Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді байқасам анау сөйлесіп тұрған, шашылған заттарын жиыстырып жүрген әйелдер де сондай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұлардың бәрін де ажалдың демі шалып етті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәрі де қазір өлі дене болып сұлап жатуы мүмкін еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы жүргендердің ендігі өмірлері бұрынғыдай баянды, бекем емес, неғайбіл, ешкім де енді өз тірлігіне сене алмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Анау, біздің зенитчиктер мен летчиктерге кейіп тұрған ұрысқақ Муся да жаңағы самолеттер енді бір айналып соқса жағы қарысып жер құшып жатуы мүмкін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы бір ауыр әсер жаншып тастады ма, сүлесоқ қалпымнан ұзақ уақыт арыла алмай, әйтеуір көппен бірге жүре бердім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз станцияға екі өкпемізді қолымызға алып асығып жеткенімізбен, бізді жөнелтуге асыққан адам көрінбеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бізді алып келген лейтенант пен бір-екі жауынгер өз бөлімін қуып жетуге кетіп қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Басқа бөлімдердегі командир әйелдері де ағып-тамып келіп жатты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәріміз жабылып станцияның бастығын іздедік |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
О, ғажап, осы аласапыранның арасында балалар ойнап жүр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кәдімгі балалар, ұрысқақ Мусяның қызы Люся Шурикке: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Енді сен жасырын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Боря екеуміз іздейміз, — дейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Боря екеуі көздерін басып теріс айналып тұрғанда Шурик жүгіріп барып біреудің үлкен бір бума жүгінің тасасына жасырынды да «ізде» деп дауыстады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Люся мен Боря қалың жүктің арасынан Шурикті іздеп таба алмай жүр еді, осы кезде құдды қуыршақ сияқты көзі дөп-дөңгелек, беті томпиған төрт жасар қыз: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ол мұнда! Мұнда! Мен көрдім, — деп айқай салды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір жігітпен екі рет сөйлесіп тұрғаныңды көрсе (обалына не керек біріншісіне онша мән бермейді) сөзге ілігіп жүре бересің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ал мен болсам Қасымбекпен талай кездестім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбек және орыс арасында көп болған жігіт, именуді білмейді, мен де тартыншақтауды ұмытып кетіп, тапа-тал түсте көшеде талай сөйлесіп тұрдық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өткен — кеткеннің көрмегені жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осыны көрмесін нағыз бір өсек айтпайтын әйел болса да шыдай ма |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Құдай-ау, (ойбай-ау), әлгі Қамқа кемпірдің немересі Нәзира бар ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
» Ар жағын қалай жалғап әкетуін әр әйелдің қиялының ұшқырлығы біледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сөйткенше Қасымбек қызметіне қайтып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кетерде маған еш нәрсе айтқан жоқ, тек хат салып тұруға рұқсат сұрады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен не дейін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«мейліңіз» дедім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осылай қалың өсектің ортасында қалдым да қойдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Және менің жаныма ауыр тиетінін ескермей, сол өсектің көбін сырттан Дариға жеңгем әкеледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өсек негізінен екі ұдай, екеуі де жорамал |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірі «Қасымбек Нәзираны алатын бопты, екеуі сөз байласыпты» саяды, екіншісі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
екіншісі құрсын, оның айтары жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбек кеткен соң көшеге шығуымның өзі қиындап кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жұрттың сұқ көзі ылғи маған қадалатын сияқты, кейбір әйелдердің соңымнан сыбырласып қалып жатқандарын көріп, кірерге тесік таппай, жүрісімнен жаңылам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұрын сызылып тұратын жігіттер де енді еркінсіп, ащы мысқылмен сөйлейтінді шығарыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Кіммен қара болсаң сонымен ақ бол» деп Дариға жеңгем де дегбірімді алып барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Ақ болғанда» қайтейін? Енді амалым жоқ, Қасымбектің хатын жеңгеміз екеуміз асыға күтетін болдық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Асыға күткен алғашқы хаттан амандық, саулықтан артық ешнәрсе табылмады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дариға менің қолымнан алып,күбірлеп екінші қайыра оқып шықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Апыр-ай, тым болмаса «сағындым» деп те айтпаған екен, — деп күңк етті де, іле есін жиып мені жұбата сөйледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сабырлы жігіт қой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірден «күйдім, жандым» дей ме |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әп дегеннен әукесі салбырағандар тұрлаусыз болады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Айтатынын кейінге сақтаған ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Келесі хатында жазады ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл хатына жауап бермей тұра тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Келесі хатында да бірінші хатынан көп ілгерілемеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қараптан-қарап менің жағдайым ғажап болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбекке ақтарыла құлап, ғашық болған еш нәрсем жоқ сияқты еді, былай жақсы таныстық, бөтен көрмедім, ол кетерден бұрын сөз салғанда ойланатын да едім, енді біреу айдағандай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
