Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Кезекпен ішесіңдер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сүр май мен қара нанның қышқыл иісі мұрныма келіп, күні бойы өліп қалған нәпсім қайта тіріліп, жүрегім сазып қоя берді, таң атқалы нәр татпаған екем-ау |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қазақ айтқан үш арсыздың бірі — тамақ деген құрғыр енді мені қинап барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ тамақ сұрауға қазір тыныш отырған жынды жac полицайды қайтадан құтыртып алам ба деп қорқам, өздерімен өздері болып, олар мені ұмытып кеткен кезде бар-жоғымды сездірмей тыныш отыра берейін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сары дәу шөлмекті қолтығына қаусыра көтеріп қалайы кружкаларға шорылдатып самогон құйып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Төртпақ полицай толы кружканы қолына алып төңірегін көзімен шолып өтті, аналар да әлденеге тына қалған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Енді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
несі бар, — деді қарлыққан қатқыл даусымен, — Енді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
мұндайда |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
топырақтары торқа болсын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тие берсін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
дейміз де |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Төртпақ полицай самогонды қылқылдатып ұзақ жұтып, кружканы шалқая көтеріп барып тауысты да, тамақ алмастан бұрын жұдырығының сыртымен аузын екі рет сипап өтті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзгелері де «әмин», «тие берсін» деп көтеріп жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Кәне, Тереха, ішіп жібер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жеңілдеп қаласың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қақырынып қойып, тұнжырап үнсіз жұтып жатқандар да, осы кезде тірілейін деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Давай, Тереха! Тайсалмай іш |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бойың жеңілдеп қалады, — деп қыштай жөнелді өзгелері |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сен бала,өзің әлі шалалау екенсің, — деді төртпақ полицай, — Буының қатып болмаған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шыдай бер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көресің әлі алда |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Молодо зелено |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жас қой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол түгіл өзіміз де |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қанша ересек болсақ та буынымыз қалтырап кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мұндайды бұрын кім көрген |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Манадан бері жұрттың тұнжыраңқы көңіл күйіне бағынып, аузын шымшып буған қапшықтай тырсиып, сөзін ішіне сыйғыза алмай жүрген шөже сары біреу түртіп қалып тесіп жібергендей енді ағытылып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Әрине бұлар енді айыпты ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Немістің сонша әскерін қырып жіберген |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Олар енді партизандар ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
кішкентай балаларды атқаны |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қық! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— деп төртпақ полицай столды қойып қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осылардың бастығы ма, әлде іштеріндегі арқалысы сол ма, өзгелері селк ете түсіп, тына қалды, тек шөже сары ғана төгіліп баратқан топан сөзін кілт тоқтата алмай: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Әрине енді былай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен сөздің ретін айтып жатқаным ғой, — деп күмілжіп барып тоқтады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Оттама! Сөздің реті ол емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кәнекей арақ құйыңдар, — деп әмір етті төртпақ полицай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Оттай берсең оңбайсың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қазір елжіреп, егілетін уақыт емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жүрегіңді тас түйіп уысыңа қысып ал |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Кәне |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Құй тағы да |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Аяма, бұл шіркін жетеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Эх, ма! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Іштің өртін осымен сөндірейік |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Арақ шіркіннің күші бөлек пе, қалай, қанша қатыгез, қаныпезер болғанмен дүйім халықтың қанына ортақ болып, ауыр қылмыс еңселерін басқан полицайлар тез арада-ақ серги бастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әрі-беріден соң гүжілдеп, кішкене бөлмені барлыққан мас дауыстарымен теңселтіп әкетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қане, қане, құй тағы да |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қасіретімізді тұншықтырайық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Толтырып құй |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ішім өртеніп барады, әкелші тағы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бөлменің іші темекі түтінінен тұманданып барады, Дуня апайдың жетілік керосин шамының жарығы да әлсіз, көбіне шалқайған бет-жүздерді емес, бүлкілдеген жұтқыншақтар мен созылған өңештерді ғана көремін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы үйге кірген алты-ақ адам еді, үстеріне ешкім қосылмаса да тіпті көбейіп кеткен сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осылардың арасында бебеу қағып шөже сары жүр, қазір айтпаса дүние күйіп кететін бір маңызды сөзі бардай өзгенің иығынан жұлқылап жабысады, ол тыңдамай итеріп жіберсе қайқы тұмсық пен шақшаның түбіндей қайқиған иек келесі құлаққа барып қадалады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді дауыстар да қаттырақ шыға бастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сөздерінің бірін түсініп, бірін түсінбей де қалам, әрі-беріден соң дабырлаған дауыстар қосылып тұтас бір гүжілге айналды да, ешнәрсенің мағынасын ұққаным жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Уақыт мезгілді, отырған орнымды, тіпті бүгінгі көз алдымнан өткен буы басылмаған ұлы қырғынды да ұмытып, тұла бойым ауырлап меңіреуленіп бара жатыр едім, «ой мама» деген ащы дауыстан селк ете қалдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ой, мама! Мамочка! Мен не істедім? Не істедім? Құтқар мені, мамочка |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол жас полицай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жас баладай шешесін шақырып, кеңкілдеп жылайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзара гуілдесіп кеткен полицайлар сөзден тыйылып, бәрінің ықыласы соған ауды, қаумалап жұбатып, қойып, ақыл айтып ортаға алып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ой ақымақ, шешеңнің етегіне жармасқан жас бала ма едің? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жә, ақымақ болма, ішіп жібер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қой енді, қой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
О несі-ай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алғысымды айтайын деп артыма бұрылып едім, солдат та маған бажырая қарады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мә — а |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қазақ емесіз бе, қарындас? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қазақпын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзіңізде қазақсыз ба? — деппін сасқанымнан, оның қазақша сөйлеп тұрғанын да ескермей |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Әрине, бұл жақта неғып жүрсіз, ойбай-ау? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жолдасым командир еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соған еріп келіп ем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мұндай болатынын кім білген |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Еділбаев Қасымбек деген лейтенант |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Естіген жоқсыз ба? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Солдат «естімедім» деп тіке жауап беруге ыңғайсызданды білем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Е — е, апыр-ай, сіздерге қиын болды-ау, — ден қипақтады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзі ұзын бойлы, сырықтай жігіт екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қара сұр жүзді, ат жақты, екі танауы быттиған кішкене пісте мұрын, шықшыты шығыңқы, астыңғы иегі ұзындау болғанға ма, иегін ілгері ұмсыныңқырап жүреді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Аласа маңдайына дөңес біткен қабағының астынан өткір көзі жылтырайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзі де өткір, пысық жігіт сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көптен ел қарасын сағынып, жалғызсырап, құса болған, одан мынадай халге түскен мен бейбақ қазақ баласын көргенде қуанып кетіп, ауылдың төбесін көріп қалғандай болып едім, ол қуанышым ұзаққа бармады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Айтпай-ақ түсініп тұрмын, бұл солдаттан маған дәрмен шамалы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Екеуміздің жолымыз екі басқа |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл жігіт те елді сағынып жүр-ау деймін, менің төңірегімде айналсоқтай береді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қарындас десем жеңгей болып шықтыңыз-ау |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ жас жағынан қарындас боларсыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Есіміңіз кім? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Е |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
менің аты — жөнім Бұқашев Абан |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Апыр-ай, өтіп кете алмадыңыздар-ау, а |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— деп қиналды Абан |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бізді енді қайтер екен? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ол арасын біле алмадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ол су сеуіп жүрген шлангісін бір жолдасына ұстата салды да, менің қасыма қайтып оралды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Апыр-ай сіздерге қиын болды-ау |