Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жануарлар психикасының даму сатысы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жоспар: 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ми мен психиканың байланысы туралы түсінік. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психика мен нерв жүйесінің рефлекстік табиғаты 3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана туралы ұғым. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сананың негізгі қасиеттері 4. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жануарлар психикасының даму жолдары 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ми мен психиканың байланысы туралы түсінік. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның психикалық әрекеттерінің, ақыл-ой санасының ағымдарының даму жолдарын білу үшін, олардың нерв жүйесінің, мидың құрылысын білу қажет. Психика – ерекше ұйымдасқан материя – мидың қасиеті есебінде психика пайда болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жоғары сатыда тұрған материяда ғана психика болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жоғары материя дегеніміз ми, нерв жүйесі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нерв жүйесі психиканың негізі болғандықтан, оның құрылысын, әрекеттерін, өсіп дамуын білмейінше, психиканың қалайша өсіп-дамып отыратынын да жақсы біле алмаймыз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нерв жүйесі психикалық әрекеттердің негізі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нерв жүйесі адамның денесіндегі түрлі химиялық заттарды шығатын бездермен бірге адамның психика қуаттарын меңгеріп, басқарып отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол сондай-ақ адаммен сыртқы дүниенің арасындағы қатысты да басқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер нерв жүйесі болмаса, адамның барлық әрекеттері бір-біріне байланыспай, үйлеспей бір орталыққа бағынбай әрекет етер еді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нерв жүйесі болмаса, оның сыртқы дүние мен қатынасы дұрыс болмай оны тануға, өзгертуге, түрлі-түрлі бейнелер туғызуға мүмкіндік болмас еді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нерв жүйесіның құрылысы, әрекеті, өте күрделі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оны зерттеу оңай емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нервті зерттеу үшін ғылымда сан алуан әдістер қолданылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Соның кейбіреуі – мына төмендегілер: 1)Салыстырмалы физиология ғылымының фактілерін зерттеу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2)Эксперименттік физиологияның фактілерін зерттеу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3) Медициналық клиника фактілерін зерттеу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
4) Құрсақтағы ұрықтың нерв жүйесінің өсіп-дамуын зерттеу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Міне, осы жоғары да айтылған әдістермен адамның нерв жүйесі қалайша өсіп, дамып отыратындығын, мұның психикаға қандай әсері бар екендігін, яғни ми мен психиканың қандай байланысы бар дейтін мәселелерді шешуге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның психикалық әрекетінің қызметінің заңдылықтары, оны жүзеге асыру ерекшеліктері мен құрылысын түсіну үшін, адамның психикалық әрекет жасаушы негізгі мүшесі - адам миы қалай құрылғанын және адамның әр түрлі көріністегі психикалық өмірімен қандай қатынаста екенін білу керек. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нерв жүйесі нейрон деп аталатын жеке клеткалардан құралған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл нейронның әрқайсысының 2 #екі# тармағы болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
1 #бір# ұзын тармақты нейрит немесе аксон. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2-шісі #екіншісі# қысқа тармақты дендрит деп аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нейронның тармақтала келіп, өзара түйінделіп бітетін жері нерв орталығы деп аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұлар орталық, перифериялық (шеткі) және вегатативтік (ішкі) нерв жүйелерінің өнебойына орналасқан. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Орталық нерв жүйесіне жұлын мен ми, ал перифериялық нерв жүйесіне ми м ен жұлыннан тарайтын әр түрлі шеткі нервтер жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жұлын жуандығы 1см #бір сантиметр#, омыртқа қуысының ішіне орналасқан, ересек адамдарда ұзындығы 45 #қырық бес# см ге дейін жетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жұлыннан жан-жаққа 31 #отыз бірінші# жұп нерв талшықтары тарайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олардың 1 #бір# тобы ортаға тебетін, 2-ші #екінші# тобы шетке тебетін нерв деп аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жұлын біздің әрекетіміздің орталығы емес, ол қарапайым қозғалыстардың (аяқ қолды керіп созу т.б.) жұмысын басқаратын орталық болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Орталық нерв жүйесінің 2-ші #екінші# бөлігі ми. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның орташа салмағы ересек адамдарда шамамен 1400гр. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
#мың төрт жүз грамм# болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндағы сопақша, ортаңғы және аралық ми – бәрі қосылып ми бағанасын құрайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сопақша ми - жұлынның тікелей жалғасы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұнда жүрек қызметінің, қан айналысы мен ас қорытудың нерв орталықтары бap. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сопақша мидың сырт жағында, формасы ағаштың жапырағына ұқсас мишық орналасқан. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мишық организмнің қозғалысын, оның бірқалыпты жүріс-тұрысын басқарып отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам өмірінде ми қабығы негізгі қызметті атқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол бейне қабылдағыш аспап тәрізді, көптеген анализаторлардан тұрады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мида көру, есту, қозғалыс, иіс, дәм анализаторларының нерв орталықтары бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер, ми салаларына зақым келсе психикаға да зақым келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамда мидың маңдай бөлігі жақсы дамыған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Маңдай миға зақым келсе адамның ақыл-ой процесіне зақым келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Үлкен мидың сол жақ жарты шарларының төменгі маңдай иір қыртысының артқы жағында «Брока кіндігі» орналасқан. