Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ ертеңгісін оянғанда көңіл-күйім өзгеріп кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір нәрсені бүлдіріп алғандай, я бір ұятты іс істеп қойғандай, көкірегімді тырнап жатқан бір нәрсе бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сашаның бетіне қарауға да қаймығам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өмірі жатып көрмеген жат төсектен де |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол түні мен тұңғыш рет еркек көргенмін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сүйгеніңмен қосылу бақыт дейді ғой, бірақ сол алғашқы түн таң ата мені бейберекет мазасыздыққа ұшыратқан |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тезірек киініп кетейін деп жатқанымда, Саша да түндегі батылдығынан айрылып, мені тоқтата алмай міңгірлей берген-ді, Раиса Семеновна қайтып оралды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өңі жайдары, сондай көңілді, «оу, ерте тұрыпсыңдар ғой» деп келе жатып, менің кетуге оңтайланып тұрғанымды байқап: «қой, таң атпай қайда барасың, қазір завтрак ішеміз, отыр» деп құшақтап алып екі бетімнен кезек сүйді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Менің жарығым, жалғызым, ішімнен шыққан жақыным» деп көзіне жас алып сүйгенде мен де еріп кеттім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзім де үйге баруға бетімнен басып тұр едім, столға отырып, шампан ішіп, іштегі қыжылым тарап қайтадан мәре-сәре болдық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әсіресе Раиса Семеновнаның күндей жайнаған жүзі, асып төгілген ықыласы іштегі бар кикілжіңімді ұмыттырып, ерітіп әкетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Я- а, ол кісі о жағынан мықты еді, — деп тоқтады Света |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дауысында демімен қоса шыққан күрсініс бар ма, көңілді әңгімесінің соңында бір көңілсіздік барын ішім сезіп, мен де іркіліп қалдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ затым әйел емес пе, шыдай алмай ар жағын сұрадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ар жағында қиын оқиғалар болды ғой — деді Света әңгімесін бұрынғыдай емес, жадау жалғастырып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Үш күннен кейін менің папамды ұстап әкетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Төбемізден жай түскендей болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мамам, мендей былжырақ емес, қайратты адам еді, жылағанын маған көрсетпей, бір жағынан мені жұбатып, бір жағынан тиісті жерлерге жүгірді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Адал адам нақақтан күймейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
, ақталады, қайтсе де ақталады» деп маған жұбаныш айтады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ онысынан әзір еш нәрсе шыға қоймады, тіпті, папама жолыға да алмапты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан үшінші күні, «баласымын ғой, мүмкін мені жолықтырар» деп передача түйіп алып, жатқан жеріне мен бардым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мені де жібермеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бар айтқандары: «Кейін белгілі болады, кейін келерсіз», — деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол «кейіннің» қашан екенін және айтпады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан қайтып келе жатып Сашаның үйіне соққым келді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Екі-үш күннен бері есімнен танып жүріп, оны да ұмытып кетіппін, телефон соға қоятын үйінде телефон жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мамамнан кейінгі ендігі қалған тірегім Саша мен Раиса Семеновна еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді соларға соғып ішімдегі бар қасіретімді шығарып, шерімді тарқатқым келді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Есікті Раиса Семеновнаның өзі ашты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оны көрісімен «Раиса Семеновна!» деп дауыстап жіберіп, кеудесіне құлап еңкілдеп жылай бердім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Не айтып, не қойғанымды да білмеймін, әйтеуір жылағаным есімде |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қанша жылағанымды да білмеймін, бір кезде барып «Саша үйде ме» деп сұрадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Раиса Семеновна мені кеудесінен бөліп тікейтіп қойды да, «Саша үйде жоқ» деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Даусы құлағым үйренген әуенінен бөлек шықты ма, осы сөзден селт етіп, бетіне қарасам Раиса Семеновнаның жүзі де сап-салқын екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Coдан бір түрлі суынып қалдым да: «Саша |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Саша қашан келеді?» деп сұрадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы кезде кухня жақтан бір орындық сықыр-сықыр ете қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұлардың ас пісіретін титтей ғана бөлмесі болатын, онда бір тозығы жеткен сықырлауық орындық бар — тын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Саша бүгін үйге келе алмаймын деген, институт оларды бір жаққа жіберетін көрінеді» деп Раиса Семеновна орындықтың сықырымен жарыса жауап берді маған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Ана жақта біреу бар ғой? Ол Саша емес пе? Саша |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
» деп дауыстап жібердім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Раиса Семеновна бір түрлі сасып қалғандай болды, тіпті кухня жақ есікке көлденеңдей тұра қалып: «жоқ, жоқ, ол менің подругам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен саған қашан өтірік айтып едім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Саша жоқ дедім ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Неге сенбейсің» деп өзіме тұңғыш рет кейіп тастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы кезде «подругасы» орындықты тағы бір сықыр еткізді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кейи алмайтын адамыңа бір кейіп бастап алсаң ар жағын айту оңай болады ғой, Раиса Семеновна да бастырмалатып маған ұрса бастады: «неге айтқанға сенбейсің, Сашаны тауып бер деп есімді тандырғаны несі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жап-жас болып жігіттің артынан жүгіріп |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сашаға жармасып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
