Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тек етігін киіп жатып: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Әтеңелеттің қатыны бұрын шалып жығатын еді, енді алып жығатын болыпты ғой, — деп күңк ете қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қазекең қарнын тойдырғысы келсе жоқтан сылтау табады, «ерлі-зайыптыны татуластырам» деп Сейілхан ағам үй тігіліп болмай жатып-ақ Ақкүміске қазан көтертті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Еріккен жұрт түтін шыққан жерге шыбындай үймелейтін әдеті емес пе, бұл оқиғаны көзі шалған біраз көршілер де осы үйге жиналды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәрі Сейілхан ағамның аузына қарап: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Апырай, туғалы бірге жасасып келе жатсақ та білмейтініміз көп екен ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сәкеңнің ашуының осыншама қатты екенін кім білген, — деп ол әңгімені керісінше айтып отыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ашуы қатты деймін-ау, бұл кісінің қолы одан да қатты екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жеңгеміз бір ажалдан қалды, құдай сақтап |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тіпті бұл Сәкеңнің кісіге араша бермейтінін қайтерсің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Араға түсем деп өзім де таяққа сілейіп шықтым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сейілхан ағам қатты ыңқылдап, «ауырып қалған» жотасын қинала сипап қояды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кейбіреулер Сәлімбекке сездірмей айнала беріп мырс-мырс күледі, ал, жүзі жанбайтын қулар да толып жатыр; олар сыр білдірмей, Сейілханның әңгімесіне «қалтқысыз» сеніп, қостап бастарын шайқап, таңдайларын қағады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Е, Сәкеңнің мінезін білеміз ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл кісі жер қозғалса қозғалмайды, ал бір ашуланса ма |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Құдайым о кезде тек бетін аулақ қылсын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ойпырмай, Сәке, бүкіл ауыл болып қиылып отырмыз ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір ашуыңызды бізге беріп, жеңгемізге кешірім етіңіз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жеңешеміздің асын жарқырап отырып ішейік |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Манадан бері жұдырықтай болып түксиіп отырған Сәлімбек жиналған жұртты аяды ма, ақыры жібіді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ай, қоймадыңдар-ау, шырақтарым-ай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қимылдап жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бүйірімді солқылдатқан шаншу емес, СОЛ екенін енді менде білдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көңілім қобалжып, әлденеге елегізи бастадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тұла бойымда басқа бір өмірдің өсіп келе жатқанына түсіне алмадым да, бір түрлі өзімді өзім жатырқадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әрине, әйелдің екіқабат болуы өмір заңы екенін бала жасыңнан білсең де, өз басыңа түскенде ойың он саққа жүгіреді екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбек төсектен басын көтеріп алып бір шынтағына сүйеніп сәл тұрды да, қайта қисайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ақырын ғана менің иығымнан сипады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қуанышына қобалжу араласып, не қыларын білмей, қипақтай берді, менікі мен-ау оның сасқанына жол болсын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің жауап бермей жатқаныма ыңғайсызданып, тағы да қозғалақтап: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сезесің бе? А? — Қимылдайды кәдімгідей, — деді маған жалынғандай болып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Иә, сезіп жатырмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осыдан кейін Қасымбектің қолтық астына кіріңкіреп, біраз уақыт үнсіз жаттым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кейде адам бір — біріне жақындығын сезіну үшін де осындай үнсіз жатқанының өзі жақсы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбекте енді үндемей, шашымнан иіскеп, бауырына қыса түседі: менің жақындығымды сүйсіне сезеді, бірақ көңілін алаң қылған басқа бір ойы бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Біраз ойланып көріп едім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сірә, сенің елге қайтқаның дұрыс болар, — деді Қасымбек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Неге? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Аяғың ауыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күнің жақындағанда жалғыз өзіңе қиын болады ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның үстіне |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қайда әлі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күнім жақындағанда көре жатармыз, — дедім мен қашыртқылатып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбекті тастан кеткім келмейді, бірақ елді де мықтап сағынып жүрмін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қазір білмеймін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жағдайдың өзі де |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қасымбек бір нәрсені күмілжітіп келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жағдайдың несі бар? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Арғы бетте немістер әскер топтан жатыр деген сыбыс бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Не боп кетерін кім біледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сені елге апарып тастасам ба деп ойлап ем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Биылғы демалысты да алып қойдық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы сыбыс бұрын да менің құлағыма шалынып еді, бірақ жастық бейқамдықпен елей қоймап едім, қазір де онша мән бермедім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Елді сағынсам да, ажырасқан әйелдей шошаң етіп қайтып баруым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
