Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Олар әскер емес пе |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соғысқа кеткен шығар, — деді бір түрлі даусы солғын тартып, өзі де солып қалғандай кішірейіп кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің миыма бip оқиға енді ғана жетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соғыс басталып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен оны енді қайтып көремін бе, жоқ па? Түнде адам сияқты қоштаса да алмай қалдым-ау |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Асықтырып жатыр ғой, — деді Света жайымен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жаңағы кірген кездегі аптығы басылып, орнынан ақырып көтеріліп, қолыңа ілінген затыңды ал да тезірек шықсайшы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Адам баласының жаратылысы қызық-ау: өз өміріңдегі нәрсенің үлкені қайсы, елеусіз ұсағы қайсы, көбіне соны ажырата алмай шатасасың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Жолға жинал» деген соң, тас төбемнен жай боп түскен соғысты да бір сәтке ұмытып, дүние-мүлкімді жиыстырып әуре боп жатырмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қазақ «кедеймін десең көшіп көр» деуші еді, сыбай-сылтаң жүрген екі жас қанша дүниеміз жоқ десе де, ол — пұл жиналып қалыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Төсек-орын ,ыдыс-аяқ, көр-жер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
әрқайсысына бір жармасам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәрі керек сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен сыртқа шыққанда, таң сарғайып атқан екен, қораның ішінде сапырылысқан әйелдер — бір кіріп, бір шығып, аз ғана дүниелерін сыртқа тасып әлек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ираида Ивановнаның күйеуі сидиған арық, ұзын тұра лейтенант, еркектерден әзірге көзіме көрінгені сол ғана бір қолында ыдыс-аяқ салған шелек, бір қолында түйіншегі бар, алақтап бала көтерген әйеліне қарай береді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Апырай-ай, Раечка, сен қайтер екенсің? Саған қиын болады-ау, Раечка, — дейді жалтақтап |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қиын болса қайтер дейсің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жолыңнан қалма енді, — деді Ираида Ивановна |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Көппен бірге амалдармыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бар енді, бастығың кейіп қалар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ираида Ивановна балаларын ертіп, түйіншектерін есік алдына жинап жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әдеттегідей сабырлы, асып — сасуды білмейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күйеуі әлі де қипалақтап қасынан кетер емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Апыр-ай, қап ә |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Таң атпай соғыс бастағанын қарашы құрғырлардың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен сені машинаға мінгізіп салайын, — дейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қол-аяғым бүтін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзім де мінем ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сені іздеп жатқан шығар, Ваня |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бастықтар кейіп қалар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Аға лейтенанттың дөңгеленіп кеткен көзі жаутаңдап балаларына қарайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ваня, Ваня қайда? Шурик |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Боренька, бері кел, — деп балаларын шақырып алып, шетінен сүйіп жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Балаларын сүйіп болып әйеліне жармасты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ал, сау бол, Раечка |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Балаларыңа сақ бол |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ваня, өзіңе сақ бол |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сақтанып жүр, — дегенде Ираида Ивановнаның даусы да тарғылданып кетті, қанша сабырлы әйел болғанмен қоштасар жерде қалай шыдасын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Meн Қасымбекпен адам сияқты қоштаса да алмай қалдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біздің бәрімізге бір-ақ машина беріпті, әйелдер топырлап соған заттарын тиеп жатыр, көбісі кузовқа тиеліп отырып алған, содырақ келген Света екеуміздің тұмсығымыз батар емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Елизавета Сергеевнаның заттарын күйеуінің ординареці тиеп жүр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзі хрусталь вазасын шүберекке орап, кеудесіне қысып алған, қай жерге қоярға білмей сасып тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Миша, Миша, мына вазаны сынбайтын жерге қойшы, — дейді ординарецке |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Елизавета Сергеевна, бұл машинадан сынбайтын жер табу қиын ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзіңіз кабинаға мініп, қолыңызға алып отырыңыз, — дейді ординарец |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ираида Ивановна балаларын машинаға мінгізе алмай әлек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үш бала жаутаңдап шешесіне қарайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үлкен Ванясы жөргектегісін көтерген, Шурик пен Боря шешесіне жәрдемдесіп ұсақ-түйек түйіншектерін арқалап алған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дабырлаған қалың әйелдерден береке қашып бара жатыр еді, бізге арнайы бөлінген, мен шала танитын лейтенант, әйелдердің шаңқылдаған шуылын басып, айқайлай сөйлеп тәртіп берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол алдымен машинадағы әйелдерді түсіріп, жұрттың жүгін түгел тиетті де, сосын балалы әйелдерді ғана