Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл, әрине, менің өз пікірім, ал парторгтің пікірі әлгідей. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен бұған таңдана да қоймаймын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өйткені, пікір қайшылығынсыз ешбір ақиқаттың беті ашылуы мүмкін емес деген сөзді бір ақылды кітаптан өз көзіммен оқығаным бар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Нақты қай кітаптан оқығанымды ұмытып қалыппын, ол үшін оқушымнан кешірім сұраймын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бір кеште мамам: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Балам, босқа сенделмей ауылға қайт. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ана өзге балалар қатарлы колхозда жұмыс істе. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы қыдыруың жетеді, – деген сөз айтты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Өзім де қайтам, – дедім мен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ертесінде өзіміздің колхоздың екі тонналық бір машинасы жем алып келе қалған екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шофері Қайыпжан дейтін ақ көңіл жақсы жігіт. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Соның қасына кабинаға отырып, жайлаумен хош айтысып, тартып отырдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жұпар атқан кең жазықтың төсінде жұмсақ қара жолмен жүрдек машина барынша зырлап келе жатқанда, ұшқыр қиял шіркін де тұғырында тоқырап қала алмайды-ау. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қанатын қағып-қағып жіберіп, дауылпаздай шарқ ұрып, ол да самғап ұшады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
О, ата мекенім, қазақ жері. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сенің шет-шегіңе қиялдан өзге не жетіп үлгереді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ауылдан былай шыға беріп, Сұлтан маған қалтасынан пряник алып берді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Екеуіміз қытырлатып жеп келе жатырмыз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Құла дөненнің тағасы тастақ жолға шық-шық соғылады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бір кезде Сұлтан артына бұрылып: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сен шылым шегесің бе? – деп сұрады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ол ерге қырындап отырған күйі аттың тізгінін тежеді де, қалтасынан бір пачка сигарет суырып алды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Аузын ашты да, маған ұсынды: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мә, үйрен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Өзің тарта бер, – дедім мен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Осы күнге дейін шылым шегуді үйренбей неғып жүрсің? – деді Сұлтан мені кіналай сөйлеп. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мә, тарт. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Алдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтан оттық жағып ұсынды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тұтаттым да, бұрқылдатып тарта бастадым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Аузыма түтіннің жап-жаман ыс дәмі келеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Ой, сауатсыз, – деді Сұлтан менің шылымды қалай шегіп келе жатқанымды көріп. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сөйтіп те тарта ма екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жап-жақсы сигаретті босқа қор етуін қарашы. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ішке тарт. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Міне, былай. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Аузыңа түтінді толтырып ал да, жұтып кеп қал. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бала десе бәрімізге тиеді, бізден өткен ақымақ жан жоқ қой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кейде қайдағы бір залалды нәрсеге соның сол залалдығын біле тұра иттей әуес келеміз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы арада маған: кәне, жұтсам жұтып көрейінші, – деген ой келді, – не болар екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал енді болғанын бұл бақытсыздықты бастан кешірген болсаңдар, өздерің де біліп отырған шығарсыңдар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Аузымды түтінге толтырып алып, жұтып кеп қалғаным сол екен, бір керемет улы газ өңешімнен шеңгелдеп, ала кеп түсті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тынысым бітеліп, қақалдым да қалдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Көзімнен жасым ағып, көзім бұлдырап, жер-дүние айналып кетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Аттан ауып түсіп, қылжия кеттім жол шетіне. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жүрегім лоблып, құса алмай қиналып жатырмын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің бұл аянышты халіме жаны ашудың орнына Сұлтан оңбаған мазақ етіп тұр: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қайран Қара Көжем-ай, ажалыңнан үш күн бұрын өлетін болдың-ау. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Миллат апайға не бетімді айтып барар екем. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тым құрыса жайлауға жетіп те өлмей, әуреге салатын болдың-ау. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Міне, содан бері темекіні аузыма алмақ түгіл иісі мұрныма келсе зытып жөнелемін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
