Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Пәледен машайық қашқан» деген емес пе, өзін «полктың анасы» санайтын, бізге әмірін мықтап жүргізетін Елизавета Сергеевна осы ұрысқақ Мусяға келгенде, тайқып шыға келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бастығымыз үнсіз қалды — онысы Мусяның айтқанына амалсыз көнгендігінің белгісі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Валя өз баласын Наташаға ұстатты да, оның жылауық баласын баурына салды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ұрысқақ Муся бекерге шабалаңдамаған екен, заржақ бала Валяның кеудесіне жете бере жым болды, тіпті құлқыны кеуіп қалған екен, сораптап емгеніне дейін естіліп тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір сәт бәріміздің көзіміз ашқарақ балаға шүйілген екен, Елизавета Сергеевна есін жиып, үзіліп қалған баяндамасын қайта жалғады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жолдас командир әйелдері, үлкен қаладан шет тұрғандықтан, сіздердің ешқайсыларыңыз қызмет істемейсіздер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Уақыттарыңыз босқа кетіп жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдер советі сіздердің сол бос уақыттарыңызды пайдалы нәрсеге жұмсау жайлы мәселе қарады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ақылдасып келгенде, өте маңызды екі шешім қабылдадық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біріншісі — неміс тілін үйренетін үйірме ашамыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күніне екі сағат сабақ өткізіледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Светлана Андреевна, — деп Елизавета Сергеевна Светаға бұрылды, — Сабақ беруге сізді тағайындамақ болып ұйғардық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бізге Света сабақ бере ме? — деп шықылықтап кеп күлді ұзын бойлы, иығы еңкіштеу, қызыл бет келіншек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Э — э, Муся, сіз несіне күлесіз? — деп кейіді Елизавета Сергеевна |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жоға әншейін, — деп Муся одан бетер сықылықтады, — Мен жәй |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
һ — е — һе — һе |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Екі Мусяны шатастырып алмас үшін, жұрт бұл келіншектің атын «Күлегеш Муся» қойған — ды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның ерекше бір қасиеті көбіне күлетін жерде күлмейді де, нағыз бір күлмейтін жерде күледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір күлсе, көпке дейін тоқтай алмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Елизавета Сергеевна, менің өзім неміс тілін мардымды білмеймін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кімге ұстаз бола алам? — деді Света қызара бөртіп |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Шырағым Света, біз әуелі сенің білгеніңді біліп алайық, — деді Маруш болар-болмас қана езу тартып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Содан кейін ар жағына басқа мұғалім іздерміз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қоғамдық тапсырмадан бас тартуға болмайды, — деді Елизавета Сергеевна аузын шымшып сөйлеп, — Светлана Андреевна, сіз де, біз де әйелдер советінің шешіміне қалтқысыз бағынамыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сонымен бірінші мәселені қабылданды деп есептейміз ғой, әйел жолдастар? Кәне, дауысқа қоям |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Құптағандарыңыз қол көтеріңіздер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света қызарып төмен қарап отырып қалды, өзгелеріміз қол көтеріп құптап шықтық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйел бастығымыздың екінші мәселесі тігін үйірмесін ұйымдастыру екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл да жақсы-ақ нәрсе — екі қолың алдыңа сыймай, бос отырғанша, өнерге үйренесің, балаңның көйлек — көншегін қайысаң да, не зияны бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Маруш Аршаковна шебер екен — сабақ жүргізеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдер бұл ұсынысты жамырасып, жабыла қостап еді, артындағы бір кілтипанына келгенде, екпіндері қайтып қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол — тігін машинасын сатып алу, сол үшін кісі басы ақша жинау, және сөзбұйдаға салмай, ертең Брестке барғанда ала келу керек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қинаған жері осы ара |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тіпті бар болса да, қапелімде қалтадан ақша суырып беру |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ойламаған, күні бұрын есепке кірмеген шығын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Есепсіз ақша кімде бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Елизавета Сергеевна шырылдап қанша үгіттегенмен, бола қоймады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Артық ақша жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ойлану керек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әрине ақша жинау керек қой, бірақ қапелімде |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кешке күйеуіміз келсін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қанша айтқанмен, ақша табатын солар ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ақылдасайық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ертеңнен басқа да жексенбі бар ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Брест те қашық емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Келесі жұмада барса да |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл мәселе осылай жіңішкеріп барып сиырқұйымшақтанып бітіп еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
