Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кім біледі, жер әлемді тулатып, сотқар Қожа атанып жүргенім әкесіз жетім өскендігімнен де шығар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кімге де болса бір әке әбден керек. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тіпті селкілдеген шалдардың өздері кейде «жарықтық, әкем анандай еді, әкем мынандай еді» деп, еске алып, армандап отырмай ма? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал, күйеу керек пе әйелге? Меніңше, әбден керек. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кейде Миллат мамам әкемнің суреттерін ақтарып қарап отырады да, мұңға батып, бір түрлі егіліп кеткендей болады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кірпігі жасқа шыланады... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен сол кезде маматайымды керемет аяп кетем. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ аяғанмен не пайда, білем, сезем неге күйзелетінін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Егер оның күйеуі, яғни менің әкем тірі болса, Қаратай ұятсыз мамама өзеуреп сөз айтпақ түгіл, оның маңынан жүре алар ма еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сөйтіп, мен сендерге өзімнің аты-жөнімді айттым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал көркем шығармада кейіпкердің кім екені аталып қана қоймай, сырт бейнесі қоса сипатталатын дәстүр бар ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Енді соған көшейін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тоқтаңыз, бұл үшін әуелі өзімді-өзім айнадан байыптап қарап алайын... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мынау, міне, мұрным. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әжем кейде менің атымды атамай «тәмпіш неме» дейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оның айтқаны ып-рас екен ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екі танауыма екі саусағым еркін сыйып кетерлік, қосауыз мылтықтың аузындай үңірейіп тұр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екі шекемнің шығыңқылығы болмаса, басым қарбыз тәрізді доп-домалақ, тап-тақыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шашымды Әубәкір шал кеше ғана ұстарамен сыпырып алып тастаған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ох, менің шашым! Қаттылығы, қайраттылығы шошқаның қылшығынан бір кем емес. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы ауылда оны алуға жарайтын бір ғана ұстара бар – ол Әубәкірдікі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оның өзі де алғаш салған бетте тұтқырланып, жүрмей қалады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шашымды әр алған сайын Әубәкір мені бірінші рет кездестірген адамдай таң қалып бітеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Япыр-ай, мұндай да шаш біте береді екен-ау! Мынау шаш емес, тікенек қой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тікенек. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мінезіңнің шатақтығы осыдан-ақ көрініп тұр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сыпатталмаған енді нем қалды? Қаралығымды әуел баста-ақ айтқанмын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сол жақ құлағымның астына таман бір түйір қалым бар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бәтшағардың бітпейтін жерге бітуін қарашы. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Одан да бетімнің ұшына таман болсашы. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сонда әдемірек көрінер ме едім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бір азуымды былтыр... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
жә, оны айтудың қажеті де болмас. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кімнің тісін құрт жемейді дейсің және ол былай қарағанда көрінбейді де. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал бойымды біреулер орта бойлы дейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әжем болса, әкең тәрізді сұңғақ боласың дейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кімдікі рас екенін құдайым білсін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өткен күзде мектепте дәрігер қарап өлшегенде, бір жүз отыз тоғыз сантиметр шыққан едім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Егер шашым болса, жүз қырық шығуы сөзсіз еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тақыр бас жүргеннің осындай залалы да бар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жасым он екіде. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бесінші класты бітіріп отырмын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Повестің бірінші тарауын осымен доғарамын да, келесі тарауға көшемін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
