Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал өзі бойдақ қалғаннан кейін тағы да үйленбекші. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы арада кімге деген сұрақ туады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Дүниеде өзге әйел құрып қалғандай Қарайтайдың есек дәме көңілі менің Миллат мамама ауатын тәрізді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жағал мотоциклдің әр жексенбі сайын біздің босағаны иіскеп, қаңтарылып тұруындағы гәп міне, осы. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әрине, бұл мәселе жөнінде менен ақыл-кеңес сұрап жатқан ешкім жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ мен Қаратайға іштей кіжінемін де, атаңның басы менің мамам тиер саған, деген сөзді айтамын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үйге кіре беріп, мен мотоцикл дөңгелегін теуіп жібердім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кім иемденсе, соған құлшылық ететін меңіреу техника бұған не жауап қатсын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Зырқ етіп, бір тербелді де, үнсіз қала берді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ауыз үйде әжем күбі пісіп тұр екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ертеден қара кешке бір тыным алмайтын бейнетқор әжем-ай. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Күмпілдетіп піскенде, қарашы, күбінің түбін түсіре жаздайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Орамалы сырғып, желкесіне түсіп кеткен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Көпті көрген бурыл басы бусанып, тер иісі келеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қолымдағы допты тарс еткізіп, босағаға тастай бердім де, мен сол екпініммен төр үйге қарай беттедім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жұмысын дереу доғарды да: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Әй, мына түріңмен қайда барасың? Онда кісі отыр, – деді әжем. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өзі қызық кісі, кім отырғанын мен білмейді деп ойлай ма екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Кісі болса қайтушы едім! |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Даусым қатты шығып кетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мейлі, естісе, ести берсін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Есікті жұлқып ашып, кіріп келдім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаратай мен мамам терезе алдындағы столда, әдеттегіше, бетпе-бет әңгімелесіп отыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екеуі бірдей маған қарады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаратайдың жүзінде менің келуімді жаратпаған абыржу бар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал мамамның тіксініп шытына қараған қабағынан мына тасыр жүрісімнің оған да ұнамағанын бірден аңғардым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы бойда бұрыштағы шкафыма қарай өтіп бара жатыр едім, Қаратай күлімсіреген дауыспен: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Әй, Қожатай, сәлем қайда? – деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жасы үлкен таныс адамға сәлем бермеу – көргенсіздіктің белгісі деп, мамам мені талай баулыған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сол парызымды амалсыз өтеп: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Саламатсыз ба, – дей салдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үлкендердің үстіне бұйымтайсыз, етқызулықпен кіріп келгендіктен, енді амалсыздан бірдеңе істеуім керек болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ту сыртымды мамам мен Қаратайға беріп, шкафтың ең төменгі сөресіндегі газет-журналдарды мақсатсыз ақтарып, күйбеңдеп жатырмын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Нені іздеп, нені таба алмай жатқанымды бір құдай өзі біледі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал екі құлағым мамам мен Қаратайда. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Иә, биылғы көктем жауынды болды, – деп бастады Қаратай ендігі әңгімесін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Біздің «Коминтерннің» астығы да белуардан келіп, жайқалып тұр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Енді күзгі бұршақ-нөсерден аман болса, жұрт рызығы жаман бола қоймас. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әңгіме желісінен жалт беріп, Қаратайдың не болса соны айтып кеткенін мен бірден түсіндім де, тағы не дер екен деп, еңсемді көтерместен, өзіммен өзім болғансып, күйбеңдей бердім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жаман бола қоймас, – деп қоштады мамам Қаратайды бейқам үнмен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оның даусынан: «Ех, Қаратай, менің баламды өйтіп алдарқата алмайсың. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ол бәрін де сезеді, бәрін де түсінеді» деген мағына аңғарылатын еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Арада бірнеше минут үнсіз өтті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кенет мамамның: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Балам, – деген қатқыл үні естілді, – сенің сонша күйбеңдеп, таба алмай жатқанын, не зат? