Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Екінші ауызға алғандары күйеулері |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әрине, ол, дүние-мүлікті күйеулерінен артық көргендіктерінен емес, әйелдіктерінен — ұрғашы туғанның о бастан жаратылысы солай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің басында әдемі болыскей самаурыным |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бар еді, қара шәйнектің шәйін мейірім қанып іше алмаған соң, Қасымбек сатып әперген |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алас-қапас жанталаста онымен ісім де болмапты, енді қазір кәдімгідей ішім удай ашып келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жұрт сияқты түйіншегімді арқама таңып алғанда — оны да бір қолыммен іле кетеді екем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Елге жеткенде Қамқа әжем рахаттанып бір шайға қанар еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Командирлер семьясы үлкен бір ауыл боп тұрғанда — белгілі бір қалыбымыз, әрқайсымыздың өзімізге лайық, өзіміз деймін-ау, күйеулеріміздің қызмет сатысына лайық орын дәрежеміз бар-тын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мұны әскер тілінде, «субординация» дейді, субординациямыз манағы жан ұшырған сасқалаң кезде тас-талқан боп бұзылып еді, енді тынышталған соң өзінен-өзі қалыбына келе жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Балалар да ермек тапқан |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өрмелеп, буған-түйген жүктің үстіне шығып, еденде бос орын болмағандықтан шешелерінің үстіне қарғиды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Баяғыдай өзінен үлкен-кіші балаларға бірдей бас болып жүрген «Вовка командир» — штаб бастығының баласы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Я командил, я командил, слушай, — деп айқай салады ол |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның жіңішке сәби даусы вагон дүрсілінен әзер естіледі, бірақ сонда да балалардың да, аналардың да құлағына тегіс жеткен сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әр жерден бір бала жүк арасынан қыбырлап, домалап құлап тұрып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Олардың шешелері де балаларымен бірге ойынға еліккендей |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Саша, командирің шақырады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Андрюша, командиріңнің бұйрығын орында, — деп бәйек болады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ал, балалары жоқ кейбір келіншектер: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Өзі тегін емес, түбі генерал болады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Е, майор Масловтың өзі ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Вовка командир, қаттырақ команда бер, — деп қолпаштап жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алевтина Павловна баласына «қой, Вова» деп ұрысқан болады, бірақ ұрысы зәрсіз, тек әншейін көз қылу |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйтпесе, баласының өзге балалардан сынық сүйем болса да артықшылығына, басқа келіншектердің қошаметіне деген іштей мақтанышын жүзі айтып тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қошемет деген құрғыр, қаршадай бала тұрсын үлкеннің өзін есіртіп жібермей ме, Вова да жұрт қолпаштаған сайын, әдетінше еліре түседі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Стлойся! Шагом алш! Смилно! Шагом алш! — ден айқайлайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Екі түйіншектің арасынан қозғаларға жер таппай тұрған екі-үш жасар бір баланы жұдырығымен түйіп қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Неге тұрсың? Шагом алш! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ана бала көзі жыпылықтап екі жағына кезек қарады да, жылап қоя берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қой, Вова, — деп Алевтина Павловна баласына кейіген болады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Командир өз жауынгерін ұрмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сен командирсің ғой, Вова |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қызыләскерді ұруға болмайды, Вовочка, — деп өзге әйелдер де ақыл айтып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Олардың жалынышты шыққан дауыстарына қарағанда Вова емес, өздері бір нәрсені бүлдіріп алған тәрізді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Түнде бір разъезде таң атқанша тұрдық; одан сәске түске дейін және қозғалмадық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Арт жақтағы майданнан, алдыңғы жақтағы елден еш хабарымыз жоқ, қобалжумен болдық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бар естігеніміз түс мезгілінде Молотов сөз сөйлепті, Германиямен соғыс шындап басталса керек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз дүрлігіп көтерілгелі тәуліктен асып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жұрттың алып шыққан азық-түлігі шамалы екен, барлығын кеше түсте-ақ тауысып алған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үлкендер төзеді ғой, алдымен балалар жағы қинай бастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз тоқтаған полустанокте дүкен, буфет деген жоқ екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жарты шақырымдай жерде шағын село тұр, қатындар сол селоға жаутаңдап қарай-қарай көздері талды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Барайын десе поездан қалып қоям деп қорқады, ал поезд болса жүрмей тұрып алды, таң атқалы он барып келуге болатын еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ақыры шыдай алмай үш әйел «тәуекел» деп селоға кетті, соның бірі Ираида Ивановна |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кенжесін көтеріп, үлкен ұлын ертті де, ортаншы баласын «қозғалмаңдар» деп вагон ішіне отырғызып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қырсыққа бастағанда солай болады ғой, түн ортасынан сиыр сәскеге дейін қозғалмай тұрған поезд, қатындар селоға кіріп кетісімен-ақ гудок беріп, тормоздары пышылдап қозғала берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәріміз жапа-тармағай ұмтылып вагонға мініп алдық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ең соңғы әйелді қолынан тартып мінгізіп, жайғаса бастаған кезімізде барып, селоға кеткен әйелдер есімізге түсті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қатындар-ау, селоға кеткен үшеуі қалып қойды ғой, — деп дауыстады бір келіншек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мама! Мамам қалып қойды! — деп Ираида Ивановнаның бес жасар баласы Боря айқайлап жылап жіберді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қатындар-ау, енді қайттік? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Стоп-кранды жұлыңдар, тормоз беріңдер, |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Стоп-кран қайда? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қызыл вагонда стоп-кран болушы ма еді? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бұл неғылған оңбағандық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тым болмаса жарты сағат бұрын ескертпей ме? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Станция бастығын жауапқа тартқызу керек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдер азан-қазан, поездің дүрсілін басып, вагон ішін басына көтереді, осы даңғазаға бебеу қағып шырылдап жылаған екі баланың даусы ұласты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мамам қалып қойды! Мамам! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мама! Мамочка! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Боряға қосылып Шурик те айқайлап жылай бастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света барып екі баланы жұбатып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жылама, балақайым, жылама |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мамаң келесі поезбен қуып жетеді, — деп алдарқатады сәбилерді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кешеден бері қаңтарылын тұрған поезд бауырын жазып, жүрісін түзеп алды, бірақ елге қарай асығып келе жатқан әйелдердің ішінде оған қуанғаны болмады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Вагон ішіндегі даңғаза оқыс тыйылып, жұрт енді үнсіз қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әлденеге айыпты боп қалған адамдай біраз уақыт бір-бірінің бетіне тікелеп қарамады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір ғажабы Ираида Ивановнаның екі баласы да, көппен бірге тынышталып, үнсіз отыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бастарына түскен төтенше қасіретті сезді ме, әлде шыңғырып жылай-жылай шаршады ма, білмеймін, екеуінің кішкентай денесі шөгіп, сүлесоқ боп томсырайып қалған, тек оқта-текте көздері жаутаңдап бірінің бетіне бірі қарайды да, ұядағы балапандай бір-біріне тығыла түседі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы бір төтен оқиға шырқын бұзып кеткен Елизавета Сергеевна біраз дағдарыстан кейін біздің тізгінімізді қайтадан қолына алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол енді апасынан адасып қалған екі баланың тағдырын таразыға тарта бастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ алдымен «тәртіп бұзудың зардабының осындай пәлеге әкеп соғатыны» жайлы біздерге біраз ақыл айтып алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ираида Ивановнаның қуып жетуіне менің үлкен күмәнім бар, — деді Елизавета Сергеевна |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Өздеріңе мәлім қазір жағдай қиындап тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Еліміз соғыс жағдайына көшті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Елизавета Сергеевна тағы да әдетінше күйеуіне еліктеп әскери тілмен сөйлеп тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сондықтан да біз мына екі баланың тағдыры жөнінде дұрыс шешім қабылдауымыз керек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кімнің қандай ұсынысы бар? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өз тағдырларын шешуді Елизавета Сергеевнаның қолына беріп қойып, Шурик пен Боря сол томсырайған күйі үнсіз отыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдер де мынадай қиын жағдайда не айтарын білмей дағдарған түрлері бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ заты әйел емес пе, көп үнсіздікке шыдамады, біреуі бастап еді, бәрі бірдей жамырап қоя берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Келесі станциядан қалдырып кетейік, анасын тосып алсын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Денің сау ма? Титтей бала не біледі? Адасып өлмей ме? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Далаға таста деппін бе? Станцияның бастығына тапсырып кетеміз де |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мынау алас-қапаста станцияның бастығы бала баға ма? Айтады екен-ау |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жә қойыңдар, — деп, жамырап баратқан қатындарды Алевтина Павловна тоқтатты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Москваға дейін өзімізбен бірге апарамыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ар жағын сосын көрерміз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдер осы сөзге тоқырап су сепкендей басылды да Елизавета Сергеевна басшылықты қайта қолына алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Алевтина Павловнаның айтқаны дұрыс, әйел жолдастар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәріміз осыған қосыламыз ғой? — Бір ғажабы ернін шымшып сөйлейтін Елизавета Сергеевнаның әлсіздеу ащы даусы вагон дүрсілінің арасынан жұртқа тегіс естіліп тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қосыламыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Басқа не айтатыны бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қаршадай сәбилерді далаға тастаймыз ба? — деп қостап жатыр әйелдер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ендеше біз бұ балаларға қамқоршы тағайындауымыз керек, — деді Елизавета Сергеевна |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қамқоршысы несі тағы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәріміз ортамызға алып бармаймыз ба? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Иә ортамызда болсын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жоқ, әйел жолдастар, олай болмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
У семи нянек дите без глазу |