мінгізді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қалғандарың бес шақырым станцияға жаяу барасыңдар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тек тезірек жетіңдер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Эшелон күтпейді, — деп әмір берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз затымызды тиеп жиналғанша таң да әбден ағарып атып, шығыстан қызыл жалқын сәулесін шашып күннің құлағы көрінді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз шұбатылып усадьбадан шыққанда жаңағы әлем сасқан әбігер де толастап, енді ентелей басып, үнсіз келеміз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Орманы мен көк шалғынды далаңқайы аралас алқап сарғыш мөлдір сәулемен реңі жұмсарып, әлі ұйқысы ашылмағандай маужырап тыныш жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Құс ұйқысынан оянып бірен-саран сергек торғайлар ғана шырылдайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ертеңгі салқын тұла бойымды құрыстырып, тітіркеніп келем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мына маужыраған бейбіт шақта осы дүрлігу |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
маған бір түрлі жат көрінеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жылы төсектен үркітіп тұрғызған жылы ұямды бұзған сұмдықтың бар салмағы әзір менің миыма жетіп болған жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол алғашқы күні,одан келесі күндері де мен басыма төнген қауіп — қатерді дұрыстап сезгенім жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алдымда не барын білсем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
бірақ адамның алдында тұрған зауалды білмейтіні де бақыты шығар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Төбемізге келіп қалған жаудың самолетін де білгенім жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз екі-үш шақырымдай жер жүріп, станцияға жақындап қалғанбыз, төбесі шошайып станцияның су тартатын мұнарасы да көрінген |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Қашан жетеміз» деп, менің екі көзім сол жақта еді, кенет құлағыма алыстан талып шыққан бір гүріл естілді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әуелгіде оны елеген де жоқ едім, шыққан сол булыққан гүріл бірте-бірте үдей берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы бір бұрын естілмеген тосын дауыстан көңілім елегізіп, жан — жағыма қарап едім, көзіме еш нәрсе көрінген жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сөйткенше: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Воздух! Неміс самолеттері! — деген ащы айқай құлақ шекеме қылқандай қадалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдердің көбісі не қыларын білмей аңырып тұрғанда әлгі гүріл тіпті үдеп кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жақындап қалған жау самолетінің гүрілі бүкіл ауаны қалтыратып, адамның буынын алып барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұғып баратқан басымды зорға көтеріп, аспанға қарап, қайтқан қаздай тізіліп келе жатқан қарасұр самолеттерді көрдім; жаңа шыққан күнге шағылып бауырлары жарқ-жұрқ етеді — алмастың жүзіндей қара жарқыл тура ажалдың өз сәулесі сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Зәре — құтым ұшып, Светаның шынтағынан ұстап алып, жолдың шетіне қарай жүгіре беріппін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның да тұла бойы дір-дір етеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Екеуміз есімізден танып, өкпемізді қолға алып зытып бара жатыр едік: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жат! Жатыңдар! — деген айқай шықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света екеуміз қатар құладық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Иін тіресіп бір-бірімізге тығыла түсеміз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әуеден төніп келе жатқан ажалдан сескеніп, саз топырақты жасыл жерге батып кеткіміз келіп, төбеден түсетін бомбаны тосып бар денеміз бір уыс болып жиырылып қалған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Өтіп кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Иә, өтіп кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Тұрыңдар, қатындар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Станцияға жетейік |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл сөздердің мағынасы бізге дұрыстап жеткен де жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Бізге» дейтінім Света екеуміз жүрегіміз дүрсілдеп бірге coғып, жанымыз бірге ышқынып, осы үрейлі сәтте екеуміз бір денедегі екі қол сияқты болып кеттік |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Светаны білмеймін, менің өз басым дәл солай сезіндім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Есін ертерек жиған әйелдер етектерін қағып, ұзап баратқан самолеттерге қарап тұр; олардың әлі де бір нәрсені көруге, сөйлесуге шамалары келгені ғажап |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Станцияны бомбаламайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әрі кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қайтып оралып соғып жүрмесін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Біздің зенитчиктер қайда? Истребительдер қайда кетті? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл сөздер менің құлағымды жанап, миыма соқпай кетіп жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Іштен тітіренткен жиіркенішті дірілді баса алатын емеспін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Аспанда ажал ұшып өтті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді мына тыныш төңіректі түгел соның салқыны шалып, ажалдың суық лебі ауаға таралып, кісінің тұла бойын жайлап барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Светаның қаны қашын кеткен, өңі шүберектей аппақ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның қуарған өңінде ажалдың салқыны бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен соны ап-анық сездім |