей тырысып / аказываетčйә сөйтčөк ^уонұң барлығы жаңағы ͡б̊үкүл / барлығымыздың ^үрөлдерімізді ͡б̊екітіп қойған ↓ /// ↑ бірақ ↓ ///	↑ ^уосұндай жерг'алады ͡да →// қамап қойады ↓ /// ↑ сөйтөсүң ͡да сен тіренійровка жасайсың ↓ /// ↑ қылыштасыб̊ ͡атасың ͡да ^йенді ͡ғылыштасыб̊ ͡атыб̊ ͡анағаң ͡ғарап қойасың ↓ /// ↑ анау сенең ͡гүшт'істеп жатқан сыйақты ͡да ↓ /// ↑ сен ^уодам бетер ͡горотш'аласың ͡да →// анау атжұйманыйа жасаб̊ ͡жатыр ғырығ ͡дейсің ↓ /// ↑ ана'аласыңда қырық^йекі жасайсың ↓ /// ↑ бүйтүп кәдімгідей тырысып →// ^уоказываетčйә сөйтčөк ^уонұң барлығы жаңағы ͡б̊үкүл →// барлығымыздың ^үрөлдөрүмізді ͡б̊екітіп қойған ↓ /// ↑ бірақ ↓ ///	Қ: Осындай жерге алады да, қамап қояды. Сөйтесің да сен тренировка жасайсың. Қылыштасып атасың да, енді қылыштасып атып анаған қарап қоясың. Анау сенен күшті істеп атқан сияқты да. Сен одан бетер короче аласың да, анау отжимания жасап атыр қырық дейсің, анау аласыңда қырық екі жасайсың. Бүйтіп кәдімгідей тырысып, оказывается сөйтсек оның барлығы жаңағы бүкіл, барлығымыздың рөлдерімізді бекітіп қойған. Бірақ…
Аян Өтепберген	▶	↑формада ұстау ↓ /// ↑ ійә / анау формада ұстау нені ↓ /// ↑ жаңағы қалай ^йеді желаныйада ↓ /// ↑ каңк^ұуренсыйағой ^йенді ↓ /// ↑ каңк^ұуренсійәғой сол ↓ /// ↑ каңк^ұуренсійә саздаваіт ^йетіп / жаңағы не пайда ͡б̊олады деген сыйақты ↓ /// ↑ әділдік болсұн деб̊ ͡ақан ағаларыңа айтпадыңдарма ^йекі ^ірежійссұйор ͡б̊олсұн деп ↑ /// ↑ ^йекі ^ірежійссұйор ↓ /// ↑ ^уол гезде айта алмайсыңғой ↓ /// ↑ ійә / ^уол гезде айта алмайсың ↓ /// ↑ қазірде айта алмайсыңғой ↓ /// ↑ жоқ / шын^ыменғой ^ірежійссұйорларғ'айта алмайсың ↓ /// ↑ ^уолар ^йенді хұудожнұйк сыйақты ^уолар ͡б̊әрің көреді ↓ /// ↑ мем бірінші ^ірет ^йестіп ^уотырмын ↓ /// ↑ күштү ^йекен ↓ /// ↑ ал / ^уол ^йекінші адам кім болды ↑ /// ↑ құпұйа ͡б̊олмаса ↓ ///	↑ формад'ұстау ↓ /// ↑ ійә →// анау формад'ұстау нені ↓ /// ↑ жаңағы қалай ^йеді желаныйа ͡да ↓ /// ↑ каңк^ұуренсійәғой ^йенді ↓ /// ↑ каңк^ұуренсійәғой сол ↓ /// ↑ каңк^ұуренсійә саздаваіт ^йетіп →// жаңағы не ͡пайда ͡б̊олады деген сыйақты ↓ /// ↑ әділдік болсұн деб̊ ͡ақан ағаларың'айтпадыңдарма ^йекі ^ірежійсұйор ͡б̊олсұн ͡деп ↑ /// ↑ ^йекі ^ірежійсұйор ↓ /// ↑ ^уол ͡гезд'айт'алмайсыңғой↓ /// ↑ ійә →// ^уол'гезд'айт' алмайсың ↓ /// ↑ қәзірд'айт' алмайсыңғой ↓ /// ↑ жоқ →// шын^ыменғой ^ірежійсұйорларғ'айт' алмайсың ↓ /// ↑ ^уолар ^йенді хұудожнійк сыйақты ^уолар ͡б̊әрің ͡гөрөдү ↓ /// ↑ мем бірінші ^ірет ^йестіп ^уотұрмұн ↓ /// ↑ күштү ^йекен ↓ /// ↑ ал →// ^уол ^йекінш'адам кім болдұ ↑ /// ↑ құпұйа ͡б̊олмаса ↓ ///	"2 Ж: Формада ұстау. Қ: Иә, анау формада ұстау нені. Жаңағы қалай еді желания да. Ж: Конкуренция ғой енді. 3 Ж: Конкуренция ғой сол. Қ: Конкуренция создавать етіп, жаңағы не пайда болады деген сияқты. Ж: Әділдік болсын деп Ақан ағаларыңа айтпадыңдар ма екі режиссер болсын деп. Екі режиссер. " Қ: Ол кезде айта алмайсың ғой. Ж: Иә, ол кезде айта алмайсың. Қазір де айта алмайсың ғой. Жоқ, шынымен ғой режиссерларға айта алмайсың. Олар енді художник сияқты олар бәрін көреді. Мен бірінші рет естіп отырмын. Күшті екен. Ал, ол екінші адам кім болды? Құпия болмаса.
Аян Өтепберген	▶	^йекінші адам ^уолда актұйор ↑ /// ↑ қазір менің ^үрөлімде дарын деген жігіт болды/ әуөзыв театырындағы ↓ /// ↑ асылханда мейіржан деген жігіт болды ↓ /// ↑ ^уолары алмағаннан кейін болама ͡б̊ір араларыңда сұуұп ↑ /// ↑ ^уолар// ^уолар ^йепұйзодта ^уойнадығой ↓ /// ↑ ^уойнадыма ↑ /// ↑ ^йекінші / вытарастепенный үсен болұп ^уойнады / біреуі / атын ұмұтып қалдым ↓ /// ↑ ^йешкімді ^іренжіткен жоқ ↑ /// ↑ ^йешкім ^іренжіген жоқ / ійә ↓ /// ↑ барлығы ^үрөлдерді ^уойнады ↓ /// ↑ ^йең қызығы / неғой жаңағы / пырассеста ^уосы мыңбалаға выставленійедең гейін / тойдың боларысы қызығ ͡деген кезде ↓ /// ↑ ійә ↓ ///	↑ ^йекінш'адам ^уолд'актұйор ↑ /// ↑ қәзір менің ^үрөлүмдө дарын деген жігіт ͡полдұ әуөзыв театырындағы ↓ /// ↑ асылқанда мейіржан деген жігіт ͡полдұ ↓ /// ↑ ^уолард'алмағаннан кейім болама ͡б̊ір араларыңда сұуұп ↑ /// ↑ ^уолар // ^уолар ^йепұйзодта ^уойнадығой ↓ /// ↑ ^уойнадыма ↑ /// ↑ ^йекінші →// вытараыстепенный // үсөм болұп ^уойнады →// біреуү →// атын ұмұтұп қалдым ↓ /// ↑ ^йешкімді ^іренжіткен жоқ ↑ /// ↑ ^йешкім ^іренжіген жоқ →// ійә ↓ /// ↑ барлығы ^үрөлдөрдү ^уойнады ↓ /// ↑ ^йең ͡ғызығы →// неғой жаңағы →// пырасеста ^уосұ мың балаға выставленійедең ͡гейін →// тойдұң боларысы қызығ ͡дегең ͡гезде↓ /// ↑ ійә ↓ ///	Қ: Екінші адам ол да актёр. Қазір менің рөлімде Дарын деген жігіт болды, Әуезов театрындағы. Асылханда Мейіржан деген жігіт болды. Ж: Оларды алмағаннан кейін болама бір араларыңда суып… Қ: Олар… олар эпизодта ойнады ғой. Ж: Ойнады ма? "Қ: Екінші, второстепенный… Үсен болып ойнады, біреуі, атын ұмытып қалдым. Ж: Ешкімді ренжіткен жоқ. Қ: Ешкім ренжіген жоқ, иә. Барлығы рөлдерді ойнады. Ең қызығы, не ғой жаңағы, процесс та осы мың балаға вставлениеден кейін, тойдың боларысы қызық деген кезде. Ж: Иә. "
Аян Өтепберген	▶	↑ бір жыл бойы асылхан ^йекеуміз қазақфыйлімге ͡б̊арғанымыз / күткенүміз / армандағанымыз ↓ /// ↑ анау ͡б̊арғой кәдімгідей бермейдіда саған / айтпайдыда ^уөтесің деп ↓ /// ↑ нұу / көреміз дейдіда жіб̊ереді ↓ /// ↑ қайттан бір аптадаң гейін ^узвандайды/ қайттан келесің ана жаққа↓ /// ↑ жақ̊сы тактыйка ^йекен ійә↑ /// ↑ ^уөте/ бір сондай тактыйкағой↓ /// ↑мен сөйтүп қолданбасам↓ /// ↑ сіз ^йенді// ійә↓ /// ↑ біздеде ^йекі жүргүзүуші↓ /// ↑ сен сол тактыйкаңды↓ ///	↑ бір жыл бой'асылған ^йекеумүз ғазақфійлімге ͡б̊арғанымыз →// күткөнүміз →// армандағанымыз ↓ /// ↑ анау ͡б̊арғой кәдімгідей бермейді ͡да саған →// айтпайды ͡да ^уөтөсүң деп ↓ /// ↑ нұу →// көрөмүз дейді ͡да жіб̊ереді ↓ /// ↑ қайттам бір аптадаң ͡гейін ^ызвандайды →// қайттаң ͡гелесің ана жаққа ↓ /// ↑ жақ̊сы тактыйка ^йекен ійә ↑ /// ↑ ^уөтө →// бір сондай тактыйкағой↓ /// ↑ мен сөйтүп қолдамбасам ↓ /// ↑ сіз ^йенді // ійә ↓ /// ↑ бізде ͡де ^йекі жүргүзүушү ↓ /// ↑ сен сол тактыйкаңды ↓ ///	Қ: Бір жыл бойы Асылхан екеуміз Қазақфильмге барғанымыз, күткеніміз, армандағанымыз, анау бар ғой. Кәдімгідей бермейді да саған, айтпайды да «өтесің» деп. «Ну, көреміз» дейді да жібереді. Қайттан бір аптадан кейін звондайды, қайттан келесің ана жаққа. 3 Ж: Жақсы тактика екен иә. Қ: Өте, бір сондай тактика ғой. Ж: Мен сөйтіп қолданбасам. 3 Ж: Сіз енді… иә. 2 Ж: Бізде де екі жүргізуші. 3 Ж: Сен сол тактикаңды…
Аян Өтепберген	▶	↑мен ^йенді ^уойлап ^уотырмын /бір жылдаң гейің гім қалады ^йекен деп ^уотұрмұн↓ /// ↑ таласып ^уотұрмұз деппа↓ /// ↑ айта ͡б̊ер салтанат↓ /// ↑ ійә/ сен ^уөз тактыйкаңды ^уөз// жақында ^йестідік ^уөзүң ͡гұйно түсүрдүң/ ^ірежійссұйор ͡б̊олұп↓ /// ↑ жаңағы тактыйканы қолдандыңба ^уөзүңнүң ͡гұйноңда↑ /// ↑ ^уол гезде ^уөзүмнүң ͡гұйном болса/ ^уөзүмнүң пырадак̊шыным болатым болса ͡ғолданатын ^йедім↓ /// ↑ бір жыл алдын дайындалып/ жаңағындай бір//нұу фійілмнің тематыйкасына/ ссенарыййіне ͡б̊айланысты ͡гывартыйра ͡б̊олса/ кывартыйраға тығып тастап/ ^йенді ͡б̊ілмеймін↓ /// ↑ шетте ͡б̊олатым болса/ қалаға жіб̊еріп тастап↓ /// ↑ бір сондай/бұл жерде ^уондай мүмкүндүк болған жоқ/ біріншіден↓ /// ↑ ^йекіншіден/ ^ұуақыт ^уөт'аз болдұ↓ /// ↑ менде ^уонақ күн дайындық ͡полдұ↓ /// ↑ ағ жауұндұ ͡б̊ітірдім↓ ///	↑ мен ^йенді ^уойлап ^уотұрмұм →// бір жылдаң ͡гейің ͡гім қалады ^йекен деп ^уотұрмұн ↓ /// ↑ таласып ^уотұрмұз деп ͡па ↓ /// ↑ айта ͡б̊ер салтанат ↓ /// ↑ ійә →// сен ^уөз тактыйкаңды ^уөз // жақында ^йестідік ^уөзүң ͡гұйно түсүрдүң →// ^ірежійсұйор ͡б̊олұп ↓ /// ↑ жаңағы тактыйканы қолдандың ͡ба ^уөзүңнүң ͡гұйноңда ↑ /// ↑ ^уол ͡гезде ^уөзүмнүң ͡гұйном болса →// ^уөзүмнүң пырадак̊шыным болатым болса ͡ғолданатын ^йедім ↓ /// ↑ бір жыл алдын дайындалып →// жаңағындай бір // нұу фійілмнің тематыйкасына →// сенарыйіне ͡б̊айланысты ͡гывартыйра ͡б̊олса →// кывартыйраға тығып тастап →// ^йенді ͡б̊ілмеймін ↓ /// ↑ шетте ͡б̊олатым болса →// қалаға жіб̊еріп тастап ↓ /// ↑ бір сондай →// бұл жерде ^уондай мүмкүндүк болған жоқ →// біріншіден ↓ /// ↑ ^йекіншіден →// ^ұуақыт ^уөт'аз болдұ ↓ /// ↑ менде ^уон ͡ақ күн дайындық ͡полдұ ↓ /// ↑ ағ жауұндұ ͡б̊ітірдім ↓ ///	Ж: Мен енді ойлап отырмын бір жылдан кейін кім қалады екен деп отырмын. 3 Ж: Таласып отырмыз деп па. Ж: Айта бер Салтанат. 3 Ж: Иә, сен өз тактикаңды өз… жақында естідік өзің кино түсірдің, режиссер болып. Жаңағы тактиканы қолдандың ба өзіңнің киноңда? Қ: Ол кезде өзімнің кином болса, өзімнің продакшным болатын болса қолданатын едім. Бір жыл алдын дайындалып, жаңағындай бір… ну фильмнің тематикасына, сценарийіне байланысты квартира болса, квартираға тығып тастап, енді білмеймін. Шетте болатын болса, қалаға жіберіп тастап, бір сондай. Бұл жерде ондай мүмкіндік болған жоқ, біріншіден. Екіншіден, уақыт өте аз болды. Менде он-ақ күн дайындық болды. Ақ жауынды бітірдім.
Аян Өтепберген	▶	↑ ^уонақ күн ↑ /// ↑ ійә/ ссенарыййді ^йенді жазып ^уотырдым арасында↓ /// ↑ ^йекі ͡гүн// ^уоң күннен кейін бірден түс^үрүлімге кірісіп кеттік↓ /// ↑ ^уөзүң ^ірежійссұйор ͡б̊олұп↓ /// ↑ ійә↓ /// ↑ алғашқ̊ы жұмұс↓ /// ↑ ійә↓ /// ↑ шын жүректен құттұқтаймыз ↑ /// ↑ бір ғызығы↓ /// ↑ бір қызығы ^ірежійссұйорлық нійкнейм қалай ^йеді↓ /// ↑ қазіргі заманауый сөздерғой↓ /// ↑ нійкнейм деймізб̊а ↑ /// ↑ ійә↓ /// ↑ сол жерд'айан нійндызйа ^йекен↓ /// ↑ айан нійндызйа ^ыраспа ↑ /// ↑ бізде ͡б̊ағана алпамыс айтыпқалд'ійә ↓ /// ↑ жалпы ^йентыкада/ қателеспесем/ ^ірежійссұйор айан нійндызйа деб̊ жазыптұр↓ /// ↑ неге ↑ /// ↑арғ'атаң гырұузійн↓ /// ↑ қалжыңдаймын ійә↓ /// ↑ айан нійндызйа деп↓ /// ↑ жапон↓ ///	↑ ^уон ͡ақ күн ↑ /// ↑ ійә →// сенарыйді ^йенді жазып ^уотұрдұм арасында ↓ /// ↑ ^йекі ͡гүн // ^уоң ͡гүннөң ͡гейім бірден түс^үрүлімге ͡гірісіп кеттік ↓ /// ↑ ^уөзүң ^ірежійсұйор ͡б̊олұп ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ алғашқ̊ы жұмұс ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ шын жүрөктөң ғұттұқтаймыз ↑ /// ↑ бір ғызығы ↓ /// ↑ бір ғызығы ^ірежійсұйорлық нійкнейм қалай ^йеді ↓ /// ↑ қәзіргі заманауый сөздөрғой ↓ /// ↑ нійкнейм дейміз ͡б̊а ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ сол жерд'айан нійндызйа ^йекен ↓ /// ↑ айан нійндызйа ^ырас ͡па ↑ /// ↑ бізде ͡б̊аған'алпамыс айтып қалд'ійә ↓ /// ↑ жалпы ^йентыкада →// қателеспесем →// ^ірежійсұйор айан нійндызйа деб̊ жазыптұр ↓ /// ↑ неге ↑ /// ↑ арғ'атаң ͡гырұузійн ↓ /// ↑ қалжыңдаймын ійә ↓ /// ↑ айан нійндызйа ͡деп ↓ /// ↑ жапон ↓ ///	3 Ж: Он-ақ күн? Қ: Иә. Сценарийді енді жазып отырдым арасында. Екі күн… он күннен кейін бірден түсірілімге кірісіп кеттік. Ж: Өзің режиссер болып? Қ: Иә. Ж: Алғашқы жұмыс? Қ: Иә. Ж: Шын жүректен құттықтаймыз! 2 Ж: Бір қызығы… бір қызығы режиссерлық никнэйм қалай еді? Қазіргі заманауи сөздер ғой. Никнэйм дейміз ба? Ж: Иә. 2 Ж: Сол жерде Аян «ниндзя» екен. «Аян ниндзя». Ж: Рас па? Бізде бағана Алпамыс айтып қалды иә. Жалпы НТК-да, қателеспесем, режиссер «Аян ниндзя» деп жазып тұр. Неге? 2 Ж: Арғы атаң грузин? Қалжыңдаймын иә. Ж: «Аян ниндзя» деп. Қ: Жапон. "
Аян Өтепберген	▶	жапон ійә↓ /// ↑ неге нійндызйа ↑ /// ↑ айан нійндызйа↓ /// ↑ андайғой/ қалай айтčам болады↓ /// ↑ бірінші жоб̊а ͡б̊олғаннаң гейін/ шынымды айтčам қорұқтым↓ /// ↑ ан жерде ^йекінші атамның аты жаз^ылад↓ /// ↑ ^йенді↓ /// ↑ ұйат келсе ныйндызйаға жаб̊^ылады дейсіңғой↓ /// ↑ ійә/ нійндызйа кім ^уол деп не қылады↓ /// ↑ жапондұқтард'айамайды ^йекенсің↓ /// ↑ ^уонша ^йемес ͡полса/ ныйндызйаларғой деп↓ /// ↑ ^уолар шыдамдығой пыроста↓ /// ↑ ійә↓ /// ↑ ^уолар шыдамды ͡б̊олғаннан кейін/ сондай// бір жағ^ынан сондай ход бар↓ /// ↑ сосын бір жағ^ынан/ ^йенді айан ^уөтепберген бірінші актұйорғой↓ /// ↑ сондықтан/ н'істемейақ қойайын деп↓ /// ↑ нұу может↓ /// ↑ жоқ ^уөнөрдө кездеседіғой↓ /// ↑ ійә/ ^уол↓ /// ↑ айтатындай мен//жаз^ұушылар↓ ///	↑ жапон ійә ↓ /// ↑ неге нійндызйа ↑ /// ↑ айан нійндызйа ↓ /// ↑ андайғой →// қалай айтčам болады ↓ /// ↑ бірінші жоб̊а ͡б̊олғаннаң ͡гейін →// шынымд'айтčам қорұқтұм ↓ /// ↑ ана жерде ^йекінші атамның аты жаз^ылады ↓ /// ↑ ^йенді ↓ /// ↑ ұйат келсе →// ныйндызйаға жаб̊^ылады дейсіңғой ↓ /// ↑ ійә →// нійндызйа кім ^уол деп не қылады ↓ /// ↑ жапондұқтард'айамайды ^йекенсің ↓ /// ↑ ^уонша ^йемес ͡полса →// ныйндызйаларғой деп↓ /// ↑ ^уолар шыдамдығой пыроста ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ^уолар шыдамды ͡б̊олғаннаң ͡гейін →// сондай // бір жағ^ынан сондай ход бар ↓ /// ↑ сосұм бір жағ^ынан →// ^йенд'айан ^уөтөпбөргем бірінш'актұйорғой ↓ /// ↑ сондұқтан →// н'істемейақ қойайын деп ↓ /// ↑ нұу может ↓ /// ↑ жоқ ^уөнөрдө кездеседіғой ↓ /// ↑ ійә →// ^уол ↓ /// ↑ айтатындай мен // жаз^ұушұлар ↓ ///	2 Ж: Жапон иә. Неге «ниндзя»? Ж: Аян ниндзя. Қ: Андай ғой, қалай айтсам болады. Бірінші жоба болғаннан кейін, шынымды айтсам қорықтым. Ана жерде екінші, атамның аты жазылады. Енді… Ж: Ұят келсе, ниндзяға жабылады дейсің ғой. Қ: Иә. Ниндзя кім ол деп не қылады. Ж: Жапондықтарды аямайды екенсің. Онша емес болса, ниндзялар ғой деп. "Қ: Олар шыдамды ғой проста. Ж: Иә. Қ: Олар шыдамды болғаннан кейін, сондай… бір жағынан сондай ход бар. Сосын бір жағынан, енді Аян Өтепберген бірінші актёр ғой. Сондықтан, не істемей-ақ қояйын деп. Ну может… Ж: Жоқ өнерде кездеседі ғой… Қ: Иә, ол… Ж: Айтатындай мен… жазушылар… "
Аян Өтепберген	▶	↑ійә/ меніңше дұрұс// дұрұс нәрсе↓ /// ↑ ізденісқой↓ /// ↑ ійә↓ /// ↑ ^йенді көң^үліңнен шықтыма жоб̊аң ↑ /// ↑ алғашқ̊ы жоб̊аң ↑/// ↑ ^йенді деб̊йүутқа ͡б̊олады↓ /// ↑ деб̊йүутқа ͡б̊олады ійә ↑ /// ↑ деб̊йүутқа ͡б̊олады↓ /// ↑ бір ійнтервьйүуда// ійнтервьйүу ͡б̊еріп̊сің↓ /// ↑ қателеспесем/ ентыка арнасындаійә ↓ /// ↑ бізде жаңағ'арналардың атын айт^ұуға ͡б̊олама↑ /// ↑ тыка дей салайық↓ /// ↑ тыка арнасында ійнтервьйүу болған ^йекен↓ /// ↑ ^уол жерде ͡б̊ір ұнамады деп̊сің↓ /// ↑ мүмкүн көң^үліңнен шықпады деген сондай бір↓ /// ↑ жоқ/ жыйырма↓ /// ↑ жетінші↓ /// ↑ жыйырма жетінші ͡күнү ͡б̊арып/ ^уойландым дегенсің↓ /// ↑ түсіндім↓ /// ↑ ійә/ ійә/ ійә↓ /// ↑ түсіндім↓ /// ↑ жыйырма жетінші күнү түсүрүу↓ ///	↑ ійә →// меніңше дұрұс // дұрұс нәрсе ↓ /// ↑ ізденісқой ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ^йенді ͡гөң^үлүңнен шықты ͡ма жоб̊аң ↑ /// ↑ алғашқ̊ы жоб̊аң ↑/// ↑ ^йенді деб̊йүутқа ͡б̊олады ↓ /// ↑ деб̊йүутқа ͡б̊олад'ійә ↑ /// ↑ деб̊йүутқа ͡б̊олады ↓ /// ↑ бір ійнтервьйүуда // ійнтервьйүу ͡б̊еріп̊сің ↓ /// ↑ қателеспесем →// ентыка арнасынд'ійә ↓ /// ↑ бізде жаңағ'арналардың атын айт^ұуға ͡б̊ола ͡ма ↑ /// ↑ тк дей салайық ↓ /// ↑ тк арнасынд'ійнтервійүу болған ^йекен ↓ /// ↑ ^уол жерде ͡б̊ір ұнамады деп̊сің ↓ /// ↑ мүмкүң гөң^үлүңнен шықпады деген сондай бір ↓ /// ↑ жоқ →// жыйырма ↓ /// ↑ жетінші ↓ /// ↑ жыйырмажетінші ͡гүнү ͡б̊арып →// ^уойландым дегенсің ↓ /// ↑ түсүндүм ↓ /// ↑ ійә →// ійә →// ійә ↓ /// ↑ түсүндүм ↓ /// ↑ жыйырма жетінші ͡гүнү түсүрүу ↓ ///	Қ: Иә, меніңше дұрыс… дұрыс нәрсе. 2 Ж: Ізденіс қой. Ж: Иә. Енді көңіліңнен шықты ма жобаң? Алғашқы жобаң. Қ: Енді дебютқа болады. Ж: Дебютқа болады иә? Қ: Дебютқа болады. "Ж: Бір интервьюда… интервью беріпсің. Қателеспесем, НТК арнасында иә? Бізде жаңағы арналардың атын айтуға бола ма? ТК дей салайық. ТК арнасында интервью болған екен. Ол жерде бір ұнамады депсің. Мүмкін көңіліңнен шықпады деген сондай бір. 2 Ж: Жоқ, жиырма… 3 Ж: Жетінші. 2 Ж: «Жиырма жетінші күні барып, ойландым» дегенсің. Ж: Түсіндім. Иә, иә, иә. 3 Ж: Түсіндім. Ж: Жиырма жетінші күні түсіру…"
Аян Өтепберген	▶	↑бірдеңе дұрыс кетіп бара жатқанын түсіндім деген сыйақты↓ /// ↑ ^уонұншұ сыйемотшный күн кетіп бара жатырда↓ /// ↑ мен йұуұтубтан андай війдео қарап ^уотырмын↓ /// ↑ как̊ сыныймаіт мантажна деген війдео қарап ^уотырмында↓ /// ↑ мына жақта пылейб̊екта ^уойнаб̊ жатыр актұйорлар↓ /// ↑ ал/ мен ^уотырмын↓ /// ↑ біздің фұутбалұйсттер сондай ^йемеспа↑ /// ↑ мысалға/ фұутбол ^уойнағанда↓ /// ↑ жыйырма жетінші мыйнұутта түс^үнема↑ /// ↑ как пенаіт деб̊ ͡ійә↑ /// ↑ жоқ/ андай ғой↓ /// ↑ кеш^ірім сұраймын↓ /// ↑ біздің фұутбалұйсттер мықты↓ /// ↑ ^йенді кұйнода// выпірійнсійпе кұйнода жүргеніме ^уон жыл болдыда менің деп ^уойлап барғаммынғой / бірдеңе қылып түс^үремін сол кұйнода↓ /// ↑ тәж^ірійб̊е ͡б̊арғой↓ ///	↑ бірдеңе дұрұс кетіп ͡пара жатқанын түсүндүм деген сыйақты ↓ /// ↑ ^уонұншұ сыйомотшнұй ͡гүң ͡гетіп ͡пара жатыр ͡да ↓ /// ↑ мен ійүутүубтан андай війдео қарап ^уотұрмұн ↓ /// ↑ как̊ сыныймать монтажна деген війдео қарап ^уотұрмұн ͡да ↓ /// ↑ мына жақта пылейб̊екта ^уойнаб̊ жатыр актійорлар ↓ /// ↑ ал →// мен ^уотұрмұн ↓ /// ↑ біздің фұутполұйсттер сондай ^йемес ͡па ↑ /// ↑ мысалға →// фұутпол ^уойнаған ͡да ↓ /// ↑ жыйырмажетінші мыйнұутта түс^үнөма ↑ /// ↑ как пенайт деб̊ ͡ійә ↑ /// ↑ жоқ →// андайғой ↓ /// ↑ кеш^ірім сұраймын ↓ /// ↑ біздің фұутполұйсттер мықты ↓ /// ↑ ^йенді ͡гұйнода // выпірійнсійпе кійнода жүргөнүме ^уон жыл болдұда менің деп ^уойлап ͡парғаммынғой →// бірдеңе қылып түс^үрөмін сол ͡гұйнода ↓ /// ↑ тәж^ірійб̊е ͡б̊арғой ↓ ///	3 Ж: Бірдеңе дұрыс кетіп бара жатқанын түсіндім деген сияқты. Қ: Оныншы съемочный күн кетіп бара жатыр да. Мен YouTube-тан андай видео қарап отырмын. «Как снимать монтажно?» деген видео қарап отырмын да. Мына жақта плэйбэкта ойнап жатыр актёрлар. Ал, мен отырмын. Ж: Біздің футболисттер сондай емес па? Мысалға, футбол ойнағанда… "2 Ж: Жиырма жетінші минутта түсіне ма? Ж: “Как пенать?» деп иә. Қ: Жоқ, андай ғой. Ж: Кешірім сұраймын. Біздің футболисттер мықты. Қ: Енді кинода… в принципе «кинода жүргеніме он жыл болды да менің» деп ойлап барғанмын ғой бірдеңе қылып түсіремін сол кинода. Ж: Тәжірибе бар ғой. "
Аян Өтепберген	▶	↑ійә/ тәж^ірійб̊е ͡б̊ар↓ /// ↑ ыстоп/ сынйата деб̊ ͡айтамын деп↓ /// ↑ ійә/ ^йешше самый гылавный ^ыратсыйамен ^ірепійтійсійә жасаб̊ жүрмүн үйде↓ /// ↑ пырұйгатовұйлұйіс натшалый дегенді↓ /// ↑ ^ыратсыйамен соны жасадым// қалғаным бәрін↓ /// ↑неге ͡б̊әрі қазақ̊ша ͡б̊оладыда/ жаңағы сол жерде ^уорұшша сөйлейді ͡б̊әрі↑ /// ↑ біздің мысалға/ гырұуппада ͡б̊арлығы қазақ̊ша сөйлеб̊ жүредіда/ сосын ыстоп/ сынйата дейді↓ /// ↑ ^уонда қазақ̊ша ͡б̊олып кеткен сөздерғой пыроста↓ /// ↑быратан сыййақтыма↑ ///	↑ ійә →// тәж^ірійб̊е ͡б̊ар ↓ /// ↑ ыстоп →// сынйата деб̊ ͡айтамын деп ↓ /// ↑ ійә →// ^йешше самый гылавный ^ыратсыйамен ^ірепійтійсійә жасаб̊ жүрмүн үйдө ↓ /// ↑ пырұйгатовұйлұйіс натшалый дегенді ↓ /// ↑ ^ыратсыйамен соны жасадым // қалғаным бәрін ↓ /// ↑ неге ͡б̊әрі ͡ғазақ̊ша ͡б̊олады ͡да →// жаңағы сол жерде ^уорұшша сөйлөйдү ͡б̊әрі ↑ /// ↑ біздің мысалға →// гырұуппада ͡б̊арлығы қазақ̊ша сөйлөб̊ жүрөдүда →// сосұн ыстоп →// сынйата дейді ↓ /// ↑ ^уонда ͡ғазақ̊ша ͡б̊олұп кеткен сөздөрғой пыроста ↓ /// ↑ быратан сыйақты ͡ма ↑ ///	Қ: Иә, тәжірибе бар. 2 Ж: «Стоп, снята» деп айтамын деп. Қ: Иә. Еще самый главный рациямен репитиция жасап жүрмін үйде. «Приготовились, начали» дегенді. Рациямен соны жасадым. Қалғанын бәрін… Ж: Неге бәрі қазақша болады да. Жаңағы сол жерде орысша сөйлейді бәрі? Біздің мысалға, группада барлығы қазақша сөйлеп жүреді да, сосын «стоп, снята» дейді. Қ: Онда қазақша болып кеткен сөздер ғой проста. Ж: Братан сияқты ма?
