Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осы типтің өкілдері белсенді, қажырлы, қиын жағдайларда асып-саспайтын, өз пікірін басқаларға тыңдата алатын, стрестік жағдайларда еңсесі түспейтін кісілер болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жоғарыда аталған жіктеулердің барлығы да бір жақты, бұларда жеке адамның адамгершіліктік қасиеттері ескерілмеген. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тақырып бойынша пысықтау сұрақтары 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез дегеніміз не? 2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінездің қалыптасуына ықпал етуші факторларды атаңыз? 3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Типтік мінез дегеніміз не? 4. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінезді тәрбиелеудің жолдары қандай? Жас сатыларына байланысты мінез өзгеруін қалай түсіндірер едіңіз № 19 дәріс. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілет. Жоспар: 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілет туралы жалпы ұғым. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілеттер концепциясы 3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілет және нышан 4. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Педагогтық қабілет және оның құрылымы 5. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілеттің жеке адамның басқа қасиеттерімен өзара байланысы 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілет туралы жалпы ұғым. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілет - іс-әрекеттің белгілі бір түрін ойдағыдай, нәтижелі орындауда көрінетін адамның жеке қасиеті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілеттілік күнбе-күнгі тәжірибеде жиі кездеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, оқуға бар ықыласымен берілетін оқушыларды біз «мынау оқушы қабілетті оқушы екен» дейміз, не болмаса оның кейбір пәндерді жақсы үлгеруіне байланысты бір оқушының математикаға, екіншісінің әдебиетке, үшіншісінің географияға қабілеті бар екен дейміз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілеттердің дамып қалыптасуы әр түрлі деңгейде жүріп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, оның алғашқы деңгейі (жұрттың бәріне ортақ) репродуктивтік десе, екінші негізгі деңгейін шығармашылық қабілет дейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірінші деңгейде адам білім игеруге, іс-әрекетті қажетті дәрежеде іске асыруда икемділік көрсетсе, екінші деңгейде жаңа, соны туынды жасай алу мүмкіндігін байқатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Біркелкі тең жағдайда (дайындық деңгейі, білімі, дағды, білік, жұмсалған уақыт, ақыл-ой, дене күші) қабілетті кісі қабілеті төмендеу кісіге қарағанда істі орындауда жақсы нәтиже көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілеттің дамуы мен көрінісінің ең жоғары деңгейі - "талант", "дана" деген терминдермен аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Талантты және дана адамдар өнерде, ғылымда зор қоғамдық мәні бар нәтижеге жетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дана адам әдебиет, өнер, өндіріс, ғылым саласында бұрын сонды болмаған, соңғы жаңалықтар ашады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Талантты адам да жасампаз, бірақ өзіндік жаңалықты белгілі идеялар, бағыттар, зерттеу тәсілдері шеңберінде жасайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Талантты және дана адамдар практикада және өнерде, ғылымда бұрын соңды болмаған жаңалықтар ашады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Таланттылық - даналықтың қалыптасуына аса қолайлы жағдайлар, жеке адамның жан-жақты дамыған кезінде туады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, Леонардо да Винчи, Гете, Ломоносовтар шығармашылық қызметтегі даналықтың және адамның жан-жақты дамуының үлгісі болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілет жалпы, арнаулы болып бөлінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жалпы қабілет бұл адамның ақыл-ой қабілеті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Арнаулы қабілет - іс-әрекеттің, мәселен, әдебиет, сурет өнері, музыка, сахна өнері т.б. арнаулы салаларда, жоғары нәтижеге жетуге жәрдемдесетін жеке адам қасиеттерінің жүйесі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілеттің аталған осы екі түрінен басқа практикалық іс-әрекетке қабілеттілік дейтін үшінші түрін де атауға болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол үш жасқа келгенде ертегілерді өзі оқып, математиканың төрт амалымен есеп шығара алады, қөп ұзамай сәби француз тілін үйреніп, "географиядан жақсы мағлұмат алады" және мыңнан астам латын мәтелін біледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Гейнрихтың даңқы әлемге жайылып, оны Дания королі қонаққа шақырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сол дарынды сәби төрт жастан төрт ай асқанда қайтыс болған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологтар Г. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
С. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Костюк, А. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Г. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ковалев, В. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Н. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мясищев нышандарды тек анатомиялық-физиологиялық жағынан қарастырмай, мұны бәрінен бұрын жас бала іс-әрекетті алғаш меңгере бастаған кезенде немесе кей жағдайда, белгілі бір қызметпен жүйелі түрде айналыса қоймаған ересек адамдардан байқалатын психо-физиологиялық қасиеттер деп қарайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл, мәселен, заттардың түстерін жақсы ажырата алу, көру есі, музыкалық есту т.б. нышан әрекет үстінде байқалады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, біреуге музыка, енді біреуге сурет өнері күшті әсер етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірақ бұл әлі де аздау. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жоғары сенсорлық-моторлық сапалар мен бейімділік сәйкес келетін салаларда болған күш сынаудың шешуші мәні бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Былайша айтқанда, нышанды әлі дами қоймаған, бірақ іс-әрекетте алғаш сынаудан-ақ көрініс беретін - қабілеттің бастапқы табиғи негізі деп білуіміз керек. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Н. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
С. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Преображенская мен С. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
А. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Саркисовтың зерттеулері адамның ми қыртысының үлкен жарты шарындағы жасушалардың орналасуында айтарлықтай дара айырмашылықтар болатынын дәлелдеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сондай-ақ ми жасушалары қабаттарының құрылымында дара айырмашылықтар болатындығы бұлардың ми қызметіне, атап айтқанда, қабілеттердің көрініс беруіне қатысы болатындығы аталып өтілді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бейімділік. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бейімділік - туа бастаған қабілеттің ең алғашқы белгісі, симптомы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бейімділік баланың (не ересек адамның) іс-әрекеттің белгілі түріне (сурет, музыка) ұмтылысынан көрінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Шынайы бейімділік болған жағдайда әрекетке деген зор ынталылық қана емес, шеберлікті шапшаң игеру, елеулі нәтижелерге жету байқалады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жалған немесе алдамшы бейімділік бір нәрсеге үстірт жай таңдана қараудан немесе беріле әрекет еткенмен, орташа ғана нәтижеге қол жететіндіктен байқалады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сөйтіп қабілет - адамның табиғи және жүре пайда болтын қасиеттерінің сомдалып құйылуы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірақ табиғи қасиеттер тума болғанымен еңбек үрдісінде, тәрбие жағдайында өңделіп, дамып жетіледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
4. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Педагогтық қабілет және оның құрылымы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Педагогтық қызметте табысқа жету бірқатар себептермен: мұғалім білімінің тереңдігі және кеңдігімен, оның жалпы мәдениет деңгейімен, әдістемелік қарулануымен, ақырында оның жеке басының ерекшеліктерімен анықталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осы айтылғандармен қатар табысқа жетуде, ең бастысы, қызметтің шығармашылық сипатта болуында педагогтық қабілеттің елеулі мәні бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дегенмен педагогтық қабілеттің бар-жоғын топшылауға болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол белгілер: тұрақты педагогтық байқағыштыққа бейімділік, педагогтық қиялдау. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер адамда мұғалімдік жұмысқа деген бейімділік болса, онда ол педагогтық қызметтен лэззат алады да бар күш-жігерін өзі сүйген іске жұмсауға талпынады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осындай бейімділіктің, ал кейінен істі жан-тәнімен сүюдің негізінде бастапқы кезде саналы түрде болмаса да балаға деген үйір сезімі, ал содан соң оларға деген айқындалған саналы сүйіспеншіліктің жатуы мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Педагогтық жұмысқа бейімділік мектепте оқып жүрген жылдардың өзінде көрініс беруі мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол тек мұғалім боламын деген талаптан ғана емес, сондай-ақ жас шәкіртермен жүргізілетін қоғамдық жұмысқа ынтадан да білінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Байқағыштық. