Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дүниедегі ең жаман нәрсе жалғыздық қой, ал мен болсам тура жападан-жалғыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
ауыл-аймағым, өскен ұям, оқыған мектебім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қамқа әжем, әкем, Дариға жеңгем, Зәуреш, барша жақын, туған, қатар-құрбым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
бәрі кейін қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кіндік кескен, туып өскен жерім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
о да кейін қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұрын ауылдан аттап шықпаған қыз бала сыр мінез болып, етің үйренбеген жігітпен көз көрмеген қиырға аттансаң |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің осы хәлімді үзіліп түскен жапыраққа теңейсің бе, әлде көшкен елдің жұртында адасып қалған соқыр күшікке теңейсің бе, әйтеуір кісі қызығатын хал емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кеше осылай келе жатқан сапарда менің бұл күйімді Қасымбек мықтап сезді ғой деймін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен өзімді бір бүйірден көргенім жоқ, айнаға да қарағаным жоқ, бірақ кескінімнің қандай болғаны көз алдыма ап-анық елестейді: сірә қара жауынның астында қалған панасыз балапандай болсам керек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өйткені күйеуімнің көзінен ылғи үрей мен аяныш көрдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы панасыздық пен жалғыздық сезімі мені Қасымбектің бауырына өзі-ақ апарып тықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің бірден үңірейіп қалған өмірімді Қасымбек жалғыз өзі толтыра алды ма, ол арасын ойлаған да жоқпын, бірақ әйтеуір ол қойнымдағы жарым ғана емес, көп, көп адамның орнын басты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің ендігі ата-анам да, ағайын-туған, қатар-құрбы да сол болып, мол төңірегім тарылып келіп бір Қасымбекке тірелді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан шығар менің бар ықыласым Қасымбектің үстінде — одан ауытқып көңілім басқа жаққа бөлінсе-ақ сағыныш пен елегізу деген пәле басталады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен бейне бір терең суда малтығып жүрген адам сияқтымын — жағалаудан алыс кетіп, жерге табаным тимеген соң, жармасқан жалғыз талымнан, қолым қарысқанша қысып алып, айрылмаймын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біздің осы бір тосын жағдайымыз жаңа басталған жұбайлық өмірімізді ерекше арнаға салды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жаңа қосылған жастардың арасындағы ыстық құштарлықтан гөрі Қасымбекте ағалық қамқорлық сезімі басым болды да, менде өзімнен үлкенге деген құрмет, ізет көбірек болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әлі бетіміз ашылып болмаған сияқты, төсекте де бір-бірімізге еркін емеспіз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің қатар шешінуге қаймығатынымды сезеді-ау деймін, Қасымбек жатар алдында сыртқа шығып кетеді де ішке мен көрпе жамылып жатып қалған соң барып кіреді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Гимнастеркасын басынан сыпыра бере шамды сөндіреді де қараңғыда шешінеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасыма жатқан соң да бірден құшақтауға именіп, иығымнан, шашымнан сипайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соңғы үш-төрт күннен бері жайлап қана құрсағымнан сипайтынды шығарды, тіпті сипамайды да, бейне қолымен тың тыңдағысы келгендей алақанын бүйіріме басады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
осы сәтте екеуміз де демімізді ішке тартып, тына қаламыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бүгін кешке қарай тұла бойым ауырлап, бүйіріме бір нәрсе батқандай болып жүр еді, Қасымбек дәл бүйірімнің сол ауырған жерін басты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
ІІІаншу ма, әлде |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
бүйірім аздап солқылдағандай болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қимылдайды — деді Қасымбек бір түрлі қуана күбірлеп |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қимылдап жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бүйірімді солқылдатқан шаншу емес, СОЛ екенін енді менде білдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көңілім қобалжып, әлденеге елегізи бастадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тұла бойымда басқа бір өмірдің өсіп келе жатқанына түсіне алмадым да, бір түрлі өзімді өзім жатырқадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әрине, әйелдің екіқабат болуы өмір заңы екенін бала жасыңнан білсең де, өз басыңа түскенде ойың он саққа жүгіреді екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбек төсектен басын көтеріп алып бір шынтағына сүйеніп сәл тұрды да, қайта қисайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ақырын ғана менің иығымнан сипады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қуанышына қобалжу араласып, не қыларын білмей, қипақтай берді, менікі мен-ау оның сасқанына жол болсын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің жауап бермей жатқаныма ыңғайсызданып, тағы да қозғалақтап: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сезесің бе? А? — Қимылдайды кәдімгідей, — деді маған жалынғандай болып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Иә, сезіп жатырмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осыдан кейін Қасымбектің қолтық астына кіріңкіреп, біраз уақыт үнсіз жаттым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кейде адам бір — біріне жақындығын сезіну үшін де осындай үнсіз жатқанының өзі жақсы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбекте енді үндемей, шашымнан иіскеп, бауырына қыса түседі: менің жақындығымды сүйсіне сезеді, бірақ көңілін алаң қылған басқа бір ойы бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Біраз ойланып көріп едім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сірә, сенің елге қайтқаның дұрыс болар, — деді Қасымбек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Неге? