Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сыналушыға негативті жауап (теріс таңдау) беруді қажет ететін сұрақ та қойылуы мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, «Сен емтиханға кіммен бірге дайындалғың келмейді?», «Сен туған күніңе кімді шақырмас едің?» т.б. Топтағы, ұжымдағы адамдардың бұл қатынаста алатын орны бірдей емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Зерттеулерде бір адамдар басқаларға қарағанда көбірек белгілі, беделді болатынын көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Біреулер қарым-қатынас жасауға шын ниетімен көбірек тартылады, ал екіншілері топтың өзге мүшелерімен сирек араласады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Зерттеу нәтижесіне қарағанда, сынып ұжымында төрт-бес оқушы ғана басқалардан айрықша белгілі болады екен. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
«Басқаның жүрегіне жол таба білетін адам» адам қашан да көпшілікке жақын, белгілі болатыны аян. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам өз орнын жалбақтау, жағымпаздану жолымен емес, өзінің табиғи болмысымен, қадір-қасиетімен, ашық мінезімен табады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Екінші бір адам білімділігі, іскерлігі, өз білгенін аямай, олармен риясыз бөлісуге, көмектесуге әзір тұрушылығымен де ерекшеленеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Үшіншіден, сырт бейнесі факторларын да ескермеуге болмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, оқушы өзінің қара күшке ие, мықты құрбысын құрметтейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Топта, ұжымда әркімнің өзгелерден гөрі жиі кездесетін бір адамы болады, көпшілігі өзара тату-тәтті тіршілік еткенмен, ондағы әр адамның өзгелерден онымен мүдделес, әңгімелері жарасқан, ортақ істері бар, жолдастық, достық қатынастағы адамдар да болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Топта кейбір адамдар ешкіммен жеке өзара қатынаста болмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олар дұрыс қатынас орнату үшін өзіне серік таба алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Алайда мұндай адам топқа, ұжымға қажетсіз деген ұғым тумайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол да іске қызу араласып өзіне жүктелген міндетті жақсы атқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, оқушы өзімен бір үйде тұратын, бірақ басқа сыныпта немесе басқа мектепте оқитын баламен достасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Топта жұрт жек көретін, маңайына жуытқысы келмейтін адамдар да кездеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай жағдайда өзгелер оған жоламай, іргесін аулақ салуға тырысады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологтар топта кейбір жекелеген оқушылардың өзгелермен араласпай оқшау жүруі, 1-ден #біріншіден# оқшау қалған оқушының сабаққа селқостығы, мұндай оқушылар сабақты нашар оқиды және сабақ үлгерімін жақсарту үшін ешбір талаптанбайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай балалар сынып оқушыларының жетістіктері мен кемшіліктеріне ешқандай қуанбайды да ренжімейді де. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сабақ үлгерімі оларды ойландырмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2-ден #екіншіден# кейбір оқушылардың оқшау қалдырылуы олардың қатынас жасауға шорқақтығынан болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол оқушылармен өзі достасуды қаламайды, бойын сулақ салып жүреді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кейде оған жас айырмашылықтары мен тұйықтық та себеп болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Көпшілікке қадірлі, ұжымда жетекшілік міндетті өзіне алатын адамдар да болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай адамдарды қарым-қатынас психологиясында «лидер» деп атайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол топ мүшелерімен қарым-қатынаста өзін еркін, сенімді ұстайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мектеп ұжымында лидердің бірнеше типі болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
1-ші #бірінші# лидер жағдайға байланысты өзін танытады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, оқушылар сыныпта музыкалық кеш өткізеді делік. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол көптеген шығармаларды біледі, әр түрлі музыкалық аспаптарда ойнайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл арада өзінің дарыны мен шеберлігін көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол осы шараны өткізуді ұйымдастырып, лидерлік танытады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал басқа жағдайда ұжымның қатардағы мүшесі болып қала береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Лидердің 2-ші #екінші# типі, әр түрлі іс-шараларды өткізуде ұжымның басқа мүшелеріне жан-жақты ықпал ете алатын оқушы лидер бола алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, топ далада түнейтін болып, туристік саяхатқа шығарда, лидер оқушы маршрутты әзірлейді, топты қажетті құрал-жабдықтармен, азық-түлікпен қамтамасыз етуді ұйымдастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Алайда оңың лидерлігі қысқа мерзімдік дәрежеде ғана болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-шара аяқталған соң оның лидерлігі де бітеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3-ші #үшінші# типі оқушы өзінің лидерлік қабілетін ұзақ уақыт бойы сақтайды, бұл сынып және топ бастығы т.б. Формалы және формасыз топтар мен ұжымда олардың мүшелерінің «психологиялық үйлесімділігі» болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