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұғалімге тән жіті байқағыштық - педагогтық қабілеттің өзекті қасиеті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл оқушыны ұғынуға, оның әр түрлі эмоциялық жағдайының, ұшыраған қиындықтарының басты себептерін байқауға жәрдемдеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Байқағыштық қасиет арқасында мұғалім шәкірт мінез-құлқындағы көзге түсе бермейтін өзгерістерді қалт жібермейді және оның болашағын болжай алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осындай педагогикалық байқағыштық оқушыларға білім беру және тәрбиелеуді білгірлікпен жүзеге асыру жолында мұғалімнің сүйеніші болатын жеткілікті материал береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Педагогикалық қиялдау. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ұстаздық қабілеттің жетекші қасиеті - педагогикалық қиялдау. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл мұғалімге шәкірттің дамуын жобалауға қажетті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Баланың өткен және қазіргі өмірін терең білуге сүйеніп, мұғалім оқушының келешекте кандай жағдайда, қандай болатынын топшылай алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Логикалық оймен біте қайнасқан шығармашылық қиял педагогтық талантқа тән педагогтық тапқыштықты қамтамасыз етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Талантты мұғалім - жаңашыл. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ұстазда болатын тағы басқа қабілеттер. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Балалар ұжымымен байланысты болатын мұғалімдерге ұйымдастырғыштық қабілет қажет. Мұғалімнің мамандығына орай (тарихшы, математик, физик т.б.) басқа да арнаулы қабілеттер қажет болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, әдебиет пәнінің мұғалімі көркемдік талғаммен коса әдеби шығармашылық қабілетке ие болса, нұр үстіне нұр. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Арнаулы қабілеттерінің өрісі кең ұстаздар оқушылардың пәнге деген ынтасын арттырып қана қоймай, шығармашылықпен ойлауға машықтандырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
5. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілеттің жеке адамның басқа қасиеттерімен өзара байланысы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілет - жеке адамның оқшауланып тұратын құрылымы емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол адамның тұтас психикалық қалпындағы басқа қасиеттерімен табиғи бірлікте болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілет және наным. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Көптеген ғалымдар мен жазушылардың айтуынша, адамның іс-әрекетіне, әсіресе шығармасына оның нанымы із қалдырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Маңызды әлеуметтік талпыныстар - адамның белсенділігін арттырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер адам халқына қызмет етуді, адамзатты, тым болмаса ұжжымын материалдық немесе рухани жағынан байыта түсуді мақсат тұтса - онда осы мақсат алдағы міндетті орындауға кажетті қуат береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Керісінше, идеялық талпынысы жоқ, күнделікті күйкі тіршілікпен немесе той-даңғазалықпен өмір сүретін адам қоғамдық іске күш жұмсағысы келмейді, қабілетті дамытуға қажетті қуат пен белсенділік көрсете алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сезім және қабілет. Іске деген сүйіспеншілдік, оған шын берілгендік - талант пен қабілеттің дамуы мен көрініс беруінің басты шарты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іске беріле, құмарта қарау, әрекеттің әлеуметтік маңыздылығын, оның нәтижелерін, табиғат пен қоғамдық өмір құбылыстарының (адамның шығармашылық ісінің объектісі ретінде) жеке адамға қалайша әсер етуінің күш-қуатын түсіне білумен тығыз байланысып жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эмоциялық әсерлену күші бір жағынан объектінің сипатымен, екінші жағынан адамның сезімталдығымен анықталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ерік сапалары және қабілет.Шығармашылық істің қандайы болмасын адамның барлық күш-қуатын жұмсауды қажет етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Шабыттану мен көңіл тасудың уақытша жылт етуі үздіксіз қажырлы еңбек етуді қамтамасыз ете алмайды: бұл үшін жүйелі және белгілі тәсілмен еңбек етуге қол жеткізетін, кедергілерді жеңуге мүмкіндік беретін жігер қажет. Мақсаттан қайтпау, батылдық, ерлік және өзін-өзі ұстай білу, табандылық және дербестілік - бұлар аса дарынды, көрнекті қайраткерлер де бөлек емес болатын ерік сапалары. |