оның сөз салғанын сарғая тосқаныма қайранмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Егер Қасымбек олай істемесе масқара болып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
бірақ арамызда масқара қыларлықтай еш нәрсе болған емес, тіпті құшақтан сүйген де жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйтеуір не де болса мазасыз халге түстім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбекті шын сүйем бе? Жоқ па? Анық білмеймін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ соның сөзін күтем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен күткен хабар почтадан емес, басқа жақтап келді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Зылиқа деген орта жастағы әйелді бұрыннан танушы едім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Араласымыз жоқ, жәй, былай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол жайлы кейінірек білгенім — Қасымбектің апасы боп шықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Туған апасы ма, әлде немере ме, анығын Дариға біледі, сол Зылиқа бір күні көшеде кездесіп қалып, әншейінде бас изеп, өте беретін адам, үйіріліп тұрып сөйлесті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үй-ішінің амандығын егжей-тегжейлеп, «құдай қаласа енді бір айда оқуың да бітеді ғой» деп үйіріп алып барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан «Бүгін бір үй оңаша еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жалғыз адам сопайып отырып шай іше алмайды екен» деп үйіне ертіп апарды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шай үстінде Қасымбекті аузына алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның бала кезіндегі қылықтары есіне түсті, інісінің оқып жүрген кезін де ұмытпапты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан біртіндеп ағытыла берді де, менің бөлмей, төмен қарап тыңдап отырғанымды көріп, сөзінің артын жырға айналдырып жіберді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Арасында ұмытпай мені де мақтап қояды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Зылиқаның бұл мінезінен түк түсінбедім, десем шылғи өтірік болар еді, бой жетіп қалған қыз залым болады, бастапқы үйіріле кеткенінен-ақ, тегін емес екенін сезгенмін, бірақ бұл жолы Зылиқа жақсылықтың нышанын білдіріп, баурына тартты да, дәйекті еш нәрсе айтпай жіберді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйтсе де қоштасарда: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Именбей келін тұр, айналайын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бөтен адам емеспіз ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кейде бір адамның іші пысады, — деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әрине, ол үйге мен өз бетіммен именбей барып тұра алмадым, бірақ оның есесіне Зылиқаның өзі менімен жиі кездесіп қала береді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кездескен сайын, ең жақын адамындай мені айналып-толғанып, өзіне жақындатып, іш тартып барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сөзінің дені-ақ сол баяғы Қасымбек жайлы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді қазір Қасымбек екеумізге бірдей жақын ортақ адамымыз болып алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қасымбек хатында ылғи сені сұрайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сірә сағынады-ау деймін өзіңді — деп Зылиқа сыр тартып күлімсірей қарап қояды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Өзің хат жазып па едің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Болмаса сен үшін мен жауап берумен келем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзіңнен несін жасырайын, «орнықты, көргенді бала» деп сыртыңнан біраз мақтап жібердім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үйде Дариға, түзде Зылиқа маған Қасымбекті ұмыттырмады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзімен аз ғана күн кездесіп жүргенде көңілім құлап, жақсы көріп үлгермеген жігітке енді сырттай ынтығатын халге ұшырадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Байқаймын, күн асқан сайын Қасымбекті жақсы көріп барам, ішімнен сол жігіттің жары болуға дайындалам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Егер де осы бір тұста арамыз үзіліп кетсе — некелі жарынан ажырасқан әйелдей күйреп қалатын түрім бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол күдік қамшылап, дегбірім қашып, Қасымбектің әр хатын тағатым таусылып, ынтыға күтетін болдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ойын-күлкіден тыйылып,төңіректегі тіршілікті ұмытып, жүрегім алып-ұшып қияли өмір кештім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ақыры, алты айдан кейін мені әкетуге Қасымбек қайтып оралғанда мен оны әлдеқашан берілген, көп жыл сарылып күткен некелі жарындай қарсы алдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Санап тұрсам Қасымбекпен кинодағысы бар, көшедегісі бар, тоғыз рет кездесіппін, егер менің шешемнің заманы болса, бұл тоғыз қызға күйеуге шығуға жететін кездесу, ал менің бағыма бұл аздау болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Той үстінде ойлап қарасам, Қасымбектің өзінен гөрі қиялымда жасап алған бейнесін жақсырақ біледі екем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қиялымда Қасымбек бұдан көріктірек те, әсіресе, бір тәуірі маған жақынырақ еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Той тарқап, көңіл қызуы басылған соң қиялымдағы ғашығым ғайып болды да, қасымда шала таныс жігіт қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оған әлі бойым да үйренбеген, кәдімгідей жатырқаймын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үйренген ортамнан, жылы ұямнан суырылып шығып, сол шала таныс жігіттің етегінен ұстап бейтаныс, қиян шетке аттандым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Поезд вокзалдан ұзай бергенде-ақ бойымды азынатып әкеткен жалғыздық сезімін болашақ жұбайымнан жасыра алмай қалдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көзімнен жасым ыршып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
5 |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осында келгелі бері құлағыма шалынып жүр «жамандықтың да бір жақсылығы болады» деген орыстың мәтелі бар екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
осы мәтел айнымай менің алдыма келді |