СЕГІЗІНШІ ТАРАУДА |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оқушы жаңа кейіпкер Дәулетпен танысады |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Құла дөненді желе аяңдатып отырып, түс ауа тау ішіне келіп кірдік. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл араның ауа райы мен жер келбеті төменгі жазыққа еш ұқсамайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ызың еткен шыбын жоқ, сап-салқын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Беталдымыздағы тау жақтан қоңыржай самал жел есіп қоя берді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Құбылып жайқалған жасыл шалғын, гүл-бәйшешек. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ат үстіндегі ұзақ жүріс мені шаршатайын деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өйткені атқа екі адам мінгескенде, артқысы көп түйгіштеледі екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтан болатын болса, күнге күйген желкесі қып-қызыл болып, кепкасын көзіне түсіре киген күйі бүлк ететін емес. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Масатыдай құлпырған жер келбетін көргенде, бұлақ жағасындағы көгалға менің рахаттанып, аунай кеткім келді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сұлтан, осы араға ат шалдырып, демалып алсақ қайтеді? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Шаршадың ба? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Шөлдеп кеттім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Енді біраз жүрсек, малшылардың үйлері кездеседі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қымызға жетіп, бір-ақ демалайық, – деді Сұлтан. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Айтқандай-ақ, келесі тұмсықты айнала бергенде, оң қол жағымыздағы беткейде бір киіз үй көрінді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Көне тартқан қараша туырлықтың үстіне әппақ жаңа түндік жабылған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Есік алдындағы ши сөреде жас құрт жаюлы тұр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үй маңы мал қиы, сары ала тепсең ескі жұрт екені бесенеден белгілі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әріректе желіде екі құлын байланыпты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оның бірі кер құлын, таңы жарқырап, бауырын күнге қақтатып, тыпыр етпестен серейіп жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қасындағы қаракер құлын жерден тың тыңдағандай басын төмен салып мүлгіпті де қалыпты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Құдай тілегімізді берді, қымыз ішетін болдық, – деп Сұлтан ат басын солай қарай бұрды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Алдымыздан анталап үш ит үріп шықты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үлкендігі танадай шұнақ құлақ, ақтөс қара төбет қарлыққан қалың дауыспен арс-арс етіп кеп, аттың тура басына секіре бастады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал, екінші бір сұңғыла қара қаншық үйге жібермеймін дегендей құла дөненнің құйрығынан тартқылап жүр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтекеңнің мінезі иттен де жаман. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қамшысын оңды-солды үйіріп, иттерді одан әрмен өшіктіріп, азан-қазан шулатқан бойда есік алдына бір-ақ келіп тоқтады. Сол кезде үйдің түсірулі тұрған есігін серпіп ашып, жасы он бір, он екі шамасында секпіл бет сары бала шыға келді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Басында шекарашылардың жасыл картузы. Кең болғандықтан әлде қандай олақ қол оның артын қабыстырып, қара жіппен баттитып көктеп қойған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бөгде келіп, иттер абалап үргендегі баланың дағдылы қызметі осы болу керек – ол бізге назар аудармастан дереу босағада жатқан ақ бақанға жармасты да, иттерді қуа бастады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Кет! Кет, Алыпсоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жат орныңа барып. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Алыпсоқ төбет баланы дереу тыңдады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шабандап, көмейінен қырқ-қырқ барлығып сарқып үріп, бізге ала көзбен бұрылшақтай қарап, тайып отырды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оған ілесіп өзге ит те жым болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бақан суреттен бала бізге назарын енді аударды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Бұл кімнің үйі? – деп сұрады Сұлтан секпіл бет баладан ат үстінде тұрып. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жұмағұлдың үйі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жұмағұл не істейді? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қой бағады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Кім бар үйде? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Ешкім жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Шешең қайда? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Ана белдің астындағы сиырлы ауылға кетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қымыз бар ма? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қымыз жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бағана кісілер кеп ішіп кеткен. |