Аян Өтепберген	▶	↑ ійә/ быратан сыййақты↓ /// ↑ ій сондай қызықтар ͡б̊олдұ↓ /// ↑ сөйтүп қарап ^уотырмын↓ /// ↑ ій жауапкершілікті жыйырмасыншы ͡күніма сезіндім/ мәәә не істеп жүрмүн мен/ не түс^үрүб̊ жатырмын/ қалай болыб̊ жатыр↑ /// ↑ бірақ̊ самый гылавный гырұуппаға ͡көрсетпейсіңда ^уоны↓ /// ↑ ана жерде а тшё ^уон мына жерде не істеп/ ананы сәл бүйтүп ^уоңға жылжыта салшы деп ^уөт^үрік білетін адам сыййақты істеп қойасыңда↓ /// ↑ бірағ ͡дым түс^үнүб̊ жатқан жоқ̊сұң барғой↓ /// ↑ бірдеңе ͡б̊олыб̊ жатыр әйтеуүр↓ /// ↑ не түс^үрүб̊ жатырмын/ мантаж қалай болыб̊ жатыр/ ұйқы жоқ/ шаш деген кеткен/ салмағ ͡деген вабше төмен түсүп кеткен↓ ///	↑ ійә →// быратан сыйақты ↓ /// ↑ ій сондай ͡ғызықтар ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ сөйтүп қарап ^уотұрмұн ↓ /// ↑ ій жауапкершілікті жыйырмасыншы ͡гүнүма сезіндім →// мә: н'істеп жүрмүн мен →// не түс^үрүб̊ жатырмын →// қалай болұб̊ жатыр ↑ /// ↑ бірақ̊ самый гылавный гырұуппаға ͡гөрсөтпөйсің ͡да ^уонұ ↓ /// ↑ ана жерде а ше ^уон мына жерде н'істеп →// ананы сәл бүйтүп ^уоңға жылжыта салшы деп ^уөт^үрүк білетін адам сыйақт'істеп қойасың ͡да ↓ /// ↑ бірағ ͡дым түс^үнүб̊ жатқан жоқ̊сұң барғой ↓ /// ↑ бірдеңе ͡б̊олұб̊ жатыр әйтеуүр ↓ /// ↑ не түс^үрүб̊ жатырмын →// мантаж қалай болұб̊ жатыр →// ұйқұ жоқ →// шаш дегең ͡геткен →// салмағ ͡деген вабше төмөн түсүп кеткен ↓ ///	Қ: Иә, братан сияқты. И сондай қызықтар болды. Сөйтіп қарап отырмын. И жауапкершілікті жиырмасыншы күні ма сезіндім, мәәә не істеп жүрмін мен, не түсіріп жатырмын, қалай болып жатыр. Бірақ самый главный группаға көрсетпейсің да оны. Ана жерде «а чё он мына жерде не істеп, ананы сәл бүйтіп оңға жылжыта салшы» деп өтірік білетін адам сияқты істеп қоясың да. Бірақ дым түсініп жатқан жоқсың бар ғой. Бірдеңе болып жатыр әйтеуір. Не түсіріп жатырмын, монтаж қалай болып жатыр, ұйқы жоқ, шаш деген кеткен, салмақ деген вообще төмен түсіп кеткен.
Аян Өтепберген	▶	↑көйлөгің түймелеб̊ ͡алғансың бүйтүп↓ /// ↑ ійә/ ійә↓ /// ↑ пылейб̊екта ^уот^ұрасың/ ^ірежійссұйор дегең кырұужкам бар әйтеуүр/ самый гылавный сол↓ /// ↑ сосым бір деген ^ыратсыйам бар ͡б̊олды↓ /// ↑ қалғанын ^йе анан'ана жерге қойұңдаршы/ жоғ ^йетот/ кішкене кырүупнейе деп қойасың↓ /// ↑ басқа дым жоқ↓ /// ↑ сен хатйаб̊ы жыйырмасыншы ͡күнү түс^үніп̊сің↓ /// ↑ түсімбейтіндер ͡б̊арғой↓ /// ↑ кейб̊іреулері ^уотыж жылда түсімбейді/ ааа жарайды↓ /// ↑ бірақ// жоқ бірақ актұйорлардың арқасында/ жақ̊сы-жақ̊сы актұйорларды таңдадым↓ /// ↑ жақ̊сы каманда ͡б̊олды↓ /// ↑ ^йенді көш жүре түзеледі дейдіғой↓ /// ↑ әрійне/ бір жоб̊адан бастайдығой ^йенді↓ ///	Ж: ↑ көйлөгүң түймөлөб̊ ͡алғансың бүйтүп ↓ /// Қ: ↑ ійә →// ійә ↓ /// ↑ плейб̊екта ^уот^ұрасың →// ^ірежійсұйор дегең грұужкам бар әйтеуүр →// самый главный сол ↓ /// ↑ сосұм бір деген ^ырасыйам бар ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ қалғанын ^йе: анан'ана жерге қойұңдаршы →// жоғ етот →// кішкене ͡грүупнейе деп қойасың ↓ /// ↑ басқа дым жоқ ↓ /// З: ↑ сен хотйаб̊ы жыйырмасыншы ͡гүнү түсүнүп̊сің ↓ /// Қ: ↑ түсүмбөйтіндер ͡б̊арғой↓ /// Ж: ↑ кейб̊іреулөрү ^уотұж жылда түсүмбөйді →// а: жарайды ↓ /// Қ: ↑ бірақ // жоқ ͡пірағ актұйорлардың арқасында →// жақ̊сы-жақ̊с'актұйорларды таңдадым ↓ /// ↑ жақ̊сы ͡гоманда ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ ^йенді ͡гөш ͡шүрө түзөлөді дейдіғой↓ /// ↑ әрійне →// бір жоб̊адам бастайдығой ^йенді ↓ ///	Ж: Көйлегің түймелеп алғансың бүйтіп. Қ: Иә, иә. Плэйбэкта отырасың, режиссер деген кружкам бар әйтеуір, самый главный сол. Сосын бір деген рациям бар болды. Қалғанын «е, ананы ана жерге қойыңдаршы, жоқ этот, кішкене крупнее» деп қоясың. Басқа дым жоқ. "3 Ж: Сен хотя бы жиырмасыншы күні түсініпсің. Қ: Түсінбейтіндер бар ғой. Ж: Кейбіреулері отыз жылда түсінбейді, ааа жарайды. Қ: Бірақ… жоқ бірақ актёрлардың арқасында, жақсы-жақсы актёрларды таңдадым. Жақсы команда болды. Енді көш жүре түзеледі дейді ғой. Ж: Әрине, бір жобадан бастайды ғой енді. "
Аян Өтепберген	▶	↑дегенменде/ бірінші жоб̊а үшүн ^уөте// нұу жүз демеқойайын/ но көң^үлімнен шықты нег^ізі↓ /// ↑ дәл ғазір ^уонда сұрақ↓ /// ↑ тағыда ͡б̊ір жоб̊а шақырса ͡б̊арасыңба↓ /// ↑ ^ірежійссұйор ^іретіндема↓ /// ↑ійә↓ /// ↑ ^йенді үлкен дайындықпен бір жылдық/ ^йекі жылдығ ͡дайындықпен кірісіп кетер ^йедім/ ^уоған↓ /// ↑ ^уоң гүнде ͡б̊олмайды ^йекен ійә↓ /// ↑болмайды/ болмайды↓ ///	Қ: ↑ дегемменде →// бірінші жоб̊'үшүн // ^уөтө // нұу →// жүз демей ͡ақ қойайын →// но көң^үлүмнен шықты негізі ↓ /// Ж: ↑ дәл ͡ғазір ^уонда сұрақ ↓ /// ↑ тағы ͡б̊ір жоб̊а шақырса ͡б̊арасың ͡ба ↓ /// Қ: ↑ ^ірежійсұйор ^іретінде ͡ма↓ /// Ж: ↑ ійә ↓ /// ↑ Қ: ^йенд'үлкөн дайындықпем бір жылдық →// ^йекі жылдығ ͡дайындықпең ͡гірісіп кетер ^йедім →// ^уоған ↓ /// Ж: ↑ ^уоң гүндө ͡б̊олмайды ^йекен ійә ↓ /// Қ: ↑ болмайды →// болмайды ↓ ///	Қ: Дегенменде, бірінші жоба үшін өте… ну жүз демей-ақ қояйын, но көңілімнен шықты негізі. Ж: Дәл қазір онда сұрақ. Тағы бір жоба шақырса барасың ба? Қ: Режиссер ретінде ма? Ж: Иә. Қ: Енді үлкен дайындықпен бір жылдық, екі жылдық дайындықпен кірісіп кетер едім. Оған… Ж: Он күнде болмайды екен иә? Қ: Болмайды, болмайды.
Аян Өтепберген	▶	↑жыйырма жеті ͡гүннен ұзақтау түс^үрүлім болұу ͡герек↓ /// ↑ түс^үнүб̊ ͡үлгөрмей қалса тағы десең/ жоқ қалжыңдаймыз↓ /// ↑ бірақ ^йенді жүргеныв қаб̊ырғасында жүргенде ^уөз ͡б̊асым армандайтым↓ /// ↑ нег^ізі армаңға қарағанда// армандауға ͡ғарағанд'үміттенүу керек пайдалығой/ жарайды↓ /// ↑ армандайтымда↓ /// ↑ ^ұуақыт ^уөте келе ^уос^ұлай телевійзор саласында жүрсем/ белгілі ͡б̊ір кұйно пырадйұусермен бірге жұмұс/ бірге ͡б̊ағдарлама жүргүзсем/ солай армандайтым /// ↑бүгүнде қарасам/ дәл солай болұб̊ жатқан сыййақты↓ /// ↑ актұйор ^іретінде сен армандайтын ^үрөл барма ↑/// ↑ әлде ^уонұ ^уойнап қойдұңба ↑ /// ↑ әлде ͡б̊арма ↑ ///	Ж: ↑ жыйырмажеті ͡гүннөн →// ұзақтау →// түс^үрүлім болұу ͡герек ↓ /// ↑ түсүнүб̊ ͡үлгөрмөй ͡ғалса тағы десең →// жоқ қалжыңдаймыз ↓ /// ↑ бірақ ^йенді →// жүргөнов қаб̊ырғасында →// жүргөндө ^уөз ͡б̊асым армандайтым ↓ /// ↑ нег^із'армаңға қарағанда // армандауға ͡ғарағанд'үмүттөнүу керек пайдалығой →// жарайды ↓ /// ↑ армандайтым ͡да ↓ /// ↑ ^ұуақыт ^уөтө келе ^уос^ұлай телевійзор саласында жүрсөм →// белгілі ͡б̊ір ͡гійно пырадйұусөрмөм бірге жұмұс →// бірге ͡б̊ағдарлама жүргүссөм →// солай армандайтым ↓ /// ↑ бүгүнде қарасам →// дәл солай болұб̊ жатқан сыйақты ↓ /// ↑ актұйор ^іретінде сен армандайтын ^үрөл бар ͡ма ↑/// ↑ әлде ^уонұ ^уойнап қойдұң ͡ба ↑ /// ↑ әлде ͡б̊ар ͡ма ↑ ///	2 Ж: Жиырма жеті күннен ұзақтау түсірілім болу керек. Түсініп үлгермей қалса тағы десең, жоқ қалжыңдаймыз. Бірақ енді Жүргенов қабырғасында жүргенде өз басым армандайтынмын. Негізі арманға қарағанда… армандауға қарағанда үміттену керек пайдалы ғой, жарайды. Армандайтынмын да. Уақыт өте келе осылай телевизор саласында жүрсем, белгілі бір кино продюсермен бірге жұмыс, бірге бағдарлама жүргізсем, солай армандайтынмын. Бүгін де қарасам, дәл солай болып жатқан сияқты. Актёр ретінде сен армандайтын рөл бар ма? Әлде оны ойнап қойдың ба? Әлде бар ма?
Аян Өтепберген	▶	↑ жоқ/ жоқ ^уойнаған жоқпын нег^ізі↓ /// ↑ деп кәдімгідей мұңға кетіп қасаң↓ /// ↑ жеңілдетейін сұрақты↓ /// ↑ мың баладаң гейін ^уөз^үңе ұнайтын жұмұсұң↑ /// ↑ бійзнесмен деген серійал болды↓ /// ↑ сол жерд'ұнайды↓ /// ↑ сосын тамыйрыйсте↓ /// ↑ ^уол жерде кішігірім ^йепұйзод қана↓ /// ↑ содан кейін ^йелдыжей деген әнші ͡б̊ар↓ /// ↑ ^іресейліг әнші/ соның кілыйп^ына түскем↓ /// ↑ ^уол жердегі ^уоб̊ыраз ұнайды↓ /// ↑ маған мак̊сыймаілна түрде/ андай бір түрдү құб̊ұлтатын/ түр ^уөзгеріп кететін ^үралдар ͡б̊олса деп ^уойлаймын ^уөзүмше↓ /// ↑ бір/ мысалға↓ ///	Қ: ↑ жоқ →// жоқ ^уойнаған жоқпұн негізі ↓ /// ↑ деп кәдімгідей мұңға ͡гетіп қасаң ↓ /// Ж: ↑ жеңілдетейін сұрақты ↓ /// ↑ мың баладаң ͡гейін ^йең ^уөз^үң'ұнайтын жұмұсұң ↑ /// Қ: ↑ бійзнесмен деген серійал болдұ ↓ /// ↑ сол жерд'ұнайды↓ /// ↑ сосұн тамұйрұйсте ↓ /// ↑ ^уол жерде ͡гішігірім ^йепұйзодғана ↓ /// ↑ содаң ͡гейін ^йелдыжей деген әнші ͡б̊ар ↓ /// ↑ ^іресейліг әнші →// сонұң ͡гілійп^іне түскөм ↓ /// ↑ ^уол жердегі ^уоб̊ыраз ұнайды ↓ /// ↑ маған мак̊сыймаліна түрдө →// андай бір түрдү құб̊ұлтатын →// түр ^уөзгөрүп кететін ^үрөлдөр ͡б̊олса деп ^уойлаймын ^уөзүмше ↓ /// ↑ бір →// мысалға ↓ ///	Қ: Жоқ, жоқ ойнаған жоқпын негізі. Деп кәдімгідей мұңға кетіп қасаң. Ж: Жеңілдетейін сұрақты. Мың баладан кейін ең өзіңе ұнайтын жұмысың? Қ: «Бизнесмен» деген сериал болды. Сол жерде ұнайды. Сосын «Томиристе». Ол жерде кішігірім эпизод қана. Содан кейін Эльджей деген әнші бар. Ресейлік әнші, соның клипіне түскенмін. Ол жердегі образ ұнайды. Маған максимально түрде, андай бір түрді құбылтатын, түр өзгеріп кететін рөлдер болса деп ойлаймын өзім ше. Бір… мысалға…
Аян Өтепберген	▶	↑ ^уосы ійә / ^уосұ тұуралы сұрайын деп ^йедім ↓ /// ↑ жақында ͡б̊ір ійныстагырамнан көрүп қалдық ↓ /// ↑ ^уоб̊ыразыңды ^уөзгертіп / жаңағыңдай шаш бойап / сондай бір ^уоб̊ыраз жасап̊сың ↓ /// ↑ қазір ͡б̊іздің автырлар ^уоны ^йекраңға көрсетčе↓ /// ↑ бұл сенің кезекті ^үрөл^үңе/ ^уоб̊разыңба↑ /// ↑ әлде// не нәрсе ͡б̊ұл↑ /// ↑ мынау тұура жаңағы шын ғашықты түс^үрүп боғаннаң \кейіңгі түрғой↓ /// ↑ қарасай/ шаш ағарып кеткен↓ /// ↑ карейәның ^уоб̊разығой мынау↓ /// ↑ бұл андайғой↓ /// ↑ кез гелген адам бірдеңені ^уөзгерткісі ͡геледіғой↓ /// ↑ актұйор ͡б̊олғаннан кейін/ выпірійнсійпе шаш бойауда тұрған ^йештеңе көрүп тұрған жоқпын↓ /// ↑ бұған дейінде ͡б̊ойалған шаш ^уол↓ /// ↑ бірақ бір ^үрөлге келісілдімда/ бірақ ^уол пыраект күйкетті↓ /// ↑ түс^үрүлмейтін болды↓ /// ↑ содаң кейін↓ ///	Ж: ↑ ^уос'ійә →// ^уосұ тұуралы сұрайын деп ^йедім ↓ /// ↑ жақында ͡б̊ір ійінстагырамнаң ͡гөрүп қалдық ↓ /// ↑ ^уоб̊ыразыңды ^уөзгөртүп →// жаңағыңдай шаш бойап →// сондай бір ^уоб̊ыраж ͡жасап̊сың ↓ /// ↑ қәзір ͡б̊іздің автырлар ^уон'экраңға көрсөтčө↓ /// ↑ бұл сенің ͡гезекті ^үрөл^үңө / ^уоб̊разың ͡ба ↑ /// ↑ әлде // не нәрсе ͡б̊ұл ↑ /// Қ:↑ мынау тұура жаңағы шын ғашықты түс^үрүп ͡поғаннаң ͡гейіңгі түрғой ↓ /// ↑ қарасай →// шаш ағарып кеткен ↓ /// Ж: ↑ карейәның ^уоб̊разығой мынау ↓ /// Қ: ↑ бұл андайғой ↓ /// ↑ кезгелген адам бірдеңені ^уөзгөрткүсі ͡геледіғой ↓ /// ↑ актұйор ͡б̊олғаннаң ͡гейін →// выпірійнсійпе шаш бойауда тұрған ^йештеңе ͡гөрүп тұрған жоқпұн ↓ /// ↑ бұған дейінде ͡б̊ойалған шаш ^уол ↓ /// ↑ бірақ ͡пір ^үрөлгө келісілдім ͡да →// бірақ ^уол пыраект күй ͡гетті ↓ /// ↑ түс^үрүлмейтім болдұ ↓ /// ↑ содаң ͡гейін ↓ ///	3 Ж: Осы иә, осы туралы сұрайын деп едім. Жақында бір Instagram-нан көріп қалдық. Образыңды өзгертіп, жаңағыңдай шаш бояп, сондай бір образ жасапсың. Қазір біздің авторлар оны экранға көрсетсе. Бұл сенің кезекті рөліңе, образың ба? Әлде… не нәрсе бұл? "Қ: Мынау тура жаңағы «Шын ғашықты» түсіріп боғаннан кейінгі түр ғой. Қарасай, шаш ағарып кеткен. Ж: Кореяның образы ғой мынау. Қ: Бұл андай ғой. Кез келген адам бірдеңені өзгерткісі келеді ғой. Актёр болғаннан кейін, в принципе шаш бояуда тұрған ештеңе көріп тұрған жоқпын. Бұған дейін де боялған шаш ол. Бірақ бір рөлге келісілдім да, бірақ ол проект күй кетті. Түсірілмейтін болды. Содан кейін…"
Аян Өтепберген	▶	↑ал/ шаш қалды дейсіңғой↓ /// шаш қалды// шаш қалды↓ /// ^ұуақыт ^уөте келе сон^ұмен жайлаб̊ жайлап ^уөс^іріп/ арықарай қырқып̊садым↓ /// ↑ пайдаға тіймеді дейсіңғой↓ /// ↑пайдаға тіймегенде іймійдыж /^уонда тұрған ^йештеңе жоқ↓ /// ↑ болады кейде ͡б̊ір↓ /// ↑ әб̊әдемі жарасып тұр/ нармаілна↓ /// ↑ мен ^уосұндай шешіп↓ /// ↑ нұрлан мырза↑ /// ↑ ау↓ /// ↑ нұрлан мырза ^уосындай ғып бойаб̊ ͡аласызб̊а ↑ /// ↑ сізге ͡б̊ір ^ұрол ұсұнса/ галлыйвұудтан/ мысалы ↑ /// ↑ бір/ бір жоб̊а ͡б̊арма күйүп кететін↓ /// ↑ мен кейде ͡б̊ір ^уосұндай шешім қаб̊ылдағым ͡геледда↓ /// ↑ жаңағы/ барб̊ерге ͡б̊арамда жаңағы/ таныс жігітқой ^йенді↓ /// ↑ баста деп нійағығаң гезде/ пых деп қос^ұладығой/ пың дегең гезде/ жожоқ ͡бырат байағындай істеп бересал↓ /// ↑ сөйтүп̊ шешім қаб̊ылдай амайм↓ /// ↑неге ^йекенін білмейм↓ ///	Ж: ↑ ал →// шаш қалды дейсіңғой ↓ /// Қ: ↑ шаш қалды // шаш қалды ↓ /// ^ұуақыт ^уөтө келе сонұмен жайлаб̊-жайлап ^уөс^үрүп →// арықарайшаш қалды ͡ғырқып̊садым ↓ /// Ж: ↑ пайдаға тіймеді дейсіңғой ↓ /// Қ: ↑ пайдаға тіймегенд'іймійдыж ^уонда тұрған ^йештеңе жоқ ↓ /// Ж: ↑ болады ͡гейде ͡б̊ір ↓ /// Қ: ↑ әб̊әдемі жарасып тұр →// нармаліна ↓ /// Ж: ↑ мен ^уосұндай шешіп ↓ /// ↑ нұрлан мырза ↓ /// ↑ ау ↓ /// ↑ нұрлан мырза ^уосұндай ͡ғылып пойаб̊ ͡аласызб̊а ↑ /// ↑ сізге ͡б̊ір ^ұрөл ұсұнса →// галлұйвұудтан →// мысалы ↑ /// ↑ бір →// бір жоб̊а ͡б̊арма ͡гүйүп кететін ↓ /// ↑ мең ͡гейде ͡б̊ір ^уосұндай шешім қаб̊ылдағым ͡геледі ͡да↓ /// ↑ жаңағы →// барб̊ерге ͡б̊арамда жаңағы →// таныш ͡шігітқой ^йенді ↓ /// ↑ баста деп нійағылғаң ͡гезде пых деп қосұладығой →// пың дегең ͡гезде →// жо-жоқ ͡бырат пайағындай ͡істеп ͡пересал ↓ /// ↑ сөйтүп̊ шешім қаб̊ылдай амайм ↓ /// ↑ неге ^йекенім білмейм ↓ ///	2 Ж: Ал, шаш қалды дейсің ғой. Қ: Шаш қалды… шаш қалды. Уақыт өте келе сонымен жайлап-жайлап өсіріп, арықарай қырқыпсадым. 3 Ж: Пайдаға тимеді дейсің ғой. Қ: Пайдаға тимегенде имидж онда тұрған ештеңе жоқ. 2 Ж: Болады кейде бір… Қ: Әп-әдемі жарасып тұр, нормально. 2 Ж: Мен осындай шешіп… 3 Ж: Нұрлан мырза! "Ж: Ау? 3 Ж: Нұрлан мырза осындай қылып бояп аласыз ба? Сізге бір рол ұсынса, Голливудтан, мысалы? Ж: Бір… бір жоба бар ма күйіп кететін? 2 Ж: Мен кейде бір осындай шешім қабылдағым келеді да. Жаңағы, барберге барам да жаңағы, таныс жігіт қой енді. Баста деп не қылған кезде «пых» деп қосылады ғой, «пың» деген кезде, жо-жоқ брат баяғындай істеп бере сал. Сөйтіп шешім қабылдай амайм. Неге екенін білмейм. "
Аян Өтепберген	▶	↑ былай жақ̊сы ^уой ^йекен ійә ↑ /// ↑ батылдыққой↓ /// ↑ ^йеркіндікқой ійә↓ /// ↑ ^уөзгерүу деген↓ /// ↑ мен шын^ыменде шашым// мына шаш деген неше жыл болдұ↓ /// ↑ кывыйен ^уойнаб̊ жүргең гезде шамалы ұзұндау болдұ↓ /// ↑ бір ^уоң кұйлогырам геіл жағып↓ /// ↑ айан ^уөзүңнүң ^уосы шашыңнан басқа тағыда не ^уөзгертер ^йедің ^уөзүңде ↑ /// ↑ мына салтанаттың сұрағы жынды шығады ^йекен↓ /// ↑ салтанат čұрақтары деген жақын арада кітап̊ шығады↓ /// ↑ қайдан алғансың сұрақтарды ↑/// ↑ шашыңнан басқа не ^уөзгертер ^йедің ↑ /// ↑ бір ғонақтан алтын тіс^іңіз ͡б̊арма дегең гезде мына жерде↓ /// ↑ жарты сағат ͡жатқанбыз↓ /// ↑ ^уөзүң тұуралы жалпы кұйнодан бөлек/ серійалдардан бөлек қандай хоббұйің бар ↑ /// ↑ ^йенді ͡б̊ілем ^йенді↓ /// ↑ ән айтады/ гыйтарамен ән айтады↓ /// ↑ ійнстагырамда көп көрөм↓ /// ↑ ^уөздөрүң жаңағы ͡кывартыйрныйк деген сыййақты ͡б̊ір/ не дейді жаңағы тұусовка↓ ///	↑ былай жақ̊сы ^уой ^йекен ійә ↑ /// ↑ батылдыққой ↓ /// ↑ ^йеркіндікқой ійә ↓ /// ↑ ^уөзгөрүу деген ↓ /// ↑ мен шын^ымен ͡де шашым // мына шаш деген неше жыл болдұ ↓ /// ↑ кывыйен ^уойнаб̊ жүргөң ͡гезде шамал'ұзұндау болдұ ↓ /// ↑ бір ^уоң гұйлогырам гел жағып ↓ /// ↑ айан ^уөзүңнүң ^уосұ шашыңнам басқа тағыда не ^уөзгөртөр ^йедің ^уөзүңдө ↑ /// ↑ мына салтанаттың сұрағы жынды шығады ^йекен ↓ /// ↑ салтанат čұрақтары деген жақын арада ͡гітап̊ шығады ↓ /// ↑ қайдан алғансың сұрақтарды ↑/// ↑ шашыңнам басқа не ^уөзгөртөр ^йедің ↑ /// ↑ бір ғонақтан алтын тіс^іңіз ͡б̊ар ͡ма дегең ͡гезде мына жерде ↓ /// ↑ жарты сағат ͡шатқамбыз ↓ /// ↑ ^уөзүң тұуралы жалпы ͡гұйнодам бөлөк →// серійалдардам бөлөк қандай хоббұйің бар ↑ /// ↑ ^йенді ͡б̊ілем ^йенді ↓ /// ↑ ән айтады →// гыйтарамен ән айтады ↓ /// ↑ ійнстагырамда ͡гөп көрөм ↓ /// ↑ ^уөздөрүң жаңағы ͡гывартыйрныйк деген сыйақты ͡б̊ір →// не дейді жаңағы тұусовка ↓ ///	Ж: Былай жақсы ой екен иә? 2 Ж: Батылдық қой. Ж: Еркіндік қой иә? Өзгеру деген. Мен шыныменде шашым… мына шаш деген неше жыл болды. КВН ойнап жүрген кезде шамалы ұзындау болды. Бір он килограмм гель жағып. 3 Ж: Аян өзіңнің осы шашыңнан басқа тағы да не өзгертер едің өзіңде? Ж: Мына Салтанаттың сұрағы жынды шығады екен. «Салтанат сұрақтары» деген жақын арада кітап шығады. "Қ: Қайдан алғансың сұрақтарды? 2 Ж: Шашыңнан басқа не өзгертер едің? Ж: Бір қонақтан «алтын тісіңіз бар ма?» деген кезде мына жерде. Жарты сағат жатқанбыз. Өзің туралы жалпы кинодан бөлек, сериалдардан бөлек қандай хоббиің бар? Енді білем енді. 3 Ж: Ән айтады, гитарамен ән айтады. Ж: Instagram-да көп көрем. Өздерің жаңағы квартирник деген сияқты бір, не дейді жаңағы тусовка…"
