Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Не де болса, бір тиянаққа тезірек келіп, бас-аяғын көмкеріп, ал халайық ендігі төрешісі өздерің болыңдар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен қолымнан келгенін істедім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бағасын өздерің беріңдер деп, жұртшылық талқысына ұсынғанша асықпын-ақ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әрине, мен бұл повесті ойдан шығарып, немесе басқа біреу туралы жазып отырсам, онда тағы қанша жазарымды, оның немен тынарын да күні ілгері тұспалдап білген болар едім ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің қазіргі мүмкіндігім ондай емес. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өз басымнан кеткен оқиғаларды тізбектеп отырған хатшы тәріздімін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ сол іркес-тіркес оқиғаларды біріне-бірін қалай болса солай матап, жапсыра бергенмен ол көркем шығарма бола ма. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әрине, болмайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сыншылар айтатындай, оны жазушылық електен өткізіп өңдеуім, сұрыптауым, бір желінің бойына маржандай етіп тізе білуім қажет. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Творчестволық еңбектің осы нәзік жақтары менің қолымнан келіп жатыр ма, келмей жатыр ма? Көрмей оқушымды жалықтырып жіберген жоқпын ба, неғұрлым ілгерілей түскен сайын сені осы жай қатты толқытып, жүрексіндіреді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ, достарым, бейнетсіз еңбекте зейнет бола ма? Арзанның жілігі тати ма? Қиындыққа құлаш сермеу біздің салтымыз емес пе? Бастап қалған екенмін бұл еңбекті – жеті қабат терім сылынса да, аяқтап шығуға міндеттімін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
ЖИЫРМА БІРІНШІ ТАРАУДА |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Біздің қарақшылық өміріміздің бірінші және ең соңғы күні сипатталады |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кеше кешке дейін күннің көз жасы тыйылмады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Біз тоғайға келе алмадық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бүгін таңертең тұрып қарасақ, аспан мөлдіреп тұр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Кеттік! – деді Сұлтан. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Кеттік. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тор атқа баяғыша екі ер ерттеп міндік те, жөнеп бердік. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екеуіміз де қарулымыз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен Сұлтанның мүйіз сапты кездігін беліме тағып алдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал Сұлтанның тақымында шиті мылтық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Құдай жолды оңғарса деп, бұл біздің аң аулап шыққан бетіміз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Түске дейін сандалып, ештеңе де ата алмадық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірер жерден қоян кездесіп еді, орғып безіп бара жатқанда, адам тіпті көздеп үлгеретін емес. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әйтеуір бетке алып, тұспалдап, атқан оғымыз лағып, тимей кетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ұнжырғамыз түсіп, шаршап келе жатсақ, өзен жағасында бір топ қаз жайылып жүр екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл ара ауылдан алыстау, едеуір жер. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтан оқтаулы келе жатқан мылтығын кезеп: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мына қаздың біреуін жалпасынан түсірейін бе? – деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қой, пәлесіне қаламыз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сөйткенше болмады, Сұлтекең басып салды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаздың бірі жалп етіп құлап қалды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тыпыр-тыпыр етіп, тұра алмай жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Аяғын серейте қарыстырып бір ышқынды да, қаз өліп қалды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– О, құдай атсын! Пәле болды ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Енді қайттік? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Ешкім көрген жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Күркеге апарып, пісіріп жейміз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қазды алып, соқтырып отырып, күркемізге келдік. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Келсек, мына қызыққа қараңыз, күркеміздің іші тағы да әптер-тәптер. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Азық-түлігімізді салып, аузын буып, тығып кеткен дорбамыз пәре-пәресі шығып, жыртылып жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірдеңе нанымызды жеп, картобымызды шашып кетіпті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Бұл, мен білсем, түлкі сұмпайының істеп жүргені, – деді Сұлтан. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қарнымыз әбден ашып кетіп еді, ас істеп ішудің қамына кірістік. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтан бұрқылдатып қаздың жүнін жұла бастады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен шепшек теріп, от жақтым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаз семіз екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтекең теңкитіп, сирағынан ұстап, үйітіп отыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кенет дәл беталдымыздағы талдың арасынан сумаң етіп, бір салт атты шыға келді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтан екеуіміз қазды тықпақ түгіл, қас қағып та үлгермей қалдық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Салт атты мектеп директоры Ахметовтың әкесі Ахмет шал еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Оу, балалар, бұларың не? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жай... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