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл сөз маған алты өрме қамшымен жоталата тартып жібергендей әсер етті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әсіресе, «балам» деген сөздің зәрі күшті-ақ еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өйткені жайшылықта мамам менің атымды атайтын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Балам» деген мынау ресми үні «үлкендердің сөзіне тыңшылық істемек болған бұл сасық қулығыңды таста» деп, жекіргенмен бірдей еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Соны тез ұқтым да, қолыма тиген бір журналды ұстап, тайып отырдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаратай бұл күні біздікіне кей-кейдегідей ұзақ отырып алған жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің соңымнан кешікпей ол да шықты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Басқа уақытта, кетерінде, әжеммен көңілді қоштасып, маған да бірнеше жылы қалжың, ойын сөздер айтып, жаратпағаныма қарамастан арқа-басымнан қағып аттанатын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кейде: кел, отыр, ауылды бір айналдырып, серуендетіп әкелейін, деп, жалбақтап, көңілімді тапқысы келетін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл жолы олай емес, қара сұр жүзі онан әрмен күреңітіп, еңсесі түсіп шықты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ауыз үйдің төрінде тамақ ішіп отырған мені қою қасты салбыраған ауыр қабағының астынан солғын ғана бір шолды да, үндемеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Бәйбіше, хош болыңыз», – деп, әжеме арнаған сөзін де әйтеуір міндет санап, иегінен оздырмай, жүрдім-бардым айтып, бөгелместен шығып кетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Енді бір сәтте мотоциклдің пырс-пырс етіп, шашала оталған үні, оның соңынан мылтық атылғандай патырлап, құлақ тесерлік жайсыз бір іртік дауыстар естілді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Біздің қорадан суырыла шыққан осы үн үсті-үстіне жиілеп, көшенің басына қарай алыстап бара жатты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
ҮШІНШІ ТАРАУДА |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен өз ойымнан хабар беремін және құмдағы із жайлы сөз болады |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаратайдың тез жөнелгеніне, жабырқап жөнелгеніне мен қуанышты едім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы кеткеннен қарасы біржолата өшсе. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мамамның Қаратайға шынымен күйеуге шыққысы келе ме? Мүмкін емес. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бөтен біреуге... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
тікенек сақал кәп-кәрі Қаратайға... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
жо, жо, ол оған шықпайды күйеуге. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тіпті жас болсын, қандай болса, сондай болсын, мамама керегі не бөтен күйеудің? Біз, әжем үшеуіміз, құдайға тәуба, онсыз да жаман тұрмаймыз ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қарнымыз тоқ, көйлегіміз көк. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен әлі оқу бітіріп, ер жетемін, университетке түсем. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жазушы болам. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Міне, сол кезде мен мамама, егер ажалы жетіп, өліп қалмаса әжеме де, өмірдің нағыз бақытын көрсетемін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы ойымды түп-түгел ақтарып, мамама айтқым келеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ қалай айтарсың, ұят бір түрлі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жоқ, мамамнан ондай қылық шығуы мүмкін емес. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаратайды ол жай сыйлайтын шығар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің ержетіп қалған балам бар, мен күйеуге тимеймін деп, басалқы айтып, түсіндіретін болар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ Қаратайдың оны түсінгісі, ұққысы келмейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Көлеңкедей еріп, мамамның соңынан екі елі қалмайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ух, осы бір сұғанақ, тәртіпсіз еркектерді ме... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жоқ, менің мамам күйеуге шығуы мүмкін емес. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ол бізді ешуақытта да тастамайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ол ақылды, тәрбиелі адам. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ауылдың үлкен-кішісінің бәрі бірдей алдынан қия басып өтпей, хан көтеріп, құрметтеп тұратыны да сол мінезінен емес пе. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Онсыз мамамды екі бірдей сайлауда қатарынан аудандық советке депутат етіп сайлар ма еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұның бәрі менің басыма тыңқиып тойып алғаннан кейін келген ойлар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Аш қарынға данышпан болып жетістірмейсің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шомылайын деп, өзенге келе жатырмын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Күн көкжиекке төніп барып қалса да, ыстық әлі қайтпаған, иығым мен шекемнің бір жағын қарып, күйдіріп барады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Төменгі егінжай жаққа көз жіберсем, темір пештің жалынындай лапылдап, дарияша жөңкілген ұшы-қиырсыз сағым толқыны. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Егіннің арасындағы қара жолмен шаңды аспанға бұрқыратып зырлап кетіп бара жатқан, дәу де болса, әлгіндегі Қаратайдың тап өзі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бар сол тойғаныңмен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ех, шіркін, егер мамамның орнында мен болсам, оған не айтуды білер едім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сосын Қаратай маңыма жоламақ түгіл, қарамды да көрмес еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Күн ыстықта су да тартылып, азайып қалады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әншейінде көгілдірленіп, аспан түстес болып жататын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Айтпақшы, әлгінде осы арада қыздар шомылып жүр еді ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Іштерінде Жанар да болған шығар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жанар атың қандай әдемі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сендердің бұл қызбен танысып қоюларың керек. |