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл кіндік адамның сөйлеу орталығын басқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер бұған зақым келсе адам дауыстап сөйлей алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қаншама сөйлейін десе де тілі икемге келмейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Орта маңдай ирегінің жоғары жағында жазу кіндігі орналасқан. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оған зақым келсе, адам жаза алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай ауруды аграфия дейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал адамдардың тілі кұрмеліп сөйлей алмай қалса, оны афазия деп аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мидың төбе бөлігі адамның қимыл әрекетімен байланысты (кеңістікті, уақытты ажырату). |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер, осыған зақым келсе, адам үйреншікті әрекетін қайтадан жасай алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұны апракция деп атайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мидың желке бөлігі көрумен, самай бөлігі естумен байланысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер жоғары самай ирегінің алдыңғы жағына зақым келсе, адам музыканы есінде қалдыра алмайды, естіген сөзін ұқпайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психика мен нерв жүйесінің рефлекстік табиғаты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам анатомиясын зерттейтін шынайылықты сынаушылар мен дәрігерлер ертеде-ақ психикалық құбылыстардың ми қызметімен байланыста болатыны туралы болжам айтқан және психикалық ауруларды - ми қызметінің бұзылуының нәтижесі деп қарастырған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Зақымдалу, жаралану немесе аурулар салдарынан болатан бас миындағы өзгерістері бар ауру адамдарды бақылау бұл көзқарастар сүйенетін тіректер болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай ауру адамдарда көру, есту, ойлау, еске сақтау, және сөйлеу қабілеттерінің зақымдалып, қозғалысының бұзылуы және т.б. сияқты психикалық әрекеттің кенеттен ауытқуы байқалатыны мәлім. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Алайда, психикалық әрекет пен ми қызметінің байланысын анықтау - психиканың ғылыми зерттеуі жолындағы алғашқы қадамы ғана болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл айғақтар психикалық әрекет негізіне жататын физиологиялық механизмдерге әлі де түсінік бермейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ағзаға әсер етуші тітіркендіргіштер мен ағзаның жауап қайтару реакцияларының арасыңда уақытша байланыстар пайда болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұлардың пайда болуы - бас миы қабығының басты қызметі болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ми әрекеті түріндегі кез келген психикалық әрекет үшін нервінің уақытша байланысы болып – негізгі физиологиялық механизм саналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кез келген психикалық процес миға тітіркендіргіштер әсер етпесе өздігінен пайда болуы мүмкін емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кез келген психикалық процестің және кез келген уақытша байланыстың соңғы нәтижесі - сыртқы әсерге жауап ретінде іштен шығатын әрекет. Бұл жағдайлардың барлығы объективтік ақиқаттың бейнеленуінің механизмін айқындайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сонымен жоғарғы нерв әрекеті туралы ілім психикалық құбылыстарды материалдық тұрғыдан түсінудің табиғи-ғылыми іргетасы болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ағзаның психикалық әрекеті көптеген арнайы дене құрылымдарының көмегімен жүзеге асырылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олардың біреулері - әсерлерді қабылдайды, ал екіншілері - оларды сигналдарға түрлендіреді, Мінез-құлықтың жобаларын жасап және оларды қадағалайды, үшіншілері - бұлшық еттерді қозғалысқа келтіреді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл барлық күрделі жұмыстар ортада өзін белсенді ұстауға мүмкіндік береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Барлық психикалық әрекеттердің рефлекторлық табиғатын табиғи- ғылыми жасаудағы және негіздеудегі орыс физиологтары - И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченовтың және И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павловтың еңбегі зор. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов өзінің атақты "Бас миының рефлекстері" деген еңбегінде рефлекторлық принципті бас миының барлық қызметіне тарата отырып, осылайша адамның барлық психикалық әрекеттеріне таратты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол "саналы және санадан тыс өмірдің барлық актілері өздерінің шығу тегі бойынша рефлекстің мәні" деп көрсетті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл психиканы рефлекторлық тұрғыдан түсінудің алғашқы ұмтылысы болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов бас миының рефлекстерін толық талдай отырып, олардағы үш басты қатарды атап көрсетті: бастапқы қатар - оның сезім мүшелерінің сыртқы тітіркендіргішті миға беретін нервні қоздырғыш процесіне айналдыруы; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
ортаңғы қатар - мида қоздырғыш және тежегіш процестерінің және осының салдарынан психикалық күйлердің (сезімдердің, ойлардың, сезінулердің және т.б.) пайда болуы; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
соңғы қатар - сыртқы қозғалыс. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осымен бірге И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов рефлекстің ортаңғы қатары өзінің психикалық элементтімен бірге оның табиғи бастауы мен соңы болып табылатын қалған екі қатардан (сыртқы тітіркендірі іш пен жауап қайтару әрекетінен) оқшаулануы мүмкін емес, сондықтан барлық психикалық құбылыстар - жалпы рефлекторлық процестің бөлігі, - деп санайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Рефлекстің барлық қатарлары арасындағы үздіксіз байланыстар туралы И. |