Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Апыр-ай, тым болмаса «сағындым» деп те айтпаған екен, — деп күңк етті де, іле есін жиып мені жұбата сөйледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сабырлы жігіт қой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірден «күйдім, жандым» дей ме |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әп дегеннен әукесі салбырағандар тұрлаусыз болады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Айтатынын кейінге сақтаған ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Келесі хатында жазады ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл хатына жауап бермей тұра тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Келесі хатында да бірінші хатынан көп ілгерілемеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қараптан-қарап менің жағдайым ғажап болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбекке ақтарыла құлап, ғашық болған еш нәрсем жоқ сияқты еді, былай жақсы таныстық, бөтен көрмедім, ол кетерден бұрын сөз салғанда ойланатын да едім, енді біреу айдағандай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
оның сөз салғанын сарғая тосқаныма қайранмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Егер Қасымбек олай істемесе масқара болып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
бірақ арамызда масқара қыларлықтай еш нәрсе болған емес, тіпті құшақтан сүйген де жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйтеуір не де болса мазасыз халге түстім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбекті шын сүйем бе? Жоқ па? Анық білмеймін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ соның сөзін күтем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен күткен хабар почтадан емес, басқа жақтап келді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Зылиқа деген орта жастағы әйелді бұрыннан танушы едім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Араласымыз жоқ, жәй, былай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол жайлы кейінірек білгенім — Қасымбектің апасы боп шықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Туған апасы ма, әлде немере ме, анығын Дариға біледі, сол Зылиқа бір күні көшеде кездесіп қалып, әншейінде бас изеп, өте беретін адам, үйіріліп тұрып сөйлесті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үй-ішінің амандығын егжей-тегжейлеп, «құдай қаласа енді бір айда оқуың да бітеді ғой» деп үйіріп алып барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан «Бүгін бір үй оңаша еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жалғыз адам сопайып отырып шай іше алмайды екен» деп үйіне ертіп апарды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шай үстінде Қасымбекті аузына алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның бала кезіндегі қылықтары есіне түсті, інісінің оқып жүрген кезін де ұмытпапты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан біртіндеп ағытыла берді де, менің бөлмей, төмен қарап тыңдап отырғанымды көріп, сөзінің артын жырға айналдырып жіберді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Арасында ұмытпай мені де мақтап қояды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Зылиқаның бұл мінезінен түк түсінбедім, десем шылғи өтірік болар еді, бой жетіп қалған қыз залым болады, бастапқы үйіріле кеткенінен-ақ, тегін емес екенін сезгенмін, бірақ бұл жолы Зылиқа жақсылықтың нышанын білдіріп, баурына тартты да, дәйекті еш нәрсе айтпай жіберді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйтсе де қоштасарда: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Именбей келін тұр, айналайын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бөтен адам емеспіз ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кейде бір адамның іші пысады, — деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әрине, ол үйге мен өз бетіммен именбей барып тұра алмадым, бірақ оның есесіне Зылиқаның өзі менімен жиі кездесіп қала береді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кездескен сайын, ең жақын адамындай мені айналып-толғанып, өзіне жақындатып, іш тартып барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сөзінің дені-ақ сол баяғы Қасымбек жайлы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді қазір Қасымбек екеумізге бірдей жақын ортақ адамымыз болып алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қасымбек хатында ылғи сені сұрайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сірә сағынады-ау деймін өзіңді — деп Зылиқа сыр тартып күлімсірей қарап қояды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Өзің хат жазып па едің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Болмаса сен үшін мен жауап берумен келем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзіңнен несін жасырайын, «орнықты, көргенді бала» деп сыртыңнан біраз мақтап жібердім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үйде Дариға, түзде Зылиқа маған Қасымбекті ұмыттырмады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзімен аз ғана күн кездесіп жүргенде көңілім құлап, жақсы көріп үлгермеген жігітке енді сырттай ынтығатын халге ұшырадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Байқаймын, күн асқан сайын Қасымбекті жақсы көріп барам, ішімнен сол жігіттің жары болуға дайындалам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Егер де осы бір тұста арамыз үзіліп кетсе — некелі жарынан ажырасқан әйелдей күйреп қалатын түрім бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол күдік қамшылап, дегбірім қашып, Қасымбектің әр хатын тағатым таусылып, ынтыға күтетін болдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ойын-күлкіден тыйылып,төңіректегі тіршілікті ұмытып, жүрегім алып-ұшып қияли өмір кештім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ақыры, алты айдан кейін мені әкетуге Қасымбек қайтып оралғанда мен оны әлдеқашан берілген, көп жыл сарылып күткен некелі жарындай қарсы алдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Санап тұрсам Қасымбекпен кинодағысы бар, көшедегісі бар, тоғыз рет кездесіппін, егер менің шешемнің заманы болса, бұл тоғыз қызға күйеуге шығуға жететін кездесу, ал менің бағыма бұл аздау болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Той үстінде ойлап қарасам, Қасымбектің өзінен гөрі қиялымда жасап алған бейнесін жақсырақ біледі екем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қиялымда Қасымбек бұдан көріктірек те, әсіресе, бір тәуірі маған жақынырақ еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Той тарқап, көңіл қызуы басылған соң қиялымдағы ғашығым ғайып болды да, қасымда шала таныс жігіт қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оған әлі бойым да үйренбеген, кәдімгідей жатырқаймын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үйренген ортамнан, жылы ұямнан суырылып шығып, сол шала таныс жігіттің етегінен ұстап бейтаныс, қиян шетке аттандым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Поезд вокзалдан ұзай бергенде-ақ бойымды азынатып әкеткен жалғыздық сезімін болашақ жұбайымнан жасыра алмай қалдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көзімнен жасым ыршып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
