Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мұның да шертіп тұрған әсем кеудесі мен жас баланың білегіндей тамағын, әсіресе сүйіске құштар үлбіреген ернін көргенде, талай еркек тамсанар еді, бірақ бұл маңда оған өресі жететіндер жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол штаб бастығының, майор Масловтың әйелі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алевтина Павловна өз бағасын жақсы білетін кербез келіншек, бәрімізге де жоғарыдан төмен сәл мүсіркей қарайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ, сонысын өзімсінген еркелігі басып кетеді де, сенің намысыңды шабақтамайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Басына қонған бақыты мен құдай берген ажар, көркі бірдей болса, қай келіншек бұлғақтамайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алевтина Павловна тек Елизавета Сергеевнаға ғана кішілік көрсетеді, оның алдына шығып сөйлемейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Елизавета Сергеевнаны сөйлетіп қойып: «Қайтесің, айта берсін», — дегендей, сол ғана езу тартып жымиып, өзі зерігіп үнсіз отырады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Елизавета Сергеевнаның сол жағына әйелдер советінің хатшысы инеліктей қатқан арық, сұңғақ бойлы Маруш Аршаковна келіп отырды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мұның тұлғасы мен келбеті Алевтина Павловнаға қарама-қарсы жаратылған, бірі күн болса, бірі түн сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Маруштың шашы көмірдей қара, жылтыратып ортасынан қақ айырған, биік қабақты, үлкен дөңес мұрынды қатқан қара торы келіншек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелге сонша үлкен мұрынның жарасқанын алғаш рет осы Маруштан көрдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Егер мұрны осыдан кішілеу болды бар ғой, анау биік қабағына, тостағандай қара көзіне, мына жақ бітіміне жараспас еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Арық болғанмен, арсиып тұрған жоқ, денесі де жинақы, сымбатты, тек бір ғана айыбы қушықтау иығына ірі жүзді бас қондырысы үлкендеу |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Орыс тілін басқа бір нақышқа салып, әсем бүлдіріп сөйлейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оған Алевтина Павловна «Шығыс Мадоннасы» деп ат қойған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мен қайдан Мадонна болам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мадонналар сен сияқты толық болады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Нағыз славян Мадоннасы өзіңсің, — деп күледі оған Маруш |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Маруштың жас шамасын айыру қиын, Елизавета Сергеевна сияқты отыздан әжептәуір асып кетсе де өзі білсін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Елизавета Сергеевна столды тықылдатып тәртіпке шақырды да, сөзін бастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жолдас командир әйелдері, мәжілісімізді бастаймыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өздерің білесіңдер, ертең күн демалыс |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірсыпыра жолдастар Брестке барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қалғандары өз қалауынша дем алады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ал, біздің көптен бері қанша талқылап, шеше алмай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы кезде Наташа деген келіншектің емшектегі баласы шырылдап жылап қоя берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзім де неғып жыламады деп отыр едім, бұ баланың күндегі әдеті осы — Елизавета Сергеевна сөз бастарда, шырқын бұзады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шешесі Наташа сидиған бойы болмаса, бір шайнам еті жоқ, адырақ көз, арық келіншек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жас та болса кеудесіне жабысып, солып қалған емшектен не сүт шықсын, содан болар, баласы зар жылауық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өкшесі қанап көрмеген Елизавета Сергеевна қоңыз жұтып қойғандай тыжырынды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Наташа, Наташа, жұбатсаңызшы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ылғи өстіп жиналыстың шырқын бұзасыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Наташа еш уақытта кісінің бетіне келмейтін келіншек: «І — і — і» деп бебеу қағып, баласын әлдилейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бала ерегіскендей, одан сайын бақырады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бері әкелші маған, — деді осы кезде бір әйел |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл — Валя |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кеспелтек, балғадай келіншек, мұның да емшекте баласы бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Баласының екі шекесі торсықтай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бері әкел |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен емізіп берейін, — деді Валя |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Елизавета Сергеевна тағы бір қоңызды жұтып қойды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Валя, қалай ғана ұялмайсыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осындай жиналыстың үстінде емізіп отырмақсыз ба? — деді Елизавета Сергеевна, жұқа танауын тыжырып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Е, емізсе несі бар, басқа ешкім жоқ, кілең қатындар емес пе, — деп, шап ете қалды шүйкедей арық әйел |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл кәдімгі аты шулы ұрысқақ Муся |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Муся |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
