Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Даусы қарлығып, бітіп шықты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қайтейін жыламай. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Құдай бағын ашпаған мен сорға жылаудан өзге не бұйырған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қу жалғыз, сенің-ақ күйігіңді тартып өлетін болдым ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы сен не боп барасың күннен күнге. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл не сұмдық? Жүрген жеріңе шөп шықпағыр боп барасың ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ұялмайсың ба бір мезгіл елден-жұрттан. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қу жалғыз-ау, айтшы, не болды мұнша саған бұзылып? Өлтірдің ғой мына сорлы анаңды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Неге тыныш жүрмейсің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы саған не жетпейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Маматай, қойшы. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ендігәрі... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мамам менің жалбарына созған қолымды қағып жіберді: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жолама. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мама деуші болма мені. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Құдайдың сендей бала беріп, азапқа сап қойғанынан да, қу бас тастағаны артық еді ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қойшы маматай... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ең соңғы рет кешірші. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ант етемін... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мамамның тізесін құшақтай жығылған қалпым еңіреп жылап жібердім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
ЖИЫРМА ТӨРТІНШІ ТАРАУДА |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Педсовет жайлы сөз болады |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жұмыр жер күндегі дағдысы бойынша тынбастан зырлап, кіндігін және бір айналып шықты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тарих тағы бір тәулікке ұзарды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы бір тәуліктің, яғни жиырма төрт сағаттың ішінде мынау ығы-жығы күнаһар дүниеде кімнің басынан не кешіп үлгермеді дейсің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қанша адам өмірге жаңадан келіп қосылды, қанша адам оларға орын босатып, о дүниедегі мәңгілік мекендеріне сапар шекті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы бір тәуліктің ішінде қаншама бақытты кеудеде қуаныштың оты маздап жанбады, қатал тағдыр қаншама басы жұмыр пендесін қайғының қара суығында бүрсеңдетпеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы соңғы топқа мен де қосыламын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен өзімнің он үш жыл өмірімнің ішіндегі ең бір қатігез күнді бастан кештім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тыста қараңғы, ауыл үсті тыныштық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ақымақ иттер ғана әр жерден әуп-әуп үріп басылады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Көшенің басынан бір ит шәу ете қалса, соңынан оған басқа бір ит үн қосады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сонан соң үшінші, төртінші иттер әупілдесіп, о не, не боп қалды? дегендей ауылдың бүкіл иті улап-шулап кететін сәт те болады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оның ішінде айбарынан да айғағы көп, шіңкілдек күшік үндері, маңтөбеттердің қарлыққан қалың дауыстары, қаншық иттердің құлақ кесетін ащы шаңқылдаулары – бәрі аралас. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
О, иттер. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қалың иттер. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мұншама көп боларсыңдар ма. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Түрлі-түрлі боларсыңдар ма. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бей-берекет үргенді, тақымнан үндемей келіп ала түскенді қашан қояр екенсіңдер. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мамам екеуіміз мектепке педсоветке келе жатырмыз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Күздің салқын кеші тоңазыта ма, жоқ әлде үрейленуден бе, іші-бауырым қалтырап келеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мектептің алдында біреу шылым шегіп тұр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен оны көкшіл аспан айнасындағы келбетінен анадайдан таныдым – Ахметов. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Галифе шалбар киген жіңішке аяқтары сидиып, шашы қақ жарыла желбіреп, қаздиып тұр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сізді күтіп отырмыз деп, мамамды қолтықтап дереу ішке әкетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Маған өзіміз шақырамыз, осы арада күте тұр деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Саябаққа көтерілдім де, сол арадағы тақтай орындықта тосып отырдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы кезде үй пұшпағынан біреудің келе жатқан тысыры естілді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тырп-тырп басқан аяқ дыбысына тық-тық қадалған аяқ үні қабаттасады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Көп ұзамай аяқ пен таяқтың қожасы да көрінді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мектеп күзетшісі Сәйбек қарт. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сәйбек кілт тоқтай қалып, шекарадағы сақшыдай қатал үн қатты: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Бұл кім? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мен ғой, ата. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Менің кім? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мен, Қожамын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мұнда неғып отырсың? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Педсоветке келдім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Онда сенің не шаруаң бар? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мен жөнінде мәселе қарап жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мәселе. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қандай мәселе? Сені мұғалім етеміз дей ме? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Директор етеміз дейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Онда тіптен жақсы. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жалақың көп болады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сәйбек менің қасыма келіп отырды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Әй, Қожа. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сенің әкең марқұм азамат еді ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оған тартсаң, директор түгіл, одан үлкені боласың. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ оған тартпағансың. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен сенің әкеңе қарыздар адаммын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің мойнымда оның тиын емес, теңге емес, бақандай бір қарасы жүр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қалай дейсің ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Міне былай, алғаш колхоздасқан жылдың күзінде мен, – оның келіскен бір жорға күрең аты бар еді, – ол кезде жұрттың көбі қара жаяу, – соны диірменге мініп барып, сазға батырып, өлтіріп қойдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Суып, қаңсып тұрған атты суармай отқа қоям деп, өзімнен болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Аяғы шідерлеулі еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Су ішем деп барып, оппаға түсіп кетіпті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ертесінде қарасам, суға сүңгіген үйректей арт жағы ғана керіліп, тоңқайып жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Он шақты жігіт жабылып, арқан сап әрең суырып алдық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Міне басқа біреу болса, соны қыңқ еткізбестен төлетіп алар еді ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал Қадыр марқұмның кеңпейілдігі соншалық, сіз қас қып өлтірген жоқсыз ғой, ажалы солай тура келген шығар деп, үнсіз қоя салды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Міне, әкең осындай парасатты, ақылды жігіт еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сәйбек осыны айтты да, сәл ойланып барып: – ал, сен... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
сен ғана емес-ау, қазіргі осы оқып жүрген балалар, көбің ақымақсың, – деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Неге дейсің ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ақымақ емей немене, тәртіпті жүр, оқуыңды жақсы оқы, адам бол десе, сендер соның бәрін керісінше істейсіңдер. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы кезде іштен Оспанов шығып: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қадыров, қайдасың, – деп, дауыстады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Бар, әне шақырып жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әй сотанағым... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Директор кабинетіне осы мектепте бір оқушы ең көп бас сұқса, сол мен болармын деймін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Майқанова талай сүйреп әкеп, ендігәрі қой аузынан шөп алмай жүруге талай рет уәдемді берген үйреншікті орын ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ бұл жолы мен мұнда шын мәнінде күйзеліп, тебіреніп кірдім де, босағадағы суық голлан пешіне сүйеніп тұрып қалдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Төрде сарғыш шашы қақ айырыла желбіреп Ахметов отыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Түсі өрт сөндіргендей, қасының арасындағы қатарынан тіке тартылып түскен екі сызық әдеттегіден терең де қалың. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Берірек кел, – деді ол қолындағы автоқаламымен бөлменің ортасын нұсқап. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Алдымда қақпан құрулы тұрғандай жыбырлап бір-екі аттадым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екі жақ қабырғада тізіліп отырған мұғалімдердің барлық көзі жан-жағымнан найзағайдай түйреп, қадалып барады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әсіресе, оң жақта, директорға таман отырған Майқанованың сұсы қатал да сұрапыл көрініп кетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қадыров, сені біз мұнда не үшін шақырып отырмыз, білесің бе? – деді Ахметов. |