Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченовтың тұжырымы психикалық әрекетті ғылыми түсіну үшін маңызды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психикалық әрекет сыртқы ықпалдардан, адамның әрекеттерінен бөлек қаралуы мүмкін емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол тек субъективтік уайым ғана бола алмайды: егер бұлай болатын болса, онда психикалық құбылыстар ешқандай шынайы өмірлік мағынаға ие болмас еді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов психикалық құбылыстарды қалыпты талдай отырып, олардың барлығы біртұтас рефлекторлық актіге, қоршаған ортаның ықпалына, адамның бас миы басқаратын ағзаның біртұтас реакциясына енетінін атап көрсетті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психикалық әрекеттің рефлекторлық принципі И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченовқа адамның барлық әрекеттері мен қылықтары сыртқы әсерлер салдарынан болатыны жайында, детерминациялану жайлы психология ғылымы үшін маңызды қорытындыны жасауға мүмкіндік берді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол былай деп жазды: "Кез- келген қылықтың бастапқы себебі әрқашанда сыртқы сезімтал қоздырғышта болады, өйткені онсыз ешқандай ойдың болуы мүмкін емес". |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сонымен бірге И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов сыртқы жағдайлардың әрекеттерін жай ғана түсінуге қарсы ескертулер айтты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұнда сыртқы әсерлердің болуы ғана емес, сондай-ақ адамның басынан өткен барлық әсерлердің жиынтығы да, оның өткен тәжірибесінің барлығы да маңызды болатынын И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов бірнеше рет көрсеткен. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сонымен, И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов рефлекстің ми қатарын, оның табиғи бастауы (сезім мүшелеріне әсер етуден) мен соңынан (жауап қайтару қозғалысынан) оқшаулап қарау дұрыс емес екендігін көрсетті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павловтың еңбектері мен оның мектебінде әрекеттің рефлекторлық принципі өзінің дамуына және эксперименттік негізіне ие болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павлов пен И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченовтың психикалық әрекетті мидың рефлекторлық әрекеті түрінде түсінуінің дұрыстығын дәлелдеді, оның негізгі физиологиялық заңдарын ашты ғылымның жаңа саласын - шартты рефлекстер туралы ілім жоғарғы нерв әрекетінің физиологиясын қалыптастырды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл физиологиялық процестер ми қабығындағы шартты рефлекстердің жасалуында, сондай-ақ мидың төменгі бөліктерінде шартсыз рефлекстердің жасалу кезінде де үнемі көрініп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қозу – әр түрлі тітіркендіргіштердің әсері нәтижесінде нерв жүйесінің қызмет жасап тұрған белсенді күй болса, тежелу, керісінше, нерв жүйесін тыныштандыратын процесс больш табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қозу және тежелу процестері ғылымда Сеченов пен Павловқа дейін де мәлім болған, оның кейбір зандылықтары да зерттелген. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченовтің мидың тежелуі жөнінде пікірлеріне сүйене отырып, И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павлов онда қозумен қосарласа тежелу процесі болып отыратындығын, мида бірыңғай қозу мен бірыңғай тежелудің болуы мүмкін еместігін, бұл нерв процестерінің жұмысы организмнің бүкіл өмірінің барысында үздіксіз болып отыратындығын делелдеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұны мына мысалдан-ақ жақсы байқауға болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер адам бір нәрсеге қатты зейін қойса, онда айналасындағы заттарға қарамайды, өйткені кітапқа қадалған кезде мидың алабы қозу жағдайында болады да, қалған алаптары тежелуге ұшырайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қозу мен тежелудің осындай жұмысын көрсететін мысалдарды көптеп келтіре беруге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павлов шартты рефлекстердің табиғатын зерттеу үстінде тежелулердің бірнеше түрін анықтады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол тежелуді сыртқы - шартсыз (яғни, туғаннан пайда болатын) және ішкі - шартты (өмірде жасалып отыратын) деп екі үлкен топқа бөлді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сыртқы тежелудің өзі бірнешеге бөлінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Соның бірі -жай тежелу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер шартты рефлекс жасалып жаткан бөлмеге жаңадан бір тітіркендіргіш қосылса (мәселен, бөлмеге бөтен кісінің кіруі), ит сілекей бөлуді тоқтатады, яғни жаңа тітіркендірііш шартты рефлекстің пайда болуына бөгет жасап, оны тежеп тастайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тежелудің бір түрі организмнің өмірі үшін аса маңызды Егер, организм сыртқы дүниедегі сан алуан тітіркендіргіштеді сезе алмаса, ол жауынан қорғана да, тамағын тауып жей де алмас еді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сырткы тежелудің екінші түрі - шектен тыс тежелу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ми қабығының жұмыс істеу қабілетінің белгілі шегі бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер миға үнемі күшті тітіркендіргіштер әсер ете беретін болса, нерв клеткаларының тәртіппен біркелкі жұмыс істеуіне нұқсан келуі мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мидың шаршаған кезінде пайда болып, оны апаттан сақтап қалатын тежелудің осыңдай түрін кейде қорғаныс тежелуі деп те атайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ішкі тежелудің де бірнеше түрі бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Солардың бірі - сөне тежелу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер шартты тітіркеңдіргіш (мысалы, қоңырау), бірнеше рет беріліп, бірақ шартсыз тітіркендіргішпен (тамақ) нығайтылмаса, онда шартты рефлекс жасалынбай сөне бастайды, яғни байланыс уақытша тежеледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Біраздан кейін тағы да қоңырау соғылса, шартты рефлекс те қайтадан пайда болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл шартты байланыстың бұзылмағандығын, тек уакытша тежелгенін көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай тежелулсрдің пайдасы организмге бір жағдайда қажетсіз болған рефлекстерді уақытша өшіріп отыратындығында. