Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қорықпайтын себебі, оны бүкіл аудан, облыс басшылары жақсы біледі-мыс. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Білетін себебі, әлгі шал оларды аңның терісі, дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етеді екен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бір үлкен қызметтегі кісі аты жаман аурудан өлгелі жатқаңда, вертолетпен ұшып келіп, әлгі шалдың үйінде ай жатып емделіпті... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жазылыпты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Егер шын ниет қылса, өлген адамды тірілтіп алатын көрінеді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әуелі... шамасы тайып, қуатынан айрылған дөкейлер ептеп әлгіден... қоздыратын бір пәле бар екен ғой, содан да алып тұрады дейді... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әрине, содан соң ол шал құдайдың өзін тыңдамайды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бірақ өзі керемет қатыгез, қанішер көрінеді... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– «Бұл сол шал болды» – деп ойлаған Нұржан шегіне берем дегенде, жер үйдің ішіне жылқының тоң боп домаланған қиын құлатып алды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шал селк етіп, жоғары қарады да, май шамды үрлеп сөндіре салды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бірақ «бұл кім?» – деп дауыстамады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Кім екені бесенеден белгілі... Осы күні түнде Нұржан да, Нұржанды аңдыған шал да көз ілген жоқ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бірімен-бірі іштей арбасып, іштей атысып жатыр еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шал ойлады: – «Үш жігіттің ішіндегі ең қауіптісі – Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қалған екеуі, көзінің алдындағыны ғана көретін дарақылау, ойлары таяз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Не істеу керек? Айыртаудан асатын төте жол бар деп, жөн сілтеп жіберсем ғой, үшеуі де құриды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал айналма жолға түсірсем Аман-есен жетеді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аман-есен жеткен соң, менің бүкіл сырымды, байлығымды мұқым елге жаяды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жайғанына қорықпаспын, ұрлыққа түсуі мүмкін ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Не істеу керек?» Жігіттер шаршап келіп қатты ұйқтап қалған еді, таңертең жұлқылап жүріп Қоңқайдың өзі оятты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан да әбден таң сыз бергенде көз іліндірген-ді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Орындарынан атып-атып тұрған трактористер, беті-қолын жумастан далаға шықты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аппақ шағырмақ қардың ортасында меңдей болып қарайып ДТ-54 тұр, қасқыр жемепті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Моторды қыздырып, жанармайды жылыту үшін шалдан отын сұрап еді, қарсылық білдірген жоқ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Темір пештің үстіне бір шелек су құйып қойып, оны да ысытып радиаторына құйды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Көп әуреленген жоқ, тракторды әп-сәтте от алдырып, енді аттанамыз деп жатқанда, |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан шалдан ендігі бағыттың ыңғайын сұрады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Алдарыңда екі жол бар, – деді шал қабырғасын тырт-тырт қасып. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Біреуі алыс та болса – жақын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Екіншісі жақын – жақын да болса – Алыс. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Егер Айыртауды айналып жүрсеңдер өте ұзақ жүресіңдер... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал мынау бір – Үлкен Қоңқай асуы арқылы жүрсеңдер, екі-үш сағатта іздеген шөптің үстінен түсесіңдер. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шөпті Аман-есен тиеп алып, қайтарда Айыртауды айналып желе-жортып ауылдарыңа барасыңдар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сондықтан менің ақылым – үлкен Қоңқай арқылы асудан өту. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Тракторларың мықты, дендерің сау, сайдың тасыңдай жас жігіттерсіңдер, қиындық деген не тәйірі. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Олай болса, сіздің сөзіңізге сендік, ақсақал, |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– деді Нұржан трактордың жылан бауыр табанына шыға беріп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Енді, өздерің біліңдер... шырақтарым. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Пайғамбаржасынан асқанда, ақыл айтып, жол көрсеткеннен өзге не қалды дейсің... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Қуатыңыздың қаншалықты екенін түнде көрдік қой, – деді Бақытжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Құр ауыз аттандырдың, шал, – деді Аманжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бәрібір түбі сенің үйіңнен шай ішпей қоймаймын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қайтарда соға алмасам да, келесі жазда, әдейі іздеп келермін... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Мылтық көздеуді үйрене кел, – деді шал мысқылдап. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жекпе-жек шыққандай болсақ, өкініп жүрме. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Оған дейін өзің де алжып өлерсің. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Шалдың көзі бағжаң ете қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан шошып оянды: – Бұл не шу, әкри. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Түу-түу, ұйқтатпадыңдар ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Нұржан да сасқалақтай орнынан тұра беріп еді, шал шапшаң ұмтылып барып, қос ауызды мылтықты алып өңешін үңірейте опыр-топыр болған жігіттерге кезеніп тұра қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– А нука, не двигайтесь с места! |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шүріппені басып қалсам, шүрегейдей тыпырлап жан тапсырасыңдар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Нұржанға алая қарап бұйырды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Шеш аяғыңдағы пиманы! Алдынан адам емес, аю тұрса да сескенбейтін Аманжан: Әкеңді, осы шалдың қолынан өлсем арманым жоқ», |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– деп «тепсіне тұраұмтылып еді, оны Нұржан иығынан басып тоқтатып тастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал ішіндегі су жүрек Бақытжанда ес жоқ, көзі бақырайып, берілдім, жаздым-жаңылдым дегендей, екі қолын бірдей көтеріп безектейді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ата..., тоист... Ақсақал, менің пимамды да қоса алыңыз, алыңыз да шыбын жанымды қалдырыңыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жыламсырап аяғындағы табандаған пимасын шеше бастап еді, шал қыржың етіп: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сенікі... тоңған сиырдың сирағына кигізуге де жарамас, деді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан: –ақылға келсек қайтеді, ақсақал?.. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шал: – маған ақыл керегі жоқ, ақ қар, көк мұзда киетін су – жаңа пима керек. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан:– Өзіңіз ойлаңызшы, – |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
деді абыржып,– мына түкірік жерге қатып түсетін сар аязда жалаң аяқ трактор айдау мүмкін бе? Бұл дегеніңіз бұрын-соңды болмаған жазаның ауыр түрі ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бүйтіп қинағанша атып өлтіре салыңыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал сіз қызығып отырған пима тіпті де менікі емес. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шал: – Бір үлкен бастықтікі екенін өзім де біліп отырмын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сеңдер секілді сумұрындарға мұндай байлық қайдан келсін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жалаң аяқ қалам деп қиналма, ескілеуін тауып беремін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Мылтығын оқтаған күйі жанасалап барып, даңғарадай ағаш кебежені ақтарыстырып, көнетоз, бір ақ, бір қара пима тауып алды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Содан соң: – мә, аяғың осыдан да жаурамайды, – деп лақтырды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан пимасын амалсыз шешіп, ол да шалға лақтырды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Екі жақты айырбас мұнымен де тынған жоқ еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Еңді алмаған неңіз қалды, а-а-қ-сақ-ал, – деп әдейі ежіктеп қиқарланған Аманжанға шал: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сенің сағатың, – деді қысық көзін күлімсіретіп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан бұл сөзді естігенде жынданған адамдай қарқ етіп күлді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Күлді де: – мә, мә, мынаны аласың, – деп екі бармағын бірдей шығарды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шал, қолындағы мылтықты сарт-сұрт оқтаған болды да, қамаудағы арыстандай алпарысқан Аманжанның тура маңдайынан көздеді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжанда жан қалмады, зар еңіреп шырылдап, қасарыса қасқайып, алдындағы аузы үңірейген мылтықтан қаймықпай жүрелеп отырған жолдасының аяғына бас ұрды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бер, бере сал, ойбай бастан құлақ садақа. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Үйге барған соң өз сағатымды берейін саған... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Аманжанның қолынан шөпілдетіп сүйіп жүр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мынау үйрек ататындай қос ауызды көздеген шалмен дәл қазір шатақтасудың бекершілік екенін Нұржан да ұқты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ыңғайы келіп жатса артынан көрер, бірақ осы сәтте шегіне тұруы керек: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бере сал, – деді ол да досынан өтініп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бере сал. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Өй, өңшең ғана қоян жүрек қорқақтар! |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– деп, тісін шақыр-шұқыр от шығара қайрады да, білегіндегі сағатын шешіп шалға шырқатты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Анау ет қақшыған төбеттей қағып алып еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Итке де темірдің керегі болғаны да... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Трактордың суын ағызбайық деп айттым бағана. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Енді, міне, жалмауыз шалдың тұтқыны болып, аждаһаның алдындағы көжектей жаутаңдап отырғанымыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұл дегенің нағыз қоңқайшылдық. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шал елең етіп қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжанға тесіле қараған күйі қолындағы шошайтқан мылтығын сусытып төмен түсірді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Шырағым, «қоң-қай» деген сөзді кім айтты саған? – деді аса бір таңданыспен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Шешем айтып отыратын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ертеректе бір Қоңқай атты оңбаған адам өмір сүріп еді деп... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Шешеңнің аты кім еді? – Онда шаруаң болмасын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Қызық, – деді шал басын шайқап. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Өте ғажап нәрсе... Дегенмен мен үйге кіргізбегенімде баяғыда қиларыңмен қатып қалар едіңдер. |