э |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мария Максимовна, осы дөрекіліктің керегі не? Қатындар деп |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сіз совет командирінің әйелісіз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Е, немене, қатын демей, «әйел» деп сызылғанда, қайтадан қыз болармын деп не ең? Сені мен біздің қыз дәуреніміз енді айналын келмейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қатынның аты қатын, — деп, ұрысқақ Муся бастықтың өзін тойтарып тастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Одан да емізсін ана Валя |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Екі емшегі екі сиырдың желініндей |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жетеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Наташа деген, жас та болса, мен сияқты кеуіп қалған қу шандыр емес пе? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл фәниде Елизавета Сергеевнаның жалғыз қорқатын адамы — осы ұрысқақ Муся |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Пәледен машайық қашқан» деген емес пе, өзін «полктың анасы» санайтын, бізге әмірін мықтап жүргізетін Елизавета Сергеевна осы ұрысқақ Мусяға келгенде, тайқып шыға келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бастығымыз үнсіз қалды — онысы Мусяның айтқанына амалсыз көнгендігінің белгісі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Валя өз баласын Наташаға ұстатты да, оның жылауық баласын баурына салды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ұрысқақ Муся бекерге шабалаңдамаған екен, заржақ бала Валяның кеудесіне жете бере жым болды, тіпті құлқыны кеуіп қалған екен, сораптап емгеніне дейін естіліп тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір сәт бәріміздің көзіміз ашқарақ балаға шүйілген екен, Елизавета Сергеевна есін жиып, үзіліп қалған баяндамасын қайта жалғады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жолдас командир әйелдері, үлкен қаладан шет тұрғандықтан, сіздердің ешқайсыларыңыз қызмет істемейсіздер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Уақыттарыңыз босқа кетіп жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдер советі сіздердің сол бос уақыттарыңызды пайдалы нәрсеге жұмсау жайлы мәселе қарады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ақылдасып келгенде, өте маңызды екі шешім қабылдадық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біріншісі — неміс тілін үйренетін үйірме ашамыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күніне екі сағат сабақ өткізіледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Светлана Андреевна, — деп Елизавета Сергеевна Светаға бұрылды, — Сабақ беруге сізді тағайындамақ болып ұйғардық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бізге Света сабақ бере ме? — деп шықылықтап кеп күлді ұзын бойлы, иығы еңкіштеу, қызыл бет келіншек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қарсы келе жатқан әскери эшелонды күтіп тұрмыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Майданға күш керек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алдыңғы кезек майданға баратқандардікі ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Алдымыздағы станцияны бомбалап кетіпті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жолды түзей алмай жатқан көрінеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жауды тойтарыпты дейді ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сосын несіне асықсын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Елден шыққаныма төрт айдан асты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан бері үйірінен адасып қалған құлындай жалқымын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Рас, қасымда Қасымбек болды, сүйенішім, қармаған жалғыз талым сол, бірақ ол жан-жағымды түгелдей қоршай алмады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жолың болғырлар «айт, айт» деп қинамайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шын қинаса, менен де айтатын бір нәрселер табылар еді, бірақ оған тілім жетпейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қысылып, аз сөйлегенімнен болар, менің орысшам сол мектептегіден онша артылып кете қойған жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Еркін сөйлеу былай тұрсын, әлі тілімді сындыра алмай келем — орыстың сөзін әр әрпін баттитып, сірестіріп айтам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз тоқтағалы екі сағаттан асып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Басында әйелдер «әне жүреді, міне жүреді» деп, елеңдеп, есіктен мойындарын созса да жерге түсуге именді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Поезд ойда жоқта жүріп кетсе қарғып мінуің оңай емес, есігінде басқыш сатысы да жоқ, тек аспалы үзеңгісі ғана бар қызыл вагон |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ уақыт ұзаған сайын мойын созушылар көбейді де, ақыры алдыңғы тұрғандары қарғып жерге түсе бастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірте-бірте вагон босап қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Құдай оңдағанда тұрған жеріміз жалғыз үйлі полустанок екен, біздің орнымызды басып алатын бөгде адамдар көзге түспеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қалың орман арасындағы далаңқайға орналасқан төрт-бес үйлі полустанок тып-тыныш, өзге дүниеден, басталған соғыстан аулақ, оңаша |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мұндай жерде соғыстың басталғанын ұмытып та кетесің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Адам баласы қызық қой, әуелгі сәттерде ұзап шығып түзге отыруға қорқып, жақын арадан бұта іздеген жұрт бірте-бірте составтан алыстай берді де, әрі — беріден соң тіпті еркін қыдыратынды шығарды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сөйтіп біздің әйелдер ұзаңқырап кеткен кезде паровоз оқыс гудок берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәріміз жапа-тармағай вагонға қарай жүгірдік |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Құдай оңдап мен алыстап кете қоймағанмын, алдымен келіп міндім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қалғандары мініп болар-болмастан доңғалақтың тормоздары пышылдап, состав орнынан қозғала берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мұндайда әйелдер қандай берекесіз: шыңғырып, бақырып азан-қазан боп жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Таңсәріде соғыс басталған суық хабарды естіп, содан сәске түске дейін қасқыр тиген қойдай дүрліккен қатын-қалаш поездің жүрісі түзеле келе сабаларына түсейін деген |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үрей мен әбігер де бірден пышақ кескендей тыйылмай, толқыған судай ақырындап барып басылды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдердің ес жиғаннан кейінгі бірінші еске алғаны — қарбаласта ұмыт қалған, іліп алып кетуге келмеген дүние-мүліктері болды |