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ішкі тежелудің бір түрі - ажырату (дифференциациялық) тежелуі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл организмнің түрлі заттар мсн құбылыстардың арасындағы ұқсастықтарды айыра білу қабілетін көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, итке шартты рефлекс жасауда метроном арқылы 96 #тоқсан алты# per тамақ бермей, әр 100 #жүз# соққанда ғана тамақ беріп отырса, кейіннен сілекей тек метроном 100 рет соққаңда ғана шыға бастайтын болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тежелудің осы түрінің организмнің тіршілігі үшін маңызы айтарлықтай. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осындай тежелулердің жәрдемімен организм бір-біріне өте ұқсас тітіркендіргіштерді де тез ажырата алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана туралы ұғым. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сананың негізгі қасиеттері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психика жануарларға да, адамдарға да бірдей тән әрекет болғанымен олардың психикалық әрекеттерінің арасында жалғыз сан жағынан да ғана емес, сапа жағынан да көп айырмашылықтар да бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның психикасының айрықша өзгешелігі адамда сананың болуымен байланысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жануарларда сана жоқ, олардың өздерінің биологиялық мұқтаждықтарымен байланысты соқыр сезім әрекеттері және туысынан кейін тіршілік ету үшін күресінде пайда болатын санасыз дағдылану әрекеттері ғана бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана психиканың дамуында ең жоғары сатыға шыққан, сапа жағынан айрықша өзгешеліктері бар, адамға ғана тән нәрсе. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана деп – еңбек арқылы пайда болып, адамның жаратылысқа және басқа адамдарға мақсатты түрде бет алып қатысуында орын алатын психикалық әрекетті айтамыз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның санасы тек қана тұрмыстың нәтижесі болып қоймай, сол тұрмыстың өзін қайта құрып өзгерте алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам белгілі, нақты тарихи қоғамдық жағдайларда өмір сүріп, тіршілік ететіндіктен, оның санасы қоғамның тұрмысының ықпалын да болып, сол тұрмысты сәулелендіріп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сондықтан таптық қоғамда адамдардың санасы таптық сана болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қоғамдық эксперименттің өзгеруімен бірге адамның санасы да өзгеріп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сананың негізгі қасиеттері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана психика дамуының жоғары сатысы ретінде, ең алдымен, жалпыны және болмыстағы елеуліні тану қабілеті сияқты қасиетімен ерекшеленеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жалпыны білу адамның болмыста мейлінше дұрыс бағдар ұстауын қамтамасыз етеді, істі біліп әрекет жасауына, өзін дұрыс алып жүруге мүмкіндік береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жалпыны біле отырып адам әрбір жеке міндетті практикалық тұрғыдан шеше алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Заңдылықтарды біле отырып, белгілі бір оқиғаның болатынын алдын ала болжай да аласыз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жалпы мен елеулі жайындағы білімдерді жинақтау ғылымды И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павловтың сөзімен айтқанда, "болмысты және өз басымызды дұрыс алып жүруге жоғары бағдарлылықты" қалыптастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ғылым, өнер, мәдениет (сөздің кең мағынасында) қоғамдық сананы құрайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлғаның санасы мен қоғамдық сана диалектикалық бірлікте болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлға санасы оның болмысын ғана бейнелеп қоймайды, сонымен қатар адамзат жинақтаған білімді меңгеру нәтижесі де болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Екінші жағынан, қоғамдық сана тұлғалар мен бұқара көпшіліктің шығармашылық іс-әрекетінің нәтижесінде қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілет дегеніміз не? 2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілеттің түрлерін атаңыз? 3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілеттің қандай концепциялары бар? 4. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нышан дегеніміз не?Оның қабілетке қандай қатысы бар? 5. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Педагогтық қабілетке нелер жатады? 6. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
«Дарындылық», «талант», «данышпандық» ұғымдарының бір-бірінен айырмашылықтары неде? |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, осындай бір жіктеуде мінез типтері адамның ақыл-парасаты, еркі мен эмоциясының басымдығына қарай анықтаған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жеке адамның ішкі және сыртқы дүниеге деген бағытын негізге алған жіктеу кеңірек тараған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл тұрғыдан мінез екі типке - интраверттелген (тұйық, өзімен өзі болып жүретін ойшыл), экстраверттелген (аңқылдақ, белсенді, ақжарқын адам) болып бөлінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл типтер де шындықты бейнелендіреді, бірақ бұл жіктеулер де бір жақты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ақырында жеке адамның дербестік дәрежесіне орай типтерге бөлу де бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұнда типтер конформды және дербес болып бөлінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұның біріншісіне - басқа біреудің ой-пікірімен санасқыш, жұрттың айтқанына тез иланып, көне қоятын, айтқан сөзді сынамай-ақ қабылдайтын, стресс жағдайларына бейімделе алмайтын адамдар жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Екінші типке - өзіндік нанымы бар дербес пікір және нақтылы шешімге келе алатын адамдар кіреді. |