Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Саусағымның соқырлығынан соның қайсысы бес сомдық екенін тани алмай жатырмын ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ақыры тәуекел деп, біреуін суырыл алдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
О масқара! Шеті көзіме шалынғанда-ақ жүрегім су етіп, ішім удай ашып кетті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл алып шыққаным бақандай он сомдық еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Өй, мынауың он сом ғой? – деп қуанды Сұлтан, – әй қу. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қара Көже-ай, қулығың қалмайды-ау осы сенің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мейлі, он сом болса да әкел бері. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мен мұны бес сом екен десем, он сом екен ғой, – деп, ұятымды қымтап, мен де білмегенсіп жатырмын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтан ақшаны алып дүкенге кіріп кеткенде, қалтама қайта қол салып, екінші шытырлақ қағазды суырып алдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл бес сомдық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әлгі мені шатастырып, ұятқа қалдырып жүрген міне осы қу ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ызасына өзін төрт бөліп, лақтырып жіберсем бе екен деп, кіжініп бір тұрдым да, бірақ онсыз да талай көресіні көріп, умаждалып, иі түсіп біткен бейшара болғандықтан жаным ашыды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қалтама қайта салып қойдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтан магазиннен галифе шалбарының екі қалтасы тырсиып, ұрты шодырайып шайнаңдап шықты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Не сатып алдың? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Золдың қамы, – деді Сұлтан аузы сөйлеуге әзер келіп. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Онысы «жолдың қамы» дегені. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтан тізгіңді қолына алды да, ерге қайтадан қарғып мінді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Ал, енді кеттік» деп, мен асығыстық білдірем. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтанның артына жарбиып мінгесіп кетіп бара жатқан мына түрімді Жанар көрмесе екен деймін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
«Дарындылық», «талант», «данышпандық» ұғымдарының бір-бірінен айырмашылықтары неде? |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
6) #алтыншы# Адалдық пен шыншылдық. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл екеуі бір-бірімен біте қайнасқан кісінін жақсы мінез бітістері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адал адам шынайы да, шыншыл адам - адал. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адалдық – сөздің таным мен сенімге ұштасуы, оның іс-әрекетке қайшы келмеуі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Шыншылдық-адамның азаматтық борышына, ар-ожданына қалтқысыздығы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адал да шыншыл, әділетті болу - еңбек пен білім алуға, жалпы іс-әрекетке дұрыс көзбен қарау, инабатты, тіршілікте тиянақты, принципті болу деген сөз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адалдық пен шыншылдық бар жерге кісі әділетті де, кішіпейілдік пен қайырымдылық, қарапайымдылық етіп жүреді, бұлар кісінің аты мен абыройына дақ түсірмейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Көзқарас пен мінездегі түрлі жалған көріністер (екі жүзділік, жарамсақтық, жалтақтық, күншілдік, іштарлық, мақтаншақтық, тәкаппарлық т. б.) нағыз адалдық, шыншылдықпен еш сыйыса алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
7) #жетінші# Достық. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл ортақ көзқараспен мүдде, мақсат бірлігі негізінде пайда болып, уақыт сынынан өткен адамгершілік құндылығы мол тұрақты, тек адамға ғана тән жоғары сезім. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Достық адамды асқақтатады, ол жан мен тәннің гүлдене түсуіне жәрдемдеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның маңызды белгісі - өте берік, әрі терең эмоциялық жақындық. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол адамның бір-біріне сөз жүзінде де, іс жүзінде де адал және шынайы болу, өзара терең мүдделілік, бір-біріне толық сену, кайғы мен қиыншылықта өзара қол ұшын беру, өз ара жауапкершілік пен қамқорлық. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Достардың мінез, темперамент секілді ерекшеліктері түрліше болып келуі де мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, олардың бірінде қызбалық не шабандық, тұйықтық не жігерсіздік т. б. мінез кемшіліктері кездесетіні болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірақ достыққа бұлар кедергі бола алмайды, қайта нағыз дос бойындағы осындай кемшіліктерден арылуға көмектеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әрине, сатқындық, екі жүзділік, өтірікшілік, тәкәппарлық, өзімшілдік достықпен сыйыспайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жалқау, менмен, мәдениетсіз, самарқау, салдырсалақ адам да бір-бірімен дос болып көгермейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Дос болма майда тілді күлгенменен, бимағына сырты жылтырап жүргенменен", - дейді Шал ақын. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінездің құрылымы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез – бір-бірімен қатынас байланысы бар адамдардың қасиетінің жүйесі, тұтас құрылым болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез құрылымындағы сенім. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қалыпқа түскен, адамгершілігі айқындала бастаған мінездің негізгі компонентіне сенімділік жүйесі кіреді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сенімділік адам мінез-құлқының принциптілігімен, күресте бас имейтіндігімен анықталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез құрылымындағы қажеттілік пен мүдде. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қажеттілік пен мүдденің басымдылығына қарай адамның өзіндік мінезі қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қажеттілікті қанағаттандыру мақсатында біреу тек құлқыны үшін өмір сүреді, енді біреу өмір сүру үшін тамақ ішеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дүниеқор адамдар да болады, олар тек дүние жинау үшін ғана өмір сүреді, бұл олардың рухани, адамгершілік дүниесін жұрдай етеді: топтастықты, сараңдықты, күншілдікті арттырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез құрылымында еңбек ету қажеттілігінің, қоғамдық мүдденің басым болуы - адам мінезінің белсенділігі мен тұтастығын және қоғамға пайдалылығын көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез құрылымындағы интеллект. Адамда байқағыш, жазбай танитын қасиеттің болу-болмауы, өзгермелі ортаны тез бағдарлауға мүмкіндік беретін орамды ақылдың немесе оған керісінше, оралымсыздық пен баяулықтың тән болуы, адамның құбылыстарды терең талдай алуы, не мәселеге үстірт қарауы - осының бәрі-бәрі жеке адамды сапа жағынан сипаттайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез құрылымындағы ерік. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қалыпқа түскен ұнамды мінездің өзегі - жеке адамның ерік-жігерлілік сапасы болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ерік-жігері күшті адам талап- тілектерінің және кылықтарының аныктылығымен, өз бетінше әрекет ете алушылығымен көзге түседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол көздеген мақсатына жетуде табанды және батыл. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның жігерсіздігі, әдетте, мінездің ынжықтығымен орайлас келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тіпті білімі мол, жан-жақты қабілетті адамның өзі де егер жігерсіз болса, сыртқы жағдайлардағы және өзінің ішкі жан дүниесіндегі бар мүмкіндіктерді толық жүзеге асыра алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ерік-жігердің бекуімен бірге мінез орнығады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез құрылымындағы сезім. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сезім дегеніміз - әлеуметтік және табиғи өмірдің сан алуан жақтарына эмоциялық қатынас. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез туралы сөз болғанда жеке адамның эмоциялық қасиеттеріне де назар аударылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұлай ету орынды да адам өзін сезім арқылы да ашады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның нені сүйіп, нені жек көретіндігі, қандай нәрсеге салғырт қарайтындыгы оның шын мәніндегі өмірлік позициясын білдіреді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әлеуметтік өмір жағдайларына байланысты қалыптасқан мінез ерекшеліктеріне орай адам шынайы құрылыстарға жан-тәнімен құмарта немесе талдап селқос қарауы, жоғары дәрежедегі саяси моральдық, эстетикалық, интеллектік сезімге ие болуы немесе керісінше, жұпыны сезімді болып, ұстамсыздық, дөрекілік, долылық (аффект) көрсетуі мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез құрылымындағы темперамент. Мінездің табиғи негізі - жоғары нерв қызметінің типтерін көрсететін темперамент болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Темперамент мінездегі байсалдылық немесе жаңғалақтық немесе сылбырлық тонусының көтеріңкі - төмендігі, үйірсектік немесе тұйықтық, жаңа жағдайға жаңа міндетке тез, не қиын бейімделу сияқты т.б. сипаттарды анықтайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірақ темпераменттер психикалық қасиеттердің басқа жақтарымен де байланысып жататындығын және бір жағының, осы қасиетке - темпераменттің кей көріністерін әлсіретіп, бүркемелейтіндігі, екінші жағынан, өмір талабына сәйкес оны күшейте алатынын, сондай-ақ бұрын қалыптасқан әлеуметтік бағдармен моральдық ұғым, әдеттерге де тәуелді болатынын есте ұстаған абзал. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қалыптасқан әдетпен дағды, мінез бітістері темпераментке әсер етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез- құлықты өзгертеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павлов керенау флегматиктерден белсенді флегматиктерді ажыратқанда осы жағдайды ескерген болса керек. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл айтылғанның сангвинктерге де қатысы бар, бұлардың бірі істе белсенділік көрсетсе, екіншілері әбігер, бос сөзді, той-даңазаға құмар келеді, флегматикпен сангвиниктердің, осы айтылғандардың мінез-құлықтары бәрінен бұрын олардың мінез бітістеріне тәуелді болып келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
4. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінездегі даралық ерекшеліктер мен типтілік. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез иесі болып табылатын жеке адам - қоғамның мүшесі, ол қоғамда түрлі қарым-қатынасқа түсіп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қоғамның мүшесі ол таптық қоғамда - таптың өкілі бола отырып, жеке адам қоғамның, таптың басқа мүшелері сияқты белгілі экономикалық, саяси, мәдени жағдайларға тәуелді болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай жағдайлар мінездің жалпы типтік бітістерін қалыптастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамдар мен нақты адам мінезіндегі типтік бітістер - дәуір мен таптың әлеуметтік өміріндегі маңызды жайттарды бейнелендіреді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олай болса, типтік мінезді белгілі адамдар ортақ басты-басты бітістер деп ұғынған дұрыс. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай негізгі бітістер өмірдің жалпы жақтарын бейнелендіреді және сол топтағы адамдарда кай-қайсында болмасын азды-көпті көрініс береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сөйтіп, типтілік бір жағынан, нақты адамның даралығын, екінші жағынан, сол адам экономикалық, саяси және мәдени байланысқа түсетін басқа адамдарды да сипаттайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен белгілі бір ұлттың адамдары сол ұлттың ғасырлар бойы қалыптасқан өмір сүру жағдайлары мен ұлттың, тұрмыстың өзіндік ерекшеліктерінен нәр алады, ұлттық тіл мен мәдениет ықпалымен дамиды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сондықтан да бір ұлттың адамдары өздерінің түрмыс салты, әдет ғұрпы, мінез бітістері жагынан басқа ұлт өкілдерінен ерекшеленіп тұрады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірақ ұлттың өмір сүру жағдайлары өзгерген кездерде - ұлттық мінездегі типтік бітістер де өзгеріске түсіп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Типтік мінез бітістерінің ұлттық өзгешеліктерімен катар тап өкілдерінің күресі мен өмірін бейнелейтін типтік мінездің ерекшеліктері туралы да айтылуы қажет. Өмір сүрудің жалпы экономикалық, саяси және мәдени жақтарымен қатар адамның мінез-құлқына сәуле түсіретін оның іс-әрекетінің жалпы жақтарын да естен шығармауымыз тиіс. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осы айтылғандармен катар адамның табиғи құрылымында да мәселен, жоғары жүйке қызметінің де типтік ерекшеліктерінде ортақ белгілер кездеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Типтік және мінез типтері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам өмірінің типтік жағдайларын бейнелейтін ерекше, елеулі типтік бітістердің жиынтығы мінез типін құрайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әр әлеуметтік дәуір қоғамдық аренаға белгілі типтік мінезді әкеледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез типтерінің қай-қайсы да қоғамдық қатынастардың тарихи дамуына карай өзгеріске түсіп отырады Мінез типі - біршама тұрақты құрылым, бірақ ол сонымең өзгермелі де келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның өзіне-өзінің талап қоя білу деңгейі, қоғам қажеті мен тәрбие, өмір жағдайларының ықпалымен мінез типтері дамып және өзгеріп жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез типтерін зерттеу оларды жіктеуге, олардың қалыптасуы мен көріністерінің белгілі бір заңды байланыстарына әкеледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай жіктеудің болмауы - жеке типтерді сипаттаудың кездейсоқтығына, үстірт көзқарасқа соқтырады да оның теориялық және практикалық мәні елеусіз болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологияда мінезді жіктеуге талай рет талпыныс жасалды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, осындай бір жіктеуде мінез типтері адамның ақыл-парасаты, еркі мен эмоциясының басымдығына қарай анықтаған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жеке адамның ішкі және сыртқы дүниеге деген бағытын негізге алған жіктеу кеңірек тараған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл тұрғыдан мінез екі типке - интраверттелген (тұйық, өзімен өзі болып жүретін ойшыл), экстраверттелген (аңқылдақ, белсенді, ақжарқын адам) болып бөлінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл типтер де шындықты бейнелендіреді, бірақ бұл жіктеулер де бір жақты. |