Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эмпирикалық психологиядан кейін ХХ #жиырмасыншы# ғасырдың басынан психология ғылымында бірнеше механистік қылық психологиясымен бірге идеалистік буржуазиялық ағымдар пайда болып, дами бастады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олардың бірі –гештальт психология ( гешьталь- немістің бейне, көрініс, форма деген сөзі). |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Гештальт психологиясы алдымен өзінің тұтастық туралы идеясын қабылдау жөнінде жасалған тәжірибелерге сүйеніп дамытты, онан соң бұл идеяны психофизикалық проблемеға, одан да әрі психологияның барлық басқа проблемаларына таратты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның өкілдері: М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Вертхеймер, В. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Келлер, К. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Коффка, Д. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Катц, Е. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Рубин және т.б. Ұзақ уақыт бойы жас экспериментальдық психологияның зерттеу объектісі болып - түйсік саналды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осы уақытта психикалық өмірдің бейнелік аспектісі психологиялық лабораторияларда ашылмай, керісінше, жоғала бастады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оны идеалистік философия үстем етуші кезде қалыптасқан гештальтпсихологиясы жүзеге асыруға тырысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл мектеп көп жағдайда бихевиоризмге және бұрыннан өмір сүріп келген психологиялық бағыттарға қарсы шықты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Гештальтпсихология бихевиоризмді мінез-кұлықтың оқшау сегменттерін зерттегені үшін сынады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Гештальтпсихология бойынша, мінез-құлық тек рефлекстер шоғыры емес, күрделірек кұбылыс. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол тұтас нәрсе. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сөйтіп психпкаға тұтас нәрсе ретінде қарауды гештальтистер басқа барлық бағыттардағы атомизмге қарсы қойды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Гештальтпсихологияны жақтаушылар қабылдау саласында да көптеген зерттеулер жүргізді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабылдаудың түйсіктен сапалық айырмашылығы бар екенін және олардың жиынтығы емес екенін көрсетті Гештальтпсихологтар өздерінің интеллект туралы теориясын бихевиоризм теориясына қарсы қойды, олар интеллекті стимул-реакция схемасы бойынша түсіндіру соқыр практикалық соқыр әрекетке әкеліп ұрындырады деп санады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Келер интеллекті зерттеу объектісі етіп шимпанзені таңдап алды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оларды жабық орындарда, Торндайк мысықтарының жағдайларына ұқсас күйде ұстады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, тордың ішінде таяқ, сыртында банан жатты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Маймыл бананды бірнеше рет ұмтылып, ала алмағаннан кейін бос әурешелікті кояды, бір сәт ойланып қалғандай болады, содан соң таяқты алып, соның көмегімен жемісті алып жейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Келер жануарлар мәселені жағдайды сәтінде өзгерту арқылы шешеді деп санады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Соның нәтижесінде жағдай элементттері басқа, жаңа өзара байланысқа түседі, жаңа мағынаға ие болады (тақтайша мақсатқа жету құралы ретінде қызмет атқара бастайды). |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл кұбылыс инсайт (инсайт - ұстау, түсіну, «ә, солай екен-ау» деген шешім) деп аталды және байқап көру қателесу әдісіне қарсы қойылды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Келер, «инсайттық» мінез-құлықтың көріп қабылдаумен тығыз байланыстылығын және көп ретте «жағдайды оптикалық түсінумен» анықталатындығын атап көрсетті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Гештальтпсихологиясының құлдырауының себебі мынада: ол өзінің теоретикалық тұжырымдамаларында бейне мен әрекетті бөліп қарастырды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Гештальтистер бейнені өз заңдылықтарына бағынатын ерекше мағына ретінде көрсетті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның шынайы зат әрекетімен байланысы жұмбақ болып қалды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осы екі маңызды дәрежелерді біріктіре алмай, психикалық талдаудың біртұтас схемасын жасай алмағандықтан гештальтпсихологиясының мектебі құлдырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейдизм бағыты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологиялық бұл бағыттың осылайша аталуы австриялық психиатор Зигмунд Фрейдтің есімімен байланысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның концепцияларының қалыптасуы XX #жиырмасыншы# ғасырдың басына жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Зигмунд Фрейд Австрияның Фрайберг қаласыңда дүниеге келген. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
З. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейдтің «психоанализ» терминін алғаш енгізуін, оның ғылымға қосқан үлкен үлесі деп тануға болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның «Түс жору», «Күнделікті өмір психопотологиясы», «Тапқырлық және оның бейсанаға қатынасы», «Сексуалдылық теориясы бойынша үш очерк» және т.б. еңбектері басылып шыққан. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Психоанализ" терминінің үш мағынасы бар: 1) #бірінші# тұлға және психопатология теориясы; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2) #екінші# тұлға көңілінің бұзылуының терапиялық әдісі; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3) #үшінші# индивидиумның саналы түрде сезілмейтін ойлары мен сезімдерін зерттеу әдісі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ұзақ мерзім психоанализдің дамуында 3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейд тұлғалық ұйымдастырудың топографиялық моделін қолданды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осы модель бойынша психикалық өмірдің үш деңгейін бөлуге болады: сана, парықсыздық (подсознательность) және бейсаналық. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның ғылымға қосқан ең үлкен үлесі - бейсаналық ұғымын енгізіп, ұғымсыз түрткілермен жұмыс істеу әдісін қолдануды үйретуі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана деңгейі тура осы уақытта сезінетін түйсіктер мен әсерлерден тұрады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал парықсыздық деңгейі (кейде "қол жететін ес" деп аталады) тура осы сәтте сезілмейтін тәжірибелерді көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
З. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейдтің ойынша, бұл психиканың сезілетін және сезілмейтін аумағының арасындағы көпір болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бейсаналықта тұлғаның негізгі детерминанттары болады, олар: психикалық қуат, ояту және инстинктер. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Инстинктердің екі түрі бар: либидо немесе сексуалдық қанағаттануға ұмтылу және агрессиялы инстинкт, өлімге ұмтылу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
20-жылдардың #жиырмасыншы жылдардың# басында 3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейд өзінің концептуалды моделін қайта қарастырып, тұлға құрылымын негізгі үш компонентке бөлді: ид, эго, жоғарғы эго. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Ид" латынның "Ол" сөзінен шығады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейд бойынша "Ол" тұлғаның қарапайым, инстинктивті және тума аспектілерін білдіреді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ид бейсаналықта өмір сүреді және инстинктивті биологиялық оянулармен (тамақ, ұйқы, т.б.), яғни біздің жүріс-тұрысымызды қуатпен қамтамасыз ететін оянулармен тығыз байланысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейд бойынша, ид - ешқандай заң мен ережеге бағынбайтын нәрсе. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейд идті ағзаның соматикалық және психикалық процестері арасындағы нәрсе деп қарастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол ид адамды шаршаудан арылтатын екі механизмді көрсетеді: рефлекторлық әрекет және алғашқы процестер. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Эго" (латын. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Эго" - "Мен") - шешім қабылдауға жауапты психикалық ақпараттың компоненті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эго идтің тілектерін сыртқы әлемге байланысты шектеу қоя отырып, қанағаттандыруға тырысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эгоның қызметі - ағзаның тұтастығы мен тепе-тендігін сақтау. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Жоғарғы Эго" (латын. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"super" - "жоғарғы" және "ego" - "мен"). |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам қоғамда өмір сүру үшін қоршаған ортаға сәйкес құндылықтар, нормалар және әдептер жүйесіне ие болуы керек. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұның барлығы "әлеуметтену" процесі, яғни құрылымдық модельдің тілі бойынша "жоғарғы эгоның" қалыптасуы барысында жүзеге асады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейд "жоғарғы эгоны" екі жүйеге бөледі: ар-ұят және "эго-идеал". |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ар-ұят ата-ананың жазалауының арқасында пайда болады, ал суперэгоның мадақтаушы аспектісі - бұл эго-идеал. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
З. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейд инстинктің екі негізгі тобын мойындады: өмір және өлім инстинктері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірінші топ (Әрос) өмірге маңызды процестерді қолдау мақсатындағы күштерді қамтиды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейд өмір инстинктерінің индивидиумның физикалық құрылымына үлкен маңыздылығын мойындай отырып, тұлғаның дамуындағы сексуалды инстинктердің орнын айқындайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сексуалды инстинктердің қуаттарын либидо (лат. "қалау", "тілеу") деп атайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Екінші топ - өлім инстинктері, яғни танатос - қатігездік, агрессия, суицид және біреуді өлтірудің барлық көріністері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейд «өлім инстинктері - өмір инстинктері секілді адам мінез-құлқын реттеуші биологиялық түрде шартталған» деп есептейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлғаның дамуы үшін 3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейд психосексуалды деңгейлерді анықтаған, дамудың психоаналитикалық теориясы екі алғышартқа сүйенеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірінші немесе генетикалық алғышарт бойынша, ерте балалық шақта болған уайымдар ересек тұлғаның қалыптасуында үлкен рол атқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
З. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейдтің ойынша, индивидиум тұлғасының негізі өте ерте жаста, яғни бес жасқа дейін қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Екінші алғышарт бойынша, адам сексуалды қуатпен (либидо) дүниеге келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл қуаттар өзінің дамуында бірнеше психосексуалды деңгейден өтеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
З. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейд өзінің ғылымдағы жолын физиологиялық институтта бастады, сондықтан ағзаға энергетикалық шама ретінде қарау оның санасына терең бойлады: ағза мінездің қозғалыс күшін ерекше энергия түрінде білдіреді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Зигмунд Фрейд невропатолог-дәрігер болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның пациенттері психикалық нерв ауруларына шалдыққандар еді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірақ олардың нерв жүйесінің құрылысынан аурудың себебін түсіну мүмкін болмады, ол өз тәжірибесінде, анатомо-физиологиялық ұғымдар түсіндірмейтін айғақтарды жиі кездестірді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Зигмунд Фрейд алдында мынандай дилемма пайда болды: мотивация механизмдерін анатомо-физиологиялық схема тұрғысынан қарау керек пе, әлде белгілі бір психологиялық айғақтарға жүгіну керек пе? З. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейд дәстүрлі психологияға қарсы шықты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұрынғы түсініктеме схемаларын ығыстырып, жаңаларын ұсынды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол өзінің емдеу тәжірибесінде ерікті ассоциациялар әдісін кең қолданды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әрбір ассоциация қандай да бір себептің салдарынан басталады деп санады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ассоциация арқылы ол өзінің пациенттерінің ойын білуге тырысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психоанализдің негізгі дәрежесі болып мотив дәрежесі саналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психоанализ адамның мінез-құлқынын серіппелері мен қуат қоры туралы адамның өзі жайлы ұғымдарынан көбірек айтуға тырысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірақ З. |