» не айтып жатқанын шала түсініп, рас па, өтірік пе деп таңырқап Раиса Семеновнаның бетіне қарасам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света қатты шіміркеніп, оқыс іркіліп қалды да: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ондай нәрсені құдай саған көрсетпесін, Надя, — деп ауыр күрсінді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен де үнсіз отырмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ашылмаған адамның өзі кісіге жұмбақ болады екен-ау, баяғыдан бері бірге жүріп басында осынша қасірет барын білсемші |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света бір бастап кеткен соң сырын түгел айтып түгескісі келді ғой деймін, сөзін қайта жалғады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сол жолы мен қатты түңілдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Адамнан да, өмірден де түңілдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мамама да еш нәрсе айтпадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның өзі жанын қоярға жер таппай жүргенде папамның қайғысының үстіне қайғы жамап |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ ана жүрегінің сезбейтіні болмайды екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мені папамның қайғысынан жүдеп кетті деп ойлауына болар еді ғой, бірақ ішімде сыры бөлек, өзгеше бір қасірет жатқанын сезіпті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сұрады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәрін айтып бердім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің мамам мендей емес, ақылды адам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дүниеден түңіліп кеткен жерімнен мені қайта тірілтіп алған да сол |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Әкең екеуіміз «жұмыс-жұмыс» деп жүгіріп жүріп, сенен көз жазып қалған екенбіз ғой, балам» деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Өміріңнің басында бір сүрінген екенсің, |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
өмір болған соң әлі де сүрінетін жерлерің болар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ әйтеуір өзіңді жоғалтпа |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Адамшылығыңнан айрылма |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қатенің үлкені сен Сашамен қосылып өмір сүргеніңде болар еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Олардың бетінің ертерек ашылып қалғанына да шүкір |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сен әлі кісі танымайсың, жассың ғой, қате менен болған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сашамен де, оның шешесімен де күн ілгері жақсылап танысуым керек еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сенің Раиса Семеновнаңның сырын оп-оңай түсінуге болатын еді ғой маған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ондай әйелдерді көріп те жүрмін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күйеуінен ерте ажырасып кетеді, қайтып күйеуге шыға алмайды, алаң болып беріліп істейтін қызмет қарекеті де жоқ, кісіні мезі қылатын ұсақ-түйек қызмет атқарып күн көрісін жасайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан кейін қолындағы бары да, орындалмаған арманының орнын толтырары да жалғыз баласы болады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол баласын өзгеден бөлтірігін қорғаған бөріден бетер қорғайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кейде, қызым, аналық өзімшілдік қараулықтың да шегі болмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ондайлар баламның қамын ойладым деп, және сол ойына имандай сеніп жүріп, өз қамын ойлайды, өз дегенін істетеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Meн енді байқап отырмын, қызым, баласының «болашағын ойлап» Сашаны сенің соңыңа салып қойған да Раиса Семеновнаның өзі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Егер қосыла қалған күнде де ол Сашаны сенімен бөліспейтін еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жоқ, ондай әйелдер қолындағы барынан өлсе айрылмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзге тұрмақ баласының өзін өзіне бермейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ах, залым, сенің басыңды мықтап байлап алу үшін жаңа жыл кешін де өзі әдейі ұйымдастырған екен ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өз баласына жеңгетай болған — сводница! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мамамның аузынан тұңғыш шыққан, мен естіген қатты сөз осы болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен сол кезде мамамның осы сөзіне шалалау сеніп, біріне иланып, біріне иланбай отырғанмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қанша көңілім қалғанмен Раиса Семеновнаның атынан жарылып мені жақсы көрген көп күндері көз алдыма елестеп, «соның жалған болуы мүмкін емес қой, Жалған болса сезер едім ғой» деп таласып едім, мамам маған оны да оп-оңай түсіндіріп берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Неге жақсы көрмесін, әуел баста Раиса Семеновна сені шынымен-ақ жақсы көрді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өйткені сен Сашаны шешесінің мегзеген биігіне алып шығатын күш болатынсың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді келіп күтпеген жерден оның аяғына байланатын қара тас болып қалдың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сосын ол сені шынымен жек көріп қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Эти люди по своему очень даже искренни11 |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен «Сашаға не болған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Саша мені шын жақсы көруші еді ғой» деп шырылдап едім, шешем қайырып тастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Сашаң сырт көзге дүрдей болғанмен нағыз тряпка! Өмір бойы шешесінің қолындағы сулы шүберек болып өтеді» |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Солай, Надя |