Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мұнда неғып отырсың? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Педсоветке келдім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Онда сенің не шаруаң бар? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мен жөнінде мәселе қарап жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мәселе. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қандай мәселе? Сені мұғалім етеміз дей ме? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Директор етеміз дейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Онда тіптен жақсы. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жалақың көп болады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сәйбек менің қасыма келіп отырды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Әй, Қожа. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сенің әкең марқұм азамат еді ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оған тартсаң, директор түгіл, одан үлкені боласың. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ оған тартпағансың. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен сенің әкеңе қарыздар адаммын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің мойнымда оның тиын емес, теңге емес, бақандай бір қарасы жүр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қалай дейсің ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Міне былай, алғаш колхоздасқан жылдың күзінде мен, – оның келіскен бір жорға күрең аты бар еді, – ол кезде жұрттың көбі қара жаяу, – соны диірменге мініп барып, сазға батырып, өлтіріп қойдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Суып, қаңсып тұрған атты суармай отқа қоям деп, өзімнен болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Аяғы шідерлеулі еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Су ішем деп барып, оппаға түсіп кетіпті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ертесінде қарасам, суға сүңгіген үйректей арт жағы ғана керіліп, тоңқайып жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Он шақты жігіт жабылып, арқан сап әрең суырып алдық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Міне басқа біреу болса, соны қыңқ еткізбестен төлетіп алар еді ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал Қадыр марқұмның кеңпейілдігі соншалық, сіз қас қып өлтірген жоқсыз ғой, ажалы солай тура келген шығар деп, үнсіз қоя салды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Міне, әкең осындай парасатты, ақылды жігіт еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сәйбек осыны айтты да, сәл ойланып барып: – ал, сен... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
сен ғана емес-ау, қазіргі осы оқып жүрген балалар, көбің ақымақсың, – деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Неге дейсің ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ақымақ емей немене, тәртіпті жүр, оқуыңды жақсы оқы, адам бол десе, сендер соның бәрін керісінше істейсіңдер. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы кезде іштен Оспанов шығып: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қадыров, қайдасың, – деп, дауыстады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Бар, әне шақырып жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әй сотанағым... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Директор кабинетіне осы мектепте бір оқушы ең көп бас сұқса, сол мен болармын деймін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Майқанова талай сүйреп әкеп, ендігәрі қой аузынан шөп алмай жүруге талай рет уәдемді берген үйреншікті орын ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ бұл жолы мен мұнда шын мәнінде күйзеліп, тебіреніп кірдім де, босағадағы суық голлан пешіне сүйеніп тұрып қалдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Төрде сарғыш шашы қақ айырыла желбіреп Ахметов отыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Түсі өрт сөндіргендей, қасының арасындағы қатарынан тіке тартылып түскен екі сызық әдеттегіден терең де қалың. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Берірек кел, – деді ол қолындағы автоқаламымен бөлменің ортасын нұсқап. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Алдымда қақпан құрулы тұрғандай жыбырлап бір-екі аттадым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екі жақ қабырғада тізіліп отырған мұғалімдердің барлық көзі жан-жағымнан найзағайдай түйреп, қадалып барады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әсіресе, оң жақта, директорға таман отырған Майқанованың сұсы қатал да сұрапыл көрініп кетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қадыров, сені біз мұнда не үшін шақырып отырмыз, білесің бе? – деді Ахметов. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Білемін, – дедім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Не үшін шақырып отырмыз? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Тәртіпсіздігім үшін шақырып отырсыздар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екі-үш жерден мырс етіп күлген үндер естілді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сені мектеп өмірі тойдырды ма. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұдан былай оқығың келмей ме? – деп сұрады Ахметов. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жоқ, оқығым келеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Ендеше неге қоймайсың тәртіпсіздікті! |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ахметов «неге» деген сөзді бар даусымен шегелей айтып, столды үлкен ауыр алақанымен сарт ұрып, ұшып түрегелгенде, мен ғана емес, бүкіл отырғандар түгел селк ете қалды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қоямын енді... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
