Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Маслоу теориясындағы бұл тұжырым дұрыс деп саналды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
А. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Маслоу адам қажеттіліктерін бірнеше түрге бөлді: а) физиологиялық қажеттіліктер; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
ә) қауіпсіздікті қажет ету; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
б) қорғанысты қажет ету; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
в) ақиқатты, адамгершілікті, әділеттілікті қажет ету. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзін-өзі таныту туа бітсе, қажеттіліктердің бастапқы үш тобы қанағаттандырылса ғана өзін кеңірек көрсете алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Міне осы, А. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Маслоу ілімінің негізгі ақауы - қажеттіліктердің бастапқы үш тобы қанағаттандырылмаған адамдардың әділеттілікті, сый- құрметті және т.б. қажет етуінің қалай қалыптасатыны түсініксіз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
А. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Маслоу антропологиялық ұстанымда қалып, қажеттіліктің әлеуметтік жағын аша алмады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тақырып бойынша бақылау сұрақтары 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология дамуында «бихевиоризм» бағытының мәнін ашып көрсетіңіз? 2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның интеллект құрылымын зерттеген генетикалық психологияның кемшіліктері қандай? 3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қоғам мен сана арасындағы қатынасты фрейдизм қалай түсіндіреді? 4. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Когнитивтік психологияның мәні не? 5. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Гуманистік психология адамның өз мүмкіндіктерін қалай көрсетеді? 5 дәріс: Тұлға психологиясы Жоспар: 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлға туралы түсінік 2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлғаның мотивтері мен қажеттіліктері, қызығулары 3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлға құрылымындағы дүниетаным, сенім, мұрат 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлға туралы түсінік. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлға - әлеуметтік қатынастарымен саналы іс-әрекетті жүзеге асырушы, нақты қоғамның мүшесі, өзін басқалардан ажырата білетін, өзінің кім екенін түсінетін есі кірген ересек кісі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам қоғамнан тыс тәуелсіз өмір сүре алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
, өйткені оның тәні де, жаны да айналадағылармен қарым-қатынас жасау процесінде, әлеуметтік жағдай әсерінде ғана кісілік мән - мағынаға ие болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, жаңа туған нәрестені адам деп атауға толық болады, бірақ әлі тұлға емес, себебі онда білім, тәжірибе, іс-әрекет, көзқарас жоқ. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам санасының дамып, өсіп жетілуі оның ортасымен (отбасы, мектеп, т.б.) тығыз байланысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сондықтан тұлға психологиясын дұрыс ұғыну үшін, ең алдымен, оның әлеуметтік жағдайын, яғни оның қандай ортаның өкілі екендігіне, сондай-ақ оның көзқарасы, наным-сенімі, бағыт-бағдары білімі мен іс-тәжірибесі, икем-бейімділігі, нақты кәсібі, білімі бар екендігіне назар аударуымыз қажет. Қазіргі уақытта тұлға – психологиядағы ең көкейкесті мәселелердің бірі болып отыр. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өйткені қоғамымыздың қарқынды әлеуметтік дамуы, жан-жақты дамыған тұлғаны қалыптастыруға жоғары талап қояды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана объективтік болмыс жайында қорытылған білімнен ғана емес, сондай-ақ сол болмысқа белгілі түрдегі қатынастардан да көрініп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Демек, адам өзін табиғаттан бөліп алады, белгілі автономия танытады, белгілі дәрежеде бағалай отырып, оқиғаларға байқастап жанасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам қатынастарды интеллектуалды (бағалау арқылы) және эмоционалды (сүю, ұнату, өшпенділік, жек көру, жирену түрінде көрінеді) сипатта болуы мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Көп жағдайларда саналы қатынастар интеллектуалды-эмоционалды сипатта, екеуі аралас келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана адамның шығармашылық қабілеттілігінен көрінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Адамның санасы объективті дүниені бейнелеп қана қоймайды, сонымен қатар оны жасайды". |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Хайуан еш нәрсені де орната алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер ол өзі мекендеген жердің жағдайын өзгертсе оны саналы түрде түсініп істемейді, оның тіршілік етуі соған жеткізеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам дүниені саналы түрде өзгертуге талаптанады, оны өз қажетіне бейімдегісі