Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
айтпақшы, Қасымбек осында деген жоқ па еді? Иә, солай деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл сөзді қалай есімнен шығарып алғанмын? Шын айтты ма екен? Ол тірі болса майданда, ана жақта, соғыста болмай ма? Бұл жерде неғып жүреді? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сірә, тәні әлсіреген адамның сезімі де әлсіреп кетеді екен-ау, Қасымбек туралы сұрағым келеді де, әлім жетпей іркіліп қалам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбек қазір осы маңда бар болса да, мына жігіт жаңсақ айтып жоқ болып шықса да, мен бұл хабардың екеуін де көтере алмайтын тәріздімін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбек осы түнгі жортуылдағы жұрттың ішінде бар болса да, соншалық алыс, оған менің қолым жетпейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Және бар болса оның өзі емес, елесі ғана бар сияқты, қолымды созсам жоғалып кетеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жалпы маған қазір мына қараңғы түн, ат шана, шана үстіндегі екеу түс сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тек өшпейтін де, таусылмайтын жалғыз шындық — тән азабы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол ғана саябырсып, жүрегімді шошытып қайтып оралады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Баяғыдан бері көңіл түкпірінде бұғып жатқан, сенбесем де сенгім келетін, бір тілеуім болатын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Іштегімнің сыртқа шығар сағатынан қорқып, құрсағымда жата берсе |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
жата берсе |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
тіпті елге аман жеткенше жата берсе екен деп тілеуші едім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кішкентай баланың ғана көңілін алдауға жарайтын осы далбаса тілек ақылымды ығыстырып, ойымды билеп алған-ды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алдарқатқан үміттің таусылған жері |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тағы да белім сындырып алып барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сүйегі құрғырдың ауырғаны жаман болады екен, көзіңнен жасыңды ыршытып жібереді, енді оған іш ауруы жалғасты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жоқ, бұған «ауру» деген сөз тым әлсіз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бүріп бастап еді, сәлден-ақ жанымды шығарып, іші-бауырымды төмен қарай суырып әкетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қиналып аласұрсам керек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Қазір! Қазір! Шыдаңыз!» деп сасқалақтаған еркек даусын есітемін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол қолы қалтырап, іш киімімнен босатып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Екі еркектің алдында ұялу, қысылу |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
жоқ, ол туралы тіпті ойлағаным жоқ, қазір тек бүкіл іші бауырымды сығып сыртқа шығарып тастағым келіп күшенемін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Meн сыртқа итеріп, біреу ішімді тысқа айналдырғысы келіп, сүйреп тартып жатса да болмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ішіме тұз құйып жібергендей удай ашытып, қаным басыма шауып, бар тамырым сыздап жарылып кетердей жаным шығып барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шананың екі жақтауын сындырып жіберердей екі аяғыммен итеремін кеп |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жақ сүйегім қарысып, қалшылдаған темір саусақтарым бүйіріме кіріп барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өз терімнен өзім шығып кеткім келіп ышқынамын келіп |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ышқынамын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір кезде қақырап шатым айрылып бара жатты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бүгінгі қырғыннан жалғыз тірі қалғаным дәл осындай көріп болмаған қиямет жазам бар екен ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Әрбір жан иесінің жарық дүниеге осынша ана ғазабымен келетінін жұрт ойлай ме екен?» Бұл ой маған кейінірек келді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ал, сол кезде әр сәті жылдан артық созылған қиналыс пен азаптан өзге еш нәрсені білген де, сезген де жоқпын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
4 |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Әрбір жан иесінің жарық дүниеге осынша ана ғазабымен келетінін адам деген ойлай ма екен?» Әй, көп адамдар-ақ ойлай бермейтін шығар, ойласа адам құнын осынша арзандатпас еді ғой» деген ой келеді кейде маған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол деревнядағы қырғын, — қаны сорғалаған бітелмейтін жара болып жатып алды менің ішімде |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соның мән-мағынасын түсінгім келіп, түсіне алмадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кейін жаудың аяусыз қаталдығы жайлы, фашизм жайлы көп естіп, ойға салып саралап сол оқиғаны түсінейін десем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
кішкентай күлімдеп тұратын жәудір көзіне дөңгеленіп шыға келген үрей |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Ағатай, ағатайлар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ән салып берейін» деп жалынып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
