Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жазықсыз адамдарды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Слабодканы түгел қырып, өртеп жіберген |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз олардан кембіз бе? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ащы мысқылмен салмақтап айтқан сөз қанша қорқынышты болса да зәреңді ұшырмайды екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл сөздің мағынасы менің миыма сол кейінірек барып жетті де көңілім құлазып, бір нәрсемді жоғалтып алғандай алақтап жан-жағыма қарай бердім, сығылысқан көптің арасында Дуня апайдан көз жазып қалыппын, менің жоғалтқаным сол екен ғой, ақырындап жылжып, осы ішіндегі жалғыз танысым, кемпірімді іздедім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Наташка! Наташка! Мен сені таныдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Таныдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кішкентай қыз баланың даусы құлағыма таныс сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Еш нәрсемен алаңы жоқ, жұрттың аяғының астында бұлтыңдап жүрген кішкентай қыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
сол Парашка, көршінің жұдырықтай әнші қызы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Наташаның етегінен тартқылап айрылмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сен қашан келдің, Наташка? — Наташа үндемесе де қояр емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Наташка, сен неге әжеңе келмей кеттің? Мен Дуня баушкаға келдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көп келдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сен келген жоқсың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кел, екеуміз жасырынбақ ойнайық, — деп Наташаның жеңінен тартқылайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сәби жүзін үлкеннің қасіреті сазартып тастаған Наташаның еш нәрсеге зауқы жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Керегі жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ойнағым келмейді, — деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Кішкентай ойнайықшы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кәне, Наташка |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен жасырынайын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сен ізде |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кәне көзіңді жұмшы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кәне, — деп Парашка қоятын емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көргенде ішім жылып қоя беретін кішкентай ерке қыздың осы бір аңқау балалық мінезі маған бір түрлі жат, ерсі болып көрінді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Таялып келе жатқан басқа ойы жоқ мына еңсесін зіл басып тұнжырап тұрған жұрттың ішінде |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
бейне өлік жатқан бөлмеде ойнап жүрген баладай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
О да осыны сезді ғой деймін: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Тыныш тұрасың ба, жоқ па, — деп шешесі Парашканы салып қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ерке қыз еңіреп жылап қоя берді, жас әйел әлденеден шошып кеткендей баласын жерден тез көтеріп алып, бауырына қысып жұбатып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы кезде: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Елу адам ілгері шығыңдар! — деген команда болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жұрт ілгері шығудың орнына кейін шегініп, алдыңғы тұрғандар артқыларды іргеге тықсыра берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Тез! Тез!» деген команданы да тыңдайтын ешкім жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көптің ортасында қысылып, көріп тұрған еш нәрсем жоқ, бірақ шықпаймын, солдаттар мен полицайлар мылтықпен түйгіштеп, жұртты ілгері шығарып жатқан сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біреуі санап тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ақымақтар! Тезірек шығыңдар! Алдымен шыққандарыңды тезірек босатамыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кәне, тезірек! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кейбіреулер енді ілгері қарай ұмтылды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен де ілгері ұмтыла беріп едім: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Дура, не лезь, — деп Дуня апай жеңімнен тартып қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бөліп алған адамдарды автоматын кезеген он шақты солдат айдап әкетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қорада әлі де жүз қаралы адам бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді олар жаңағы айдап әкеткендердің ізін бағып тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Оларды қайда апаратыр — әй? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Деревняның сыртына қарай бұрылды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мүмкін бір жұмысқа салатын шығар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Емшектегі баланы жұмысқа сала ма? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мүмкін тексеруден өткізетін болар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Аналарды қисық сайға қарай айдап барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қисық сайдың неге қорқынышты екенін бірден түсінгенім жоқ, бірақ жаман дауыстан шошып кеттім, жұрт та тына қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Рас, қатындар, қисық сайға айдап барады, — деді бір әйел даусы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Точно |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Атуға алып бара жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Шынымен атар ма екен? