Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нерв жүйесі болмаса, оның сыртқы дүние мен қатынасы дұрыс болмай оны тануға, өзгертуге, түрлі-түрлі бейнелер туғызуға мүмкіндік болмас еді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нерв жүйесіның құрылысы, әрекеті, өте күрделі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оны зерттеу оңай емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нервті зерттеу үшін ғылымда сан алуан әдістер қолданылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Соның кейбіреуі – мына төмендегілер: 1)Салыстырмалы физиология ғылымының фактілерін зерттеу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2)Эксперименттік физиологияның фактілерін зерттеу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3) Медициналық клиника фактілерін зерттеу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
4) Құрсақтағы ұрықтың нерв жүйесінің өсіп-дамуын зерттеу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Міне, осы жоғары да айтылған әдістермен адамның нерв жүйесі қалайша өсіп, дамып отыратындығын, мұның психикаға қандай әсері бар екендігін, яғни ми мен психиканың қандай байланысы бар дейтін мәселелерді шешуге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның психикалық әрекетінің қызметінің заңдылықтары, оны жүзеге асыру ерекшеліктері мен құрылысын түсіну үшін, адамның психикалық әрекет жасаушы негізгі мүшесі - адам миы қалай құрылғанын және адамның әр түрлі көріністегі психикалық өмірімен қандай қатынаста екенін білу керек. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нерв жүйесі нейрон деп аталатын жеке клеткалардан құралған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл нейронның әрқайсысының 2 #екі# тармағы болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
1 #бір# ұзын тармақты нейрит немесе аксон. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2-шісі #екіншісі# қысқа тармақты дендрит деп аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нейронның тармақтала келіп, өзара түйінделіп бітетін жері нерв орталығы деп аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұлар орталық, перифериялық (шеткі) және вегатативтік (ішкі) нерв жүйелерінің өнебойына орналасқан. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Орталық нерв жүйесіне жұлын мен ми, ал перифериялық нерв жүйесіне ми м ен жұлыннан тарайтын әр түрлі шеткі нервтер жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жұлын жуандығы 1см #бір сантиметр#, омыртқа қуысының ішіне орналасқан, ересек адамдарда ұзындығы 45 #қырық бес# см ге дейін жетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жұлыннан жан-жаққа 31 #отыз бірінші# жұп нерв талшықтары тарайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олардың 1 #бір# тобы ортаға тебетін, 2-ші #екінші# тобы шетке тебетін нерв деп аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жұлын біздің әрекетіміздің орталығы емес, ол қарапайым қозғалыстардың (аяқ қолды керіп созу т.б.) жұмысын басқаратын орталық болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Орталық нерв жүйесінің 2-ші #екінші# бөлігі ми. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның орташа салмағы ересек адамдарда шамамен 1400гр. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
#мың төрт жүз грамм# болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндағы сопақша, ортаңғы және аралық ми – бәрі қосылып ми бағанасын құрайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сопақша ми - жұлынның тікелей жалғасы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұнда жүрек қызметінің, қан айналысы мен ас қорытудың нерв орталықтары бap. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сопақша мидың сырт жағында, формасы ағаштың жапырағына ұқсас мишық орналасқан. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мишық организмнің қозғалысын, оның бірқалыпты жүріс-тұрысын басқарып отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам өмірінде ми қабығы негізгі қызметті атқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол бейне қабылдағыш аспап тәрізді, көптеген анализаторлардан тұрады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мида көру, есту, қозғалыс, иіс, дәм анализаторларының нерв орталықтары бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер, ми салаларына зақым келсе психикаға да зақым келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамда мидың маңдай бөлігі жақсы дамыған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Маңдай миға зақым келсе адамның ақыл-ой процесіне зақым келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Үлкен мидың сол жақ жарты шарларының төменгі маңдай иір қыртысының артқы жағында «Брока кіндігі» орналасқан. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл кіндік адамның сөйлеу орталығын басқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер бұған зақым келсе адам дауыстап сөйлей алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қаншама сөйлейін десе де тілі икемге келмейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Орта маңдай ирегінің жоғары жағында жазу кіндігі орналасқан. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оған зақым келсе, адам жаза алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай ауруды аграфия дейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал адамдардың тілі кұрмеліп сөйлей алмай қалса, оны афазия деп аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мидың төбе бөлігі адамның қимыл әрекетімен байланысты (кеңістікті, уақытты ажырату). |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер, осыған зақым келсе, адам үйреншікті әрекетін қайтадан жасай алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұны апракция деп атайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мидың желке бөлігі көрумен, самай бөлігі естумен байланысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер жоғары самай ирегінің алдыңғы жағына зақым келсе, адам музыканы есінде қалдыра алмайды, естіген сөзін ұқпайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психика мен нерв жүйесінің рефлекстік табиғаты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам анатомиясын зерттейтін шынайылықты сынаушылар мен дәрігерлер ертеде-ақ психикалық құбылыстардың ми қызметімен байланыста болатыны туралы болжам айтқан және психикалық ауруларды - ми қызметінің бұзылуының нәтижесі деп қарастырған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Зақымдалу, жаралану немесе аурулар салдарынан болатан бас миындағы өзгерістері бар ауру адамдарды бақылау бұл көзқарастар сүйенетін тіректер болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай ауру адамдарда көру, есту, ойлау, еске сақтау, және сөйлеу қабілеттерінің зақымдалып, қозғалысының бұзылуы және т.б. сияқты психикалық әрекеттің кенеттен ауытқуы байқалатыны мәлім. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Алайда, психикалық әрекет пен ми қызметінің байланысын анықтау - психиканың ғылыми зерттеуі жолындағы алғашқы қадамы ғана болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл айғақтар психикалық әрекет негізіне жататын физиологиялық механизмдерге әлі де түсінік бермейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ағзаға әсер етуші тітіркендіргіштер мен ағзаның жауап қайтару реакцияларының арасыңда уақытша байланыстар пайда болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұлардың пайда болуы - бас миы қабығының басты қызметі болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ми әрекеті түріндегі кез келген психикалық әрекет үшін нервінің уақытша байланысы болып – негізгі физиологиялық механизм саналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кез келген психикалық процес миға тітіркендіргіштер әсер етпесе өздігінен пайда болуы мүмкін емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кез келген психикалық процестің және кез келген уақытша байланыстың соңғы нәтижесі - сыртқы әсерге жауап ретінде іштен шығатын әрекет. Бұл жағдайлардың барлығы объективтік ақиқаттың бейнеленуінің механизмін айқындайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сонымен жоғарғы нерв әрекеті туралы ілім психикалық құбылыстарды материалдық тұрғыдан түсінудің табиғи-ғылыми іргетасы болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ағзаның психикалық әрекеті көптеген арнайы дене құрылымдарының көмегімен жүзеге асырылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олардың біреулері - әсерлерді қабылдайды, ал екіншілері - оларды сигналдарға түрлендіреді, Мінез-құлықтың жобаларын жасап және оларды қадағалайды, үшіншілері - бұлшық еттерді қозғалысқа келтіреді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл барлық күрделі жұмыстар ортада өзін белсенді ұстауға мүмкіндік береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Барлық психикалық әрекеттердің рефлекторлық табиғатын табиғи- ғылыми жасаудағы және негіздеудегі орыс физиологтары - И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченовтың және И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павловтың еңбегі зор. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол мынадай бөлімдерге бөлінеді: психикалық кұбылыстардың мидың физиологиялық құрылымдарына қатынасын зерттейтін нейропсихологиядан; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
адамның психикалық әрекетіне дәрілердің әсер етуін зерттейтін психофармақологиядан; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
адамның денсаулығы мен оны нығайтуға арналған шараларды жүзеге асыру саласын, оның әдіс-тәсілдерін айқындайтын психопрофилактика және гигиенадан; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
адамның психикалық ауытқушылықтарын зерттейтін патопсихологиядан; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