Аян Өтепберген	▶	↑ балкон деген↓ /// ↑ балкон деген↓ /// ↑ неге ͡б̊алкон ↑ /// ↑ неге қылтыйма ^йемес ↑ /// ↑ неге ͡кывартыйрныйк ↑/// ↑ неге ͡б̊алкон ↑ /// ↑ балкон/ жай сол балконда кешке жыйналып↓ /// ↑ неге ^ылыйфт ^йемес ↑ /// ↑ ән айтамыз↓ /// ↑ ^ылыйфта сыймайдығой пыроста↓ /// ↑ ій балкон/ кәдімгі үйдүң балконы сол жерде жыйналыб̊ ͡ән айтатынбыз↓ /// ↑ сол жерде шыққан/ алысқада ͡б̊армадық↓ /// ↑ жай ғана ^уонбір жігіттен құралған топ↓ /// ↑ ^уөздерінің↓ /// ↑ жай ғана ^уонбір жігіттен ↑ /// ↑ ійә↓ /// ↑ ^уөздерінің↓ /// ↑ біз ^уон бірміз деп̊ше↓ ///	↑ балкон деген ↓ /// ↑ балкон деген ↓ /// ↑ неге ͡б̊алкон ↑ /// ↑ неге қылтыйма ^йемес ↑ /// ↑ неге ͡гвартыйрныйк ↑/// ↑ неге ͡б̊алкон ↑ /// ↑ балкон жай сол балконда ͡гешке жыйналып ↓ /// ↑ неге ^ылыйфт ^йемес ↑ /// ↑ ән айтамыз ↓ /// ↑ ^ылыйфта сыймайдығой пыроста ↓ /// ↑ ій балкон →// кәдімг'үйдүң балконұ сол жерде жыйналыб̊ ͡ән айтатымбыз ↓ /// ↑ сол жерде шыққан →// алысқада ͡б̊армадық ↓ /// ↑ жай ͡ғана ^уомбір жігіттең ͡ғұралған топ ↓ /// ↑ ^уөздөрүнің ↓ /// ↑ жай ͡ғана ^уомбір жігіттен ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ^уөздөрүнің ↓ /// ↑ біз ^уомбірміз деп̊ ͡ше ↓ ///	2 Ж: Балкон деген. Ж: Балкон деген. 2 Ж: Неге балкон? Ж: Неге қылтима емес? 3 Ж: Неге квартирник? Неге балкон? Қ: Балкон, жай сол балконда кешке жиналып… 2 Ж: Неге лифт емес? Қ: Ән айтамыз. Лифтта сыймайды ғой проста. И балкон, кәдімгі үйдің балконы сол жерде жиналып ән айтатынбыз. Сол жерде шыққан, алысқа да бармадық. Жай ғана он бір жігіттен құралған топ. Өздерінің… 3 Ж: Жай ғана он бір жігіттен? Қ: Иә. Өздерінің… 2 Ж: Біз он бірміз деп ше. "
Аян Өтепберген	▶	↑ ійә↓ /// ↑ ^уөздерінің ^уойындағы// ^уойындағы/жүрегіндегі әндерді айтад↓ /// ↑ ій сондай жай ғана/ қалай айтčақ болад↓ /// ↑ дылйа дұушійма ↑ /// ↑ алматылық вайыбқой↓ /// ↑ алматылық вайыб пыроста жүреміз/ ^уот^ұрамыз/ жыйнала саламызда/ ән айтамыз↓ /// ↑ гыйтара/ қас^ымызда ͡б̊араб̊анда ^уойнайтын жігіт бар↓ /// ↑ кылавыйшныйк бар/ бас ͡бар↓ /// ↑ сол ^уөз^үміз ͡б̊арлығымыз↓ /// ↑ тек арб̊атта ^йемес/ балконда ͡б̊олады↓ /// ↑ жоғ арб̊атта ^йемес/ ^уол нелерде/ ^ірестарандарда/ кафелерде↓ /// ↑ айырмашылығы сол↓ /// ↑ бүкүл жерлерде ͡б̊ола ͡б̊ереді/ ійә↓ /// ↑ ^уолар ͡б̊ірге шығып тұрасыздарма кансертке ↑ /// ↑ қазір// қазір ^йенді шығыб̊ жатқан жоқпыз сол↓ /// ↑ қазір әрқайсысы↓ /// ↑ заказдар түсүб̊ атырма дегенімғой↓ /// ↑ жо// нег^ізі түседү↓ ///	↑ ійә ↓ /// ↑ ^уөздөрүңің ^уойұндағы // ^уойұндағы →// жүрөгүндег'әндерді айтады ↓ /// ↑ ій сондай жайғана →// қалай айтčақ ͡полады ↓ /// ↑ дылйа дұушійма ↑ /// ↑ алматылық вайыбқой ↓ /// ↑ алматылық вайыб пыроста жүрөмүз →// ^уот^ұрамыз →// жыйнала саламыз ͡да →// ән айтамыз ↓ /// ↑ гыйтара →// қасымызда ͡б̊араб̊анда ^уойнайтын жігіт ͡пар ↓ /// ↑ кылавыйшныйк бар →// бас ͡пар ↓ /// ↑ сол ^уөз^үмүз ͡б̊арлығымыз ↓ /// ↑ тег арб̊атта ^йемес →// балконда ͡б̊олады ↓ /// ↑ жоғ арб̊атта ^йемес →// ^уол нелерде →// ^ірестарандар ͡да →// кафелер ͡де ↓ /// ↑ айырмашылығы сол ↓ /// ↑ бүкүл жерлерде ͡б̊ола ͡б̊ереді →// ійә ↓ /// ↑ ^уолар ͡б̊ірге шығып тұрасыздар ͡ма ͡гансертке ↑ /// ↑ қәзір // қәзір ^йенді шығыб̊ жатқан жоқпұс сол ↓ /// ↑ қәзір әрқайсысы ↓ /// ↑ заказдар түсүб̊ жатыр ͡ма дегенімғой ↓ /// ↑ жо // нег^ізі түсөдү ↓ ///	Қ: Иә. Өздерінің ойындағы… ойындағы, жүрегіндегі әндерді айтады. И сондай жай ғана, қалай айтсақ болады? 3 Ж: Для души ма? Қ: Алматылық вайб қой. Алматылық вайб проста жүреміз, отырамыз, жинала саламыз да, ән айтамыз. Гитара, қасымызда барабанда ойнайтын жігіт бар. Клавишник бар, бас бар. Сол өзіміз барлығымыз. 3 Ж: Тек арбатта емес, балконда болады. Қ: Жоқ арбатта емес, ол нелерде, ресторандар да, кафелер де… 3 Ж: Айырмашылығы сол. Қ: Бүкіл жерлерде бола береді, иә. Ж: Олар бірге шығып тұрасыздар ма концертке? Қ: Қазір… қазір енді шығып жатқан жоқпыз сол. Қазір әрқайсысы… Ж: Заказдар түсіп атыр ма дегенім ғой. Қ: Жо… негізі түседі.
Аян Өтепберген	▶	↑ арт ш̆оу деген солма↑ /// ↑ акт ш̆оу дегем басқа↓ /// ↑ ^уол басқа нәрсема↑ /// ↑ ^уол жерде актұйорлар↓ /// ↑ актұйорлар ән айтады↓ /// ↑ актұйорлар ән айтады↓ /// ↑ ал мына жерде ^уөздерің↑ /// ↑ мына жерде ͡б̊ұл// ^уөм^үрің қызық ^йекен ійә↑ /// ↑ ійә↓ /// ↑ мына жақта актұйорлар бөлүп бөлүп қойғанда ͡б̊ылай↓ /// ↑ мына жерде// ійә/ ^ірежійссұйорлардың камандасы↓ /// ↑ жалпы ^уөзүңнің телегырам каналың бар ^йекен ійә↑ /// ↑ ^уо жерде сен қателеспесем/ қалай аталады телегырамың↑ /// ↑ себ̊еб̊ін айтайын ^йефем↓ /// ↑ себ̊еб̊ін айтайын / себ̊еб̊ін айтайын ^йефем бұл неге ^ырадыйома сонда телегырамда↑ /// ↑ бұл сонау ^йекі мың ^уон сег^ізінші жылы шыққан каналғой↓ /// ↑ ашылғам памойемұу↓ /// ↑ со жерде әншейін жай жазып/ бір/ актұуаілно ͡б̊океттіғой↓ /// ↑ телегырам жаңадаң гелді↓ ///	↑ арт ш̆оу деген сол ͡ма ↑ /// ↑ акт ш̆оу дегем басқа ↓ /// ↑ ^уол басқа нәрсе ͡ма ↑ /// ↑ ^уол жерд'актұйорлар ↓ /// ↑ актұйорлар ән айтады ↓ /// ↑ актұйорлар ән айтады ↓ /// ↑ ал мына жерде ^уөздөрүң ↑ /// ↑ мына жерде ͡б̊ұл // ^уөм^үрүң ͡ғызық ^йекен ійә ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ мына жақта актұйорлар бөлүп пөлүп қойғанда ͡б̊ылай ↓ /// ↑ мына жерде // ійә →// ^ірежійсұйорлардың ͡гамандасы ↓ /// ↑ жалпы ^уөзүңнүң телегырам каналың бар ^йекен ійә ↑ /// ↑ ^уол жерде сең →// ғателеспесем →// қалай аталады телегырамың ↑ /// ↑ себ̊еб̊ін айтайын ^йефем ↓ /// ↑ себ̊еб̊ін айтайын →// себ̊еб̊ін айтайын ^йефем бұл неге ^ырадыйома сонда телегырамда ↑ /// ↑ бұл сонау ^йекімың^уонсегізінші жылы шыққаң ͡ганалғой ↓ /// ↑ ашылғам памойемұу ↓ /// ↑ сол жерд'әншейін жай жазып →// бір →// актұуаілно ͡б̊океттіғой ↓ /// ↑ телегырам жаңадаң ͡гелді ↓ ///	3 Ж: Арт шоу деген сол ма? Қ: Акт шоу деген басқа. 3 Ж: Ол басқа нәрсе ма? Қ: Ол жерде актёрлар. 3 Ж: Актёрлар ән айтады? Қ: Актёрлар ән айтады. 3 Ж: Ал мына жерде өздерің… Қ: Мына жерде бұл… Ж: Өмірің қызық екен иә? Иә? Мына жақта актёрлар бөліп-бөліп қойған да былай. Мына жерде… 3 Ж: Иә, режиссерлардың командасы. Ж: Жалпы өзіңнің Telegram каналың бар екен иә? Ол жерде сен қателеспесем, қалай аталады Telegram-ың? Қ: Себебін айтайын FM. 2 Ж: Себебін айтайын FM. Ж: Себебін айтайын FM. Бұл неге? Радио ма сонда Telegram-да? Қ: Бұл сонау екі мың он сегізінші шыққан канал ғой. Ашылған по-моэму. Сол жерде әншейін жай жазып, бір, актуально бокетті ғой. Telegram жаңадан келді.
Аян Өтепберген	▶	↑ ^йекі мың ^уон сегіз ійә ↑ /// ↑ сонау деб̊ ͡айтқаңға мен // ^ұуақыт ^уөтпейді ^йекен сен үшүн↓/// ↑ ^уон жеті мың падпыйсшыйгі ͡б̊ар↓ /// ↑ ^уон жеті мың↓ /// ↑ дұрысқой бес жыл болдығой↓ /// ↑ беш шыл/ беш шыл↓ /// ↑ ійменна қазақ̊ша кантент үшүн телегырамда ^уон жеті мың падпыйсшұйк деген ^уол/ телегырамда ^уөте көб̊ ͡ійә↓ /// ↑ менде мысалы телегырамда үш подпұйсшыйгім бар↓ /// ↑ қазір ійнстагырамға ͡б̊ір салса ͡б̊олды ійә ↑ /// ↑ ^уон жеті мың фұук↓ /// ↑ ійә/ бұйырса ↓ /// ↑жақ̊сы ^уой ^йекен↓ /// ↑ сөйтүп ^уол жақта // ^уол жақта // ^уол жақта ^уойларыңмен бөлүсесің↑ ///	↑ ^йекімың^уонсегіз ійә ↑ /// ↑ сонау деб̊ ͡айтқаңға мен // ^ұуақыт ^уөтпөйдү ^йекен сен үшүн ↓/// ↑ ^уонжеті мың падпійсшүйгі ͡б̊ар ↓ /// ↑ ^уонжетімың ↓ /// ↑ дұрұсқой беш ͡шыл болдұғой ↓ /// ↑ беш ͡шыл беш ͡шыл↓ /// ↑ ійменно қазақ̊ша ͡гантент үшүн телегырамда ^уонжеті мың падпұйсшұйк деген ^уол →// телегырамда ^уөтө көб̊ ͡ійә ↓ /// ↑ менде мысалы телегырамд'үш падпұйсшұйгім бар ↓ /// ↑ қәзір ійныстагырамға ͡б̊ір салса ͡б̊олд'ійә ↑ /// ↑ ^уонжетімың фұук ↓ /// ↑ ійә →// бұйұрса ↓ /// ↑ жақ̊сы ^уой ^йекен ↓ /// ↑ сөйтүп ^уол ͡жақта // ^уол ͡жақта // ^уол ͡жақта ^уойларыңмем бөлүсөсің ↑ ///	2 Ж: Екі мың он сегіз? Қ: Иә. 2 Ж: Сонау деп айтқанға мен уақыт өтпейді екен сен үшін. Ж: Он жеті мың подписчигі бар. Он жеті мың. Қ: Дұрыс қой бес жыл болды ғой. Бес жыл, бес жыл. Именно қазақша контент үшін Telegram-да он жеті мың подписчик деген ол… Ж: Telegram-да өте көп иә. Менде мысалы Telegram-да үш подписчигім бар. Қ: Қазір Instagram-ға бір салса болды иә? Он жеті мың фук. Ж: Иә, бұйырса. Жақсы ой екен. 3 Ж: Сөйтіп ол жақта… Қ: Ол жақта… Ж: Ол жақта ойларыңмен бөлісесің?
Аян Өтепберген	▶	↑^уол жақта ^уойларыңмен бөлісесің/ н'істедің ↓ /// ↑ ^уойұңдағ'әңгімелер / андай/ ^йенді ^уөнерде жүргеннен кейін жазғың ͡геледі/ андай істегің ͡геледі/ пыроста// пырост'аласыңда ^уойұңда ͡б̊ір нәрсені көрдүң/ күштү ^йекен дейсіңда/ сонұ сүуреттеб̊ жаза саласың болдұ↓ /// ↑ ій солай/ солай/ солай карантыйнде ^уол пырйам актұуаліно ͡б̊олдұ↓ /// ↑ ^уөйткені карантыйнде шығатын жер жоқ↓ /// ↑ адамдарға ^уоқұйтын нәрсе ͡герек болдұ↓ /// ↑ әндерді н'істедім/ түрлүтүрл'эк̊сперійменттер / жаңағы/ күштүд'эк̊сперійментке салыб̊ жіб̊ересің↓ /// ↑ біреу пік^ірін айтады жаңағы↓ /// ↑ көңүлдүма ↑ /// ↑ позыйтыйв/ позыйтыйв/↓ /// ↑ позыйтыйв/ ійә/ бүкүл/ бәрі ͡б̊ар↓ /// ↑ ^ылыйрыйка ↑/// ↑^ылыйрыйка↓ /// ↑ карантыйң гезде қандай ^уойлар ͡б̊олдұ дегенғой↓ /// ↑ үйленүу ͡герек ^йекен/ үйленүу↓ /// ↑ үйленүу/ карантыйнде неше түрлү ͡б̊олдұ↓ /// ↑ депырессійәдан мына шейін/ былай/ аткырайныстый дакырайныстыйғой бір сөзб̊ен айтқанда↓ /// тамаша /// ↑жалпы ^уосы ↓ ///	↑ ^уол ͡жақта ^уойларыңмем бөлүсөсің →// н'істедің ↓ /// ↑ ^уойұңдағ'әңгімелер →// андай →// ^йенді ^уөнөрдө жүргөннөң ͡гейін жазғың ͡геледі →// андай істегің ͡геледі →// пыроста // пырост'аласың ͡да ^уойұңда ͡б̊ір нәрсені ͡гөрдүң →// күштү ^йекен дейсің ͡да →// сонұ сүурөттөб̊ жаза саласың болдұ ↓ /// ↑ ій солай →// солай →// солай гарантійнде ^уол пырйам актұуаліно ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ ^уөйткөнү карантійнде шығатын жер жоқ ↓ /// ↑ адамдарға ^уоқұйтұн нәрсе ͡герек болдұ ↓ /// ↑ әндерді н'істедім →// түрлү-түрл'эк̊сперійменттер →// жаңағы →// күштүд'эк̊сперійментке салыб̊ жіб̊ересің ↓ /// ↑ біреу пікірін айтады жаңағы ↓ /// ↑ көңүлдү ͡ма ↑ /// ↑ пазійтійв →// пазійтійв ↓ /// ↑ пазійтійв →// ійә →// бүкүл →// бәрі ͡б̊ар↓ /// ↑ ^ылыйрыйка ↑/// ↑ ^ылыйрыйка ↓ /// ↑ карантійң ͡гезде қандай ^уойлар ͡б̊олдұ дегенғой ↓ /// ↑ үйлөнүу ͡герек ^йекен →// үйлөнүу ↓ /// ↑ үйлөнүу →// карантыйнде неше түрлү ͡б̊олдұ ↓ /// ↑ депыресійәдан мына шейін →// былай →// ^уоткрайностұй докрайностұйғой бір сөзб̊өн айтқанда ↓ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ жалпы ^уосұ ↓ ///	Қ: Ол жақта ойларыңмен бөлісесің, не істедің, ойыңдағы әңгімелер, андай, енді өнерде жүргеннен кейін жазғың келеді, андай істегің келеді, проста… проста аласыңда ойыңда бір нәрсені көрдің, күшті екен дейсің да, соны суреттеп жаза саласың болды. И солай, солай, солай карантинде ол прям актуально болды. Өйткені карантинде шығатын жер жоқ. Адамдарға оқитын нәрсе керек болды. Әндерді не істедім, түрлі-түрлі эксперименттер, жаңағы, күшті да экспериментке салып жібересің. Біреу пікірін айтады жаңағы. "Ж: Көңілді ма? Позитив… позитив… Қ: Позитив, иә, бүкіл, бәрі бар. 2 Ж: Лирика? Қ: Лирика. Ж: Карантин кезде қандай ойлар болды деген ғой. 2 Ж: Үйлену керек екен, үйлену. Қ: Үйлену… карантинде неше түрлі болды. Депрессиядан мына шейін, былай, от крайности до крайности ғой бір сөзбен айтқанда. Ж: Тамаша! Жалпы осы…"
Аян Өтепберген	▶	↑әндер ͡б̊ар↓ /// ↑ әндерде жаңағы ^йерек̊ше// соңғы ^ұуақытта ͡б̊айқасақ/ жалпы/ жаңағы гырыйм бөлмесінде нұреке ^йекеуміз айтыб̊ жатырмыз↓ /// ↑ бір// қалай бір ͡б̊ұуұн ^уөзгеріб̊ жатыр деймізб̊а↓ /// ↑ қазіргі заманда әндердің мәт^ініде ^уөзгердіғой ^йенді↓ /// ↑ мысалы/ байағыда ауұлға /әкеге сағ^ыныш/ әке тұуралы жыр/ ана тұуралы жыр/ ары ͡гетčе махаббат ͡жыры деген сыййақты↓ /// ↑ көктем тұуралы әндер↓ /// ↑ қазір ^йенді/ ^ылйұустыра деп қарайдыда↓ /// ↑ ^ылйұустыра деб̊ ͡айтып кете ͡б̊ереді↓ /// ↑соңғы әндердің бірі/ ^уөзүң ^йенді ͡б̊атыстығ азамат болмасаңда/ батыстық бір↓ /// ↑дыйалектпен ійә ↑ /// ↑ ійә↓ /// ↑ қандай ақын жазды ͡б̊ұнұ ↑ /// ↑ ^уой не деген сөздөр↓ /// ↑ сен үшүн кәдімгідей жеті түнде жұмұс істеватырыққо// ^уойб̊ой не деген мағ^ына десең↓ /// ↑ неге маған хаб̊арласпайсың ͡күнде түнде// мына жері ^уонша ^йемес ^йекен↓ /// ↑ сен үшүн терлеп күнү түнү жұмұс істеватырыққо/ бұл тірлігің не зат ↓ /// ↑жоқ/ мен ^йенді ^уоқұп// кім үшүн↓ /// ↑аудыйосы ͡б̊арма ͡б̊ізде ↑ /// ↑ аудыйосы↓ /// ↑^уөзі айтып берсе дейді↓ /// ↑ійә/ гыйтара ͡герекпа ^уол үшүн↓ /// ↑ гыйтара ͡герек↓ /// ↑ сон^ұмен жаңағы мен айтқан мәтінмен/ ән^імен↓ /// ↑мынау гыйтара ^уөзүңдікі ійә ↑ /// ↑тыңдаймыз↓ /// ↑ қандай күштү гыйтара↓ /// ↑ ^уөте қызық гыйтара ^йекен↓ ///	↑ әндер ͡б̊ар ↓ /// ↑ әндер ͡де жаңағы ^йерек̊ше // соңғұ ^ұуақытта ͡б̊айқасақ →// жалпы →// жаңағы гірійм бөлмөсүнде нұреке ^йекеумүз айтыб̊ жатырмыз ↓ /// ↑ бір // қалай бір ͡б̊ұуұн ^уөзгөрүб̊ жатыр дейміз ͡б̊а ↓ /// ↑ қәзіргі заманд'әндердің мәтіні ͡де ^уөзгөрдүғой ^йенді ↓ /// ↑ мысалы →// байағыд'ауұлға →// әке ͡ге сағыныш →// әке тұуралы жыр →// ана тұуралы жыр →// ары ͡гетčе махаббат ͡шыры деген сыйақты ↓ /// ↑ көктөм тұурал'әндер ↓ /// ↑ қәзір ^йенді →// ^ылйұустра деп қарайды ͡да↓ /// ↑ ^ылйұустра деб̊ ͡айтып кете ͡б̊ереді ↓ /// ↑ соңғ'әндердің бірі →// ^уөзүң ^йенді ͡б̊атыстығ азамат полмасаң ͡да →// батыстық ͡пір ↓ /// ↑ дыйалектпен ійә ↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ қандай ақын жазды ͡б̊ұнұ ↑ /// ↑ ^уой не деген сөздөр ↓ /// ↑ сен үшүң ͡гәдімгідей жеті түндө жұмұс істеватырыққо // ^уойб̊ой не деген мағ^ына десең ↓ /// ↑ неге маған хаб̊арласпайсың ͡гүндө түндө // мына жері ^уонша ^йемес ^йекен ↓ /// ↑ сен үшүн терлеп күнү-түнү жұмұс істеватырыққо →// бұл тірлігің не зат ↓ /// ↑ жоқ →// мен ^йенді ^уоқұп // кім үшүн ↓ /// ↑ аудыйосұ ͡б̊арма ͡б̊ізде ↑ /// ↑ аудыйосұ ↓ /// ↑^уөз'айтып берсе дейді ↓ /// ↑ ійә →// гыйтара ͡герекпа ^уол үшүн ↓ /// ↑ гыйтара ͡герек ↓ /// ↑ сонұмен жаңағы мен айтқан мәтіммен →// ән^імен ↓ /// ↑ мынау ͡гыйтара ^уөзүңдүк'ійә ↑ /// ↑ тыңдаймыз ↓ /// ↑ қандай ͡гүштү ͡гыйтара ↓ /// ↑ ^уөтө қызық кыйтара ^йекен ↓ ///	2 Ж: Әндер бар. Әндерде жаңағы ерекше… соңғы уақытта байқасақ, жалпы, жаңағы грим бөлмесінде Нұреке екеуміз айтып жатырмыз. Бір… қалай бір буын өзгеріп жатыр дейміз ба? Қазіргі заманда әндердің мәтіні де өзгерді ғой енді. Мысалы, баяғыда ауылға, әкеге сағыныш, әке туралы жыр, ана туралы жыр, ары кетсе махаббат жыры деген сияқты. Ж: Көктем туралы әндер. 2 Ж: Қазір енді, люстра деп қарайды да. Люстра деп айтып кете береді. Соңғы әндердің бірі, өзің енді батыстық азамат болмасаң да, батыстық бір… Ж: Диалектпен иә? 2 Ж: Иә. Қандай ақын жазды бұны? Ой не деген сөздер. «Сен үшін кәдімгідей жеті түнде жұмыс істеватырыққо» ойбой не деген мағына десең. «Неге маған хабарласпайсың күнде-түнде» мына жері онша емес екен. «Сен үшін терлеп күні-түні жұмыс істеватырыққо, Бұл тірлігің не зәт?» жоқ, мен енді оқып… 3 Ж: Кім үшін? Ж: Аудиосы бар ма бізде? Аудиосы? 2 Ж: Өзі айтып берсе дейді. Ж: Иә, гитара керек па ол үшін? 2 Ж: Гитара керек. Сонымен жаңағы мен айтқан мәтінмен, әнімен. Ж: Мынау гитара өзіңдікі иә? 2 Ж: Тыңдаймыз! 3 Ж: Қандай күшті гитара. Ж: Өте қызық гитара екен.
