Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Киім-кешек, төсек-орныңды дайындап, әзірленіп тұр, – дейді бригадир, – шөп шабысқа барасың. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ауылдағы балалардың бәрі барады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шөп жинайсыңдар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Бармаймын, – дедім мен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Неге? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мен үлгісіз, тәртіпсіз оқушымын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ештеңеге де жарамаймын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің ренішімнің жай-жапсарын білгеннен кейін бригадир: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Ой, жолың болғыр, жігіт адам соны да сөз дей ме екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Не бар дейсің сол лагерьде. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қызықтың көкесін сен шөп шабыста көресің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Біз онда сендерге көңіл көтеретін барлық жағдайды жасаймыз – деп, үгіттей бастады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үгітте, үгіттеме Қожакең айтқанынан қайтпайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әрі шөп шабысқа Майқанова да барады дегенді естідім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жоқ, Майқанова жүрген жерде мен жүре алмаймын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тым құрса, жазғы демалыста одан құлағым тыныш болсын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мамамның колхозда сауыншы болып істейтінін мен сендерге айтқан жоқпын ба? Олардың фермасы осыдан бірнеше күн бұрын ғана жайлауға кеткен болатын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жайлауды көрмегеніме бірнеше жыл болды, одан да сонда барғаным рахат емес пе деген ойға келдім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ол үшін көлік керек, оны қайдан алам? Бригадирден сұрағанмен бермейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шіркін-ай осындайда меншікті бір атыңның болғаны абзал емес пе. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қалаған жағыңа соқтырып жөнелер едің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Ер қанаты – ат» деп, қазекем бекер айтпаған ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сонымен, атты қайдан табамын? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Отырып, отырып, кенет шапалақпен саныма салдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы да сөз болып па? Қазір бұрынғы жеке меншіктің заманы емес. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Колхоз малы – менің малым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Соның біреуіне мінемін де кетемін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Белсенділердің әрқайсысында бірнеше аттан бар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үстеріне өздерінен басқа шыбын жорғалатпайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жазда жайлауға қоя беріп, семіртеді де, қыстыгүні қанжырдай етіп жаратып, қасқыр, түлкі қуып шығады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сонда олар бұл үшін қолхозға төлей ме бірдеңе? Түк те төлемейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әкем Қадыр осы колхоз құрылған күннен бастап, ұста болып істеді, мамам сауыншы. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бір аттың бір күндік терін пайдалануға менің неге қақым жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шешім қабылданды, өзен бойындағы жайылымнан бетіне тура қараған аттың бірін ұстап мінеді де, Қожекең түнгі салқынмен жайлауға тартып отырады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сонан соң бригадир бар, Майқановасы бар, таңертең менің ізімнің қалай қарай кеткенін тауып көрсін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тамақтанып болып, тысқа шықтым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Көз байланып қалған екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Маужыраған қоңыр кештің құшағында, қора аузындағы сырғауыл қашаның үстінде, қонақтаған тауықтай шошайып отырмын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ойымда Жанар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Түнделетіп жайлауға кетіп қалатын болсам, көпке дейін оны көре алмаймын, сағынамын-ау! |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен кейде сұрақ қоям өзіме өзім: «Жанарды неге ойлай берем? Оны көрмесем ала көңілденіп, тынышым кетіп тұратыны несі? Әлде осының өзі әлгі жүрт айтатын, кітаптарда жазылатын не... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
емес пе?» Япыр-ай, осы бір сөзді ойға алғанның өзіне селк ете қалам-ау. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Егер мұны Майқанова білсе ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Не болар еді онда күнім? «Ә, Қадыров. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаршадайыңнан қызға ғашық болып! Қарай гөр мұны! Бұл сұмдықты саған кім үйретті, ә?» Нағыз масқара, міне, сонда болар еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің Жанарға ләм деп, бірдеңе айтпақ түгіл, тіпті оның қасына баруға жүрексініп тұратын себебім міне, осы. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жанар үйі көшенің басына таман, өзенге таяу. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әкесі Балабек бригадир болып істейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мамасы Қырымға курортқа кеткен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үйде өзінен басқа мені онша ұната қоймайтын қытымыр әжесі ғана бар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қолыма таяқ алып, әлдекімдерге еліктеп сылти басып, солай қарай келе жатырмын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жанардың төбесін анадайдан бір керсем де дәтке Қуат емес пе. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мүмкін ол ұшырасып та қалар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жайлауға баратынымды айтам. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің қайда екенімді ол да біліп, ойлап жүрсін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жанар мені жайшылықта ойлай ма екен, ойламай ма екен, ә? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл үйде Жанардың әжесінен бетер сескенетін тағы бір қорқынышым – осы үйдің антұрған қабаған қара төбеті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Атты кісінің омырауына шапшитын жауыз төбет. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ол бос болса, үй маңынан тірі жанды қия бастырып өткізбейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жоқ, қара төбет байлаулы екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Арғы көше жақтан келген біреуге арс-арс үріп, жұлқынып тұр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен бергі қора жақтағы ағаш шарбаққа жақындай түстім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы кезде үйден Жанар жүгіріп шығып: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Ақтөс, жат! Бар орныңа! – деп, зеки бастады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қақпаның ар жағынан әйел даусы естілді: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жанаржан, әжең үйде ме? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Әжем бағана тауық фермадағы Сүйінбай атамдікіне кетіп еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әлі келген жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жанардың үйде жалғыз екенін білгенде, қуанышым қойныма сыймады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Не де болса, бірер ауыз тілдесіп қалуға бел байладым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жанар! – деп дауыстадым, ол жүгіре басып, бері қайтып келе жатқанда. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үнім бейне бір шошыған немесе аяқ астынан ғажайып бір қымбат зат тауып алған адамдай жарқын шығып кетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Селк етіп, тоқтай қалды Жанар (Үй маңдайшасына электр шам орнатылғандықтан есік алды сүттей жарық еді). |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Дауыстың қайдан шыққанын тұспалдай алмай, төңірегіне жалтақ-жалтақ қарап барып, көрді мені. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Кеш жарық, Жанар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жанардың таңданған жүзі дереу күлімсіреді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қасыма жүгіріп келіп, ағаш шарбақтың үшкіл басынан ұстап бетпе-бет тұра қалды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Кеш жарық, Қожа. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Неғып жүрсің? – деп сұрады ол. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мен түнделетіп жайлауға кетем. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мамаңа барасың ба? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Иә, сен неге лагерьге бармадың? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мамам келгенше үйде болып, әжеме көмектесем. Майқанова апай лагерьге келесі кезекке жолдама берем деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жанар осыны айтты да: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қожа, менің әжем үйде жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жүр, дойбы ойнайық, – деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өзегімді нұрлы сезім жарып өтіп, қолтығыма қанат біткендей болды, қашаға пәрменіммен секіріп шықтым да, ар жағына топ ете түстім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сол кезде шынжырын сылдыратып, қара төбет те арсылдап, тұра ұмтылды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Иттен қорыққансып, Жанардың білегінен қысып ұстап, жабыса түстім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ит есік алдына жете алмастай етіп байланған екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екеуіміз иық түйістіре жүгірген бойда үйге кіріп кеттік. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сен дойбыны жақсы ойнаймысың? – деп сұрады Жанар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жоқ, онша емес, – деп, сыпайы жауап қайтардым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал шындығында, өзім теңдес балалардың көбін ұтушы едім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жанардың бетпе-бет отырған сүйкімді жүзіне, иығына төгіліп көмірдей қап-қара әсем қолаң шашына алаң-елең қарап, толқып отырып, бірінші ойында қалай ұтқызып алғанымды байқамай қалдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ол маған үш бұзау айдатты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ Жанардың мәз болған кейпіне қарап бұл ұтылғаныма өзім іштей қуандым да. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екінші ойынды әлгіндей емес, сағырақ ойнауға тырыстым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үнемі қыздан жеңіліс таба беруге болмайды ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ үш-төрт жүрістен кейін Жанар менің үш пешкамды бірден қырып салғаны. |