психикалық ауытқушылықтары бар адамдардың өзіндік психикалық ерекшеліктерін зерттеп, психотерапевтикалық көмек көрсететін клиникалық психологиядан. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әскери психологиясы – адамның соғыс жағдайындағы, ұрыс кезіндегі, әскери дәрежесі жоғарыларға сөзсіз бағыну жағдайындағы психологиясымен, әскери әрекеттер кезіндегі адамның мінез-құлқын, басшылар мен олардың қарамағындағылар арасындағы қатынастардың психологиялық жақтарын, әскери азаматтардың отаншылдық қасиеттерін қалыптастыру және т.б. мәселелерді зерттейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әскери психологияның маңызды міндеті- әскери оқу- тәрбиенің психологиялық мәселелерін талдау болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Спорт психологиясы - спортшыларды баулу мен тәрбиелеудің негіздерін зерттеп, олардың іс-әрекетінің психологиялық ерекшеліктерін қарастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Спорт жетекшілері мен бағынушылардың өзара қарым-қатынасын, оларды даярлаудың жағдайын, құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілуін, психологиялық даярлығын іздестіре келе, оларды жаттықтыру және күш- қуатын жинақтау деңгейін, жарыстарды ұйымдастыру, өткізу мәселелерінің факторларын, спорттық жарыстарда жеңіске жету үшін қажетті рухани және моральдық қасиеттердің қалыптасу заңдылықтарын ашады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әрбір ел мен халықтың спорт өнеріндегі ерекшеліктерін де ескере отырып, оларды жаттықтыру міндеттері анықталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Даму психологиясы - әр адамның жасына байланысты психикалық даму заңдылықтарын, әр түрлі психикалық процестердің (естің, ойлаудың, қиялдың, сезімнің) ерекшеліктерін, тұлғаның психологиялық қасиеттерін зерттеп талдайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Даму психологиясында балалар психологиясы, жеткіншектер психологиясы, жасөспірім психологиясы, ересек адам психологиясы және қарттық психология салалары бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ғарыш психологиясы – психологияның ең жас және жаңа саласы, ол адамдардың ғарышқа ұшуына байланысты пайда болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол ғарышкерлаедің еріктік және моральдық даярлығы мәселелері білім беру мен жаттықтыру тәсілдерін зерттеумен шұғылданады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өнер психологиясы – қызметтің өнер туындыларын жасауға бағытталған психологиялық компоненттерін қарастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өнер психологиясының маңызды міндеті - эстетикалық тәрбиемен музыкалық көркемдік және әдебиетке қабілеттердің дамуына байланысты мәселелерді зерттейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әлеуметтік психология- әр түрлі әлеуметтік қауымдардың топтардың ұжымдардың психикалық көріністерін (олардың көңіл – күйін, қоғамдық пікірін, еліктеуін т.б.) топтар мен ұжымдағы адамдардың арасындағы өзара қарым-қатынас мәселелерімен айналысады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұнда әр бір этностардың қарым- қатынасын, дін психологиясының өзекті мәселелерін де зерттейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әр түрлі топтық типтер болып саналатын ассоциациялар, корпорациялар, ұжымдар, ресми және биресми топтар арасындағы қатынастар, олардың бірігуінің себептері мен мақсат-мүдделерінің психологиялық жақтары қарастырылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Басқару психологиясы – басқару ісінің әлеуметтік-психологиялық мәселелерін шешу, басқарушы қызметтің және оған қойылатын талап- тілектерін ескеру, басшының тұлғалық сапасы мен басқару стильдерін дұрыс қолдана білу мәселелерін шешеуге бағытталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сонымен, психология ғылымының өмірде араласпай отырған саласы жоқ деуге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам жайындағы сан алуан гуманитарлық ғылымдардың ішінде психологияның жетекші орын алатындығы осыдан-ақ жақсы байқалады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам бар жерде жан бар, ал жанды зерттейтін психология ғылымы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бір сөзбен айтқанда, психология еңбектеген баладан, еңкейген қартқа дейін қажетті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тақырып бойынша бақылау сұрақтары 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология ғылымы нені зерттейді? 2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психиканы материалистік және идеалистік жаймен ұғынудың айырмашылығы неде? 3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология ғылымының қандай салалары бар? 2 дәріс: Психология ғылымының зерттеу әдістері Жоспар: 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология ғылымындағы зерттеу әдістері туралы түсінік 2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Негізгі зерттеу әдістері 3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қосалқы зерттеу әдістері 1. |