Аян Өтепберген	▶	↑ бұл ^йенді/ мынау үкү↓ /// ↑ көрүп тұрмұз/ ійә↓ /// ↑ мынау гыйтара↓ /// ↑ ^уосы гыйтарамен бет ашасың ↑ /// ↑ ійә/ ^йеслій ышто↓ /// ↑ бұйұрса↓ /// ↑ хаб̊арласамыз↓ /// ↑ бұл ^йенді жай неғой/ атčылкағой↓ /// ↑ қазағ жырауларына деген↓ /// ↑ қазақтың гыйтарасы↓ /// ↑ ^йенді мен домбырада ^уойнай алмаймын↓ /// ↑ хатйаб̊ы ^уос^ұлай босұн деп↓ /// ↑ балмұздақ̊ сыййақты ^йекен гыйтараң↓ ///	↑ бұл ^йенді →// мына'үкү ↓ /// ↑ көрүп тұрмұз →// ійә ↓ /// ↑ мынау ͡гыйтара ↓ /// ↑ ^уосұ ͡гыйтарамем бет ашасың ↑ /// ↑ ійә →// ^йеслій ышто ↓ /// ↑ бұйұрса ↓ /// ↑ хаб̊арласамыз ↓ /// ↑ бұл ^йенді жай неғой →// атčұлкағой ↓ /// ↑ қазағ ͡жырауларына деген ↓ /// ↑ қазақтың ͡гыйтарасы ↓ /// ↑ ^йенді мен домбұрада ^уойнай алмаймын ↓ /// ↑ хатйаб̊ы ^уос^ұлай босұн деп ↓ /// ↑ балмұздақ̊ сыйақты ^йекен ͡гыйтараң ↓ ///	Қ: Бұл енді, мынау үкі. Ж: Көріп тұрмыз, иә. Қ: Мынау гитара. 2 Ж: Осы гитарамен бет ашасың? Қ: Иә, если что. Ж: Бұйырса. Қ: Хабарласамыз. Бұл енді жай не ғой, отсылка ғой. Қазақ жырауларына деген. 3 Ж: Қазақтың гитарасы. Қ: Енді мен домбырада ойнай алмаймын. Хотя бы осылай босын деп. Ж: Балмұздақ сияқты екен гитараң.
Аян Өтепберген	▶	↑ менің ат^ырауда дос балам бар ас^ыланбек деген↓ /// ↑ сол ^уосындай бір не ^уөлеңдерде айтатда ^уөзі↓ /// ↑ бір қалай айтčақ ͡болады ↑ /// ↑ қыйсық ^уөлеңдер↓ /// ↑ бізде ͡б̊ұрын қазақ фолік деймізб̊а ↑ /// ↑ фолік деймізб̊а ↑ /// ↑ ^уөт^ірік ^уөлеңдөр ͡б̊олады ^йекенғой↓ /// ↑ құмұрсқаны үйттү бүйттү деген сыййақты↓ /// ↑ сондай сыййақтығой↓ /// ↑ бірақ бұл дыйалектке жазылған әнда↓ /// ↑ бұл нег^ізі ͡б̊атыс қазақ̊стан ^уоблысында мен жаңағы карантыйнда ^уойлап таб̊ылған ^ырадыйо↓ /// ↑ ^йегерде деймінда мысалы/ дыйалектке арналған сондай бір ^ырадыйо ͡б̊олатын болса деймінда↓ /// ↑ қарсы ал^ыңыздар дыйджей ас^ыланбек↑ /// ал/ тамаша ↑ /// ↑ әуде ↑ /// ↑ құрметті ^ырадыйо тыңдармандар/ ^йегерде сіздерге ^ырадыйодан ән керек болатын болса/ маған хаб̊арласасыздар↓ /// ↑ жігіттер/ қыздар ана жақта ^уотыр↓ /// ↑ ^уолар ͡б̊екерге ^уотырған жоқ↓ /// ↑әндеріңізді сұрайтын болсаңыздар/ мәт^інін жазып/ қырық қырық ^йекі нөм^іріне жіб̊ересіздерғо↓ /// ↑ жарайма ↑/// ↑ал/ ^уол ^ырадыйода жарнамаға қалай болады ^йекен ↑///	↑ менің ат^ырауда дос ͡палам бар асыламбек деген ↓ /// ↑ сол ^уосұндай бір не ^уөлөңдөрд'айтат ͡да ^уөзү ↓ /// ↑ бір ͡ғалай айтčақ ͡полады ↑ /// ↑ қыйсық ^уөлөңдөр ↓ /// ↑ бізде ͡б̊ұрұң ғазақ фолік дейміз ͡б̊а ↑ /// ↑ фолік дейміз ͡б̊а ↑ /// ↑ ^уөт^үрүк ^уөлөңдөр ͡б̊олады ^йекенғой ↓ /// ↑ құмұрсқан'үйттү бүйттү деген сыйақты ↓ /// ↑ сондай сыйақтығой ↓ /// ↑ бірақ ͡пұл дыйалектке жазылған ән ͡де ↓ /// ↑ бұл негізі ͡б̊атыс қазақ̊стан ^уоблұсұнда мен жаңағы ͡гарантыйнда ^уойлап таб̊ылған ^ырадыйо ↓ /// ↑ ^йегерде деймінда мысалы →// дыйалектк'арналған сондай бір ^ырадыйо ͡б̊олатым болса деймін ͡да↓ /// ↑ қарс'ал^ыңыздар дыйджей асыламбек ↓ /// ↑ ал →// тамаша ↑ /// ↑ әуде ↑ /// ↑ құрметті ^ырадыйо тыңдармандар →// ^йегер ͡де сіздерге ^ырадыйодан әң ͡герек болатым болса →// маған хаб̊арласасыздар ↓ /// ↑ жігіттер →// қыздар ана жақта ^уотұр ↓ /// ↑ ^уолар ͡б̊екерге ^уотұрған жоқ ↓ /// ↑ әндеріңізді сұрайтым боласыздар →// мәтінін жазы →// қырық-қырық ^йекі нөмүрүне жіб̊ересіздерғо ↓ /// ↑ жарайма ↑/// ↑ ал →// ^уол ^ырадыйода жарнамаға ͡ғалай болады ^йекен ↑///	Қ: Менің Атырауда дос балам бар Асыланбек деген. Сол осындай бір не өлеңдерді айтады да өзі. Бір қалай айтсақ болады. Қисық өлеңдер. Бізде бұрын қазақ фольк дейміз ба? Фольк дейміз ба? Өтірік өлеңдер болады екен ғой. Құмырсқаны үйтті-бүйтті деген сияқты. Сондай сияқты ғой. Бірақ бұл диалектке жазылған ән да. Бұл негізі Батыс Қазақстан облысында мен жаңағы карантинда ойлап табылған радио. Егерде деймін да мысалы, диалектке арналған сондай бір радио болатын болса деймін да. Қарсы алыңыздар DJ Асыланбек! Ж: Ал, тамаша! Әу де. Қ: Құрметті радио тыңдармандар, егерде сіздерге радиодан ән керек болатын болса, маған хабарласасыздар. Жігіттер, қыздар ана жақта отыр. Олар бекерге отырған жоқ. Әндеріңізді сұрайтын болсаңыздар, мәтінін жазып, қырық-қырық екі нөміріне жібересіздер ғо. Жарай ма? Ж: Ал, ол радиода жарнамаға қалай болады екен?
Аян Өтепберген	▶	↑не зәт↓ /// ↑ ал/ кеттік↓ /// ↑ ^йенді мен ^уосындай↓ /// ↑ әзірге ән ^йешкім сұрап ^уотырғаннаң гейін/ ^уосұндай жоғалмашыйш деген әнді ^уорындап берейін/ жарайма↓ /// ↑ не дейсіз↓ /// ↑ жоғалмашыйш↓ /// ↑ сен үшүн күндүз түнде ұйұқтамай жұмұс істеб̊ жат^ырыққо/ неге маған хаб̊арласпайсың ͡күнде түнде↓ /// ↑ сен үшүн күнде түнде жұмұс істеб̊ жат^ырыққо/ неге маған хаб̊арласпайсың ͡құдай жаным↓ /// ↑ жоғалмашыйш/ жоғалмашыйш/ жоғалмашыйш/ менің жанымнан жоғалмашыйш/ жоғалмашыйш/ жоғалмашыйш/ жоғалмашыйш/ менің жанымнан/ қайырлы түн↓ /// ↑ тамаша↓ /// ↑ батыстық// батыс ^уөң^ірінің көрермендері әс^іресе/ ақтау / маңғазы/ маңғыстаудың ͡көрермендері ^йерек̊ше құуаныб̊ жатыр↓ /// ↑ бірақ̊ шымкенттіктер айтыб̊ жатырда // мәәә ͡б̊ізге не қып/ біздің тілмен неге айтпайды дейді ↓ /// ↑ біз дайын мәтін дайындап қойдұқ↓ /// ↑ ^йенді тұура ^уос^ыны шымкенттік/ ^йенді ^уоңтүстүк/ түркүстандығ ͡дыйалектке/ дыйалектпен↓ ///	↑ не зат ↓ /// ↑ ал →// кеттік ↓ /// ↑ ^йенді мен ^уосұндай ↓ /// ↑ әзірг'ән ^йешкім сұрап ^уотұрғаннаң ͡гейін →// ^уосұндай жоғалмашыйш деген әнді ^уорұндап ͡перейін →// жарай ͡ма ↓ /// ↑ не ͡дейсіз ↓ /// ↑ жоғалмашыйш ↓ /// ↑ сен үшүң ͡гүндүз түнд'ұйұқтамай жұмұс істеб̊ жатырыққо →// неге маған хаб̊арласпайсың ͡гүндө түндө ↓ /// ↑ сен үшүң гүндө түндө жұмұс істеб̊ жатырыққо →// неге маған хаб̊арласпайсың ͡ғұдай жаным ↓ /// ↑ жоғалмашыйш →// жоғалмашыйш →// жоғалмашыйш →// менің жанымнан жоғалмашыйш →// жоғалмашыйш →// жоғалмашыйш →// жоғалмашыйш →// менің жанымнан →// қайырлы түн ↓ /// ↑ тамаша ↓ /// ↑ батыстық // батыс ^уөңүрүнің ͡гөрөрмөндер'әс^іресе →// ақтау маңғазы →// маңғыстаудұң ͡гөрөрмөндері ^йерек̊ше құуаныб̊ жатыр ↓ /// ↑ бірақ̊ шымкенттіктер айтыб̊ жатыр ͡да // мә: ͡б̊ізге не қып →// біздің тілмен нег'айтпайды дейді ↓ /// ↑ біз дайын мәтін дайындап қойдұқ ↓ /// ↑ ^йенді тұура ^уосұнұ шымкенттік →// ^йенді ^уоңтүстүк →// түркүстандығ ͡дыйалектке →// дыйалектпен ↓ ///	Қ: Не зәт? Ж: Ал, кеттік. Қ: Енді мен осындай, әзірге ән ешкім сұрап отырғаннан кейін, осындай «жоғалмашиш» деген әнді орындап берейін, жарай ма? Ж: Не дейсіз? Қ: «Жоғалмашиш». Сен үшін күндіз-түнде ұйықтамай жұмыс істеп жатырық қо, Неге маған хабарласпайсың күнде-түнде? "Сен үшін күнде-түнде жұмыс істеп жатырық қо, Неге маған хабарласпайсың құдай жаным? Жоғалмашиш, жоғалмашиш, жоғалмашиш, Менің жанымнан жоғалмашиш, Жоғалмашиш, жоғалмашиш, жоғалмашиш, Менің жанымнан, қайырлы түн. 2 Ж: Тамаша! Батыстық… Батыс өңірінің көрермендері әсіресе, Ақтау, Маңғазы… Маңғыстаудың көрермендері ерекше қуанып жатыр. Бірақ Шымкенттіктер айтып жатыр да «мәәә бізге не қып, біздің тілмен неге айтпайды» дейді. Біз дайын мәтін дайындап қойдық. Енді тура осыны Шымкенттік, енді Оңтүстік, Түркістандық диалектке… диалектпен. "
Аян Өтепберген	▶	↑^уоңтүстүк дыйалектпен↓ /// ↑ ^уөлә/ ^уөлә ұмұтұп кетіппінғой деп↓ /// ↑ сен үшүн азаннан кешке дейін жұмұс істеб̊ жатырмғоййе неге маған хаб̊арласпайсың ͡күнде түнде/ сен үшүн шілій терлеб̊ жұмұс істеб̊ жатырмғоййе / бұл тір^ілігің не ^уөлә/ жоғалмасай/ жоғалмасай/ жоғалмасай/ көз алдымнан тамыр жоғалмасай/ жоғалмасай/ жоғалмасай/ жоғалмасай/ жоғалмасай/ қайырлы түн↓ /// ↑ быраво↑/// ↑ ^уосұндай әдемі/ көңілді сәтте/ әрі ͡ғарай бағдарламамызды ^уойынмен жалғастырсақ↑ /// ↑ көб̊ жағдайда/ керек ^ұуақытта тарыйф бітіп қалады↓ /// ↑ мысалы/ сізге маңызды қоң^ұрау шалұу керек кезде немесе ватсапқа хаб̊арлама жіб̊ерүу қажет кезінде ^уол таусылып қалады↓ /// ↑ дәл ^уосы кезде топ тарыйфімен сіз сүйүкті қалаңызда серүуендеп/ тегін гыйгаб̊айт ал'аласыз ↓ /// ↑ топ тарыйфінде гійгтер үшүн жүр қызметімен әр ͡б̊ес мың қадам сайын/ сізге ^йекі жүз мегаб̊айт көлеміндегі тегін тырафыйк бер^іледі↓ /// ↑ бұл ай^ына алты гыйгаб̊айтқа дейін жетеді ^йекен↓ /// ↑ топта ͡б̊ол↑ ///	↑ ^уоңтүстүк дыйалектпен ↓ /// ↑ ^уөлә / ^уөл'ұмұтұп кетіппінғой деп ↓ /// ↑ сен ͡үшүн азаннаң ͡гешке дейін жұмұс істеб̊ жатырмғой ͡ійе →// неге маған хаб̊арласпайсың ͡гүндө-түндө →// сен ͡үшүн шілій терлеб̊ жұмұс істеб̊ жатырмғ'ійе →// бұл тір^ілігің не ^уөлә →// жоғалмасай →// жоғалмасай →// жоғалмасай →// көз алдымнан тамыр жоғалмасай →// жоғалмасай →// жоғалмасай →// жоғалмасай →// жоғалмасай →// қайырлы түн ↓ /// ↑ быраво ↑/// ↑ ^уосұндай әдемі →// көңүлдү сәтте →// әрі ͡ғарай бағдарламамызды ^уойұммен жалғастырсақ ↑ /// ↑ көб̊ жағдайда →// керек ^ұуақытта тарыйф бітіп қалады ↓ /// ↑ мысалы →// сізге маңызды қоң^ұрау шалұу ͡герек ͡кезде немесе ватсапқа хаб̊арлама жіб̊ерүу ͡ғажет ͡кезде ^уол таусұлұп қалады ↓ /// ↑ дәл ^уосұ ͡гезде топ тарыйфімен сіс сүйүктү қалаңызда серүуөндөп →// тегін ͡гыйгаб̊айт ал'аласыз ↓ /// ↑ топ тарыйфінде гійгтер үшүн жүр ғызметімен әр ͡б̊есмың ͡ғадам сайын →// сізге ^йекіжүз мегаб̊айт көлөмүндегі тегін тырафыйк бер^іледі ↓ /// ↑ бұл ай^ын'алты ͡гыйгаб̊айтқа дейін жетеді ^йекен ↓ /// ↑ топта ͡б̊ол ↑ ///	Ж: Оңтүстік диалектпен. Қ: Өлә, өлә ұмытып кетіппін ғой деп. Сен үшін азаннан кешке дейін жұмыс істеп жатырм ғой ие, Неге маған хабарласпайсың күнде-түнде, Сен үшін шіли терлеп жұмыс істеп жатырм ғо ие, Бұл тірілігің не өлә, Жоғалмасай, жоғалмасай, жоғалмасай, Көз алдымнан тамыр жоғалмасай, Жоғалмасай, жоғалмасай, жоғалмасай, Жоғалмасай, қайырлы түн. "Ж: Браво! 2 Ж: Осындай әдемі, көңілді сәтте, әрі қарай бағдарламамызды ойынмен жалғастырсақ. " Ж: Көп жағдайда, керек уақытта тариф бітіп қалады. Мысалы, сізге маңызды қоңырау шалу керек кезде немесе WhatsApp-қа хабарлама жіберу қажет кезінде ол таусылып қалады. Дәл осы кезде «Топ» тарифімен сіз сүйікті қалаңызда серуендеп, тегін гигабайт ала аласыз. «Топ» тарифінде гигтер үшін жүр қызметімен әр бес мың қадам сайын, сізге екі жүз мегабайт көлеміндегі тегін трафик беріледі. Бұл айына алты гигабайтқа дейін жетеді екен. Топта бол!
Аян Өтепберген	▶	↑сон^ымен ^уойын шарты мынандай/ мына жерде қырық бес↓ /// ↑ не істеу керек̊ сонда↓ /// ↑ қырық бес ыдыс бар↓ /// ↑ құтұ деймізғой ^йенді/ құты↓ /// ↑ мен дайындалған жоқпын бұл ^уойыңға↓ /// ↑ дайындық керек ^йемес↓ /// ↑ бұнұң бұл кереметтілігі сода↓ /// ↑ дайындық̊сыз ^уойнауға ͡б̊олады↓ /// ↑ бірден төртеулетіп// бір төртеулетіп ^уойнап ^уот^ырамызғой ійә↓ /// ↑ ^уой/ әмбек келеді ^йемеспе↓ /// ↑ жақ̊сы↓ /// ↑ сон^ымен/ қараңыз↓ /// ↑қырық ͡бес ыдыстың ^уон бесінде шар ͡б̊ар↓ /// ↑ доп бар ͡кішкентай↓ /// ↑ қалғанында жоқ↓ /// ↑ ^йегер сіз алғаң құтұда шар ͡б̊олса/ сізде ͡б̊ір ұпай↓ /// ↑ійә↓ ///	↑ сонұмен ^уойұн шарты мынандай →// мына жерде қырық ͡пес ↓ /// ↑ н'істеу керек̊ сонда ↓ /// ↑ қырық ͡пес ыдыс ͡пар ↓ /// ↑ құтұ деймізғой ^йенді →// құтұ ↓ /// ↑ мен дайындалған жоқпұм бұл ^уойұңға ↓ /// ↑ дайындық керек ^йемес ↓ /// ↑ бұнұң бұл гереметтілігі ͡сода ↓ /// ↑ дайындық̊сыз ^уойнауға ͡б̊олады ↓ /// ↑ бірден төртөулөтүп // бір төртөулөтүп ^уойнап ^уот^ұрамызғой ͡ійә ↓ /// ↑ ^уой →// әмбек келеді ^йемес ͡пе ↓ /// ↑ жақ̊сы ↓ /// ↑ сон^ұмен →// қараңыз ↓ /// ↑ қырықпес ыдыстың ^уомбесінде шар ͡б̊ар↓ /// ↑ доп ͡пар ͡гішкентай ↓ /// ↑ қалғанында жоқ ↓ /// ↑ ^йегер сіз алғаң ͡ғұтұда шар ͡б̊олса →// сізде ͡б̊ір ұпай ↓ /// ↑ ійә ↓ ///	2 Ж: Сонымен ойын шарты мынандай, мына жерде қырық бес… Ж: Не істеу керек сонда? 2 Ж: Қырық бес ыдыс бар. Құты дейміз ғой енді, құты. Ж: Мен дайындалған жоқпын бұл ойынға. 2 Ж: Дайындық керек емес. Бұның бұл кереметтілігі сонда. Дайындықсыз ойнауға болады. Қ: Бірден төртеулетіп… бір төртеулетіп ойнап отырамыз ғой иә. 2 Ж: Ой, әнбек келеді емес пе. Қ: Жақсы. 2 Ж: Сонымен, қараңыз. Қырық бес ыдыстың он бесінде шар бар. Доп бар кішкентай. Қалғанында жоқ. Егер сіз алған құтыда шар болса, сізде бір ұпай. Ж: Иә.