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Аяғың ауыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күнің жақындағанда жалғыз өзіңе қиын болады ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның үстіне |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қайда әлі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күнім жақындағанда көре жатармыз, — дедім мен қашыртқылатып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбекті тастан кеткім келмейді, бірақ елді де мықтап сағынып жүрмін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қазір білмеймін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жағдайдың өзі де |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қасымбек бір нәрсені күмілжітіп келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жағдайдың несі бар? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Арғы бетте немістер әскер топтан жатыр деген сыбыс бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Не боп кетерін кім біледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сені елге апарып тастасам ба деп ойлап ем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Биылғы демалысты да алып қойдық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы сыбыс бұрын да менің құлағыма шалынып еді, бірақ жастық бейқамдықпен елей қоймап едім, қазір де онша мән бермедім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Елді сағынсам да, ажырасқан әйелдей шошаң етіп қайтып баруым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
я, бір түрлі елден-жұрттан ыңғайсыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қойшы, әншейін сыбыс шығар, — дедім Қасымбекке |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Кішкене сабыр етіп күте тұрайық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ұзатылмай жатып қайтып келсем Қамқа әжем не дейді? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбек мырс етіп күліп жіберді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— О — ой, ол кісі қатал кісі, — деп маған қарай аударылып түсті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сен оның жүрердегі маған айтқан сөзін білесің бе? «Әй, солдат күйеу, бері кел» деп мені оңаша шақырып алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сосын біраз уақыт үндемей сұстана қарап тұла бойымды бастан-аяқ шолып өтті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзінің өңі қандай қатал |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шынымды айтсам тура генералдың алдында тұрғаннан бетер қысылдым, — деп Қасымбек кішкене күліп алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— «Сенің өзің шайма жігіт емес пе едің?» дегені, бетіме тіке қарап |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Не дерімді білмей сасып қалдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дәл ондай сәтте кімнің болса бір тері шығады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Шынымды айтайын, ата-бабаңмен араласып, өзім таңдап құрық салған күйеу емессің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұрын қалыңдық пен күйеуді ата-аналары қалаушы еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көпті көрген көнелер балаларын құтты жеріне қондырарда барар ұясының бапты болу жағын ойлайтын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бүгінде билік жастардың өзіне тиді ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның атын не деуші едіңдер, сүйіспендік дейсіңдер ме? Бұрын ата — анасы ақылы толыспаған жастың алды-артын түгел ойлайтын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жастықтың буына мас болып, көңіліне желік кірген жас нені ойлайды? Сүйіспендік дейсіңдер ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сонда қашанғы жаласып сүйісе бересіңдер? Сиыр да бұзауын бір маусым ғана жалайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соның ар жағында отбасының өмірі мен тірлігі бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Япыр-ай, бекер болған екен мұның, — деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Неге? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сен немене, еш нәрсені сезбейсің бе? — деп Света қабағын көтеріп таңырқай қарады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Шекарада тұрмыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ертең не боп кетерін қайдан білесің? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
О жағын мен ойламаппын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Рас, шет жерде, бір қиырда жүргенде аяғым ауырлағанына көңілім күпті болатын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйтсе де, жалғыз емеспін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Арқа сүйер азаматым бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Не қылар дейсің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күнім жақындағанда елге қайтам ғой, — дедім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Әйтсе де, сақтануың керек еді, — деді Света |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ay, қалай сақтанам? — деп таңырқадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шынында да осы күнге дейін біздің халықта баладан сақтанды дегенді естіген жоқ едім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Өзің сақ боласың да, — деді Света мойнымнан құшақтап |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Еркек шыдамсыз болады ғой, — Света менің мойнымды босатып, туфлиінің тұмсығымен дымқыл жерді түрткіледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Біздің Николай да бала сүйгісі келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ мына жағдайда |