кешіріңіздер... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Бұл нешінші... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жүзінші рет уәде беруің бе? – деп киіп кетті Майқанова. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Бұдан былай ешқашан да тәртіп бұзбаймын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің қазіргі талқыға салып отырған тәртіпсіздік қылықтарымның қай-қайсының да себебі бар еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қазды атқан мен емеспін, Сұлтан. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал бақаны мен сумкаға Майқанова талып жығылып қалсын деп, оның соншалық шошымал адам екенін біліп салған жоқпын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тіпті, бұның ақыры не болады деп, ойлап та жатпадым, салғым келді – салдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осындай бір ақымақтық кейде ақылға мұрша бермей дедектетіп әкететіні бар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Істеп алып, соңынан бармағыңды тістейсің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осының бәрі осылай бола тұрса да, мен өзімді ақтап, бір ауыз сөз айтпадым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ақталудың тіпті қисыны бар ма? Бәрін мойындадым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бар айтқаным: Кешіріңіздер. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Соңғы рет тағы бір кешірім жасап, сынап көріңіздер. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұдан былай қарай тәртіпсіздік істейтін болсам, қандай жаза қолдансаңыздар да ризамын! |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жоқ, Қадыров түзелмейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ол уәдесін бізге талай берген. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қадыровты оқудан шығару керек, – деді Майқанова. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Маңдайдан буым бұрқырап есік алдына шықтым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сәйбек көрінбейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Омырауымды ағытып, желпініп, ойланып тұрмын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Не деп шешер екен? Мектептен шынымен-ақ шығара ма? Онда не істеймін?» |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қайта барып, есіктегі кілттің орнына құлағымды тосып мұғалімдердің не айтып жатқанын тыңдағым келеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әрине, Майқанова мені құрту, оқудан шығару жағында болар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал басқа мұғалімдер не айтады? Анфиса Михайловна, Оспанов, Дәуірбаев... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
бұлар мені жақсы көретін мұғалімдер емес пе? Ахметовтың өзі де осыдан он шақты күн бұрын ғана аудандық оқу бөлімінен келген инспекторға мені: «Мынау біздің мектептің ақыны, болашақ Сәбит Мұқановымыз», – деп дәріптемеді ме? Сөйте тұрып, мені оқудан қалайша шығарады? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Есікке барып тыңдағаным жарамас, мұғалімдердің біреуі шыға келуі мүмкін ғой деген оймен, үйді айналып, педсовет өтіп жатқан бөлменің терезесіне келдім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үйдің бұл ойпаң тұсы, фундаменті биік. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Терезеге бойым түгіл ұсынсам қолым әзер жетеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Форточка ғана ашық тұр, не сөйленіп жатқаны күмбірлеп жөнді естілмейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Терезенің тұсында мектептің бағы бар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осыдан бес-алты жыл бұрын өз қолымызбен отырғызылған қайыңтеректер бұ күнде қолдың саласындай тізіліп, асқақтап тұр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шарбақтың көп кетігінің бірінен зып беріп осы баққа кірдім де, бір теректің басына маймылша өрмелеп, шығып алдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
О, бұл арадан мұғалімдер үйінде не болып жатқаны сайрап көрінеді: әне, Ахметов сөйлеп тұр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екі қолын кеңінен сермеп, ара-тұра жұдырығымен столды ұрып та қояды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Басын біресе оңға, біресе солға бұрып сөйлейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Егер мен оның желкесінен қарап отырмасам, не айтып жатқанын мүмкін емеурінінен түсінген болар едім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ахметовтың сол жағында Оспанов столға жабысып алып сүйкетіп жазып жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бас алмай жазуына қарағанда тегі мәжіліс хат жүргізіп отырған болар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осындай да осындай, пәленінші жылы, пәлен айдың пәлен күні, пәлендей бір мәжіліс болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Онда алтыншы класс оқушысы Қожа Қадыровтың тәртіпсіздік қылықтары туралы арнайы мәселе қаралып пәлен-пәлендер сөйлеп, мынаны-мынаны айтты... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірнеше адамның қолтаңбасы қойылып бекітілген осы мәжіліс хат қатырма тысты жуан папкалардың біріне тігіледі де, тарихқа жөнелтіледі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Архивтің алтын қорына айналады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Зырғып жылдар өтеді, дәуір көшіп, заман өзгереді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен жөнінде жазылып жатқан осы мәжіліс хаты күндердің бір күнінде әдебиет зерттеуші, ізшілердің бірінің қолына түседі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сонда ол жерден жеті қоян тапқандай қандай мәз болып қуанады десейші. |