3 |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Елде менің Қамқа деген әжем бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жақсылық пен жамандықты күні ілгері сезетін «көріпкелі» бар адам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оң көзі тартса, қуанады; сол көзі тартса, ренжиді, болашақ көп нәрсені түсінде көреді де, соларын айнытпай жориды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үйге ақша түсе қалса: «Е, бәсе, кеше уысым қышып еді», — деп; алыстан сағынған адамы келсе: «Алдыңғы күні түсімде бір табақтан ас ішіп отыр едім-ау», — деп, бәрінің үстінен түсетін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жасым он тоғызға қараған дырдай келіншек болсам да, Қамқа әжемнің сол «көріпкелі» маған қонбапты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қырық бірінші жылдың жиырма бірінші июнь күні маған жамандық емес, жақсылық әкеле жатқандай көрініп, жағам жайлау, жайбарақат жайсаң күн болды да, бар оқиғасы бадырайып көз алдымда тұрып қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол күннің өзі де толысып піскен жемістей толықсып тұрған-ды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шаңқай түске қарай көтерілген күн, ыстық аптабымен күйдірмей, қалың ағашқа, жайқалған көк шалғынға, құйқалы топыраққа мол қызуын сіңіріп балқытып келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шуақ қою ауа жұмсақ жылуын бүкіл тәніңе дарытып, өн бойыңды ұяң тартқызып, көңіліңді тыныштыққа, бейбіт рахатқа бөлейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жасыл көк шөптің, қызып келе жатқан дымқыл жердің исі аздап мас қылғандай басыңды айналдырады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кенет мұрныма еміс қана саумалдың исі келгендей болды — ол қай шөптің исі екенін ажырата алмадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Адам ертеңгі күнінің не боларын білмейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ ақыл-ойдың болжамы жетпеген нәрсені кейде тәнің сезетін сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірнеше жылға созылмыш азап пен мехнат алдында дүниенің бар жылуы мен тыныштығын, аз ғана рақатын әр клеткасына сіңіріп алғысы келгендей, бар денем балбырап, болашақ қауіп пен қатер, жан ұшырған үрей алдында — тынығып алғысы келгендей, көңілім де жай тауып, жадырап келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Аллеядағы скамейкада Света екеуміз отырмыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үндемейміз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Светаның барлық төмен етектіден артықшылығы да осы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Құлағың тыныш |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасыңда бір жақсы адам барын біліп, бүйірің жылып отыра бересің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света бір кезде маған қарай қисайды да, белімнен құшақтап алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Надя, — деді содан соң |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мұндағы орыс әйелдері менің Нәзира атымды «Надяға» айналдырып алған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Meн әйелдерден естіп сенбей жүрсем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Рас екен ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол жұмсақ алақанымен менің құрсағымды майда сыпырып өтті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Рас, — дедім мен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мен де аңқаумын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сенің қасыңда жүріп, жұрттың ең соңынан біліппін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Света кішкене қабағын шытып отырды да |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соны ойладыңдар ма?» деп тура алқымнан алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен үндей алмай қалдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кемпір де, ойлансын деген болар, төмен қарап біраз үнсіз отырды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз осы «ғашықтық, махаббат» дейміз-ау, бақсам жас адам сезімге мас болып жүріп көп нәрсені ойламайды екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қамқа әженің сөзі маған көп ой салды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұрын «бір-бірімізді жақсы көрдік қой, одан артық не керек», деп жүре беруші едім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы жайлы кейін де біраз толғандым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді қарап тұрсам өмір деген оңай нәрсе емес сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қамқа әжемнің сол сөзі бүгін де көңілін тебіренткендей Қасымбек аз уақыт үнсіз жатты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұрын өзі мұндай әңгіме айтпаушы еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әжемнің сөзін көптен бері бүгіп келіп, енді айтқаны |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан ойлана жүріп ой түйді ме екен, әлде бүгінгі менің мына жағдайым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
екеуімізге ортақ, жан біткен нәресте түрткі болды ма екен, не де болса жәй ұйқы ашар әңгіме емес, күйеуімнің ар жағын ашып келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Байқаймын, Қамқа әжең анау-мынау кемпір емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Салмақты сөзі артында екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Қызымды құлақ естімеген қиырға алып бара жатырсың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кәрі қойдың жасындай жасым қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көзімнің тірісінде қызымды қайтып әкеп көрсетесің бе, әлде осы бастан күдерімді үзіп бақұлдасып қалайын ба?» деп бұлтартпай тура түп етектен алғаны |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сасқанымнан «уайымдамаңыз демалыс алған сайын келіп тұрамыз, сізді сағындырып, сарғайтпаспыз» |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
деп жалпылдай бастап едім, жекіп тастады: «жә, ондай ықыласың болса кезінде көрерміз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Асатпай жатып құлдық деп, әзір жалпылдатпа |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әскерде жүрген адамның бас билігі өзінде болмайтын көрінеді ғой, рұқсат бермей қойса қайтесің?» деп бір тұқыртып алды да, содан кейін барып әрең жібіді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Қиын жерде жүрген көрінесің, шырағым, жаман айтпай жақсы жоқ |