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көңілдеріне үрей кіріп гулеп кеткен жұрт кенет демін ішіне тартып қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Пытырадай шашырап, патырлап жұмсақ дауыс келеді құлағыма |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мылтық даусы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір жерде мылтық атылып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Оларды атып жатыр! — деген әйелдің ащы даусы құлақ шекемді жарып өтті, бұл әлгі қазымыр сөзшең Дарьяның даусы екенін де танып қалдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қораның ішіне қамалған қалың тобыр қайта гуілдесіп, теңселіп лықсып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Манадан бері неғайбілден дәметкен, алдамшы үмітке алаң болған көңіл тажалдың тура келіп қалғанына енді ғана көзі жетіп аласұрады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Еріксіз шығып кетіп жатқан ащы дауыстар, зарлаған әйелдер, шошып шырқырап жылаған балалар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы тобыр маған тұтас бір дене сияқты көрініп кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ыңыранып, шыңғырып, аяқ серпіп тыпыршып қоршаудың ішін теңселтіп барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен де соның кішкентай бір мүшесімін, өз еркім жоқ, не де болса бірігіп, тағдырым бір түйінге байланып қалған осы топпен бірге көрем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Аз да болса үйреніскен, жалғыз танысым Дуня апай еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол қайда? Мына аласапыранда одан да көз жазып қалыппын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сеңдей сығылысып, теңселген жұрттың ішінен Дуня апайды іздедім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мұндайда бір нәрсеге алаң болған да жақсы екен, алқымға тақалған ажалдан аз да болса көңіліңді аударады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Пішенге түсіп кеткен ине сияқты, қалың тобырдың арасынан кемпірім таптыратын емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жіңішке тақтайды сирек қаққан қоршаудың артқы жағына келіп қалған екем, сықыр етіп сынған тақтайдың дыбысын естіп жалт бұрылсам, Дуня апай Наташасын тақтайы сынған тесіктен итерін шығарып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Көрмей тұрғанда тезірек жүгір! Огородқа жет! — деп ақырын әмір берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қоршаудан шығысымен Наташа зырқырап жүгіре жөнелді — екі етегі торғайдың қанатындай жалпылдап ұшып барады байғұс бала |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әне бір үйдің қасындағы үйілген шөпке жақындап қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы кезде қоршауды жағалап келе жатқан солдат көріп қалып автоматын көтеріп алып, оны тырылдатып ата берген кезде, тесіктен қалай шығып кеткенін білмеймін, Дуня апай қарына жармаса кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Солдат қолынан қаруы түсіп кете жаздап, бұлқынып қарын әзер босатты да, автоматымен Дуня апайдың өңменінен итере беріп, тырр еткізіп оқпен бір көктеп өтті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дуня апай дыбыс шығармастан ақырын шөге берді де, денесі жұп-жұмсақ сылқ етіп құлап түсті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір сәтке солдаттың бетіне көзім түсіп кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кісі өлтірген адамның жүзі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
ажал сияқты құп-қу |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көзінде де әйнектей жансыз жарқыл |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кісі өлтірген ол долы ызамен ақырып жіберді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Цюрих! Назад! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қоршаудың ана жағынан да біреу қашты ма, білмеймін, о жақтан да мылтық атылып жұрт бері қарай лықсыды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алдыңғы жақтағыларды тағы да санап шығарып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жылаған, қоштасқан дауыстар естіледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл дүрлігіс те бірте-бірте басылып, қалың топтың бойын ажал алдындағы ауыр сабырлық жайлап келе жатқан сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді байқасам, әркім от басына бөлініп, жеке-жеке үйірлене жиналыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көгілдір балапанын қорыған тауықтай балаларын бауырына тартып алған, жақын адамдар бір-біріне тығылып, көңілі босағандарына жұбаныш айтып, аз да болса медет болып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдер күйеулерінің қолтығына тығылып, кейбіреулері бірін-бірі құшақтап жылайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Meн кімнің бауырына тығылам? Жаңа ғана маған біртұтас дене сияқты болып көрінген мына топ бытырап бөлініп, ақтық сағатында әркім өзінің жақынын тауыпты, мен бүйректей бөлініп жалғыз қалдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тым болмаса бетіне қарап көзінен жанашырлық іздейтін адамым да жоқ; бөлекпін, жатпын, тірі жанды танымаймын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ақтық сағатыңда мойнына асылып, еңіреп жылайтын адамыңның жоғы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
тіпті жаман екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Келесі топпен мені де алып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Басында ең арт жағында тұрған сияқты едім, бір минут болса да ажалын алыстатқысы келген жұрт сығып ілгері шығарып жіберіпті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді шегінейін десем тұмсығым бататын емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жұрттың қолынан келері бауыздауға апаратқан малдай төрт тағандап шегіншектей береді, мылтықтың дүмімен түйгіштеп тұрып шығарып жатыр |