я, бір түрлі елден-жұрттан ыңғайсыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қойшы, әншейін сыбыс шығар, — дедім Қасымбекке |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Кішкене сабыр етіп күте тұрайық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ұзатылмай жатып қайтып келсем Қамқа әжем не дейді? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбек мырс етіп күліп жіберді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— О — ой, ол кісі қатал кісі, — деп маған қарай аударылып түсті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сен оның жүрердегі маған айтқан сөзін білесің бе? «Әй, солдат күйеу, бері кел» деп мені оңаша шақырып алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сосын біраз уақыт үндемей сұстана қарап тұла бойымды бастан-аяқ шолып өтті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзінің өңі қандай қатал |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шынымды айтсам тура генералдың алдында тұрғаннан бетер қысылдым, — деп Қасымбек кішкене күліп алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— «Сенің өзің шайма жігіт емес пе едің?» дегені, бетіме тіке қарап |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Не дерімді білмей сасып қалдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дәл ондай сәтте кімнің болса бір тері шығады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Шынымды айтайын, ата-бабаңмен араласып, өзім таңдап құрық салған күйеу емессің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұрын қалыңдық пен күйеуді ата-аналары қалаушы еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көпті көрген көнелер балаларын құтты жеріне қондырарда барар ұясының бапты болу жағын ойлайтын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бүгінде билік жастардың өзіне тиді ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның атын не деуші едіңдер, сүйіспендік дейсіңдер ме? Бұрын ата — анасы ақылы толыспаған жастың алды-артын түгел ойлайтын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жастықтың буына мас болып, көңіліне желік кірген жас нені ойлайды? Сүйіспендік дейсіңдер ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сонда қашанғы жаласып сүйісе бересіңдер? Сиыр да бұзауын бір маусым ғана жалайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соның ар жағында отбасының өмірі мен тірлігі бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соны ойладыңдар ма?» деп тура алқымнан алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен үндей алмай қалдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кемпір де, ойлансын деген болар, төмен қарап біраз үнсіз отырды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз осы «ғашықтық, махаббат» дейміз-ау, бақсам жас адам сезімге мас болып жүріп көп нәрсені ойламайды екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қамқа әженің сөзі маған көп ой салды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұрын «бір-бірімізді жақсы көрдік қой, одан артық не керек», деп жүре беруші едім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы жайлы кейін де біраз толғандым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді қарап тұрсам өмір деген оңай нәрсе емес сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қамқа әжемнің сол сөзі бүгін де көңілін тебіренткендей Қасымбек аз уақыт үнсіз жатты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұрын өзі мұндай әңгіме айтпаушы еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әжемнің сөзін көптен бері бүгіп келіп, енді айтқаны |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан ойлана жүріп ой түйді ме екен, әлде бүгінгі менің мына жағдайым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
екеуімізге ортақ, жан біткен нәресте түрткі болды ма екен, не де болса жәй ұйқы ашар әңгіме емес, күйеуімнің ар жағын ашып келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Байқаймын, Қамқа әжең анау-мынау кемпір емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Салмақты сөзі артында екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Қызымды құлақ естімеген қиырға алып бара жатырсың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кәрі қойдың жасындай жасым қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көзімнің тірісінде қызымды қайтып әкеп көрсетесің бе, әлде осы бастан күдерімді үзіп бақұлдасып қалайын ба?» деп бұлтартпай тура түп етектен алғаны |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сасқанымнан «уайымдамаңыз демалыс алған сайын келіп тұрамыз, сізді сағындырып, сарғайтпаспыз» |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
деп жалпылдай бастап едім, жекіп тастады: «жә, ондай ықыласың болса кезінде көрерміз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Асатпай жатып құлдық деп, әзір жалпылдатпа |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әскерде жүрген адамның бас билігі өзінде болмайтын көрінеді ғой, рұқсат бермей қойса қайтесің?» деп бір тұқыртып алды да, содан кейін барып әрең жібіді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Қиын жерде жүрген көрінесің, шырағым, жаман айтпай жақсы жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ер басына іс түсетін де кез болады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шетте жүрген жалғыздың жұбайынан басқа серігі бар ма, қызым мені жерге қаратпайды, серігіңе жарайды, шырағым |