Аян Өтепберген	▶	↑сіз алған құтұда шар ͡б̊олмаса/ кез келген бұрұн соңды шығармаған бір ыңғайсыз дыб̊ыс шығарұу ͡герек↓ /// ↑ ^үуә деген сыййақты↓ /// ↑ ^уол күлкілі ͡б̊олама/ айанышты ͡б̊олама/ ^уөте ^уөк^інішті ͡б̊олама↑ /// ↑ бағана ͡қалай айтып ^йедің↓ /// ↑ а// уик↓ /// ↑ уик↓ /// ↑ сон^ымен бұрұн соңды ^йестімеген дыб̊ыстарды ^йестіб̊ жатčаңыз таңғалмаңыз↓ /// ↑ керсінше қолдап/ құуаттап/ тағыда ^йест^үуге кішкене сыйлап ^уот^ырыңыз↓ /// ↑ кезек кезег аламыз ійә↑ /// ↑ кезек кезек көрдіңізб̊а↑ /// ↑ қашан ^уойнаймыз↑ /// ↑ дәл қазір/ дәл қазір↓ /// ↑ құрметті көрермендер/ бұл ^уойынның кереметтілігі сонда/ дәл қазір ^уойнайсыздар↓ /// ↑ кеттік↑/// ↑ бірінші ͡б̊олып//салтанаттың ^уойын сұрайық↓ /// ↑ салтанат бұл ^уойын ^уөз^іңе ұнайма↑ /// ↑ мен бақ^ылаушы ͡б̊оламын↓ /// ↑ ^уосы ͡кісі ^уойлап тапты↓ /// ↑ бақ^ылаушы ͡б̊оласызғой↓ /// ↑ тамаша↑ /// ↑ санап ^уот^ырамын↓ /// ↑ ійә/ ^уолда керек↓ /// ↑ сон^ұмен// керемет ^йекен көйлегіңіз↓ /// ↑ ^ырақмет↓ /// ↑дыйванға іштеңе қамадыма десең↓ /// ↑ саб̊^ұурыв айтқойды ^уоның бәрін↓ ///	↑ сіз алғаң ғұтұда шар ͡б̊олмаса →// кезгелгем бұрұн соңдұ шығармағам →// бір ыңғайсыз дыб̊ыш шығарұу ͡герек ↓ /// ↑ ^үуә деген сыйақты ↓ /// ↑ ^уол ͡гүлкүлү ͡б̊олама →// айанышты ͡б̊олама →// ^уөтө ^уөк^үнүшті ͡б̊ола ͡ма ↑ /// ↑ бағана ͡ғалай айтып ^йедің ↓ /// ↑ а // уик ↓ /// ↑ уик ↓ /// ↑ сон^ұмем бұрұң соңдұ ^йестімеген дыб̊ыстарды ^йестіб̊ жатčаңыз таңғалмаңыз ↓ /// ↑ керсінше қолдап →// құуаттап →// тағы ͡да ^йест^үугө кішкене сыйлап ^уот^ұрұңыз ↓ /// ↑ кезек-кезег ͡аламыз ійә ↑ /// ↑ кезек-кезек көрдүңүз ͡б̊а ↑ /// ↑ қашан ^уойнаймыз ↑ /// ↑ дәл ғазір →// дәл ғазір ↓ /// ↑ құрметті ͡гөрөрмөндер / бұл ^уойұннұң ͡гереметтілігі сонда →// дәл ғазір ^уойнайсыздар ↓ /// ↑ кеттік ↑/// ↑ бірінші ͡б̊олұп // салтанаттың →// ^уойұн сұрайық ↓ /// ↑ салтанат пұл ^уойұн ^уөз^үң'ұнайма ↑ /// ↑ мем бақ^ылаушұ ͡б̊оламын ↓ /// ↑ ^уосұ ͡гісі ^уойлап тапты ↓ /// ↑ бақ^ылаушұ ͡б̊оласызғой ↓ /// ↑ тамаша ↑ /// ↑ санап ^уотұрамын ↓ /// ↑ ійә →// ^уол ͡да ͡герек ↓ /// ↑ сон^ұмен // керемет ^йекең ͡гөйлөгүңіз ↓ /// ↑ ^ырахмет ↓ /// ↑ дыйваңға іштеңе қамадыма десең ↓ /// ↑ саб̊ұурыв айтқойдұ ^уоның бәрін ↓ ///	2 Ж: Сіз алған құтыда шар болмаса, кез келген бұрын-соңды шығармаған бір ыңғайсыз дыбыс шығару керек. «Уә» деген сияқты. Ол күлкілі бола ма, аянышты бола ма, өте өкінішті бола ма. Ж: Бағана қалай айтып едің? А? Уик? Уик. 2 Ж: Сонымен бұрың-соңды естімеген дыбыстарды естіп жатсаңыз таңғалмаңыз. Керсінше қолдап, қуаттап, тағы да естуге кішкене сыйлап отырыңыз. "Қ: Кезек-кезек аламыз иә? 2 Ж: Кезек-кезек көрдіңіз ба? Ж: Қашан ойнаймыз? 2 Ж: Дәл қазір, дәл қазір. Құрметті көрермендер, бұл ойынның кереметтілігі сонда, дәл қазір ойнайсыздар. Кеттік! Бірінші болып… Ж: Салтанаттың ойын сұрайық. Салтанат бұл ойын өзіңе ұнай ма?" "3 Ж: Мен бақылаушы боламын. 2 Ж: Осы кісі ойлап тапты. Ж: Бақылаушы боласыз ғой. Тамаша! 3 Ж: Санап отырамын. 2 Ж: Иә. Ол да керек. Сонымен… Ж: Керемет екен көйлегіңіз. 3 Ж: Рақмет! 2 Ж: Диванға ештеңе қалмады ма десең. 3 Ж: Сабуров айтып қойды оның бәрін. "
Аян Өтепберген	▶	↑ал кеттік↓ /// ↑ жоқ̊ саб̊^ұурыв ^уорышшасын айттығой↓ /// ↑ мен қазақ̊шасын айтыб̊ атырмын↓ /// ↑ кеттік↓ /// ↑ сіз ^уөз^іңізден бастайық↓ /// ↑қаттырақ қошеметтеп қойайық↑ /// ↑ бастай берейінбе айан↑ /// ↑ ійлій сен бастайсыңба↑ /// ↑ сенің ͡кастьйұумың тоқ̊сан ^йекінші жылғы↓ /// ↑ сұулыйфа жасаңыздар↓ /// ↑ кастьйұумге қараймызб̊а↑ /// ↑ ійә↓ /// ↑ ал/ кеттік↓ /// ↑ бір/ ^йекі/ үш↓ /// ↑ сенғой↓ /// ↑ мен ұт^ылып қалдым↓ /// ↑ неғой бұл// кыран↓ /// ↑ кыранда↓ /// ↑ сыразұуда↓ /// ↑ ійә/ ійә/ ійә↓ /// ↑ ха↓ /// ↑ ^уопа↓ /// ↑ дыб̊ыс↓ /// ↑ әкел/ әкел↓ /// ↑ ааа ↓ /// ↑ бұнұ ^йестігенмін↓ /// ↑ бұны академійә қаб̊ырғасында ^йестігенмін↓ /// ↑кеттік↓ ///	↑ ал кеттік ↓ /// ↑ жоқ̊ саб̊ұуров ^уорұшшасын айттығой ↓ /// ↑ мең ͡ғазақ̊шасын айтыб̊ жатырмын ↓ /// ↑ кеттік ↓ /// ↑ сіз ^уөз^үңүздем бастайық ↓ /// ↑ қаттырақ қошеметтеп қойайық ↑ /// ↑ бастай берейім б'айан ↑ /// ↑ ійлій сем бастайсың ͡ба ↑ /// ↑ сенің ͡гостьйұумүң тоқ̊сан^йекінші жылғы ↓ /// ↑ сұулыйфа жасаңыздар ↓ /// ↑ кастьйұумгө қараймыз ͡б̊а↑ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ал →// кеттік ↓ /// ↑ бір →// ^йекі →// үш ↓ /// ↑ сенғой ↓ /// ↑ мен ұт^ұлұп қалдым ↓ /// ↑ неғой бұл // кыран ↓ /// ↑ кыранда ↓ /// ↑ сыразұуда ↓ /// ↑ ійә →//ійә →// ійә ↓ /// ↑ ха: ↓ /// ↑ ^уопа ↓ /// ↑ дыб̊ыс ↓ /// ↑ әкел →// әкел ↓ /// ↑ а: ↓ /// ↑ бұнұ ^йестігеммін ↓ /// ↑ бұн'академійә қаб̊ырғасында ^йестігеммін ↓ /// ↑ кеттік ↓ ///	Ж: Ал, кеттік! 2 Ж: Жоқ Сабуров орысшасын айтты ғой. Мен қазақшасын айтыпатырмын. Кеттік! Сіз өзіңізден бастайық. Қаттырақ қошеметтеп қояйық. Ж: Бастай берейін ба Аян? Или сен бастайсың ба? Сенің костьюмің тоқсан екінші жылғы. 3 Ж: Сулифа жасаңыздар. Қ: Костьюмге қараймыз ба? "Ж: Иә. Ал, кеттік! Бір, екі, үш. Сен ғой. Мен ұтылып қалдым. 2 Ж: Не ғой бұл… кран. Қ: Кран да? Сразу да? Ж: Иә, иә, иә. Ж: Ха! 2 Ж: Опа! Дыбыс? 3 Ж: Әкел, әкел. Қ: «ааа». 2 Ж: Бұны естігенмін. Бұны академия қабырғасында естігенмін. Кеттік! "
Аян Өтепберген	▶	↑ ал/ кеттік↓ /// ↑жоқ̊ саб̊^ұурыв ^уорышшасын айттығой↓ /// ↑ мен қазақ̊шасын айтыб̊ жатырмын↓ /// ↑ кеттік↓ /// ↑ сіз ^уөз^іңізден бастайық↓ /// ↑ қаттырақ қошеметтеп қойайық↓ /// ↑ бастай берейімбе айан↓ /// ↑ ійлій сем бастайсыңба↓ /// ↑ сенің ͡кастьйұумүң тоқ̊сан ^йекінші жылғы↓ /// ↑ сұулыйфа жасаңыздар↓ /// ↑ кастьйұумге қараймызб̊а↓ /// ↑ ійә↓ /// ↑ ал/ кеттік↓ /// ↑ бір/ ^йекі/ үш↓ /// ↑ сенғой↓ /// ↑ мен ұт^ылып қалдым↓ /// ↑ неғой бұл// кыран↓ /// ↑ кыранда↓ /// ↑ сыразұуда↓ /// ↑ ійә/ ійә/ ійә↓ /// ↑ ха↓ /// ↑ ^уопа↓ /// ↑ дыб̊ыс↓ /// ↑ әкел/ әкел↓ /// ↑ ааа ↓ /// ↑ бұны ^йестігенмін↓ /// ↑ бұны академійә қаб̊ырғасында ^йестігенмін↓ /// ↑ кеттік↓ ///	Ж: ↑ ^уосұ жерде ͡ма ↑/// Ж: ↑ ійә ↓ /// Ж: ↑ бір ұпай→// бір ұпай→// бір ұпай→// кеттіг ͡айан ↑/// Ж: ↑ мынаны →// тығып қойұу ͡герек ↓ /// Ж: ↑ әкеліңіздер ↓ /// Ж: ↑ ^йек'ұпай ↓ /// Ж: ↑ мағам →// бере салыңыз ↓ /// Ж: ↑ ійә →// мінекейіңіз ↓ /// Ж: ↑ ійә →// ^ырахмет ↓ ///	Ж: Осы жерде ма? 3 Ж: Иә. 2 Ж: Бір ұпай, бір ұпай, бір ұпай, кеттік Аян! Ж: Мынаны тығып қою керек. 3 Ж: Әкеліңіздер. 2 Ж: Екі ұпай. 3 Ж: Маған бере салыңыз. Ж: Иә, мінекейіңіз. 3 Ж: Иә, рақмет.
Аян Өтепберген	▶	↑немесе ͡б̊ылай төңкеріп қойұуға ͡б̊олады білүу үшүн ↓ /// ↑ кеттік/ дыб̊ыс↓ /// ↑ дыб̊ыспа ↑ /// ↑ дыб̊ыс↓ /// ↑ ахаха↓ /// ↑ болама ↑ /// ↑ійә/ ійә↓ /// ↑ жақ̊сы↓ /// ↑ сон^ұмен айан↓ /// ↑ кеттік↓ /// ↑ бұнұ ^уөте жылдам ^уойнау ͡керек↓ /// ↑ мынаны алайын ↓ /// ↑ бар ^йекен↓ /// ↑ ^йекі ұпай / қалып келе жатčыз↓ /// ↑ тамаша↓ /// ↑ нұрлан мырза ͡қалып келе жатčыз/ сон^ымен↓ /// ↑ ^уопа↓ /// ↑ әкеліңіз↓ /// ↑ ^йештеңе ^йетпейді↓ /// ↑ дауұс↓ /// ↑ уиқ↓ /// ↑ уиқ↓ /// ↑ сон^ұмен дыб̊ыс↓ /// ↑ дыб̊ыс↓ /// ↑ не деген дауұс↓ /// ↑ дыб̊ыспенде ұтұп кеттіғо↓ /// ↑ ійә↓ /// ↑ ^уөм^іріңізде шығармаған дыб̊ыс↓ /// ↑ бүгүн пырезентасыйа/ тұсау ͡кесер мына дыб̊ысқа↓ /// ↑ бырұутс↓ ///	↑ немесе ͡б̊ылай төңкөрүп қойұуға ͡б̊олады білү'үшүн ↓ /// ↑ кеттік →// дыб̊ыс ↓ /// ↑ дыб̊ыс ͡па ↑ /// ↑ дыб̊ыс ↓ /// ↑ ахаха: ↓ /// ↑ бола ͡ма ↑ /// ↑ ійә →// ійә ↓ /// ↑ жақ̊сы ↓ /// ↑ сон^ұмен айан ↓ /// ↑ кеттік ↓ /// ↑ бұнұ ^уөтө жылдам ^уойнау ͡герек ↓ /// ↑ мынан'алайын ↓ /// ↑ бар ^йекен ↓ /// ↑ ^йек'ұпай →// қалып келе жатčыз ↓ /// ↑ тамаша ↓ /// ↑ нұрлан мырза ͡ғалып келе жатčыз →// сон^ұмен ↓ /// ↑ ^уопа ↓ /// ↑ әкеліңіз ↓ /// ↑ ^йештеңе ^йетпейді ↓ /// ↑ дауұс ↓ /// ↑ уиқ ↓ /// ↑ уиқ ↓ /// ↑ сон^ұмен дыб̊ыс ↓ /// ↑ дыб̊ыс ↓ /// ↑ не деген дауұс ↓ /// ↑ дыб̊ыспен д'ұтұп кеттіғо ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ^уөм^үрүңізде шығармаған дыб̊ыс ↓ /// ↑ бүгүм пырезентасыйа →// тұсау ͡гесер мына дыб̊ысқа ↓ /// ↑ бырұутс ↓ ///	2 Ж: Немесе былай төңкеріп қоюға болады, білу үшін. Кеттік, дыбыс! Ж: Дыбыс па? Дыбыс. «Ахаха». Бола ма? 3 Ж: Иә, иә. 2 Ж: Жақсы. Сонымен Аян. Кеттік! Бұны өте жылдам ойнау керек. Қ: Мынаны алайын. Ж: Бар екен. 2 Ж: Екі ұпай, қалып келе жатсыз. Ж: Тамаша! 2 Ж: Нұрлан мырза қалып келе жатсыз, сонымен. Опа! "3 Ж: Әкеліңіз. Ештеңе етпейді. Дауыс. Ж: «Уиқ». «Уиқ». 2 Ж: Сонымен дыбыс. Ж: Дыбыс. 2 Ж: Не деген дауыс. Ж: Дыбыспен де ұтып кетті ғой. 3 Ж: Иә. 2 Ж: Өміріңізде шығармаған дыбыс. Бүгін презентация, тұсау кесер мына дыбысқа. Ж: «Брутц». "
Аян Өтепберген	▶	↑быраво ↑ /// ↑ бырұутс// бырұутс↓ /// ↑ боладығой ійә↓ /// ↑ ійә↓ /// ↑ ^йекіде ͡б̊ір↓ /// ↑ кеттік ↑ /// ↑ кеттік ↑ /// ↑ тез айтайық ^уонда ійә ↑ /// ↑^уөте↓ /// ↑ ааа↓ /// ↑ бұл болды ͡б̊ұл↓ /// ↑ бұлғарға↓ /// ↑ ^йекіде ^йекі↓ /// ↑ ^йекіде ^йекі↓ /// ↑ тең сон^ымен↓ /// ↑ ^уос жерде тұра ͡б̊ерсін↓ /// ↑ үште ^йекі↓ /// ↑ үш тек ^йекі↓ /// ↑ бұ бомайды↓ /// ↑ жарайды↓ /// ↑ төртте ^йекі ↓ /// ↑ төртте ^йекі↓ /// ↑ уұуұу↓ /// ↑ тез ↓ ///	↑ быраво ↑ /// ↑ бырұутс // бырұутс ↓ /// ↑ боладығой ійә ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ^йекіде ͡б̊ір ↓ /// ↑ кеттік ↑ /// ↑ кеттік ↑ /// ↑ тез айтайық ^уонд'ійә ↑ /// ↑^уөтө ↓ /// ↑ а: ↓ /// ↑ бұл болдұ ͡б̊ұл ↓ /// ↑ бұлғарға ↓ /// ↑ ^йекіде ^йекі ↓ /// ↑ ^йекіде ^йекі ↓ /// ↑ тең сон^ұмен ↓ /// ↑ ^уос жерде тұра ͡б̊ерсін ↓ /// ↑ үште ^йекі ↓ /// ↑ үш тек ^йекі ↓ /// ↑ бұ бомайды ↓ /// ↑ жарайды ↓ /// ↑ төртте ^йекі ↓ /// ↑ төртте ^йекі ↓ /// ↑ уұуұу ↓ /// ↑ тез ↓ ///	3 Ж: Браво! 2 Ж: «Брутц» Ж: «Брутц». Болады ғой иә? 3 Ж: Иә. Ж: Екі де бір. 2 Ж: Кеттік! Ж: Кеттік! Тез айтайық онда иә? 2 Ж: Өте. Қ: «Ааа». "2 Ж: Бұл болды бұл. Қ: Бұл-қарға. Ж: Екі де екі. 2 Ж: Екі де екі. Тең сонымен. Ж: Осы жерде тұра берсін. 2 Ж: Үш те екі. Ж: Үш тек екі. Бұл болмайды. Жарайды. 2 Ж: Төрт те екі. Ж: Төрт те екі. “Ууу”. Тез. "
Аян Өтепберген	▶	↑сұудың дауысы/ пыйстолеттен шығыб̊ атқан↓ /// ↑ келесі/ істеп қойды↓ /// ↑ көп қой дыб̊ыстар↓ /// ↑ істеп қойдыңба сен ↑ /// ↑ істеп қойды↓ /// ↑ мен ^йестімей қалдым↓ /// ↑ былақ ↓ /// ↑сон^ұмен↓ /// ↑ тыйпа дайындығымды көрсетейінда↓ /// ↑ болды↓ /// ↑ күштү↓ /// ↑ сон^ұмен↓ /// ↑ ^уөте қызық ^уойын ^йекен↓ /// ↑ ійә↓ /// ↑ыйах ↑ ///	↑ сұудұң дауұсұ →// пұйстолеттен шығыб̊ атқан ↓ /// ↑ келесі →// істеп қойдұ ↓ /// ↑ көп қой дыб̊ыстар ↓ /// ↑ істеп қойдұң ͡ба сен ↑ /// ↑ істеп қойдұ ↓ /// ↑ мен ^йестімей ͡ғалдым ↓ /// ↑ былақ ↓ /// ↑ сонұмен↓ /// ↑ тыйпа дайындығымды ͡гөрсөтөйін ͡да↓ /// ↑ болдұ ↓ /// ↑ күштү ↓ /// ↑ сонұмен ↓ /// ↑ ^уөтө қызық ^уойұн ^йекен ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ ыйах ↑ ///	3 Ж: Судың дауысы, пистолеттен шығып атқан. Келесі. Істеп қойды. Ж: Көп қой дыбыстар. Істеп қойдың ба сен? 3 Ж: Істеп қойды. Ж: Мен естімей қалдым. «Блақ». 2 Ж: Сонымен. Ж: Типа дайындығымды көрсетейін да. 2 Ж: Болды. Күшті. Сонымен. Қ: Өте қызық ойын екен. 2 Ж: Иә. Ж: «Иах».
Аян Өтепберген	▶	↑ бірінші ^ірет ^йестіп тұрмын сізден↓ /// ↑ тез ↓ /// ↑ бааа ↓ /// ↑ болды ͡б̊ұл жаңа↓ /// ↑ төртте үш ↓ /// ↑ төртте үш сон^ұмен ↓ /// ↑ кім бесеуге жетеді сон^ұмен ^уойынды тоқтата ͡б̊ер^үуге ͡б̊олады↓ /// ↑ кеттік↓ /// ↑ айан сенде дыб̊ыс қалып кетті/ шығармадың↓ /// ↑ деп̊ шығарамын↓ /// ↑ жоқ ^уол дыб̊ыс// ана дыб̊ысты ^йенді ͡қайталама↓ /// ↑ кеттік↓ /// ↑ дей салайық̊шы↓ /// ↑ ^йесептейміз↓ /// ↑ біреуақ қалды↓ /// ↑ келесі дыб̊ысты қалай шығаратынын сезіп тұрмын мен↓ /// ↑ ійә↓ /// ↑ деп/ жарайды↓ /// ↑ ^йешкім ^уөтпеді↓ /// ↑ ана жаққа ͡кетті ійә пал^ұушаетčй↓ /// ↑ сіздікі ұқ̊сайды ^йекен дыб̊ыстарыңыз↓ /// ↑ болды айан жеңіске жетті/ бесеу ↓ /// ↑ тамаша ↑ ///	Ж: ↑ бірінші ^ірет ^йестіп тұрмұн сізден ↓ /// Ж: ↑ тез ↓ /// ↑ ба: ↓ /// ↑ болдұ ͡б̊ұл жаңа ↓ /// ↑ төртт'үш ↓ /// ↑ төртт'үш сонұмен ↓ /// ↑ кім бесеугө жетеді сонұмен ^уойұндұ тоқтата ͡б̊ер^үугө ͡б̊олады ↓ /// ↑ кеттік ↓ /// ↑ айан сенде дыб̊ыс қалып кетті →// шығармадың ↓ /// ↑ деп̊ шығарамын ↓ /// ↑ жоқ ^уол дыб̊ыс // ана дыб̊ысты ^йенді ͡ғайталама ↓ /// ↑ кеттік ↓ /// ↑ дей салайық̊шы ↓ /// ↑ ^йесептейміз ↓ /// ↑ біре'ақ қалды ↓ /// ↑ келесі дыб̊ысты қалай шығаратынын сезіп тұрмұн мен ↓ /// ↑ ійә ↓ /// ↑ деп →// жарайды ↓ /// ↑ ^йешкім ^уөтпөдү ↓ /// ↑ ана жаққа ͡гетт'ійә пол^ұушаетčй ↓ /// ↑ сіздік'ұқ̊сайды ^йекен дыб̊ыстарыңыз ↓ /// ↑ болд'айан жеңіске жетті →// бесеу ↓ /// ↑ тамаша ↑ ///	2 Ж: Бірінші рет естіп тұрмын сізден. Ж: Тез. Қ: «Бааа». 2 Ж: Болды бұл жаңа. Ж: Төрт те үш. 2 Ж: Төрт те үш сонымен. Кім бесеуге жетеді сонымен ойынды тоқтата беруге болады. Кеттік. Аян сенде дыбыс қалып кетті, шығармадың. Қ: Деп шығарамын. "2 Ж: Жоқ ол дыбыс… ана дыбысты енді қайталама. Кеттік. Қ: Дей салайықшы. 2 Ж: Есептейміз. Біреу-ақ қалды. Ж: Келесі дыбысты қалай шығаратынын сезіп тұрмын мен. 2 Ж: Иә. Ж: Деп, жарайды. Ешкім өтпеді. Қ: Ана жаққа кетті иә получается. 3 Ж: Сіздікі ұқсайды екен дыбыстарыңыз. 2 Ж: Болды Аян жеңіске жетті, бесеу. Ж: Тамаша! "
Аян Өтепберген	▶	↑қошеметтеп қойайық↑/// ↑ сон^ұмен/ ^уойынның нәтійжесі ͡б̊ойынша/ көп̊ шарды тауұп// бес↓ /// ↑ жеңіске жеткен айан↓ /// ↑ ійә↓ /// ↑ ^уос^ұмен тәмам↓ /// ↑ тамаша↑ /// ↑айаңға ^уөтепбергеңге қошеметтеріңіз↑ /// ↑ айан саған сәттілік тілейміз↑ /// ↑ ^уосұ түңгі ^ұстұудыййада жійі ͡кездесіп тұрайық↑ /// ↑ ^ырақмет↑ /// ↑ кұйноларыңда/ театырда/ ^йенді ͡б̊із салтанат айаннан бір ән сұрамаймызб̊а↑ /// ↑ айам бізге ән айтып берші↓ /// ↑ ійә↓ /// ↑ ^ұрұқ̊сат болса/ айан ^уөтепберген түңгі ^ұстұудия ͡б̊ағларламасының қонағы↓ /// ↑ жіб̊ек жолы арнасында кездесе ͡б̊ерейік↑ ///	Ж: ↑ қошеметтеп қойайық ↑/// ↑ сон^ұмен/ ^уойұннұң нәтійжесі ͡б̊ойұнша →// көп̊ шарды тауұп ↓ /// ↑ бес ↓ /// Ж: ↑ жеңіске жеткен айан ↓ /// Ж: ↑ ійә ↓ /// Ж: ↑ ^уос^ұмен тәмам ↓ /// Ж: ↑ тамаша ↑ /// ↑ айаңға ^уөтөпбөргеңге қошеметтеріңіз ↑ /// ↑ айан саған сәттілік тілейміз ↑ /// ↑ ^уосұ түңгү стұудыйада жійі ͡гездесіп тұрайық ↑ /// ↑ Қ:^ырахмет ↑ /// Ж: ↑ кұйноларыңда →// театырда →// ^йенді ͡б̊іс салтанат айаннам бір ән сұрамаймыз ͡б̊а ↑ /// Ж: ↑ айам бізг'ән айтып перші ↓ /// Ж: ↑ ійә ↓ /// ↑ ^ұрұқ̊сат полса →// айан ^уөтөпбөрген түңгү стұудия ͡б̊ағларламасының ͡ғонағы ↓ /// ↑ жіб̊ег жол'арнасында кездесе ͡б̊ерейік ↑ ///	2 Ж: Қошеметтеп қояйық! Сонымен, ойынның нәтижесі бойынша, көп шарды тауып… 3 Ж: Бес. 2 Ж: Жеңіске жеткен Аян. Ж: Иә. 2 Ж: Осымен тәмам. Ж: Тамаша! Аянға Өтепбергенге қошеметтеріңіз! Аян саған сәттілік тілейміз! Осы Түңгі студияда жиі кездесіп тұрайық! Қ: Рақмет! "Ж: Киноларыңда, театрда, енді біз Салтанат Аяннан бір ән сұрамаймыз ба? 3 Ж: Аян бізге ән айтып берші. Ж: Иә. Рұқсат болса, Аян Өтепберген-Түңгі студия бағларламасының қонағы. Жібек жолы арнасында кездесе берейік! "
Әбдіжәміл Нұрпейісов	▶			"Әбдіжәміл Нүрпейісов - Қазақстанның халық жазушысы, Қазақстанның еңбек ері, екінші дәрежелі Ұлы Отан соғысы, "Қызыл Жұлдыз", Халықтар достығы ордендерінің иегері, КСРО Мемлекеттік сыйлығының Халықаралық Шолохов атындағы сыйлықтың лауреаты. Әбдіжәміл Нұрпейісов сұм соғысты өз көзімен көрген, өмір мен өлім айқасын ақ қағазға түсірген тұлғалы жазушы. Тырнақ алды туындысы "Курляндия" соның айғағы. Жазушының қаламынан туған "Қан мен тер", "Соңғы парыз" романдары қазақ прозасындағы сүбелі шығармалар. Осы еңбектері үшін "Еңбек Қызыл Ту", "Құрмет белгісі" және "Отан" ордендерімен марапатталған. Роман желісімен түсірілген екі бөлімді кинофильм 1979 жылы Мәскеуде өткен Бүкілодақтық кинофестивальде "Алтын медальмен" және Ашхабадта өткен байқауда "Ең үздік тарихи-революциялық фильм" номинациясымен марапатталған.
Әбдіжәміл Нұрпейісов	▶			Қаламгер Чеховтың, Горькийдің, Назым Хикметтің, Кэсоның шығармаларын қазақ тіліне аударған." - Қалаға келіп, Сәбит Мұқанов, Мұхтар Әуезов, Ғабит Мүсірепов, үшеуін сұрайм, көзілдірігі бар ма, қазақ па? Қасымнан өте берді. Ағай деп, жаңағы үшеуін сұрап, жолда, бір үлкен үй бар, сол Жазушылар Одағы деген мекемелер. Бәріміз ..... бір кезде легковой мәшинемен Сәбит Мұқанов келді. Ол келгенде мен ішке кіріп кеттім де, коридорға тығылып тұрғам. Содан бір кезде Сәбит Мұқанов есігін ашты да, көзі маған түсіп кетті де, "Әй жігіт, сен нәғып тұрсың? Кімге келдің?" деді. "Сізге келіп едім", "Онда кірмейсің ба" деді, "фамилияң кім?" деді, "Кәримов" дедім, "Атым Әбдіжәміл". "Жазған бірдемең бар ма? ", "Бар.", "Оқы" - деді.
Әбдіжәміл Нұрпейісов	▶			Оқып шықтым. "Бұл не?" деді, "Әңгіме ме?" деді, "Жоқ" дедім, "Не?", "Роман". Жүрегім соғып отыр, ұнады ма, ұнаған жоқ па білмейм. Баланың қолынан жазу келед. Мен қысылып отырған адам, ұмытып кетіп, қуанғаннан атып тұрып, "Ағайлар кешіріңіз, мен Нүрпейісовқа келгем". "Ойбай, неге олай дедің?", мен айттым: "енді жазу қолыңнан келмейд десе, институтқа түсіп, қалып қоям" деп. Ауылға бардым, сосын замечаниләрмен жүріп-тұрып, қайта отырып, қырық тоғызыншы жылдың басында баспаға бердім. Мен білмейм мұндайды, үлкен жазушылар конкурске салған, екінші премия алдым Жамбыл атындағы. "Бір-бірін сыйлай білетін, бір-бірін қолдай білетін, сасқанға сая болатын, асқанға тосқан болатын, қазақты көргім келеді. Ендеше, бәріміз бір тудың астынан табылайық, ағайын, менің сіздерге беретін бүгінгі батам осы. "
Әбдіжәміл Нұрпейісов	▶			"Әбдіжәміл Нүрпейісов - Қазақстанның халық жазушысы, Қазақстанның еңбек ері, екінші дәрежелі Ұлы Отан соғысы, "Қызыл Жұлдыз", Халықтар достығы ордендерінің иегері, КСРО Мемлекеттік сыйлығының Халықаралық Шолохов атындағы сыйлықтың лауреаты. Әбдіжәміл Нұрпейісов сұм соғысты өз көзімен көрген, өмір мен өлім айқасын ақ қағазға түсірген тұлғалы жазушы. Тырнақ алды туындысы "Курляндия" соның айғағы. Жазушының қаламынан туған "Қан мен тер", "Соңғы парыз" романдары қазақ прозасындағы сүбелі шығармалар. Осы еңбектері үшін "Еңбек Қызыл Ту", "Құрмет белгісі" және "Отан" ордендерімен марапатталған. Роман желісімен түсірілген екі бөлімді кинофильм 1979 жылы Мәскеуде өткен Бүкілодақтық кинофестивальде "Алтын медальмен" және Ашхабадта өткен байқауда "Ең үздік тарихи-революциялық фильм" номинациясымен марапатталған.
