Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Оны қайдан білесің? Әлі қатын алған жоқсың. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сіздерді көріп те... Жә, шаруаға көшелік, – деп, жігіттің сөзінаяқтатпады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ал, бала, жолға жинал. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сен баратын болдың. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Темекісін тұтатты да, шырпысын сөндірместен шертіп жіберген. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мұншама дәл болар ма, қағаз қоқым салатын шелектің ішіне сөнбей түсіп, лап етіп жана бастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан сөндірмекке тұра ұмтылып еді: – Тиме, – деді Упрай маңғаз үнмен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жана берсін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Өртеніп кетерміз, аға. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Өртеніп кетсек арман не... Кеңірдектен жауған қардың ортасынан өрт шықса, әлемге әйгілі жаңалық болмас па еді... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сонымен... – Сонымен, аға... Жаныңа тағы да екі жігітті тандап ал да, ертең ерте аттанып кет. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Өзің қалдырып кеткен сыбаға ғой, енді өзің алып кел. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Айыртау менен басқа жұртты қабылдамай ма екен... Күздің сылбыраңында табанымнан таусылғаным да жетер, келісімімді бере алмаймын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ол жағын біз... сізден сұрамаймыз да, шырақ... Давай, тілің мен жағыңа сүйене бермей сапарға дайындал. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Өз тракторыңа көңілің көншімесе, осы ауылдағы он ДТ-ның көңілге жаққанын таңдап ал, пожалыста, қолыңнан қақпаймыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бұдан соң өзі ұзақ булығып жөтелді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Апырай, осы бір көксаулық итше еріп арылмады-ау. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Тамағымды жыбырлатады да тұрады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Май ерітіп ішіңіз, – деді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ендеше, сол жеңешеңнің ерітіп қойған майы суып қалар, мен кеттім. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жолдарың болсын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ағасы, оу, ағасы! Бір минут аялдай тұрыңызшы! Упрай қол сағатына шапшаң қарады да: – Тағы не? – деп сұрады шаршаңқы үнмен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Үздік-создық қылмай айтарыңды сразы айт, әкри. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Мен бармаймын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Упрай түсінбей қалды ма: – Қайда? – деді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Айыртауғашөп әкелуге... басқалардыжіберіңіз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жорғаның арқасы құрғамайды деп, немене осы қымс етсе менен көре қаласыздар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұл ауылдағы тракторист жалғыз мен бе екенмін, қазір екінің бірі міне шабады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ондай болса, жақсы. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Басын ұстап сәл ойланып тұрды да асықпай барып «тағына» отырды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аса сабырлылықпен жан қалтасына қол салды, шылым алып тұтатты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
лапылдап жанған сіріңке шиін әрі-бері аунатып отырды да, әдетінше шертіп қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бірақ осы ретте бұрыштағы шелекке жетпей-ақ сөніп қалған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Содан соң темекісін рақаттана сорды, түтінін мүлдем жұтып қойды да, қайтара шығармаған қалпы столды алақанымен салып қалып, айғайды сала ұшып тұрды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Тек осы сәтте ғана апандай аузынан түтін бұрқ етіп атылды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ойбай-ау, мынау не деген мылжың еді-әй, әкри... дүзге отырып-отырып, аяқтамай айнып тұрып кетер бәдік екен-ау. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сен екінің бір емессің, шырақ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сен... Мұқым ауданның маңдай алды механизаторысың, білдің бе?! – Білдім, ағасы, білдім. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бірақ... – Бірақты қоя тұр, шырақ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нені білдің?.. – Айыртауға мені жібермейтініңізді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Өйткені ондай қауіпті жерге «маңдай алды» адамды айдамайды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Тфу, енеңді... Не деген көк ми едің. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ерніндегі темекінің – сабағын тістеп, үзіп алды да түкіріп тастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұл – бөлімше басқарушысының ашуланғандағы әдеті еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Маңайында ақ жоңқасы шығып жатқан папиростың түкірінділеріне қарап, Упрайдың бір күнде неше рет ашуланғанын санап алуға болушы еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ала көлеңкелеу бөлмеде екеуі де біраз үнсіз, тым-тырыс отырып қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аядай терезеден сыртқа үңілсеңіз, жапалақтап жауған қарды ғана көресіз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Басқа дүние – қараң, анда-санда қарсыдағы бухгалтерия бөлмесінен ауыл азаматтарының әлденеге мәз, қарқылдап күлгені естіледі. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Неге екені белгісіз, Упрай аяқ астынан жуаси қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан осы кісінің қылтқып, қысқа күнде қырық рет өзгерер мінезіне таң. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Аға, – деді Нұржан қоңыр дауыспен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сіз бір нәрсені байқайсыз ба? мәселен, физикада мынадай заң бар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Упрайдың алдынан бір бет ақ қағаз және қызыл қарындаш алып жаза бастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Яғни заттың еркін түсу үдеуі оның массасына тіпті де байланысты емес. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мінеки, формуласы. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қараңыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ғ-А – Оны несіне арам тер болып айтасың. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Енді елуден асқанда оқу қонбайды маған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Менің өмір туралы өз формулам бар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ол – Адамның қызмет істеп өсуі, тіпті де оның қабілетіне байланысты емес. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Міне, формуласы. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Нұржан ұсынған қағазға ол да жазды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Яғни управляющий тең – бүкіл ауылға... У-А Нұржан еріксіз күліп жіберді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Күліп жіберді де: – Демек, ағасы, сау желіп тұрған техникамен Айыртаудан пішен алып келу, тіпті де трактористердің «маңдай алды» механизаторлығына байланысты емес. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Кез келгенінің қолынан келер шаруа бұл. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сен осы, кімнен тудың, әкри? – Сізден емес, әрине. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Оны өзім де білемін... Давай сыңар езулемей жол қамына кіріс. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Атаң қазақта «Көп сөз – боқ сөз» деген мәтел барын білесің. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Атамыз қазақта «ақыл адамға жас кезінде емес, қартайғанда керек» деген сөз және бар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Атамыз қазақ тілімен орақ орған ел ғой, айтса – Айтқан да шығар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Орнынан тұрып кетуге ыңғайланып еді: – Оу, ағасы, – деп Нұржан қоса қимылдады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Не болды? – Есіңе тағы бір формула түсті ме? Егер бір дене екінші денеге қандай күшпен әсер етсе... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жә, қойшы, бәрібір ұқпайсыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Айыртауға менен басқа біреуді жіберіңіз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сен де сондай кері күшпен әсер етіп отыр екенсің ғой! |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Он жылдық білімің бар, өзің ауылға есепшілікке де жарамай жүрсің. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал мен болсам халқымды жиырма жылдан бері бес-ақ класс біліммен басқарып келемін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ал сіз, – деді Нұржан жайбарақат жауап беріп, |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Герон формуласын, Ньютонның бүкіл әлемдік тартылыс заңын, қос мекенділер класын, бақа-шаянның іш құрылысын, абай, Жамбыл, мұхтарлардың өмірбаян, өлең-шығармаларын, Уругвай, Парагвай деген елдердің қай жерде орналасқанын, тіпті жер шарында неше мұхит, неше құрлық барын... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жетті, жетті... – деп екі құлағын басты Упрай. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ньютон деген шалдың басына алма құлап, шошып оянғанын білмейді дейсің бе? |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұрұндайда үлкен қызым тұрады, алдыңғы жылы барып қайтқанмын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан ішегін басып ұзақ күлді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қар тынымсыз жауып тұр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қарсы бөлме – қарқ-қарқ күліп жатыр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Упрай бұдан соң күлкісін тыя алмай отырған |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржанға ақыл үйрете бастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Давай, сен, шырақ, күлкіні доғар, әкри. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Зато, мен шаруашылықты білемін, соғысқа барып сендей саудайыларды қорғағанымды білемін |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
қысқасы – сенің Айыртауға аттанып, күзден қалған шөпті алып келеріңді білемін! |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Соғыста мен де болғанмын, аға, – деді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Кепкеніңнің басы. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Иә, рас айтамын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шекарада служит еттім. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Соғыстан айырмашылығы – Атыспағанымыз, атысуға жібермегеніміз ғана... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Отанды оқ атпай күзету, анау-мынау соғыстан әлдеқайда қиын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Өйткені жау көзге көрініп тұрған жоқ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сіздер секілді «уралап», тисе терекке, тимесе бұтаққа деп, теріс қарап, көзді жұмып оқ жаудыра берген жоқпыз... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Осы күнгі жастар нашарлап, тұқымымыз азып барады, деп қолын бір-ақ сілтеді Упрай. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Тұқымның азуы сортына байланысты ғой, аға... |