Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірімен бірінің қалайда тұзы жараспайтын кереғар жаралған адамдар болады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Майқанова екеуіміз соның дәл өзі секілдіміз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Біздің кикілжіңіміз күзде ол осында Мұғалім болып келген бетте-ақ басталды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Былай болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жаңа оқулықтар, дәптерлер сатып жатыр дегенді естідім де, әжемнен ақша ала салып, замғап дүкенге келдім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Рас, сатып жатыр екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ адам деген лық толы. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кезектің соңы далаға шығып кетіпті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қайтсем екен деп біраз ойлап тұрдым да, тәуекел деп, ішке кезексіз кірмекші болдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өйткені соңындағыларға жетпей қалатын азабы да болушы еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сонан соң көрінгеннің оқулығына мінгесіп, жалынасың да жүресің, бұл – күн емес. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өзге ештеңең болмаса да, әуелі оқулықтарың сай болсын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен былай деп мақалдаған болар едім: оқулығы сай бала – көңілі жай бала. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сығылысып есіктен енді кіре берсем, бойы менің бойымдай ғана, тықылдаған бейтаныс көк көз келіншек алдымды тосқауылдап жібермейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қайда кимелеп барасың? Кезекке тұр, – дейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы арада тілі құрғыр өтірікті менің еркімнен тыс айтып салды: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мен оқулық емес, қант аламын, – дедім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өйткені магазиннің арғы азық-түлік сататын бөліміне қарай адамдар еркін өтіп жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Көк көз келіншек мені жіберді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен сыр бермеймін деген оймен әуелі қант сататын жаққа өтіп кеттім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ қанттың қазір маған түкке керегі жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Маған қажеті бесінші кластың оқулықтары. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Прилавканы жағалап, адамдардың арасымен ептеп, кітап сатып жатқан жаққа қарай сырғи бастадым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Енді бір ұмтылғанда жетіп те қалатын едім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кенет әлгі көк көз келіншек желкемнен бүріп ұстап: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сен адасып барасың. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қант ана жақта сатылады, – деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сіздің не шаруаңыз бар, қоя беріңіз, – деп, жұлқынып қалдым да, прилавкаға бір-ақ барып жеттім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Көк көз келіншек сатушыға дауыстап жатыр: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Анау сұр кепкалы балаға бермеңіз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ол кезексіз кіріп кетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ол бұл сөзді айтып үлгергенше, Қожекең сұр кепканы қойынға сүңгітіп жіберіп, тақыр бас қара бала болып шыға келді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Балалар ананы-мынаны сұрап, азан-қазан болып жатқанда мен ләм деместен сақ еткізіп, елу сомдықты сатушының қолына ұстата салдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сөйтіп, қажетті оқулық-дәптерлерімді бір құшақ етіп алып, шыға бердім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Есік алдында көк көз келіншек иығымнан қатты ұстап (қолы мұндай қатты бола ма!): |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Ой, ұятсыз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қай класта оқисың? – деп, бір жұлқып қалды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен оған жөнімді айтып жатырмын! |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірнеше күн өткеннен кейін оқу жылы басталды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мәссаған керек болса, әнеугі маған дүкенде жекіретін көк көз келіншек тыпың-тыпың етіп, қағаздарын қолтықтап, біздің класқа кіріп келе жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қожекеңнің сол мезет қандай күйге түскенін көрсеңіз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ бойымды тез жиып ала қойдым да, сыр бермеуге тырыстым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мүмкін, ол мені танымас деп ойладым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жаңа оқытушы бізді оқу жылының басталуымен құттықтады, өзін таныстырды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сәбира Майқанова. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Мен сендерге қазақ тілінен сабақ беретін және класс жетекшілерің боламын», – деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Соңғы сөзі Қожекеңді тағы бір сілкіп алды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Ал бәлем, сақтана бер» дегендей болдым өзіме-өзім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Майқанова бір-бірлеп, тізім бойынша оқушылармен таныса бастады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кезек маған келді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қадыров. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Майқанова тесірейе қарап тұрып қалды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Біз екеуіміз таныс шығармыз деймін? Мен еріксіз жымиып күлдім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мүмкін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен сенімен әлі сейлесемін дегендей Майқанова: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Отыр, – деді зілді дауыспен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Міне осыдан кейін Майқанова маған қымс етсе, қаһарын төгіп тұратын болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қанша рет қыс бойы директордың алдына сүйреп алып барды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ақыры жыл аяғында тәртібіме де «төрттік» баға қойып отыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осының бәрі мені, әрине ашуландырады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
БЕСІНШІ ТАРАУДА |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің Жанармен дойбы ойнауым және қиял құсының самғай ұшатын бір шағы айтылады |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екі күннен кейін бір топ бала думандатып, пионер лагеріне жүріп кетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен ішім күйіп ауылда қалдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Түстен кейін бригадир келіп тұр есік алдына. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қара Қожа үйдемісің? – деп дауыстады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Үйдемін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Есік алдына шықтым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Киім-кешек, төсек-орныңды дайындап, әзірленіп тұр, – дейді бригадир, – шөп шабысқа барасың. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ауылдағы балалардың бәрі барады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шөп жинайсыңдар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Бармаймын, – дедім мен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Неге? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мен үлгісіз, тәртіпсіз оқушымын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ештеңеге де жарамаймын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің ренішімнің жай-жапсарын білгеннен кейін бригадир: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Ой, жолың болғыр, жігіт адам соны да сөз дей ме екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Не бар дейсің сол лагерьде. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қызықтың көкесін сен шөп шабыста көресің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Біз онда сендерге көңіл көтеретін барлық жағдайды жасаймыз – деп, үгіттей бастады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үгітте, үгіттеме Қожакең айтқанынан қайтпайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әрі шөп шабысқа Майқанова да барады дегенді естідім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жоқ, Майқанова жүрген жерде мен жүре алмаймын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тым құрса, жазғы демалыста одан құлағым тыныш болсын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мамамның колхозда сауыншы болып істейтінін мен сендерге айтқан жоқпын ба? Олардың фермасы осыдан бірнеше күн бұрын ғана жайлауға кеткен болатын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жайлауды көрмегеніме бірнеше жыл болды, одан да сонда барғаным рахат емес пе деген ойға келдім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ол үшін көлік керек, оны қайдан алам? Бригадирден сұрағанмен бермейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шіркін-ай осындайда меншікті бір атыңның болғаны абзал емес пе. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қалаған жағыңа соқтырып жөнелер едің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Ер қанаты – ат» деп, қазекем бекер айтпаған ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сонымен, атты қайдан табамын? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Отырып, отырып, кенет шапалақпен саныма салдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы да сөз болып па? Қазір бұрынғы жеке меншіктің заманы емес. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Колхоз малы – менің малым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
СОҚПАҚБАЕВ БЕРДІБЕК |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
(1924–1991) |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
15 қазанда Алматы облысының Нарынқол ауылында туған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтын, кейіннен Мәскеуде Жоғары әдеби курсты бітірген. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Біраз жыл ауыл мектебінде бала оқытқан. |