«Психологиялық үйлесімділік» - топ, ұжым мүшелері қасиеттерінің неғұрлым қолайлы үйлесімі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұның өзі ортақ істің табысты болуын және әр бір адамның жұмыстан ләззат алуын қамтамасыз етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер екі және одан да көп адам арасында «психологиялық үйлесімділік» болса, онда бірінің қылығы екіншісіне немесе өзгелеріне ұнайтын болады деген сөз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Топ мүшелері бірі-бірінің мінез-құлқын, қатынас тәсілін жатырқамай дұрыс қабылдайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
«Психологиялық үйлесімсіздік» кезінде топтың бір мүшелерінің қылығын екінші бір мүшелері жақтырмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл жағдай кейде шағын топтың қоғамнан ұзақ уақыт тыс қалу нәтижесінде де пайда болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологиялық үйлесімсіздікке кейде адамдардың тұйықтығы, беймазалығы, тәкаппарлығы, менмендігі себеп болады Шағын топтың ұзақ уақыт оқшау қалуы, олардың бір-бірі туралы ақпараттың әбден сарқылуынан да «үйлесімсіздік» болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Топ мүшелерінің бір-бірін анық білетіндігі соншалық, арасындағы өзара қатынаста еш қызық қалмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Топтағы "моральдық психологиялық ахуал" (кейде мұны "әлеуметтік- психологиялық ахуал"деп те атайды) дейтін ұғымның да мәні зор. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл топ, мүшелерінің өзара қарым-қатынасындағы ортақ тәртіп пен жауапкершілік, яғни жетекші мен оның қарамағындағылардың бірін-бірі түсінісе алуы, топтың үйреншікті жұмыс стилі, онда ортақ пікірдін орнауы, т.б. Топтың көтеріңкі көңіл күйі ұжымдық міндеттің нәтижелі орындалуына қолайлы әсер етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзара жарасқан ынтымақ, сыйластық, ұжым мүддесін қастерлейтін жерде қандай ауыр жұмыс болса да жеңіл атқарылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндайда ауыртпалық сезілмейді, сары уайым, жабырқау, түңілу, жалғызсырауға орын қалмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тату-тәтті өмір сүретін ұжымда ұрыс-керіс болмайды, шығармашылық іске, білімді терең меңгеру мен саналы тәртіпке аса қажетті ахуал орнайды, қолайлы жағдай жасалады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әлеуметтік кауымға біріккен адамдардың көңіл күйлерінің бірдей болып келуі ұжымдық көңіл күй болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай көңіл күйі көптеген адамдарды қамтуы мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, ең алғаш ғарышқа адам ұшқанда барлық халқымыз қуанды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мереке адамның көңіл-күйін туғызады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сұрапыл апат, жер сілкіну, су тасқыны, соғыс адамдарды қайғыға батырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сөйтіп ұжымдық көңіл-күй мазмұнына қарай жағымды немесе жағымсыз болып келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өте жағымсыз ұжымдық көңіл күй үрей болып саналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кейде бұл жағдай көптеген адамдардың шырқын кетіреді, өмірдің, жұмыстың қалыптасқан ырғағына нұқсан келтіріп, қалыптасқан қатынасты бұзады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ұжымның бір мүшесінің қайғысы басқалардың да жүрегін ауыртады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жолдастың қазасы бүкіл ұжымды қайғыға батырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Топта және ұжымда қоғамдық пікір орнайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қоғамдық пікір - әлеуметтік өмір фактілері, Ұжымдық қызмет және жеке адамдардың іс-әрекеті жөніндегі бірыңғай баға. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қоғамдық пікірдің кейде ауқымы кең болады: елге, континентке, бүкіл әлемге тарайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Халықаралық өмірдің соғыс пен бейбітшілік, экономика, дін, спорт мәселесі сиякты проблемалары туралы көптеген миллион адамдарда белгілі бір қоғамдық пікір туады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Алайда қоғамдық пікір кәсіпорын ұжымы, аудан, қала, село халқы сияқты шағын топты ғана қамтуы да мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай жағдайда қоғамдық пікір мазмұны топтың, жеке адамдардың ісі көлемінде болуы мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қоғамдық пікір ұжымның, топтың, адамдардың өміріне, олардың бір- бірімен өзара қатынасына әсер етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, мектепте қайсібір оқушы туралы мұғалімдер ұжымы мен оқушылар арасында қоғамдық пікір болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оны бір топ оқушы, мұғалім қалыптастырып, солар қолдап, дамытуы мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Шағын топ көлеміндегі қоғамдық пікір жағымды да жағымсыз да роль атқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер мұндай пікірде адамның ісі мен мінез-құлқы жайлы пікірлер дұрыс көрсетілген болса, ол сол адамның өзіне де, топ, ұжымға да жақсы әсер етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал егер пікір жалған сөзге, өсекке негізделген болса, жаңағы адамның жүрегіне нақақтан- нақақ жара салады, ұжымдағы, топтағы өзара қатынасты да нашарлатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жарыс. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл, адамдардың, ұжымдардың, топтардың өзара қатынасы, мұндай қатынастың барысында жарысушы жақтар бірі-бірінің көрсеткішінен асып түсуге ұмтылып, бірінен-бірі озып кетіп жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жарыс өзінің сипаты жағынан әлеуметтік болады, ейткені оның мазмұны қоғамның мүддесі мен талабына орайлас келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жарыстың негізі неғұрлым мазмұнды болса, соғұрлым ол құнды болады: оқудың сапасын, шығарылатын өнімнің саны мен сапасын арттырады, спорттық нәтижелерді алға бастырады т. б. Оның бәсекеден айырмашылығы, жарыстың антогонистік пиғылы болмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол қарсыласынан басым түсуі үшін қандай да болсын арам қылыққа, қулық- сұмдыққа баруды қаламайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жарыс дегеніміз - адамдардың өзара байланыс жасау формасы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сондықтан да ол ұжымның, топтың өз ішінде адамдардың бір-бірімен қатынасын ұштай түседі, оған бағыт-бағдар береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Еліктеу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әлденені өзіне пір тұтып, саналы не санасыз түрдe соған ұқсамақ болуды еліктеу дейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қоғамдық өмірде ол маңызды орын алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, оқушы кинофильмде өзіне ұнаған бір кейіпкеріне еліктеп, соның мінез-құлқын, жүріс-тұрысын, мимикасын өз бойына сіңіруге тырысады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Киім, шаш қою, үйдегі мебель, қарым-қатынас мәнері - бұлардың бәрі де еліктеу объектісі бола алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Еліктеу көпшілікке тән әлеуметтік-психологиялық құбылыс ретінде қалай дегенмен де топтағы, ұжымдағы адамдардын өзара қатынасынан да орын алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қоғамдық ғылымдарда және күнделікті тұрмыста «адам», «тұлға», «индивид» яғни, «даралық» ұғымдары қолданылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл ұғымдар бір мағынада не бір-біріне қарама-қарсы қойылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұның екеуі де қате пікір. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
«Адам» бұл биологиялық тіршілік иесі, онда сана бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
«Тұлға» - қоғамда белгілі бір жағдайға ие және белгілі бір қоғамдық роль атқаратын, саналы индивид. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал қоғамның қазіргі жағдайында, елдің саяси, мәдени, әлеуметтік- экономикалық жақтарын жаңарту кезінде - жас ұрпақтың болашақта ізгі ниетті азамат болып дамуына олардың тұлғасының дұрыс қалыптасу процесі үлкен ықпалын тигізетіні сөзсіз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сондықтан да тұлғаның теориялық зерттеулеріне, жалпы ұғымына сарапталған талдауларға зер салайық. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологтар арасында тұлғаға байланысты бірыңғай көзқарастардың болмағандағынан 300 #үш жүзден# астам анықтамалар жүзеге асуда. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлғаның анықтамасы сияқты оның құрылымдарында да біртұтас көзқарастар жоқ. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Л. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
С. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Выготский алғаш рет психикалық қызметтерді жоғары - мәдени және төменгі - табиғи деп бөлінуін ұсынды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Л. |