Әбдіжәміл Нұрпейісов	▶			Қаламгер Чеховтың, Горькийдің, Назым Хикметтің, Кэсоның шығармаларын қазақ тіліне аударған." - Қалаға келіп, Сәбит Мұқанов, Мұхтар Әуезов, Ғабит Мүсірепов, үшеуін сұрайм, көзілдірігі бар ма, қазақ па? Қасымнан өте берді. Ағай деп, жаңағы үшеуін сұрап, жолда, бір үлкен үй бар, сол Жазушылар Одағы деген мекемелер. Бәріміз ..... бір кезде легковой мәшинемен Сәбит Мұқанов келді. Ол келгенде мен ішке кіріп кеттім де, коридорға тығылып тұрғам. Содан бір кезде Сәбит Мұқанов есігін ашты да, көзі маған түсіп кетті де, "Әй жігіт, сен нәғып тұрсың? Кімге келдің?" деді. "Сізге келіп едім", "Онда кірмейсің ба" деді, "фамилияң кім?" деді, "Кәримов" дедім, "Атым Әбдіжәміл". "Жазған бірдемең бар ма? ", "Бар.", "Оқы" - деді.
Әбдіжәміл Нұрпейісов	▶			Оқып шықтым. "Бұл не?" деді, "Әңгіме ме?" деді, "Жоқ" дедім, "Не?", "Роман". Жүрегім соғып отыр, ұнады ма, ұнаған жоқ па білмейм. Баланың қолынан жазу келед. Мен қысылып отырған адам, ұмытып кетіп, қуанғаннан атып тұрып, "Ағайлар кешіріңіз, мен Нүрпейісовқа келгем". "Ойбай, неге олай дедің?", мен айттым: "енді жазу қолыңнан келмейд десе, институтқа түсіп, қалып қоям" деп. Ауылға бардым, сосын замечаниләрмен жүріп-тұрып, қайта отырып, қырық тоғызыншы жылдың басында баспаға бердім. Мен білмейм мұндайды, үлкен жазушылар конкурске салған, екінші премия алдым Жамбыл атындағы. "Бір-бірін сыйлай білетін, бір-бірін қолдай білетін, сасқанға сая болатын, асқанға тосқан болатын, қазақты көргім келеді. Ендеше, бәріміз бір тудың астынан табылайық, ағайын, менің сіздерге беретін бүгінгі батам осы. "
Әбдіжәміл Нұрпейісов	▶			"Әбдіжәміл Нүрпейісов - Қазақстанның халық жазушысы, Қазақстанның еңбек ері, екінші дәрежелі Ұлы Отан соғысы, "Қызыл Жұлдыз", Халықтар достығы ордендерінің иегері, КСРО Мемлекеттік сыйлығының Халықаралық Шолохов атындағы сыйлықтың лауреаты. Әбдіжәміл Нұрпейісов сұм соғысты өз көзімен көрген, өмір мен өлім айқасын ақ қағазға түсірген тұлғалы жазушы. Тырнақ алды туындысы "Курляндия" соның айғағы. Жазушының қаламынан туған "Қан мен тер", "Соңғы парыз" романдары қазақ прозасындағы сүбелі шығармалар. Осы еңбектері үшін "Еңбек Қызыл Ту", "Құрмет белгісі" және "Отан" ордендерімен марапатталған. Роман желісімен түсірілген екі бөлімді кинофильм 1979 жылы Мәскеуде өткен Бүкілодақтық кинофестивальде "Алтын медальмен" және Ашхабадта өткен байқауда "Ең үздік тарихи-революциялық фильм" номинациясымен марапатталған.
Әбдіжәміл Нұрпейісов	▶			Қаламгер Чеховтың, Горькийдің, Назым Хикметтің, Кэсоның шығармаларын қазақ тіліне аударған." - Қалаға келіп, Сәбит Мұқанов, Мұхтар Әуезов, Ғабит Мүсірепов, үшеуін сұрайм, көзілдірігі бар ма, қазақ па? Қасымнан өте берді. Ағай деп, жаңағы үшеуін сұрап, жолда, бір үлкен үй бар, сол Жазушылар Одағы деген мекемелер. Бәріміз ..... бір кезде легковой мәшинемен Сәбит Мұқанов келді. Ол келгенде мен ішке кіріп кеттім де, коридорға тығылып тұрғам. Содан бір кезде Сәбит Мұқанов есігін ашты да, көзі маған түсіп кетті де, "Әй жігіт, сен нәғып тұрсың? Кімге келдің?" деді. "Сізге келіп едім", "Онда кірмейсің ба" деді, "фамилияң кім?" деді, "Кәримов" дедім, "Атым Әбдіжәміл". "Жазған бірдемең бар ма? ", "Бар.", "Оқы" - деді.
Әбдіжәміл Нұрпейісов	▶			Оқып шықтым. "Бұл не?" деді, "Әңгіме ме?" деді, "Жоқ" дедім, "Не?", "Роман". Жүрегім соғып отыр, ұнады ма, ұнаған жоқ па білмейм. Баланың қолынан жазу келед. Мен қысылып отырған адам, ұмытып кетіп, қуанғаннан атып тұрып, "Ағайлар кешіріңіз, мен Нүрпейісовқа келгем". "Ойбай, неге олай дедің?", мен айттым: "енді жазу қолыңнан келмейд десе, институтқа түсіп, қалып қоям" деп. Ауылға бардым, сосын замечаниләрмен жүріп-тұрып, қайта отырып, қырық тоғызыншы жылдың басында баспаға бердім. Мен білмейм мұндайды, үлкен жазушылар конкурске салған, екінші премия алдым Жамбыл атындағы. "Бір-бірін сыйлай білетін, бір-бірін қолдай білетін, сасқанға сая болатын, асқанға тосқан болатын, қазақты көргім келеді. Ендеше, бәріміз бір тудың астынан табылайық, ағайын, менің сіздерге беретін бүгінгі батам осы. "
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев: Оны мен жаңа қысқартып айтып едім. Мен Құралай Кудеринова: Бір-бір оқиға болса болады жалпы емес сөйтіп едік деген Әбдіраш Қобылашев: Бір төрт жасымда мен әкеден де, шешеден де, жетім қалдым. Құралай Кудеринова: Ол кісілер ауырды ма? Әбдіраш Қобылашев: Әке армияға кетті. Шеше сотталып кетті. Құралай Кудеринова: Ааа! Әбдіраш Қобылашев: төрт-сегіз келін тағысын сотталып кетті. Құралай Кудеринова: Ооо Әбдіраш Қобылашев: сегіз келін тағы. Құралай Кудеринова: Нешінші жылы? Әбдіраш Қобылашев: Қырықыншы жылы.
Әбдіраш Қобылашев	▶			Құралай Кудеринова: Мәәә Әбдіраш Қобылашев: Мен жетім қалдым. Құралай Кудеринова: Қай жаққа алып кетті мамаңызды? Әбдіраш Қобылашев: Мамам Қарағанды да Мойыншуда болды. Құралай Кудеринова: Ана қазіргі алжир деген сол түрмеде болды ма? Әбдіраш Қобылашев: Болды Құралай Кудеринова: Мәә фамилиясы бар ма түрмедегі? Әбдіраш Қобылашев: Қайдан Әбдіраш Қобылашев: Бәрінің фамилиясы жазылып тұрады ғой? Құралай Кудеринова: Ол ана Ақмоланың қасындағы сондай әйелдердің лагеріне бардым өткенде? Әбдіраш Қобылашев: Мойыншу деген жерде мал бағыпты Құралай Кудеринова: Оооо Әбдіраш Қобылашев: Ауылдың адамы ғой. Қырық жетінші жылы келді. Ол кезде әкем армиядан келіп, әкем шешемнің жеңге алғаны ғой. Ағасының әйелі ғой.
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев: Соғыстан кейін жеңгесін алып жүрген кісі, жеңгесі келе қоймады. Бір жылдан кейін ауылдан кәрі қыздардан қыз алды Әбдіраш Қобылашев: Сосын екі әйел біреуге үйлесе ма? Құралай Кудеринова: Иә Әбдіраш Қобылашев: Екеуі үйлеспейді. Шешем маған пікірін айтпайды, мен шешеме әдір пікірін айтпайм. Құралай Кудеринова: Мхм Әбдіраш Қобылашев: Шешем болғанменен төрт жыл арамызда өзгеріс болып кетті. Құралай Кудеринова: Мхм Әбдіраш Қобылашев: Бір күні әкем, жаңағы жас шешем шеше ме жәбір беріпті. Көзбе көз Әбдіраш Қобылашев: Сосын ойладым ал бұл мына жәбірді көріп бұл не жүріс? Құралай Кудеринова: Мхм Әбдіраш Қобылашев: Содан намыстанып кеттім ба, ашу қысып кетті ма, қазан аяқты салу ойымда жоқ, бірақ қорықтым, мына аяғыма айтады салмайм ын қорықтым.
Әбдіраш Қобылашев	▶			Құралай Кудеринова: Мхм Әбдіраш Қобылашев: Бұлай бола беруге болмайды екен. Содан нән пышықты алып тұра жүгірдім. Әбдіраш Қобылашев:Үлкен шешем ойбай өрт шешем ойбайлап араға түсті менде жұлқынып анаған салайын деп жүрген ештеңем жоқ қой// өзім қорықтым ғой// сосын сенікі не жүріс дедім шешеме// иә// не жүріс// Құралай Кудеринова: иә// Әбдіраш Қобылашев:иә байға тиген емес// иә құрмет көрген емес// сенікі не жүріс осы// қасқау мен сені ерема ермейма деп жүрмін ғой деп // Құралай Кудеринова: иә// Әбдіраш Қобылашев:мен сені ерема маған ермейма деп жүрмін ғой// Құралай Кудеринова: мхм// Әбдіраш Қобылашев:онда жүр кеттік// болмайды// мынадан мына күнде төбелестен ештеңе болмайды// бізде күнімізді көрерміз// Құралай Кудеринова: ммм// Әбдіраш Қобылашев:содан ауыл аймақты шақырдық// Әбдіраш Қобылашев: ал біз айрыламыз// март айының аяғы еді// тума туысқандар келді// Құралай Кудеринова: мхм//
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев:март айының аяғы еді// содан// өзімнің туысқандарым дымда деген жоқ// мен ержеткен әлі ержетпеген бала ғой менің сөзімді сөйлей қойған жоқ// Құралай Кудеринова: мхм// Әбдіраш Қобылашев: біз кетуге айналдық// ештеңе ала алмай// менде де бизнес деген жоқ// жабыса алмаймын// жетім боп қалған бала неге ие болады қарағым// Құралай Кудеринова: мхм// Әбдіраш Қобылашев:содан Нұрқат дейтін шал өзіміздің көз көрген сол ағайын// әкең аузын пәлен қылайындар осы қызыл// менің шешем әдемі қызыл адам еді// осы қызыл қатын келгеннен кейін// Әлжан ауылы не болды// малды болды// дүние жиналды// біреуінің аузына ештеңе түспейді ғой деп анарадан// жайып жүрген сиырдан// бір сиырды қуып әкелді// біздің сиыр// бізде күйлі емеспіз ол кезде// Құралай Кудеринова: иә// Әбдіраш Қобылашев:содан// әжем// сүт байлап алды// Құралай Кудеринова: мхм// Әбдіраш Қобылашев:үстіне көрпе төсегімізді таңдығ мен артынан айдадым// жиырма километр бір бос тұрған жерге бардық//
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев:содан// бұл қырық жетінші жылдың март айы еді// қырық сегіздің март айы еді// Әбдіраш Қобылашев:қырық сегіздің март айы еді// содан// нағашы інім Рамазан Біржанов Рамазан деген болды содан нағашыларым да болды бұл бір эпизот мен қырық бірінші жылы бірінші класқа бардым// қырық бірінші жылы// Құралай Кудеринова: мхм// Әбдіраш Қобылашев:со бірінші класты толық оқыдым// Құралай Кудеринова: мхм// Әбдіраш Қобылашев: соғыс басталып кетті// оқытушымыз әрмияға кетті// оқу қалды жөніне// Құралай Кудеринова: мхм// Әбдіраш Қобылашев:содан келесі арадан екі жыл үшінші жыл// екінші класс үшінші класс қалды// ауылдан мектеп ашылды// нешінші класс оқисың деді төртінші класс оқимын деймін//
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев:Қазір ата- ана балам білім алады. / Білім алсын, мектептің қарауында болсын, орыстан тәрбие алсын демейді. Құрттай баласы бірдеңе айтып келсе// соған араласады. /Араласпау керек еді./ Араласпау керек еді. Ол ана оқытушы соның баласын адам қыламын деп жүр,/ тәрбие берем деп жүр. Оқытушының бәрі бірдей емес. Бірақ жақсысы бар. Сол тәрбиені қабылдау керек. Әбдіраш Қобылашев: Отырған ол жеріңде, орталыққа бір ықпалың болу керек. Құралай Күдеринова: Дұрыс айтасыз Әбдіраш Қобылашев: тәрбиең болу керек. Құралай Күдеринова: Мхм Әбдіраш Қобылашев:Ақылыңнан тәрбиең болу керек. Жүрген жүрісіннен тәрбие болу керек. Орта көргендігің белгілі болып тұруы керек. Құралай Күдеринова: Мхм Әбдіраш Қобылашев: Не болса соны ана көп жұрттың көзіне айта бермеу керек. Әр әңгіме әркімге айтатын өлшем бар,сол өлшеммен айту керек . Көрдіңіз бе? Құралай Күдеринова: Мхм
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев:Ол мен әлгі сөз біледі екенмін деп, не тыңдамайтын жерге сөзді сұқпау керек. Керегі жоқ оған ең тиімдісі ауызыңды баққан ол арада. Пәлеңшек бүйтіп айтты дегізгеннен, сол шындықтай саны. Әдімандай балалы бол деген, сол кезде баланың аз керегі. Әдіман оқытушы, жеті балалы болған, сондықтан, Әдімандай балалы бол дедім. Жеті бала қояды. Ол кезде бала аз. Әйнектей қу бол дегенім, қу адам еді, Тарол дейтін еді,сақалы үлкен, қу, өте қу адам еді, қу өзі менің жездем еді. Әйнектей қу ол. Әдімандай у болды. Әкімдей отанындай у бол дейтінім оның тілі ащы адам еді. Құралай Күдеринова: Ммм Әбдіраш Қобылашев: Оның қазір бір-екі мысалын айтамын. Құралай Күдеринова: Иә Әбдіраш Қобылашев: Ол қу ас ішек сондықтан отанындай у ол, сен қайтадан тыңда! Құралай Күдеринова: Иә
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев: Керімбайдай беріш жол істеген ісіне қылуасына ыңғайлы, кімдей, Ілиястай ергіш жол істеген ісіне қылуасына белгілі.Әжімандай балалы бол-бала көп шыдықтай саналы болып тәрбиелі қазақ тілінің оқытушысы тәлім-тәрбиесі жұрт-жұртшысы соны бөлек әйнектей у боп уып отырған жері. Қуу ол қу қу қу қушы қу,отанындай у бол у у ол жаңағы қайдағы бәлені айтады. иә мысал айтыңыз Әбдіраш Қобылашев: Мысал айтсам: Қазыбек дейтін халық бірімен-бірі отбасы отырып қалжыңдасады. Құралай Күдеринова: Иә Отбасы отырып қалжыңдасады. Құралай Күдеринова: Мхм
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев: Бірінен-бірі ол аямайды, мінін көрсе бірінің бірі, бірақ үшінші біреу келсе, ол әңгіме қалады. Шатасып отырғанда да сырын байқатпайды. Сұман дейтін әкеміз-дің алты баласы болған. Жұрт білмей не болса соны айтады.Алты баласы болған жоқ бес Пұсұман дейді. -Жооқ Пұсұман бесеу емес алтау Қазбек, Қарабас, Өмір, Жарас, Темір. Құралай Күдеринова: Мм Әбдіраш Қобылашев: Көрдіңіз бе? Құралай Күдеринова: Мхм Әбдіраш Қобылашев: Білмейді. Көпшілігі Өмір менен Темір ази болған мүсәпірлеу болған сексен деген кісі-сексен деген кісі.
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев: Ерназар Бекет дейтін екі жасты еді/ екеуі де отыз алты да еді.// Соны өзіміздің ауылдың біреуі/ кесе-көлденең тұрды деп,// қолына пакет беріп «патша сені награттайын деп жатыр»- деп,//// қолына пакет берген. Анау соған// патшаға ыржалаңдап бармай ма /пакеті бар, //награт аламын деп оны/ мынау ауылды, елді бұзып жүрген мынау// деп, жазған екен ғой пакетке. Содан ұсталып кетті. Соны ұстатқан адам семіз, нан, ірі адам екен,/ кімге барыпты/ жаңағы//// Жетеске барыпты,// Жақайым Жетеске./ Өзі кішкентай кішкентай-ақ кісі екен, арық екен.// Ойпырым-ай аққай/ «атағың жер жарады,// Жақайым Жетес сүйдеп жатады/, өзі дауылпаз дейтін құс болады, қасына барсаң бір шөкімдей ет болады» деп еді/ өзің кішкентай-ақ кісі екенсің ғой// депті. Оооо/// Мен кішкентәй болмай, кім кішкентәй болады?!/ Ерназар Бекет қошшайсаң ұсталып кеткенде де/ арлы шекті арық болды да, арыс шекті семіз болды ғой депті, анау семіз адам ғой//// Бізде мынау/ Қызылордадан бері қарай/ шекті деп атайды.
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев: Тағы не айтайын Құралай Кудеринова: Осындай керек тағы. Мына сөдеріңіз жақсы екен Әбдіраш Қобылашев: Бата берейін деп, Темірге келсек, үйінен үш рет келіп,үш рет табылмапты, ия. Ойпырмай бата берейін деп келіп едім. Өмі, бес-алты үйден ас басында одан басқа он бес жылда, өз алдына ұры болмасын. Темірмен, өмірмен қабаттасып кетеді екенсін депті. Сонымен өмір-темір деп атайды. Бірақ шындықта алтыншы бала. Енді бақ өте кім дейтін Төлеубай дейтін әкеміз болды, нағашы әкеміз Жетімшал еді. Ешкім баласы жоқ. Халық еркелететін еді. Ой дымынды қоймай,тұқ-тұқ жаныңды боқтайды,өзі боғауыз шал. Құралай Күдеринова: Жетімшал деген қандай мағынада? Әбдіраш Қобылашев: Жетімшал баласы болмаса, Құралай Күдеринова: -Әйелі бар ма бірақ? Әбдіраш Қобылашев: Бар. Құралай Күдеринова: Соны жетімшал деп атайды. Әбдіраш Қобылашев: Әйелі болмаса, болсын Құралай Күдеринова: баласы жоқ!
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев: Баласы жоқ. Жетімшал дейді. Халық оны құрметтейді,ол не айтса да, оны қоштайды. Сол кісі боқтайды деп, дымынды қоймай келіп, бірақ айналайын деп шамалы боқтап болғаннан кейін, айналайын деп, үйіндегі барын беретін. Жақсы тәуір көріп, айналайын дейтін еді. Әйнек жанағы қу әйнек зат беру болтын сол заманда, сол үкіметтің заманыңда. Әйнекке райком айтыпты: Қой көбейді, бір зат берілмік, орын болды ғой енді. Бір зат бермесе айтайық. Сен бір дұрыс адам тауып кел! Зат бере алатын, халықпен сөйлесе алатын. Әбдіраш Қобылашев:Анау салаққа барлық дуниеге бәріне жауап беретін сантехник. Директорлар өз басын ақтап шығады сантехник алып келді// Құралай Кудеринова: Мхм
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев:Қайтейік құр енді қол қойып бердік рас шығар деп өзі біледі дейді// содан// арыз жазып// Республикадан тексеруші келді// тексерді // Әбдіраш Қобылашев: Тағы не айтайын Құралай Кудеринова: Осындай керек тағы. Мына сөдеріңіз жақсы екен Әбдіраш Қобылашев: Бата берейін деп, Темірге келсек, үйінен үш рет келіп,үш рет табылмапты, ия. Ойпырмай бата берейін деп келіп едім. Өмі, бес-алты үйден ас басында одан басқа он бес жылда, өз алдына ұры болмасын. Темірмен, өмірмен қабаттасып кетеді екенсін депті. Сонымен өмір-темір деп атайды. Бірақ шындықта алтыншы бала. Енді бақ өте кім дейтін Төлеубай дейтін әкеміз болды, нағашы әкеміз Жетімшал еді. Ешкім баласы жоқ. Халық еркелететін еді. Ой дымынды қоймай,тұқ-тұқ жаныңды боқтайды,өзі боғауыз шал. Құралай Күдеринова: Жетімшал деген қандай мағынада? Ата: Жетімшал баласы болмаса, Құралай Күдеринова: -Әйелі бар ма бірақ? Әбдіраш Қобылашев: Бар. Құралай Күдеринова: Соны жетімшал деп атайды. Әбдіраш Қобылашев: Әйелі болмаса, болсын Құралай Күдеринова: баласы жоқ, Әбдіраш Қобылашев: Баласы жоқ. Жетімшал дейді.
Әбдіраш Қобылашев	▶			Халық оны құрметтейді,ол не айтса да, оны қоштайды. Сол кісі боқтайды деп, дымынды қоймай келіп, бірақ айналайын деп шамалы боқтап болғаннан кейін, айналайын деп, үйіндегі барын беретін. Жақсы тәуір көріп, айналайын дейтін еді. Әйнек жанағы қу әйнек зат беру болтын сол заманда, сол үкіметтің заманыңда. Әйнекке райком айтыпты: Қой көбейді, бір зат берілмік, орын болды ғой енді. Бір зат бермесе айтайық. Сен бір дұрыс адам тауып кел! Зат бере алатын, халықпен сөйлесе алатын. Әбдіраш Қобылашев:Анау салаққа барлық дуниеге бәріне жауап беретін сантехник. Директорлар өз басын ақтап шығады сантехник алып келді// Әбдіраш Қобылашев:Қайтейік құр енді қол қойып бердік рас шығар деп өзі біледі дейді// содан// арыз жазып// Республикадан тексеруші келді// тексерді //
Әбдіраш Қобылашев	▶			Құралай Кудеринова: мхм Әбдіраш Қобылашев:Сосын енді қысқартып айтайын тексерді үшінші тек күні маған келді тексеру// үлкен кісі екен//есіктен кіріп келдім// -Эу Қобылашев деген өтірікші сенбісің деді// сосын қатты емес екенсін// өзін жұмсақ екен іштей мені сөзге тарттың ғой алдырасың ғой// сөйлесейік көреміз ғой әлі дедім// отырмын іштей//қарама-қарсысына отрып алдым// содан ал// жұрттың ш.. орден таққаны, жұрттың кілем алғаны// өзімнің жұрттың атақ алғаны// саған неге керек Құралай Кудеринова: иә// Әбдіраш Қобылашев:сол мынау пенсияға шықсайшы аман-есен// Құралай Кудеринова: иә
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев:Заманның тақырыбын білесің // ал өтірігінді айт деді// өтірігін өзін біліп отсын ғой несіне айтамын мен// мен сол еркіммен мен қосқан жоқпын қоспасаң// бір кезектерде бірдеңені сылтау қылады да айтқан қылмағаның үшін шығарып тастайды// мен қайда барамын ал қатын-баламды асырауым керек// Заманның сақыты солай мен не істей аламын? Қостым// бірақ// бір бүгіп қалдым// айтқан жоқпын// cосын айтты// мен// директор болдым// бәріміздің де басымыздан өтті байқап айту керек өтірік дегенді// шықпайтын өтірікті айту керек// мен мүсәпар қорғап кетейін// Құралай Кудеринова: иә// Әбдіраш Қобылашев:менің артымнан ешкім тексермейді дейді// Құралай Кудеринова: иә// Әбдіраш Қобылашев:ал// ендігәрі өтірікті қой деді енді өтірікті уақыты білетін// қоямын қоймаймын деп өйтем сен кетіп қаласың ғой// Құралай Кудеринова: иә//
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев:Сосын не керек// жақсы деді// aртынан үш айдан кейін солар қайта келді// енді ауданның бұйросына шақырту// ауданның бұйросына// содан бұйродан бұрын ауыл шаруашылығы отделі дейтін болады// сосын ненің парткомның// райкомның жанында ауыл шаруашылығы отделі отыратын// сенің некеңді сол қиып қояды// Әбдіраш Қобылашев:Заманның тақырыбын білесің // ал өтірігінді айт деді// өтірігін өзін біліп отсын ғой несіне айтамын мен// мен сол еркіммен мен қосқан жоқпын қоспасаң// бір кезектерде бірдеңені сылтау қылады да айтқан қылмағаның үшін шығарып тастайды// мен қайда барамын ал қатын-баламды асырауым керек// Заманның сақыты солай мен не істей аламын? Қостым// бірақ// бір бүгіп қалдым// айтқан жоқпын// cосын айтты// мен// директор болдым// бәріміздің де басымыздан өтті байқап айту керек өтірік дегенді// шықпайтын өтірікті айту керек// мен мүсәпар қорғап кетейін//
Әбдіраш Қобылашев	▶			Әбдіраш Қобылашев:менің артымнан ешкім тексермейді дейді// Әбдіраш Қобылашев:Сосын не керек// жақсы деді// aртынан үш айдан кейін солар қайта келді// енді ауданның бұйросына шақырту// ауданның бұйросына// содан бұйродан бұрын ауыл шаруашылығы отделі дейтін болады// сосын ненің парткомның// райкомның жанында ауыл шаруашылығы отделі отыратын// сенің некеңді сол қиып қояды// Құралай Кудеринова: мхм// Әбдіраш Қобылашев:Қазір бұйрода не қаралады// онда қандай қаулы алынады// қаулыны тек бұйрода оқитын// Сол жерде cодан// екі тумам бар еді бұйрода// құдайдай сеніп жүрмін соған// ой соларға бір күн бұрын барайын десем// екі тумам// менен қырын қарайды// байқаймын// сөзіме дұрыс жауап бермейді әәәә// cендердің де шамаларың белгілі болды// cодан бір қәзірлес адамның баласы бар еді// соған бардым орған жерде істейтін еді// cосын айтты// aға// өзіңді-өзің қорғайсың// Құралай Кудеринова: Мхм// Әбдіраш Қобылашев:шындықты айт не болғанмен
Әбдуәли Қайдар	▶			Бір ауыз сөз; қашан құрылды және қандай мақсатпен құрылды деген мәселеге байланысты айта кетейін. «Қазақ тілі» құрылғанына он бес жыл болды. Биыл қазан айында, соны он бес жылдық тойын дейміз ба, мерекесін өткіземіз деп отырмыз, құрылтаймен бірге. «Қазақ тілінің» құрылу себебі, Қазақстанда жүріп, қазақ тілін қорғау деген біреулерге күлкілі болды. Осы идея, осы қоғамның президенті менің басыма алдыменен. Үйткені, Елбасы болып Колбин келгенде, сол Колбиннің бірінші көтерген мәселесі – тіл болды ды, оның идеясы бойынша Қазақстанда екі мемлекеттік тіл қатар жүру керек болды. Қос тілді мемлекеттік тіл: қазақ тілі және орыс тілі.