ЕКІНШІ ТАРАУДА |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаратай жайында айтылады |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Күні бойы футбол ойнап, әбден қалжырадым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ойын үстінде шаршағаның онша аңғарылмайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Енді міне дел-сал болып, өзімді өзім әрең сүйреп келе жатырмын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Аяққа қонған шаңды қарашы, бір елі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шіркін-ай, осы бойда барып, күмп етіп, өзенге қойып кетер ме еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өзен бойына көз тіксем, қыздар шомылып жүр екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мейлі, шомыла берсін, оларға да салқындау керек қой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал мен әуелі тамақтанып алайын, ішім итше қыңсылап, түйені түгімен, нарды жүгімен жұтып жібере жаздап келе жатқам жоқ па. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қораның бұрышын айнала бергенім сол еді – көзім есік алдындағы тажалға түсті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жүрегім дір етіп, бойымды дереу жиып алғандай болдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тажал тапжылар емес. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ежелгі дағдысы бойынша біздің босағаны иіскеп, мелшиіпті де қалыпты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тажал деп отырғаным сыры көше бастаған, жағал-жағал үш дөңгелекті, көкшіл көне мотоцикл. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әр жексенбі сайын оның көрген күні осы, біздің қорадан шықпайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мотоциклдің иесі – көрші колхоздағы комбайншы жігіт Қаратай. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жігіт деймін-ау, қайдағы жігіт. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Беті әжім-әжім, сақалы тікенектей кәрі біреу. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаратайды мен қандай жексұрын көрсем, жағал мотоциклді сондай жексұрын көрем. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өйткені оны құстай ұшырып, зырылдатып, лезде алып келетін осы антұрған емес пе. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұдан бір жыл бұрын Қаратайдың әйелі дүние салған екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әйелі дүние салды деген сөз, өзі бойдақ қалды деген сөз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал өзі бойдақ қалғаннан кейін тағы да үйленбекші. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы арада кімге деген сұрақ туады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Дүниеде өзге әйел құрып қалғандай Қарайтайдың есек дәме көңілі менің Миллат мамама ауатын тәрізді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жағал мотоциклдің әр жексенбі сайын біздің босағаны иіскеп, қаңтарылып тұруындағы гәп міне, осы. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әрине, бұл мәселе жөнінде менен ақыл-кеңес сұрап жатқан ешкім жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ мен Қаратайға іштей кіжінемін де, атаңның басы менің мамам тиер саған, деген сөзді айтамын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үйге кіре беріп, мен мотоцикл дөңгелегін теуіп жібердім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кім иемденсе, соған құлшылық ететін меңіреу техника бұған не жауап қатсын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Зырқ етіп, бір тербелді де, үнсіз қала берді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ауыз үйде әжем күбі пісіп тұр екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ертеден қара кешке бір тыным алмайтын бейнетқор әжем-ай. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Күмпілдетіп піскенде, қарашы, күбінің түбін түсіре жаздайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Орамалы сырғып, желкесіне түсіп кеткен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Көпті көрген бурыл басы бусанып, тер иісі келеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қолымдағы допты тарс еткізіп, босағаға тастай бердім де, мен сол екпініммен төр үйге қарай беттедім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жұмысын дереу доғарды да: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Әй, мына түріңмен қайда барасың? Онда кісі отыр, – деді әжем. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өзі қызық кісі, кім отырғанын мен білмейді деп ойлай ма екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Кісі болса қайтушы едім! |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Даусым қатты шығып кетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мейлі, естісе, ести берсін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Есікті жұлқып ашып, кіріп келдім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаратай мен мамам терезе алдындағы столда, әдеттегіше, бетпе-бет әңгімелесіп отыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екеуі бірдей маған қарады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаратайдың жүзінде менің келуімді жаратпаған абыржу бар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал мамамның тіксініп шытына қараған қабағынан мына тасыр жүрісімнің оған да ұнамағанын бірден аңғардым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы бойда бұрыштағы шкафыма қарай өтіп бара жатыр едім, Қаратай күлімсіреген дауыспен: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Әй, Қожатай, сәлем қайда? – деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жасы үлкен таныс адамға сәлем бермеу – көргенсіздіктің белгісі деп, мамам мені талай баулыған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сол парызымды амалсыз өтеп: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Саламатсыз ба, – дей салдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үлкендердің үстіне бұйымтайсыз, етқызулықпен кіріп келгендіктен, енді амалсыздан бірдеңе істеуім керек болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ту сыртымды мамам мен Қаратайға беріп, шкафтың ең төменгі сөресіндегі газет-журналдарды мақсатсыз ақтарып, күйбеңдеп жатырмын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Нені іздеп, нені таба алмай жатқанымды бір құдай өзі біледі. |