көзінен жасы парлап, шырылдап шырқай жөнелді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ышқынған сәби даусы қайталап келіп құлағымда жарып өтеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жоқ, мен бұл қырғынға түсінбеймін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Маған оны ешкім де түсіндіре алмайтын шығар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тек әйтеуір тірі қалдым, бірақ жанымның жартысын, сонау терең сайдың ішіндегі қалың өліктің ортасында жерлеген жартымын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жанымның сол ойсыраған жартысын толтырып тұрған іштен шыққан жарығым, кішкентай Дулатым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Онсыз да ауыр хәлімді екі есе ауырлатса да, оның есесіне маған он есе қайрат, қуат беретін де осы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қанша азабыңды тартсам да есесін рахатыңмен қайтарып келе жатырсың, күнім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жер кепеге көтеріп кіргізіп жатқанда да бірін біліп, бірін білмейтін ұйқылы-ояу халде болдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мұрныма сытырлап жанған қарағайдың ащы-тәтті түтін исі келеді, бетімді ысқылтым жалын шарпиды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тәтті ұйқының арасындағы ұйқылы-ояу сәттерім де тәтті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
От басында біреулер күбір-күбір сөйлеседі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Балбыраған жайлы ұйқыдан оянып, арқамнан ауыр жүк түскендей бүкіл денем босап, жеңілденіп баяу рахаттанып жатырмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осылай жата берсем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
От басындағы күбірлеген сөздер де, мағынасына ой жүгіртпесем де, жұмсақ, дыбысы құлағыма жайлы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы ұяң тыныштықты шырылдап жылаған сәби даусы бұзып жіберді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жүрегім селт ете қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жай шырылдап бастап еді, лезде айқайға басып, шырылдап, кішкене зілмәнкені басына көтерді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің де даусым шығып кетті ғой деймін, темір пештің түбінде отырған қапсағай денелі кісі қасыма келіп, бетіме үңілді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ояндыңыз ба? Ұзақ ұйықтадыңыз ғой, — деді жайымен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Хәліңіз қалай? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бала |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
бала жылап жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Баланы ойласаңыз хәліңіз жаман болмас |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Құттықтаймын, ұлыңыз бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тамаша бала, нағыз солдат |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Салмағын өлшей алмадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ мықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қайдағы «салмақ?» Шырылдаған балаға жаным ашып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көргім келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өңі тотыққан, қоңқақ мұрынды ат жақты бұ кісі, сырты колхозшыға ұқсаса да, дәрігер екен, түндегі менің толғағымды күтіп алған осы болар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Баланы құндақтап қойыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алғаш рет бала емізу кісіге қиын да, ерсі екен, қытығың келе ме бір түрлі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шүберекке орап қойған кішкентай тірі жан, әуелі менікі де, менікі емес те сияқты көрініп, жатырқағандай болып едім, өзі мешкей екен, солқылдатып сорғанда емшегім шымырлап қоя берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әдепкіде тіксініп қалған кеудем енді рахаттана исініп: тұла бойымды балбыратып алып барады, тіпті айрылғым келмейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
О да қадалып жабысып қалған, тоятын түрі жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Біздің партизан отрядының өзі әйелдер босануға ыңғайсыздау жер, — дейді доктор |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бірақ енді бәрі сәтті болып шықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Meн де бірінші рет акушерлік тәжірибеден өттім сіздің арқаңызда |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тұңғыш көрген баламмен әлек болып, докторға рахмет айтуды да ұмытып кетіппін, емізіп болған соң ол баланы қолымнан алып, ар жағында бір орыс келіншегі тұр екен, соған берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бұл кісі Шура |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біздің санитарка |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сізге жәрдем етеді, — деді доктор |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ал, қалай, хәліңіз жақсы ма? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жақсы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Хәліңіз жақсы болса тағы да бір қуанышты хабар айтамын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сіздің күйеуіңіз осында |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол сізді ұйықтап жатқанда көріп кеткен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шура, аға лейтенант Еділбаевты шақырып жіберші |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол сізді көргенмен баласын әлі көрген жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді барлық тойды бірге жасайтын болдыңыздар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ойбай-ау, түнде әлгі бір жігіт |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
аты Абан ба еді, айтып еді ғой, жаным қиналып, аласұрып жатып тіпті есімнен шығып кетіпті-ау |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жүрегім жарыла қуанып, айқай салып тұра жүгіретін орайым бар-ақ еді, бірақ мен былшиып қозғалмай жатырмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы хабарға сенейін десем, шынымды айтсам, қорқамын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Егер ол бекер болып шығатын сияқтымын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сонша бере салғаны |