Әбдуәли Қайдар	▶			Мінекей осыған мен барлық жиналыстарға қатысып, барған жиналысымда әйтеуір басқалар үндемей отырса да, мен осыны айтып қоймадым. Колбин мырза айтатын көрінеді: «Неге шақырасыңдар? Бұл қандай адам, бұл кім өзі?» деп. «Ойбай, ол Тіл білімі институтының директоры, академик, Отан соғысының ардагері, ғалым, сондықтан шақырамыз» дейді. Сөйтіп, Республикалық үш пленумда мені сынады. Ең соңғы сынағанда: «осы академиктер не үшін ақша алып жүр, тіл туралы күреспейді» деп. Біз күресіп жаттық сонда. Біздің күресіміз – қазақ тілінің өзіне жеке басына мемлекеттік мәртебе беру керек. Сондағы ойымыз енді, барлығын салыстырып, мынау екі тілді, үш тілді мемлекеттік тілдер де бар, ал біздің Қазақстан үшін тек қана қазақ тілі болу керек. Өйткені, қазақ тілін орыс тілімен қабаттап қойсақ, бүгінгі әңгіменің біреуі де болмайды.
Әбдуәли Қайдар	▶			Қазақ тілі мен орыс тілі қатар жүріп жатыр дегенді әшейін тоғышарлық пікір қалыптасады да болды, әңгіме осымен тоқтайтын еді. Бүгінгі әңгіменің он бес жылдан бергі әңгіменің барлығы – қазақ тіліне мемлекеттік мәртебе берілу. Сондағы мәртебе, заң бойынша біз қазақ тілдің кейде даусымызды өктем шығарып, қорғауға мүмкіншілік туды. Сондықтан, «Қазақ тілі» қоғамы құрудың басты мақсаты, біз тек қана әлгі ат төбеліндей қазақтың зиялыларын ғана емес, жалпы халықты, тұтас жұртшылықты саяси мәселе ретінде қойып, санасын ояту деген мәселе қойдық. Сонда: «Әлгі балаларымыз орысша оқымаса, күн көре алмайтын болды» деген ауылдағы қазақтарымыз түсініп, «ойбай-ау, ондай да күн бола ма, қазақ тілімен күн көруге бола ма?» деген сияқты мағынасы өзгеріп.
Әбдуәли Қайдар	▶			Сол қазақ тілінің жергідікті жерде, бүкіл ауыл-аймақтың барлығында сақадай сайланған қазақтың жігіттері шықты. Қазақ тілін үгіттеп, ауылдық жерлерде мектептер ашып, балабақшалар ашуға кірісті. Мінекей, сөйтіп халық ду көтеріліп, өзінің тілін қорғауға қап-қап хат жаза бастады, Колбиннің атына. Содан кейін Колбин де кішкене мойындай бастады. Мінекей, соныменен осы мәселе қаралып орталық комитетке, бір тіл болсын деген пәтуаға келдік. Сонымен, бір тіл қазақ тілі мәртебелі болды. Бұл 89-шы жылы 22 ші Қыркүйекте конституция бойынша бір тіл болып шықты. Мінекей, күрес содан басталды.
Әбдуәли Қайдар	▶			Ал одан бұрынғы күрес – арғымақ пенен жабыны бір арбаға жеккендей болып келді. Жетім боп, есіктен сығалап, төрге шыға алмай тұрған тілімізді көтеру үшін оған мемлекеттік мәртебе керек болды. Осыған күресу үшін, халықтың санасын ояту үшін «Қазақ тілі» құрылған болатын. Шынында 5-6 жыл, алғашшқы жылдары Қазақстанда кәдімгідей үлкен ұлттық қозғалыс сияқты әрекет болды.Ал енді біздің қазағымыздың әдеті, ол бойына сінген әдеті – тез оянады да, сергіп, содан кейін тез қалғып кетеді. Анау Ахмет Байтұрсыноп, Міржақыптардың «Оян, қазақ!» дегендері бекер емес қой. Талай оятты. Талай оянады да, қалғып кетеді
Әбдуәли Қайдар	▶			Екінші жағынан қоғамды біз енді Үкімет қолдайтын шығар деген осындай ниетпен құрдық. Оның үстіне тағы жарна төлеу жиырма тиын еді ол кезде. Бірақ Конституцияда біздің қоғамды «қоғамдық ұйым» деді да, оған ешқандай үкімет тарапынан қаржы тоқталған жоқ. Қоғамның барлық облыстарда бар, өз шаруасын өз жағдайларына қарай жұмыс істеп жатыр. Олар туралы есеп беру өз алдына, жұмыс істеп жатса ешқайсысы үкіметтен жалақы алып істеп отырған жоқ. Ал енді жалақы алмай істеп көрсін, ол – тек патриоттардың ісі. Бүгінгі таңда осындай патриоттарымыз бар. Тіл туралы мәселені көтеріп отыратын, басқа жұмыс істеп жүріп, өзінің азаматтық борышын орындап жүргендер бар.
Әбдуәли Қайдар	▶			Біз о бастан келіскенде басқа партиялар сияқты алаңға шығып, аштық жариялау, көшеге шығып, айғайлау деген тәртіпсіздік ол қазақ тілінің табиғатына жат нәрсе. Ондайға бармаймыз деп келіскенбіз. Сондықтан біз әлгі айғайламаймыз көп, жұмысымызды істеп жатырмыз, істеген жұмыс ол – ұлан-ғайыр. Оның бәріне есеп беру ол өз алдына. Оның үстіне сосын ғалымдармыз ғой – біз. Тіл туралы еңбек жазамыз. Біз еңбек арқылы елге қызмет етіп отырмыз...
Әбдуәли Қайдар	▶			Бұдан бұрын талай партиялар құрылды. Конгресс партиясы құруға «Қазақ тілі» ат салыстық. Олардың о бастағы ұранында да бар едік. «Қазақ тілі үшін күрес» деген. Тіл туралы сол кезде әңгіме болды да бірақ кейін басылып қалды. Біз содан шығып кеттік ол партиядан. Ол партия қазір жоқ. жалпы партиялардың бағдарламасында мемлекеттік тіл үшін күрес деген бағыт-бағдар жоқ. Ал енді бірден өзгермейтініне менің көзім жетеді. Оны әлгі бірден өзгертіп жібереміз деп, үйтеміз-бүйтеміз деген жайбарақат. Күрес, басталған күрес тоқтамау керек бірақ, жүре беру керек. Өзіміз үшін, тіліміз үшін күресті қазақ шаршамай жүргізуіміз керек. Егер шаршап, «өй, болды ғой, енді қашанғы айта береміз» дейтін болса онда істің өзі шатақ деген сөз.
Әбдуәли Қайдар	▶			Мемлекеттік тілдің деңгейінде тілімізді дамыта алғанымыз жоқ. Бірақ қазір соған бет бұрыс бар, Құдайға шүкір. Үкімет, Парламент жағынан осындай, әсіресе Президент тарапынан көзқарастар дұрыс. Өйткені, «Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде» дегенді айтты Президентіміз, недеген сөз. Кеше Татарстанға барғанда Президентіміз латын жазуына көшуіміз мүмкін деген сөзді айтты. Осының бәрі өкімет тарапынан, қазақ тілге деген көзқарасы. Көзқарас дұрыс, бірақ күрес әлі жүреді. Себебі, тілді қорғайтын, тіл заңын қорғайтын, конституцияны қоғайтын, екінші заң келеді, кодекс келеді. Ол, қалыптасқан бізге. Соны қалыптастыру керек бізге. Сондықтан, тіл үшін күресу деген, біздің күнтәртібімізде бірінші әселе болып қалуы керек Біз ұлт боп қалыптасуымыз үшін өзіміздің тілімізді дамытуымыз керек.
Әбдуәли Қайдар	▶			Енді бұл қоғамды құрған мен қазір 80-ге келіп отырмын. Менің бірінші вице-президентім Өмірзақ Айтбаев 60-тан асып отыр. Әрине біздің жасымыз, біз қоғам құрғанда әлдеқайда жас едік. Сол кездің өзінде теледидардан сөйлеп тұрғанда маған сұрақ қойған «Сіз енді біраз жасқа келдіңіз, қоғамды қалай басқарасыз, әйтесіз-бүйтесіз» деген. Біріншіден, қоғамды басқару өз алдында, қоғамды құру керек. Соны құру үшін бас керек, ақыл керек, идея керек. Соны құрған екем, мен біраз енді басқаруға мүмкіншілігім бар деп ойлаймын. Үйткені, Алла тағала маған денсаулық берсе. Ал енді меніменен, бәсекелесіп жазысқыңыз келсе келіңіз, жұмысқа қатар отырып, бір апта жұмыс істеп көрейік. Жұмысқа кім шыдамды екен, еген сиақты әңгіме айтылған болатын
Әбіш Кекілбайұлы	▶	↑алғаш рет мына / сәвет ^уоқырмандарында үлкен табысқа жету → // ^уол ^уөткен заман тақырыбының → // үлкен жеңісі деп ^йесептейміс → // үлкен эстетійкалық құбылыс деп ^йесептейміс↓/// ↑^уосының барлығы / біздің жас буынға ͡ да әсер ^йетті↓/// ↑бәрлығы шындықты айтқысы ͡ гелді → // шырылдады↓/// ↑^уоны айтқызбайтын тақырыптарына жоламады↓/// ↑көбіне сол / шындықты ^уөткеннен іздеу → // үзіп-жұлқып болса ͡ да / шындықты жеткізу мәселесі → // актуалды болд деп ^йесептеді → // сол соңғы буынға↓/// ↑соған байланысты / ^уол / біреу ^уөзінің бастан кешкенін жассын мейлі → // біреуі ^йелден ^йестігенін жассын мейлі → // бірауыз / ^уөткен заман туралы қыйалданып → // қыйалына келгенін жазсын → // мейлі / соның барлығы ͡ да / әйтеуір → // күндө көзге көрініп тұрғаннан ͡ гөрі → // басқа шындығын іздед↓/// ↑үйткені адамның жүрөгінің соғысы → // миындағы ғалтасындағы қозғалыстардың барлығы → // мол барлығын ^уөмірдегі айт дегенді айта қойұуға → // жаз дегенді жаза қойұуға сыймайды деп ^йесептейм↓///	↑алғаш рет мына / совет ^уоқырмандарында үлкен табысқа жету → // ^уол ^уөткен заман тақырыбының / үлкен жеңісі деп ^йесептейміз → // үлкен естетійкалық құбылыс деп ^йесептейміз↓/// ↑^уосының барлығы / біздің жас буынға да әсер ^йетті↓/// ↑барлығы шындықты айтқысы ͡ гелді → //шырылдады↓/// ↑оны айтқызбайтын тақырыптарына жоламады↓/// ↑көбіне сол / шындықты ^уөткеннен іздеу → // үзіп-жұлқып болса ͡ да / шындықты жеткізу мәселесі → // актуалды болдұ деп ^йесептеді → // сол соңғы буынға↓/// ↑соған байланысты ^уол / біреу ^уөзінің бастаң ͡ гешкенін жассын мейлі → // біреуү ^йелден ^йестігенін жассын мейлі → // бір ауұз / ^уөткөн заман тұуралы қыйалданып → // қыйалына ͡ гелгенін жассын → // мейлі / сонұң барлығы ͡ да / әйтеуүр → // күндө / көзгө көрүнүп тұрғаннан ͡ гөрү → // басқа шындығын іздеді↓/// ↑^уөйткөнү / адамның жүрөгүнүң соғұсұ → // мыйындағы ͡ ғалтасындағы қозғалыстардың барлығы мол → // барлығын ^уөмүрдөгі / айт дегенд'айта ͡ ғойұуға → // жаз дегенді жаза ͡ ғойұуға сыймайды деп ^йесептеймін↓///	Алғаш рет мына совет оқырмандарында үлкен табысқа жету ол өткен заман тақырыбының үлкен жеңісі деп есептейміз, үлкен эстетикалық құбылыс деп есептейміз. Осының барлығы біздің жас буынға да әсер етті. Барлығы шындықты айтқысы келді, шырылдады. Оны айтқызбайтын тақырыптарына жоламады. Көбіне сол шындықты өткеннен іздеу, үзіп-жұлқып болса да шындықты жеткізу мәселесі актуалды болды деп есептеді сол соңғы буынға. Соған байланысты ол біреу өзінің басынан кешкенін жазсын, мейлі, біреуі елден естігенін жазсын, мейлі, бір ауыз өткен заман туралы қиялданып қиялына келгенін жазсын, мейлі, соның барлығы, әйтеуір, күнде көзге көрініп тұрғаннан гөрі басқа шындығын іздеді. Өйткені адамның жүрегінің соғысы, миындағы қалтасындағы қозғалыстар соның барлығы ол барлығын өмірдегі айт дегенді айта қоюға, жаз дегенді жаза қоюға сыймайды деп есептеймін.
Әбіш Кекілбайұлы	▶	↑әбіш / жетпіске келген жылы → // ^йелбасы тәңір жарылқасын /^йеңбек ^йері атағын беріп → // кеудесіне жұлдыз тағып ^йед↓/// ↑әбіш / абыз ^йеді↓/// ↑әбіш / данышпан ^йед↓/// ↑әбіш кемеңгер ^йед↓/// ↑әбіш ғұлама ^йеді↓/// ↑әбіш бұл / тұңғыйық терең ^уой-сана ^йеді↓/// ↑бұл қазақтан ^йерекше жаратыла ͡ ғалған бір → // аса бір мақтанышымыз ^йед↓///	↑әб̊іш / жетпіске ͡ гелген жылы / ^йелб̊асы тәңір жарылқасын / ^йеңбегер'атағын беріп → // кеудөсүне жұлдұз тағып ^йеді↓/// ↑әб̊іш / аб̊ыз ^йеді↓/// ↑әб̊іш / данышпан ^йеді↓/// ↑әб̊іш кемеңгер ^йеді↓/// ↑әб̊іш ғұлама ^йеді↓/// ↑әб̊іш бұл / тұңғұйұқ терең ^уой-сана ^йеді↓/// ↑бұл / қазақтан ^йерек̊ше жаратыла ͡ ғалғам ͡ бір → // аса ͡ б̊ір мақтанышымыз ^йеді↓///	Әбіш жетпіске келген жылы Елбасы, Тәңір жарылқасын, Еңбек Ері атағын беріп, кеудесіне жұлдыз тағып еді. Әбіш абыз еді. Әбіш данышпан еді. Әбіш кемеңгер еді. Әбіш ғұлама еді. Әбіш бұл тұңғиық терең ой-сана еді. Бұл қазақтан ерекше жаратыла қалған бір аса бір мақтанышымыз еді.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ менен кейін әкемнің інісі → // әкемнің аты нұршайық → // әкемнің інісі ныйғат деген кісі → // әскерге алынды ↓ /// ↑ бір үйдөн үшөуміс → / аттандық ↓ /// ↑ ^йерекше ^йесте қалғаным → // шешем ауұрұп жатыр ^йед ↓ /// ↑ біз → / шана-шана болып → // пар-пар аттың ұшұн шегіп ауұлұмыздан шыға берген ұуақытта → // алғашында ауұлдың ішін аралап → // әр үйге кіріп-шығып қоштасып → // сүйтіп ^йенді мектептің жанынан жолға ы: аудан ^уорталығына қарай шыға бергең ͡ гезде жәңәғы үйде ауұрып жатқан шешем алдымыздан шықты ↓ ///	↑менеңгейін әкемнің͡ інісі → // әкемнің͡ аты͡ нұршайық → // әкемнің͡ інісі ныйғат ͡ тегең͡ гісі → // әскерг'алынды ↓ /// ↑ бір үйдөн үшөумүз ͡ аттандық↓/// ^й ерек̊ше ^й есте͡ ғалғаным → // шешем ауұрұб̊ ͡ жатыр ͡ еді ↓ /// ↑ біз → / шана-шана ͡ б̊олұп → // парпар аттың ұшұн ͡ жегіб̊ // ауұлұмұздан шыға ͡ б̊ерген ^ұуақытта → // алғашынд 'ауұлдұң ͡ ішін аралап → // әр үйгө ͡ гіріп̊͡ шығып → / қоштасып → // сөйтүп ^йенді / мектептің ͡ жанынан жолға / аудан ^уорталығына ͡ ғарай шыға͡ б̊ергеңгезде → // жаңағ'үйдө / ауұрұп ͡ жатқан шешем алдымыздан шықты ↓ ///	Менен кейін әкемнің інісі, әкемнің аты Нұршайық, әкемнің інісі Ниғат деген кісі, әскерге алынды. Бір үйден үшеуміз аттандық. Ерекше есте қалғаным, шешем ауырып жатыр еді. Біз, шана-шана болып, пар-пар аттың ұшын шегіп ауылымыздан шыға берген уақытта, алғашында ауылдың ішін аралап, әр үйге кіріп-шығып қоштасып, сөйтіп енді мектептің жанынан жолға ы-ы-ы аудан орталығына қарай шыға берген кезде, жаңағы, үйде ауырып жатқан шешем алдымыздан шықты.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ алдымыздан шыққанда зымырап кележатқан ^йекі парат → // ы: үлкен ^йенді мықты параттар͡ ғой → // ^йекеуі де ауұзымен қыстеп тұрған парат → // зымыратып кележатқаң ͡ гезде ана кісі алдан шыға келд ↓ /// сол ͡ гезде мен қорықтым // ойпырмай шешемді таптап кетеді͡ ау мына аттар деп↓///	↑ алдымыздан шыққанда / зым^ырап кележатқан ^йекі пар ͡ ат → // үлкөн / ^йенді мықты пар ͡ аттарғой → // ^йекеуү͡ де ауұзұмең ͡ ғыстеп тұрғам͡ пар ͡ ат → // зым^ыратып кележатқаң͡ гезде / анагісі алданын шыға͡ гелді↓ /// ↑солгезде / мең͡ ғорұқтұм↓/// ↑^уойпырмай / шешемді таптап кетед'ау / мын'аттар деп↓ ///	Алдымыздан шыққанда зымырап келе жатқан екі пар ат, ы-ы-ы үлкен енді мықты пар аттар ғой, екеуі де аузымен қыстеп тұрған пар ат, зымыратып келе жатқан кезде ана кісі алдан шыға келді. Сол кезде мен қорықтым: - Ойпырмай, шешемді таптап кетеді-ау, мына аттар, - деп.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ неге ^йекенін білмеймін шешем ^йекі қолұн жайып → // жаңағы аттардың алдына тұра қалған ұуақытта → // аттар ^йекеуі бірдей лоқ ^йетіп тоқтай ͡ ғалт ↓ /// ↑ сүйтіп шешемді баспай аман қалд ↓ /// ↑ шешемнің айтқаны / қалқам сен → // соғыстан аман келесің → // бірәқ → / әкең келеме / әғәң келе ͡ ме ^уоны білмеймін → // сен келесің жолұң болсұн → // қалқам деді ↓ /// ↑ мінекій → / күні бүгүнше көзалдыма ^уосы сурет келет ͡ те ͡ тұрат ↓ /// ↑ жыйн:л дейтін каманда болад → // ^уол тоқтаңдар ^у ос'арада демаласыңдар деген сөз ↓ /// ↑ сол жайау-жалпылы жүрүп келе жатқан → // шәршәп келе жатқан адамдар жата-жата қалат → // ал мен ^уотырағалып // немне / зат қап̊шығымнан аб̊айды сұурұп алып → // аб̊айды ^уоқұй бастаушы ^йедім ↓ ///	↑ нег'екенім͡ білмеймін / шешем ^йекі ͡ ғолұн ͡ жайып → // жаңағ'аттардың алдына тұра͡ ғалған ^ұуақытта → // аттар ^йекеуү͡ б̊ірдей ^ұлоқ ^йетіп / тоқтай͡ ғалды↓/// ↑сөйтүп̊ ͡ шешемді͡ б̊аспай / амаң͡ ғалды ↓ /// ↑ шешемнің айтқаны → / қалқам сен → / соғұстан амаң͡ гелесің → // бірақ → / әкең ͡ геле͡ ме → / ағаң ͡ геле͡ ме / ^уонұ͡ б̊ілмеймін → // сең͡ гелесің / жолұң͡ болсұн → // қалқам деді↓/// ↑мінекей → // күнү͡ б̊үгүншө͡ гөзалдыма / ^уосұ сүурөт келеді͡ де тұрады ↓ /// ↑ жыйна:л дейтін команда͡ б̊олады → // ^уол тоқтаңдар / ^уос'арада демаласыңдар деген сөз ↓ /// ↑ сол жайау͡ жалпылы жүрүп кележатқан → // шаршап кележатқан адамдар / жата͡ жата͡ ғалады → // ал мен ^уот^ұра ͡ ғалыб̊ / немене / зат қап̊шығымнан // аб̊айды сұуұрұб̊͡ алып → // аб̊айды ^уоқұй ͡ бастауш'едім↓ //	Неге екенін білмеймін шешем екі қолын жайып, жаңағы аттардың алдына тұра қалған уақытта, аттар екеуі бірдей лоқ етіп тоқтай қалды. Сөйтіп шешемді баспай аман қалды. Шешемнің айтқаны: «- Қалқам сен, соғыстан аман келесің, бірақ, әкең келе ме, ағаң келе ме оны білмеймін, сен келесің жолың болсын, қалқам», - деді. Мінеки, күні бүгінше көз алдыма осы сурет келеді де тұрады. "Жинал" дейтін команда болады, ол тоқтаңдар осы арада демаласыңдар деген сөз. Сол жаяу-жалпылы жүріп келе жатқан, шаршап келе жатқан адамдар жата-жата қалады, ал мен отыра қалып, немене, зат қапшығымнан Абайды суырып алып, Абайды оқи бастаушы едім.