5 |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осында келгелі бері құлағыма шалынып жүр «жамандықтың да бір жақсылығы болады» деген орыстың мәтелі бар екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
осы мәтел айнымай менің алдыма келді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дүниедегі ең жаман нәрсе жалғыздық қой, ал мен болсам тура жападан-жалғыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
ауыл-аймағым, өскен ұям, оқыған мектебім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қамқа әжем, әкем, Дариға жеңгем, Зәуреш, барша жақын, туған, қатар-құрбым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
бәрі кейін қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кіндік кескен, туып өскен жерім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
о да кейін қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұрын ауылдан аттап шықпаған қыз бала сыр мінез болып, етің үйренбеген жігітпен көз көрмеген қиырға аттансаң |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің осы хәлімді үзіліп түскен жапыраққа теңейсің бе, әлде көшкен елдің жұртында адасып қалған соқыр күшікке теңейсің бе, әйтеуір кісі қызығатын хал емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кеше осылай келе жатқан сапарда менің бұл күйімді Қасымбек мықтап сезді ғой деймін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен өзімді бір бүйірден көргенім жоқ, айнаға да қарағаным жоқ, бірақ кескінімнің қандай болғаны көз алдыма ап-анық елестейді: сірә қара жауынның астында қалған панасыз балапандай болсам керек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өйткені күйеуімнің көзінен ылғи үрей мен аяныш көрдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы панасыздық пен жалғыздық сезімі мені Қасымбектің бауырына өзі-ақ апарып тықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің бірден үңірейіп қалған өмірімді Қасымбек жалғыз өзі толтыра алды ма, ол арасын ойлаған да жоқпын, бірақ әйтеуір ол қойнымдағы жарым ғана емес, көп, көп адамның орнын басты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің ендігі ата-анам да, ағайын-туған, қатар-құрбы да сол болып, мол төңірегім тарылып келіп бір Қасымбекке тірелді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан шығар менің бар ықыласым Қасымбектің үстінде — одан ауытқып көңілім басқа жаққа бөлінсе-ақ сағыныш пен елегізу деген пәле басталады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен бейне бір терең суда малтығып жүрген адам сияқтымын — жағалаудан алыс кетіп, жерге табаным тимеген соң, жармасқан жалғыз талымнан, қолым қарысқанша қысып алып, айрылмаймын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біздің осы бір тосын жағдайымыз жаңа басталған жұбайлық өмірімізді ерекше арнаға салды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жаңа қосылған жастардың арасындағы ыстық құштарлықтан гөрі Қасымбекте ағалық қамқорлық сезімі басым болды да, менде өзімнен үлкенге деген құрмет, ізет көбірек болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әлі бетіміз ашылып болмаған сияқты, төсекте де бір-бірімізге еркін емеспіз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің қатар шешінуге қаймығатынымды сезеді-ау деймін, Қасымбек жатар алдында сыртқа шығып кетеді де ішке мен көрпе жамылып жатып қалған соң барып кіреді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Гимнастеркасын басынан сыпыра бере шамды сөндіреді де қараңғыда шешінеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасыма жатқан соң да бірден құшақтауға именіп, иығымнан, шашымнан сипайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соңғы үш-төрт күннен бері жайлап қана құрсағымнан сипайтынды шығарды, тіпті сипамайды да, бейне қолымен тың тыңдағысы келгендей алақанын бүйіріме басады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
осы сәтте екеуміз де демімізді ішке тартып, тына қаламыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бүгін кешке қарай тұла бойым ауырлап, бүйіріме бір нәрсе батқандай болып жүр еді, Қасымбек дәл бүйірімнің сол ауырған жерін басты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
ІІІаншу ма, әлде |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
бүйірім аздап солқылдағандай болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қимылдайды — деді Қасымбек бір түрлі қуана күбірлеп |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өте береді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір күні қартайғаныңды да білмей қаласың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Светаның ойына кәріліктің қайдан келгенін білмеймін, өз басым осы аз жасымда кәрілікті ойлап көрген емеспін, ол әзірге менің қолым жетпейтін алыс дүние |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тезірек үлкендер санатына қосылу, ұл болсын, қыз болсын, бар баланың асыға күтетін арманы емес пе, мен қайта ер жетуге асығушы едім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кішілеу кезіңде кейбір үлкендер сені баласынып, кішірейте сөйлесе — дүниеде қор қылатын нәрсе сол болушы еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ қазекеңнің бір жақсы жері қыз баланы онша кішірейте бермейді, қайта ертерек есейтеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Он төрт, он бестен былай қарап-ақ, болашағыңды ойлатады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өйткені он сегізден асса-ақ өтпей отырған кәрі қыз деген жаман атақ бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ондай атақтан қыздың өзі ғана емес, ата-анасы, аға-жеңгесі, төңірегі түгел қорқады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қасымбекке қалай ғашық болғаныңды айтшы, — деді Света кенет менің иығымда жатқан жұмсақ білегімен мойнымнан құшақтап, дауысында әлденені аңсаған арман бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дауысында ғана емес, бүкіл өн бойында бір аңсау бар сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен үндей қоймақ едім |