келеді, тіпті ол табиғаттың жеке элементттерінен табиғатта кездеспейтін жаңа заттар жасайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Шығармашылық адамның бүкіл Жерді мекендеуіне және ғарышқа да жол табуына мүмкіндік береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сананың аса маңызды қасиеті оның есеп беруі болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам өзінің ниеті мен күйзелісі, ойы мен түйсігі туралы өзіне-өзі есеп береді, демек, сана тек қана сыртқы білімді емес, өзін білуді де қамтамасыз етеді, яғни сана өзіндік сана-сезім түрінде де көрініс табады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам есеп беруінің арқасында өз күшін реттей алады, өзін түзетіп және дамытып отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Білім негізінде тұлғаның. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
іс-әрекетіндегі және мінез-құлқындағы саналылық мөлшерін анықтауға болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлға мінезі мен іс-әрекетінде білімге сүйенеді, ол өткендегіні ескеріп және болашақты болжай отырып, неғұрлым тиімді тәсілді таңдап алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл ретте адам өзін-өзі бақылайды және өз күшін жоспарына қарай реттеп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның жануарлардан айырмашылығы - ол өзін танитын және білетін, өзін түзетіп және жетілдіріп отыруға қабілетті тіршілік иесі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзіндік сана-сезім - сананың өзіңді білу мен өзіңе қатынастың бірлігі ретінде көрінетін бір түрі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзіндік сана-сезім сыртқы ортаны және өзіңді өзің танудың бейнелеуінен біртіндеп қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Басқаларды тану арқылы өзіңді тану. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жас бала бастапқыда өзін қоршаған ортадан бөліп қарамайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол ойыншықты қозғап та, аяғын қимылдатып та - бірінен-бірін айырмай ойнай береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірте-бірте ол өзін, өзінің мүшелері мен тұтас денесін қоршаған заттардан бөле қарап, ажырата бастайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл физикалық саралау процесі сыртқы дүние мен өзін танудың нәтижесінде және алғашқы кезде проприоцептивтік деңгейінде (өз мүшелерінің қалыпты жайы мен қимыл қозғалысын сөзіну) өтеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Баланың өзін-өзі аңғаруынан кейін, есейген соң өз санасының актілеріне сын көзбен қарауға, яғни өзінің бүкіл ішкі дүниесін сырттан келіп қосылатын барша құбылыстардан бөліп қарауға, оны талдауға және сыртқымен салыстыруға, бір сөзбен айтқанда, өз санасының актін зерттеуге мүмкіндік беретін өзіндік сана-сезім туады" - деп, И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченев дәріптеген. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Күрделі психикалық құбылыстарды, әсіресе өз басының қасиеттерін танып білу - іс-әрекет және қарым-қатынас процестерінде өтеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қарым- қатынас процесінде адамдар бірін-бірі біліп, біріне-бірі баға береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзгенің осындай бағалауы әр адамның өзін-өзі бағалауынан көрініс танытатын болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның өзін-өзі тануда, оны басқаның бағалауы мен ұжымдық бағаның маңызы ерекше. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер бір адамның іс-әрекеті мен мінез-құлқын сыңар жақты бағалау тұрақты сипат алса, онда сол адам өзінің қабілеті немесе мінезі жайындағы осы сыңар жақ бағаны малданып алады да соған мойын ұсынады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзін-өзі тану өзіндік сана-сезімнің қалыптасуында маңызды рөл атқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзін-өзі тану - адамның өз психологиялық және физикалық ерекшеліктерін зерттеп білуі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам өзін тікелей де, жанама түрде де танып біледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өз іс-әрекеті мен мінез-құлқын талдау арқылы адамның өзін-өзі тани алуы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзін жанама тану өз іс-әрекетінің нәтижелерін талдау жолымен жүзеге асырылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Белгілі бір саладағы жетістіктерін талдай және бағалай отырып, жұмысқа жұмсалған уақыт пен күшті есептей отырып, өз қабілеттерінің деңгейін анықтауға болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қоғамдағы өз мінез-құлқын бағалау арқылы адам өз басының адамгершілік және психологиялық ерекшеліктерін танып біледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жанама танымда өзін-өзі зерттеп жүрген тұлғаға айналасындағылардың өзі жайындағы көзқарасын талдаудың да маңызы зор. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жақын адамдардың, қызметтес жолдастардың объективті бағасы өзіңді тереңірек танып білуіңе көмектеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өз басының қасиеттеріне берген өз бағасы мен басқа жұрттың бағасын салыстыру да маңызды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол өз танымының өзгелердің ойымен бірдей шығу- шықпауын, өзін-өзі не артық, не кем бағалап жүргенін айқындауға мүмкіндік береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұдан шығатын қорытынды, басқа адамдармен неғұрлым кең қарым- қатынаста болу өз басыңның жағымды және жағымсыз жақтарын жан-жақты салыстыруға, танып білуге комектеседі екен. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзін-өзі байқау арқылы өзін-өзі тану. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тікелей өзін-өзі тану, өзін-өзі байқау формасында көрінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабылдау, елестету, ойлау процестерінде адам белгілі бір сәтке зейінін психикалық іс-әрекет объектісінен жеке басының жағдайына аударады және оны бағалайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзін-өзі бақылау осыған негізделген. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның өзін-өзі байқауы үшін байсалды, қалыпты жағдай неғұрлым қолайлы болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психикалық іс-әрекеттің сылбырлығы немесе оның шамадан тыс шиыршық атуы өзін-өзі тану мен өзін-өзі байқаудың мүмкіндігін кемітеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жүрек алып-ұшып, тым өрепкіген сәтте, бір нәрсемен құштарлана әуестену немесе бір нәрсені шоғырландыра көру кезінде өзін-өзі бақылау мүмкіндігі тарыла түседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай жағдайда адамның өзінің көңіл-күйі туралы өзіне-өзі есеп беруі толыққанды болмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сондықтан өзін-өзі байқау неғұрлым толық және әрі айқын болуына жеткізетін шекара табалдырықтар деген болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлғалар іскерлігі мен дағдылануына қарай өз психикасын әр түрлі деңгейде байқай алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзін-өзі бақылау және өзін-өзі тәрбиелеу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзін-өзі тану - адамға өз басын жетілдіру үшін, сондай-ақ өмір және еңбек жоспарларына сәйкес өз іс- әрекетін жолға қойып отыру үшін қажет. Адам өз күшін біле отырып, оны еңбекте барынша тиімді пайдалануға ұмтылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл үшін ол өзінің қимылы мен әрекетін, қылығы мен мінез-құлқын бақылап және талдап отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам өзін-өзі бақылау арқылы іс-әрекетіндегі қателіктерін байқайды, еңбегін дұрыс ұйымдастыра алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзін-өзі бақылау жедел сипатта болады және сол сәтте өтіп жатқан әрекетті ұйымдастыруға мүмкіндік береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Демек, ол өз бойыңдағы жақсы мен жаманды аңғаруға, сол арқылы болашақ өмір жолыңды құруына көмектеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер ешқандай күш салу іс-әрекетті жақсарта алмаса, онда адам өз бойында белгілі бір қажетті қасиетті дамытудың немесе қалыптастырудың ұзақ мерзімді жоспарын жасайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзін-өзі тәрбиелеу адам дамуының жаңа мүмкіндіктеріне жол ашады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзін жетілдірумен айналыса бастаған адам тәрбиелеудің объектісі ғана емес, сонымен бірге субъектісіне де айналады, яғни оны тек қоғам тәрбиелеп қана қоймайды, ол өзі күш жұмсап та тәрбиеленеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
4. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жануарлар психикасының даму жолдары. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психиканың қарапайым түрі - нерв жүйесінің болмашы қасиеті бар тіршілік иелері, мәселен, құрт тағы басқа насекомдар дүниесінде кездеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл жәндіктерге тек сыртқы ортаны шамалау, бағдарлау ғана тән. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олар тек биологиялық мәнді зат пен әсер етуші объектінің жеке қасиеттері арасындағы байланыстарды бейнелеуге қабілетті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психиканың бұл сатысы сенсорлық (сезімдік) деп аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұнда тікелей әсер етуші, оның үстіне, түгелдей зат емес, оның кейбір қасиеті ғана бейнеленеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, өрмекші өрмек пен тамақтың (өрмекке түскен шыбын) арасындағы байланысты бейне-лендіреді, бақа жейтін қоректік затын түсі мен формасына қарап ажыратады, ара тағамның түсі мең иісіне, ал жылан болса, тек формасы емес, сонымен қатар өз жемтігінің денесінің температурасына реакция жасайды т. б. Тіршілік иесінің, әсіресе нерв жүйесінің құрылысы неғұрлым күрделіленіп әр түрлі органдардың атқаратын қызметі мейлінше ажыратыла, сондай-ақ организмдердің интеграциясы (организмдер қызметінің бірігуі) белсенді бола түскен сайын, психиканың бейнелеу функциясы да күрделілене түседі және оның басқару әрекеті кемелдене береді. |