Әзілхан Нұршайықов	▶	жігіттерге → / әй жігіттер / бергеңдерші / мынау тоғжанның суретін тыңдаңдаршы дейтін ^йедім ↓ /// ↑ сонда тоғжанды жазушының суреттеген жері / ^йекі құлағында шолпысы сылдырлап → // ^йекі құлағында сырғасы бар деп керемет айтатын жері баредіғой → // соны айтқан ұуақытта жігіттер осы жанданып → // рахаттанып кететін ↓ /// ↑ ^уой шіркін-әй → // ^уой тоғжан-ай десетін ^йед ↓ /// ↑ сүйтіп ^уолар шаршағандарын ұмұтып кететін ^йед ↓ /// соғыстан келгеннен кейін мен ^уосұ сол аб̊айдың кітәбын жоғалтпай алып келіп мен үунійверсійтетке түсем ↓ ///	↑ жігіттерге → // әй жігіттер / бері͡ геліңдерші → // мынау тоғжанның сұурөтүн тыңдаңдаршы дейтін͡ едім ↓ /// ↑ сонда тоғжанды / жазұушұнұң сүурөттөгөн жері / ^йекі͡ ғұлағында шолпұсұ сылдырлап → // ^йекі͡ ғұлағында сырғасы͡ б̊ар деп / керемет айтатын жері͡ б̊ар͡ едіғой → // сон'айтқан ^ұуақытта жігіттер жанданып → // ^ырақаттанып кететін↓/// ↑^уой шіркін͡ ай↑// ^уой тоғжан͡ ай десетін ^йеді↓/// ↑ сөйтүп ^уолар / шаршағандарын ұмұтұп кететін ^йеді↓/// ↑соғұстаң͡ гелгеннең ͡ гейін мен / ^уосұ / сол аб̊айдың͡ гітәб̊ын жоғалтпай / алып͡ келіп / мен унійверсійтетке түсөмін↓///	- Жігіттерге, әй жігіттер, бері келіңдерші, мынау Тоғжанның суретін тыңдаңдаршы, - дейтін едім. Сонда Тоғжанды жазушының суреттеген жері, екі құлағында шолпысы сылдырлап, екі құлағында сырғасы бар деп керемет айтатын жері бар еді ғой, соны айтқан уақытта жігіттер осы жанданып, рахаттанып кететін: - Ой шіркін-ай, ой Тоғжан-ай, - десетін еді. Сөйтіп олар шаршағандарын да ұмытып кететін еді. Соғыстан келгеннен кейін мен осы сол Абайдың кітабын жоғалтпай алып келіп, мен университетке түсемін.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ мұқтар әуезов үунійверсійтетте сабақ береді ^йекен ↓ /// ↑ бір сабақтан мұқаңа сол кітәпты көрсеттім → // кітәпты көрсеткеннен кейін кітәп ә: кім қатты тебіренді → // мұқаң марқұм → // қатты тебіреніп / өй / қарағым әзілқан / біздің үйдөн соғысқа ішкім барған жоқ деп жүрсем → // мен барғам жоқ → // басқа мылтық арқалап майданға ішкім барған жоқ ед→ // тегі біздің үйдөн барған адамдар бар ^йекеңғой // ^уол кім аб̊ай ^й екеңғой → // тоғжан ^йекеңғой деп сүйдеді ↓ /// ↑ атамыз жамбыл ақынға деген // ^уөлең жаздым ↓ ///	мұхтар әуөзов / унійверсійтетте саб̊ақ͡ переді ^йекен ↓ /// ↑ бір саб̊ақтан мұқаңа / сол͡ гітәпты͡ гөрсөттүм → // кітәпты͡ гөрсөткөннеңгейін / кітәп / кім ͡ ғатты теб̊іренді ↓ /// ↑ мұқаң марқұм → // қатты теб̊іреніп → // ↑ өй ͡ ғарағым ͡ әзілхан / біздің үйдөн соғұсқа / ^йешкім ͡ барған жоғ ͡ деб̊ жүрсөм → // мем͡ барғам͡ жоқ → // басқа мылтығ͡ арқалап / ^ймайдаңға͡ ешкім б̊арған ͡ жоқ ед→ // тегі͡ б̊іздің үйдөм͡ барған адамдар͡ б̊ар ^йекеңғой // ^уол͡ гім / аб̊ай ^йекеңғой → // тоғжан ^йекеңғой деп̊͡ сүйдөдү ↓ /// ↑ атамыж͡ жамбыл ақыңға деген ^уөлөң жаздым ↓ ///	Мұхтар Әуезов университетте сабақ береді екен. Бір сабақтан Мұқаңа сол кітапты көрсеттім, кітапты көрсеткеннен кейін, кітап ә-ә-ә кім, қатты тебіренді, Мұқаң марқұм, қатты тебіреніп: «Өй, Қарағым Әзілхан, біздің үйден соғысқа ешкім барған жоқ деп жүрсем, мен барғам жоқ, басқа мылтық арқалап майданға ешкім барған жоқ еді, тегі біздің үйден барған адамдар бар екен ғой, ол кім - Абай екен ғой, Тоғжан екен ғой, - деп сүйдеді. «Атамыз Жамбыл ақынға» деген өлең жаздым.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ ^ұұуа ↑ қәдірл'атажан↓/// ↑ұл'жолға'аттаңған → // ұлдарыңыз / сен^іңіз↓/// ↑жауд'айаусұз / қырамыз → // ↑ таұусұлмаса дем^іміз → // деп жәкеңе / ^йең соңұнда / ант͡ перген ^йедік ↓ /// ↑бұл͡ ғатқа брыйгаданың жақ̊сы таңдаул'адамдары → // менем͡ бастап қол͡ ғойдұқ → // ^йең соңұнда брыйгаданың / коммисары сақтағам͡ бәйіш қол͡ ғойдұ↓ /// ↑^уосұ͡ ғатқа жәкең жауап жіб̊ерді // жүжжасаған жүрөктөн деген↓/// ↑жәкеңнің ^уөлөңү͡ б̊ізге жазғаң͡ ғатында͡ б̊ылай айақталған͡ еді ↓ ///	↑ ^ұуа ↑ қәдірл'атажан↓ /// ↑ұл'жолға'аттаңған → // ↑ ұлдарыңыз / сен^іңіз↓ /// ↑жауд'айаусұз / қырамыз → // ↑ таусұлмаса дем^іміз → // деп жәкеңе / ^йең соңұнда / ант͡ перген ^йедік ↓ /// ↑ бұл͡ ғатқа брыйгаданың жақ̊сы таңдаул'адамдары → // менем͡ бастап қол͡ ғойдұқ → // ^йең соңұнда брыйгаданың͡ гомыйссары сақтағам͡ бәйіш қол͡ ғойдұ ↓ /// ↑ ^уосұ͡ ғатқа жәкең жауаб̊ жіб̊ерді // жүжжасаған жүрөктөн деген↓ /// ↑жәкеңнің ^уөлөңү͡ б̊ізге жазғаң͡ ғатында͡ б̊ылай айақталған͡ еді ↓ ///	- Уа, қадірлі атажан.Ұлы жолға аттанған,Ұлдарыңыз сеніңіз. Жауды аяусыз қырамыз,Таусылмаса деміміз,- деп Жәкеңе ең соңында ант берген едік. Бұл хатқа бригаданың жақсы таңдаулы адамдары, менен бастап қол қойдық, ең соңында бригаданың коммисары Сақтаған Бәйіш қол қойды. Осы хатқа Жәкең жауап жіберді «Жүз жасаған жүректен» деген. Жәкеңнің өлеңі бізге жазған хатында былай аяқталған еді.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑^ұұуа / қарағым балалар ↓ // ↑ ^йер бұлденбей не ͡ дейін → // ↑ ^йереуүлді майданда → ↑ үстөм болсұн мерейің ↓ // ↑ жауды жеңіп талқандап → // ↑ келгеніңде көрейін → // ↑ қәһәрманым // күнім деп → // ↑ беттеріңнен өб̊ейін ↓ // деп жамбылдың қатын біз строй-стройда тұрұп ^уоқып тыңдадық ↓ /// ↑ сонда жаңағы тыңдап тұрған жігіттердің бәрі жылап → // ^йегіліп тұрды ↓ /// ↑ ^уөзүнің үйүнен → / ^уөзінің әкесінен келген қат сыйақты болған ^йед ↓ /// ↑ мінекій жәкеңнің қатының әсері керемет күшті болды ↓ /// ↑ бізге күш-қуат жігер берді ↓ ///	↑^ұуа ↑ қарағым͡ балалар →// ↑^йер͡ б̊ұлдембей не ͡ дейін → // ↑ ^йереуүлдү майданда→ // ↑үстөм͡ болсұн мерейің↓ /// ↑жаудұ жеңіп талқандап → // ↑ келгеніңде͡ гөрөйүн → // ↑ қахарманым → / күнүм деп → // ↑беттеріңнен ^уөб̊өйүн ↓ деп // жамбылдың͡ ғатын / біс͡ строй͡ стройда тұрұп // ^уоқұп тыңдадық ↓ /// ↑ сонда / жаңағы тыңдап тұрған жігіттердің бәрі жылап → // ^йег^іліп тұрдұ↓ /// ↑^уөзүнүң үйүнөн / ^уөзүнүң әкесінең͡ гелгең͡ ғатčыйақты ͡ б̊олған͡ еді↓ /// ↑мінекей жәкеңнің͡ ғат^ының әсері / керемет күштү͡ б̊олдұ ↓ /// ↑ бізге͡ гүш-құуат͡ шігер͡ б̊ерді ↓ ///	-Уа, қарағым балалар! Ер бұлденбей не дейін? Ереуілді майданда, Үстем болсын мерейің. Жауды жеңіп талқандап, Келгеніңде көрейін. Қаһарманым, күнім деп, Беттеріңнен өбейін, - деп Жамбылдың хатын біз строй-стройда тұрып біз оқып тыңдадық.. Сонда жаңағы тыңдап тұрған жігіттердің бәрі жылап, егіліп тұрды. Өзінің үйінен, өзінің әкесінен келген хат сияқты болған еді. Мінеки Жәкеңнің хатының әсері керемет күшті болды. Бізге күш-қуат, жігер берді.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ бәукең келген күні → // бәукеңе бардым ↓ /// ↑ бәукеңе барып едім ↓ /// ↑ бәукең → / былай қабағын түйүп қарсы алд ↓ /// ↑ немене → / ^уол мақаланы саған мен жазып беруім керек ͡ пе деп ақырды ↓ /// ↑ сосын / кругом деп айғай салды↓ /// ↑мен жалп беріп сол жаққа қарай бұрыла бергенімде → // бәуке / дәт дедім ↓ /// ↑ бұл / дәт деген сөз қазақтың бір тамаша сөзі → // ^йекінің бірінің аұузұнан түсе бермейтін ^йескі сөз → // қәдірлі сөз ↓ /// ↑ соны бәукең білгіш адамғой → // сол сөзді ^йестігенге көңілі жібіді ͡ ме маған → // дәтің болса айтқын деді ↓ /// ↑ жаңағыдай айғай салмай → // жұмсақ жылы дауұспен айтты ↓ ///	↑ бәукөң ͡ гелгеңгүнү → // бәукөңө͡ б̊ардым↓ /// ↑ бәукөңө͡ б̊арып͡ едім→ // бәукөң / былай͡ ғаб̊ағын түйүп қарс'алды↓ /// ↑ немене → / ^уол мақаланы саған мен жазыпперүуүм͡ герек͡ пе͡ деб̊ ақырды↓ /// ↑сосұң ͡ грұугом деп / айғай͡ салды ↓ /// мен жалпперіп / сол жаққа͡ ғарай / бұрұла͡ б̊ергенімде → // бәукө → / дәт дедім ↓ /// ↑ бұл дәт ͡ теген ͡ сөз // қазақтың бір тамаша сөзү → // ^йек^інің бір^інің аузұнан түсө͡ б̊ермейтін // ^йескі сөз → // қәдірлі сөз ↓ /// ↑ сонұ б̊әукөң / білгіш͡ адамғой → // сол сөздү ^йестігеңге / көңүлү ͡ жіб̊іді͡ ме // маған → / дәтің болса / айтқын деді ↓ /// ↑ жаңағыдай айғай͡ салмай → // жұмсағ͡ жылы дауұспен айтты ↓ ///	Баукең келген күні, Баукеңе бардым. Баукеңе барып едім, Баукең былай қабағын түйіп қарсы алды. - Немене, ол мақаланы саған мен жазып беруім керек пе? - деп ақырды. Сосын: - Кругом! - деп айғай салды. Мен жалп беріп сол жаққа қарай бұрыла бергенімде: - Бәуке, дат, - дедім. Бұл «дат» деген сөз қазақтың бір тамаша сөзі, екінің бірінің аузынан түсе бермейтін ескі сөз, қадірлі сөз. Соны Баукең, білгіш адам ғой, сол сөзді естігенге көңілі жібіді ме маған: - Датың болса айтқын, - деді. Жаңағыдай айғай салмай, жұмсақ жылы дауыспен айтты.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ бәуке / мен теріс қарап тұрмғой өзіңізге қарауға ұрұқ̊сат ^йетіңіз бұрұлуға дедім↓ /// ↑бұрұлғын деді ↓ /// ↑ бәукең ылғый айтқын → // келгін→ / барғын → / деп сөйлейтін ^йед ↓ /// ↑бұрұлғын дегенге мен жалт бұрылдымдағы ы: қойнымдағы жазып әкелген төрт бет қағазымды сұуұрып алып → // айағымды сарт деп басып // бәукеңнің апарып қолына бердім ↓ /// ↑ бәукең бірінші бетін ақтарып ^уоқып шықты → // ^й екінші бетін ^уоқый бастаған ұуақытта әлгі салпыйған е: → // ^йедірейіп тұрған мұртұ ^уорнына түсті салпыйып → // үшінші бетін ^уоқып болған ұуақытта // жаңағы кірпідей тікірейіп тұрған шәш бәрі жымпиды ͡ да ͡ ғалды ↓ /// ↑ төртінші бетті ^уоқып болғаннан кейін ^уол ͡ гісі барды ͡ да ↑ // это серезна деді ↓ ///	↑ бәукө / мен теріс қарап тұрмұңғой // ^уөзүңүзгө қарауға / ^ұрұқсат ^йет^іңіз͡ б̊ұрұлұуға дедім → // бұрұлғұн деді ↓ /// ↑ бәукөң ылғый // айтқын → / келгін → / барғын деп // сөйлөйтүн͡ еді ↓ /// ↑бұрұлғұн // дегенге мен жалт͡ пұрұлдұмдағы // қойнұмдағы жазыб̊ ͡ әкелген төртпет қағазымды / сұуұрұп͡ алып → // айағымды сарт деп / басып →// бәукеңнің апарып қолұна͡ б̊ердім↓ /// ↑бәукөң бірінші͡ б̊етін ақтарып / ^уоқұп̊͡ шықты → // ^йекінші͡ б̊етін ^уоқұй ͡ б̊астаған ^ұуақытта // әлгі салпыйған → // ^йед^ірейіп ͡ тұрған мұртұ / ^уорнұна түстү төмен салпыйып → // үшүншү͡ б̊етін ^уоқұп болған ^ұуақұтта // кірпідей тік^ірейіп тұрған шәш / бәрі жымпыйды͡ да͡ ғалды ↓ /// ↑ төртүншү͡ б̊етті ^уоқұпполғаннаң ͡ гейін // ^уолгісі͡ тұрды͡ да↑ / это сер'езно деді ↓ ///	- Бауке, мен теріс қарап тұрмын ғой, өзіңізге қарауға рұқсат етіңіз, бұрылуға, - дедім. - Бұрылғын, - деді. Баукең ылғи айтқын, келгін, барғын деп сөйлейтін еді. Бұрылғын дегенге мен жалт бұрылдым дағы ы-ы-ых қойнымдағы жазып әкелген төрт бет қағазымды суырып алып, аяғымды сарт деп басып, Баукеңнің апарып қолына бердім. Баукең бірінші бетін ақтарып оқып шықты, екінші бетін оқи бастаған уақытта әлгі салпиған е-е-е едірейіп тұрған мұрты орнына түсті төмен салпиып, үшінші бетін оқып болған уақытта, жаңағы, кірпідей тікірейіп тұрған шаш бәрі жымпиды да қалды. Төртінші бетті оқып болғаннан кейін ол кісі тұрды да: - Это серьезно, - деді.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ мынау тұрған жомартпек → // мынау тұрған меңтай → // мынау тұрған Тана → // мынау тұрған заман → // мынау тұрған майра ↓ /// ↑ жәғдәйім келмегеннең͡ гейін → // біргүні қыздарыма айттым → // қыздарымның бәрі мені жақ̊сы ͡ гөретін → // бәрімен сырлас ^йедім → // дос ^йедім қыздарменен тегіс ↓ /// ↑ сосын қыздарға айттым // ал қыздар мен ^уоқуды тастап кеткім келет ↑ Неге ↑ ^уосылай͡ да ^уосылай жағдайым аұуұр → // тұрмұсұм нәшәр ↓ /// ↑ сондықтан ^йелге барып біржерге қызмет істесем → // деген ^уойдамын дедім ///	↑ мынау тұрған жомартпек → // мынау тұрған меңтай → // мынау тұрған тана → // мынау тұрған заман → // мынау тұрған майра ↓ /// ↑ жағдайым ͡ гелмегеннең ͡ гейін → // біргүнү қыздарым'айттым → // қыздарымның бәрі мені жақ̊сы͡ гөрөтүн → // бәр^імен сырлас ^йедім → // дос ^йедім қыздарменен тегіс↓ /// ↑сосұң ͡ ғыздарғ'айттым // ал͡ ғыздар / мен ^уоқұудұ / тастап ͡ кеткім͡ геледі ↓ /// ↑ неге ↑ /// ↑^уосұлай͡ да͡ осұлай жағдайым аұуұр → // тұрмұсұм нашар↓ /// ↑сондұқтан ^йелге͡ б̊арыппір / жерге қызмет істесем // деген ^уойдамын дедім↓ ///	Мынау тұрған Жомартбек, мынау тұрған Меңтай, мынау тұрған Тана, мынау тұрған Заман, мынау тұрған Майра. Жағдайым келмегеннен кейін, бір күні қыздарыма айттым, қыздарымның бәрі мені жақсы көретін, бәрімен сырлас едім, дос едім қыздарменен тегіс. Сосын қыздарға айттым: - Ал қыздар мен оқуды тастап кеткім келеді... Неге? - Осылай да осылай жағдайым ауыр, тұрмысым нашар. Сондықтан елге барып бір жерге қызмет істесем деген ойдамын, - дедім.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ сонда қыздар баж ^йете түстү ↓ /// ↑^уойбай аға → / ^уөзге кетс̆е ͡ де сіз кетпеңіз → // ^уөзге бітірмесе ͡ де → / үунійверсійтетті сіз бітіріңіз → // біз сізге көмектесеміз дед ↓ /// ↑ қалай көмектесесіңдер ↑ /// ↑ күнсайын біз үйүмүзге шақырамыздағы → // әрғайсымыз бір тойдырып жібереміз сізді ↓ /// ↑ қазақтың бір тойғаны шала байығаны дегені → // отыз рет тойып шыққаннан кейін → // қайтадан тағ бастаймыз → // сөйтіп барып сіз үунійверсійтетті бітіресіз → // біз көмектесеміз сізге дейді↓ /// ↑^уолар айтқанын ^уорұндады → // сүйтіп барып мен университетті пітірдім → // университетті пітіргеннен кейін үлкен-үлкен қызметтерде болдым ↓ ///	↑сонда ͡ ғыздар͡ б̊аж ^йете түстү → // ↑^уойб̊ай аға → / ^уөзгө кетčе͡ де / сіз͡ гетпеңіз → // ^уөзгө͡ б̊ітірмесе͡ де → / үунійверсійтетті сіз͡ б̊іт^іріңіз → // біссізге͡ гөмөктөсөмүз деді ↓ /// ↑ қалай͡ гөмөктөсөсүңдер↑ /// ↑ күн͡ сайым͡ біз үйүмүзгө шақ^ырамыздағы → // әрғайсымыз͡ б̊ір / тойдұрұб̊ ͡ жіб̊ереміс͡ сізді ↓ /// ↑ қазақтың бір тойғаны / шала͡ б̊айығаны дегені → // ^уотұз͡ гіс^ілерден тойұп̊͡ шыққаннаң ͡ гейін → // қайтадан͡ тағы͡ б̊астаймыз → // сөйтүп͡ парып̊͡ сіз үунійверсійтетті͡ б̊іт^іресіз → // біз͡ гөмөктөсөмүс͡ сізге дейді ↓ /// ↑ ^уолар айтқанын ^уорұндады → // сөйтүп͡ парып мен үунійверсійтетті͡ б̊ітірдім → // үунійверсійтетті͡ б̊ітіргеннең͡ гейін / үлкөн-үлкөң͡ ғызметтерде͡ б̊олдұм ↓ ///	Сонда қыздар баж ете түсті: - Ойбай аға, өзге кетсе де сіз кетпеңіз, өзге бітірмесе де, университетті сіз бітіріңіз, біз сізге көмектесеміз, - деді. - Қалай көмектесесіңдер? - Күн сайын біз үйімізге шақырамыз дағы, әрқайсымыз бір тойдырып жібереміз сізді. Қазақтың бір тойғаны шала байығаны дегені, 30 рет тойып шыққаннан кейін, қайтадан тағы бастаймыз, сөйтіп барып сіз университетті бітіресіз, біз көмектесеміз сізге, - дейді. Олар айтқанын орындады, сөйтіп барып мен университетті бітірдім, университетті бітіргеннен кейін үлкен-үлкен қызметтерде болдым.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ ^уосы қызметтерде жүргенде ^уойландым → // ^йегер менің қолымда дійпломым болмаса → // мен бұл қызметтердің қарасын да көрмес ^йедім͡ ау ↓ /// мені ^уосы қызметке жеткізген кешегі қыздар ^йеді͡ ау → // ^уотұз қыз ^йеді-ау солар ы: жартысын жарып → // бүтінін бөліп беріп деген сыйақты сүйтүп мені асырап шығып ^йед ↓ /// ↑ сол қыздарға алғысымды қалай білдірем деп жүрүп→ // ^уойланып-^уойланып / мәхәббат қызық мол жылдар деген раман жаздым ↓ ///	↑ ^уосұ қызметтерде жүргөндө / ^уойландым → // ^йегер менің͡ ғолұмда дыйп^ыломұм болмаса → // мен / бұл͡ ғызметтердің͡ ғарасын͡ да͡ гөрмөс ^йедім͡ ау ↓ /// ↑ мені /^у осұ ͡ ғызметке жеткізген // кешегі ͡ ғыздар ^йеді͡ ау → // ^уотұз ͡ ғыз ^йеді͡ ау // солар жартысын жарып → // бүтүнүм͡ бөлүп беріп деген сыйақты // сөйтүп мені / ас^ырап̊͡ шығыб̊ ͡ еді ↓ /// ↑ сол͡ ғыздарға / алғысымды ͡ ғалай білдірем деп͡ жүрүп ↑ // ^уойланып ^уойланып / махаб̊ат қызығ͡ мол жылдар деген ^ыроман жаздым ↓ ///	Осы қызметтерде жүргенде ойландым, егер менің қолымда дипломым болмаса, мен бұл қызметтердің қарасын да көрмес едім-ау. Мені осы қызметке жеткізген кешегі қыздар еді-ау, 30 қыз еді-ау солар ы-ы-ы жартысын жарып, бүтінін бөліп беріп деген сияқты, сөйтіп мені асырап шығып еді. Сол қыздарға алғысымды қалай білдірем деп жүріп, ойланып-ойланып «Махаббат қызық мол жылдар» деген роман жаздым.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ ^уол раманның бас кейіпкерлері ^й етіп ^уөзіміздің қыздарды алдым → // кейбіреулерің аттарын ^уөзгерттім↓/// ↑сүйтіп барып раман шықты↓ /// ↑раман шыққаннан кейін → / мен ^уол ых: раманды үлкен атақты дүнүйе болат → // деп ^уойлағаным жоқ ↓ /// ↑ менің бар мақ̊сатым / текқана анау қыздардың маған деген ^йеңбегін қарызын ^уөтеу ^йед ↓ /// ↑ сол тұрғыда жазып шыққан раманым → // ы: атақты болып кетті↓ ///	↑ ^уол ^ыроманның бас кейіпкерлері ^йетіп // ^уөзүмүздүң͡ ғыздард'алдым → // кейб̊іреулерінің аттарын ^уөзгөрттүм ↓ /// ↑ сөйтүп͡ парып ^ыроман шықты ↓ /// ↑ ^ыроман шыққаннаңгейін → / мен ^уол ^ыроманды / үлкөн атақты дүн^үйе б̊олады деп // ^уойлағаным жоқ ↓ /// ↑ менің бар мақ̊сатым текқана / анау͡ ғыздардың маған деген ^йеңбегінің͡ ғар^ызын ^уөтөу ^йеді↓ /// ↑сол тұрғұда жазып̊͡ шыққан ^ыроманым → // атақты͡ б̊олұп ͡ кетті ↓ ///	Ол романның бас кейіпкерлері етіп өзіміздің қыздарды алдым, кейбіреулерінің аттарын өзгерттім. Сөйтіп барып роман шықты. Роман шыққаннан кейін, мен ол ых-ых романды үлкен атақты дүние болады деп ойлағаным жоқ. Менің бар мақасатым, тек қана анау қыздардың маған деген еңбегін, қарызын өтеу еді. Сол тұрғыда жазып шыққан романым ы-ы-ы атақты болып кетті.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ күні бүгіңге шейін сол раманды ^уоқығандар → // мені көшеде танымайтын адамдар амандасад /// ↑ қарағым → / сен мені қайдан білесің деймғой ↓ /// ^уойй ағай → // мәхәббат қызық мол жылдарды ^уоқыдыққой дейд ↓ /// ↑ мәхәббат қызық мол жылдар / раманының кейіпкерлерімен достық қатынасым үзілген жоқ ↓ /// ↑ ал тек қәзір ^йенді сол мәхәббат қызық мол жылдар кейіпкерден қәзір → // тек ^йекі-ақ адамғана ғалдық ↓ /// ↑ ^уоның біреуі Меңтай нұрғамыйла → / кентау қаласында тұрат /// ↑ ^йекіншісі ^йербол деген →/ сол ^йекеуіғана → // ал ^уөңгелері майра да қайтыс боп кетті ↓ /// Жәйкүл де қайтыс боп кетті ↓ /// ↑ жомартпек те қайтыс боп кетті ↓ /// ↑ бә:рі қайтыс боп кетті ↓ /// ↑ ә…	↑ күнү͡ б̊үгүңгө͡ шейін сол ^ыроманды ^уоқұғандар → // мені͡ гөшөдө тан^ымайтын адамдар амандасады ↓ /// ↑қарағым → / сен мені / қайдам͡ білесің дейміңғой ↑ /// ↑ ^уой: ағай → // махаб̊ат қызығ͡ мол жылдарды ^уоқұдұққой дейді ↓ /// ↑ махаб̊ат қызығ͡ мол жылдар ^ыроманының͡ гейіпкерлерімен достұқ ͡ қат^ынасым үзүлгөн͡ жоқ ↓ /// ↑ ал тек қәзір ^йенді сол махаб̊ат қызығ͡ мол жылдар кейіпкердең͡ ғәзір → // тек / ек'ақ адамғана͡ ғалдық ↓ /// ^уонұң біреуү меңтай нұрғамыйла → // кентау͡ ғаласында тұрады ↓ /// ↑ ^йекіншісі / ^йерб̊ол деген → // сол ^йекеу'ғана → // ал ^уөңгөлөрү / майра͡ да ͡ ғайтыс͡ поп кетті ↓ /// жәйкүл͡ де͡ ғайтыс͡ поп кетті /// ↑ жомартпек͡ те қайтыс͡ поп ͡ кетті ↓ /// ↑ бәрі͡ ғайтыс͡ поп ͡ кетті ↓ ///	Күні бүгінге шейін сол романды оқығандар, мені көшеде танымайтын адамдар амандасад. - Қарағым, сен мені қайдан білесің,- дейм ғой? - Оой ағай: «Махаббат қызық мол жылдарды» оқыдық қой, - дейді. «Махаббат қызық мол жылдар» романының кейіпкерлерімен достық қатынасым үзілген жоқ. Ал тек қазір енді сол «Махаббат қызық мол жылдар» кейіпкерден қәзір, тек екі-ақ адам ғана қалдық. Оның біреуі Меңтай Нұрғамила, Кентау қаласында тұрады. Екіншісі Ербол деген, сол екеуі ғана, ал өңгелері Майра да қайтыс боп кетті. Жәйкүл де қайтыс боп кетті. Жомартбек те қайтыс боп кетті. Бәрі қайтыс боп кетті.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ сәғынасың → / сәғынасың ^уойлайсың ↓ /// ↑ ^йескі достардан айрылу деген қыйынғой ↓/// ↑ кәртійген сайын досың азайат → // досың азайады ^йекен ↓ /// ... ↑ сені алдыңғы ых: кейінгі жас ұрпақтар танымайт ↓ /// ↑ сені таныйтын ұрпақтар → / кетіп қалғаннаң ͡ гейін → // сен ^йел көшіп айдалада көштүң ^у орнында айдалада жұртта жүріп қалған сыйақты болып сезінед ^йекенсің ↓ /// ↑ қәзіргі жұурналыйстыйканың бар жағынан ^уөсіп кетті → // технійка жағынан → // гәзеттердегі мазмұны жағынан → // сосын гәзеттердің мақалаларындағы ^уөткірлігі, өжеттігі жағынан → // бұрұннан әлдеғайда ^уөстү ↓ ///	↑сағ^ынасың → // сағ^ынасың ^уойлайсың↓ /// ↑^йескі достардан ай^ырылұу дегең ͡ ғыйыңғой ↓ /// ↑ кәртійген͡ сайын / досұң азайады → // досұң азайады ^йекен ↓ /// ↑ сені / алдыңғы кейіңгі жас ұрпақтар тан^ымайды ↓ /// ↑ сені таныйтын ұрпақтар →/ кетіп қалғаннаңгейін → // сен ^йел ͡ гөшүб̊ ͡ айдалада →// көштүң ^уорнұнда / жұртта қалған сыйақты болұп̊ сез^інед'екенсің ↓ /// ↑ қәзіргі жұурналійстійканың / бар жағ^ынан ^уөсүп кетті → // технійка жағ^ынан → // гәзеттердегі мазмұнұ жағ^ынан → // сосұн гәзеттердің мақалаларындағы ^уөткүрлүгү, өжөттүгі жағ^ынан → // бұрұннан әлдеғайда ^уөстү↓ ///	Сағынасың, сағынасың ойлайсың. Ескі достардан айрылу деген қиын ғой. Кәртейген сайын досың азаяды, досың азаяды екен ... Сені алдыңғы ых-ы-ы-ы кейінгі жас ұрпақтар танымайды. Сені танитын ұрпақтар, кетіп қалғаннан кейін, сен ел көшіп айдалада көштің орнында айдалада жұртта жүріп қалған сияқты болып сезінеді екенсің. Қазіргі журналистиканың бар жағынан өсіп кетті, техника жағынан, газеттердегі мазмұны жағынан, сосын газеттердің мақалаларындағы өткірлігі, өжеттігі жағынан, бұрыннан әлдеқайда өсті.
Әзілхан Нұршайықов	▶	↑ бұл жағынан алып қарағанда → // мен қәзіргі жұурналыйстің оның ы: / бұрұн жазушылар атақты болатын → // қазір жазұушылардың үн-түнсіз қалды ↓ /// ↑ жазұушылардың атағы төмендеп кеттідағы // жұурналыйстердің атағы қәзір аспанға шығып ^утұр ↓ /// ↑ үйткені → / ^уолар халықпенен жійі-жійі араласад ↓ /// ↑ барлық жерлерде болып / болған ^уоқыйғаларды газетке қолма-ғол жазып ^уотырад ↓ /// ↑ мінекій сондықтан кәзіргі жұурналыйстердің рөлі күшөйді ↓ ///	↑ бұл жағ^ынан алып қарағанда // мең ͡ ғәзіргі жұурналійстен онұң / бұрұн жазұушұлар атақты ͡ б̊олатын → // қәзір жазұушұлар үн-түнсүз͡ ғалды ↓ /// ↑ жазұушұлардың атағы төмөндөп кетті͡ дағы // жұурналійстердің атағы қәзір / аспаңға шығып ^утұр ↓ /// ↑ ^уөйткөнү → // ^уолар халықпенен жійі-жійі араласады ↓ /// ↑барлығ ͡ жерлерде болып / болған ^уоқыйғаларды → // гәзетке қолма-ғол жазып ^уотұрады /// ↑ мінекей сондұқтаң ͡ ғәзіргі жұурналійстердің ^үрөлү ͡ гүшөйдү ///	Бұл жағынан алып қарағанда, мен қазіргі журналистің оның ы-ы-ы, бұрын жазушылар атақты болатын, қазір жазушылардың үн-түнсіз қалды. Жазушылардың атағы төмендеп кетті дағы, журналистердің атағы қазір аспанға шығып тұр. Өйткені, олар халықпенен жиі-жиі араласады. Барлық жерлерде болып, болған оқиғаларды газетке беттеріне қолма-қол жазып отырады. Мінеки сондықтан қазіргі журналистердің рөлі күшейді.
Әзілхан Нұршайықов