мына бір қаз атып алып едік, пісіріп жейік деп отырмыз, – деді Сұлтан. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қайдан атып алдыңдар? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Ұшып бара жатқанда атып алдық, – деп Сұлтан аспанға қарап қойды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қой, сендер қаз атып алсаңдар... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
мынау жабайы қаздай емес, үлкен ғой тегі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Әдейі үлкенін таңдап аттық, – деді Сұлтан. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шал біздің шашылып жатқан ыдыс-аяқ киім-кешегімізге, аузы үңірейген күркемізге, осы араны сары қоныс етіп, жайлап алған түрімізге қарап, одан бетер шүбәлана түсті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сендер өздерің осы араны жайлап алған түрлерің бар ғой? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Бұл біздің балық аулайтын жеріміз, – дедім мен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Тұсаулы жирен ат көздеріңе түсті ме? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жоқ, байқамадық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Атының басын бұрып, кете беріп, шал: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сұмпайылар, әлдекімді сорлатқан екенсіңдер. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мыналарың атып алған жабайы қаз емес. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаз атып алу сендерге қайдан келсін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Егер қазым жоғалды дейтін пенде болса, мен сендердің сазайларыңды бергіземін, – деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Пәле болды деген бір қауіп менің ішімде қып ете қалды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы араны қорда етіп, қарақшылық істемек болған «тапқыр» ойымыздан табанда бас тартуға тура келді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ондай кәсіптің неге апарып соғуы мүмкін екенін жаңағы Ахмет шалдың тап болуы аңғартып кетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қиырдағы барса келместің аралына бекініп алғандай ауылдың дәл іргесіндегі тоғайдан күрке сайлап, оны жан адам таба алмайды деп жүрген біз неткен ақымақтармыз... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жалпы, қарақшы дегеннің өзі осы кезде ақылға сыя ма. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қарақшылар бұрын байларды, көпестерді тонаған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Біз кімді тонамақшымыз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тонамақ түгіл осы күні біреуге қолыңды көтеріп көрші. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Милиция апарып, көзіңді жылтыратып, қамап қойсын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қарақшылық өмірі жайында Сұлтан екеуіміз енді осылай топшыладық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Семіз қаздың еті бір-ақ салып асуға шелегімізге сыймады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екі бөліп асып, әзер жеп тауыстық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Арасында балық ауладық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Суға түстік. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бүлдірген теріп жедік. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сонымен күнді батырдық та, ыдыс-аяқ, торымызды артынып-тартынып, қас қарая үйге келдік. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл біздің қарақшылық өміріміздің бірінші және ең соңғы күні болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
ЖИЫРМА ЕКІНШІ ТАРАУДА |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бақа мен қаздың шуы, жайлаудан мамамның келуі, әжемнің мені қорғауы сөз болады |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Бір айналдырғанды құдай шыр айналдырады» деген сөз бар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Соңғы екі-үш күннің ішінде басымнан кешкен оқиғалар мені есімнен тандырды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Майқанованы талдырып түсірген бақаның шуына Әбдібайдың шатағы ұласты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Біз жеген қаз дүкенші Әбдібайдікі екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оның көкбет қатыны келіп, біздің үйдің әлегін аспанға шығарды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шіркіннің айтпаған сөзі, атпаған оғы қалсайшы: «Ұрысың! Қарақшысың! Баскесерсің! Қаршадайыңнан осыны істеп жүрсің, жүре бара кім болам ғой дейсің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жүрегімді біреу ұстарамен тіліп жібергендей болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мама, сен жылап жатырмысың? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мамам басын жайлап көтерді де, маған қарай бұрылды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жасқа шылаған қоңыр көздері бір түрлі бөтен, суық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Иә, жылап жатырмын, – деді ол. |