Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ай әлі туа қойған жоқ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қараңғылыққа бой бермеген адыр-қыраттар ағараң тартып, қорқыныш ұялаған көңілге ес болғандай. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қорқыныш ұялай бастаған көңілге ес болған ол да емес, сонау төбедегі жетім жарық. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ДТ-54 сол өлімсірей жанған жарыққа қарай өршелене өрмелеп келеді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Түн меңдеген сайын дүрілдеген үні де жер-көкті жаңғыртып қатты естілетіндей... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Үш жігіттің жанары да сол жалғыз жарыққа қадалған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ендігі үміт те, тілек те сол – жұлдыздай жылтыраған сәуледе. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ДТ-54 қайқаң қағып төбеге шыққанда, маңдайындағы қос шамы шатырын қар басып қалған ағаш үйді тінтіп өтті де, солқ етіп барып тұра қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қар құсып, сартылдаған жылан бауыр доңғалақтың үні сап тыйылды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан тұтқаны төмен басып, газды азайтты да, енді не істейміз дегендей, екі досына қарады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Олар да ошарылып, ләм деместен шарасыз отырып қалып еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қар басқан үйден ешкім шықпады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Трактор жайлап қана зіркілдеп тұр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Осытракторүні жағаласып, сөздерін естіртпейтін болған соң, әбден айғайлап үйренгендікі ме, |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан қатарда отырған Аманжанның құлағына дыбыстады: – Біреуіміз үйге кіріп, біліп шығайық. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қондыра ма екен? Аманжан оның дәл құлағының түбіне айғайлаған аузын қолғабымен баса қойды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Неменеге бақырасың? Құлағымның дабыл жарғағын тесіп – – жібердің ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жатып кеп ашуланды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Дәл қарсы алдарында, темір қобдиға құйрығын қойып, мойнын тонының жағасына тығып, пысылдап ұйқтаған |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан әлгі айқайға ояна қоймағандай. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Үй жақтан тырс еткен дыбыс білінбейді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ептеп мал ұстайды білем, қора жақтан қойдың маңырағаны мен жылқының пысқырғаны естіледі. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан құлағын әлі шұқылап отыр: – Саңырау болып қалдым-ау деймін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Неғұрлым керең болсаң – соғұрлым жақсы естисің. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Саңырау болсаң ғана сақ жүресің, – деп күлді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұдан соң екеуі де саусақтарын үрлеп, қып-қызыл болып қалқая қатқан құлақтарын уқалады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Мына қыстақта тірі жан болса, көп көрген құлағымды саған-ақ кесіп берейін, қарның ашса қақтап жерсің, – деді Аманжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сығырайып шам жанып тұр ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ол сайтанның оты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сен де қайдағыны айтасың-ау, – деп күлді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Кеше Фадиха тұрғындары айтқан: Айыртаудағы асуда жалғыз үй оңаша тұрады деп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сол омарташы шал шығар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Олай деп бал ашсаң бар, біліп кел өзің. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бәлкім, түсіңе кіре беретін періште қыз осы үйде тұратын болар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан ойланып қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Есіне әлдене түскендей, жүрегі жиірек соғып, елегізи бастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Осы бір оқиғаны ойда жоқта есіне салғаны. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржанның жарқ етіп жоғалған арман-адамын тірілткендей болды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Күннің суықтығы, жолдың қиындығы – бәрі-бәрі иін тіресе келіп, көңілдің жайлауындағы көктем көріністерді сүртіп, тепкілеп жоғалтқандай еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Енді міне, бір сәтте көктем құсындай қиқулап қайтып оралды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Өң мен түстің екі ортасында маужырап, жалғызсырап жатып тауып алған қиял-қызынан Нұржан алғашында қорқып-ақ қалған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ұмытқандай болып еді, енді, әне, тәңірім-ау, тракторды айналып, ақ көйлегін шұбалтып, сыңсып ән салып бара жатқан жоқ па... әне... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ән салып кетіп барады... – деп өз-өзінен күбірлеп қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Кім кетіп барады?.. – деді Аманжан рычагты тас қып ұстап, жартылай қырау тұтқан кабина әйнегіне үңілген досына үрке қарап. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Әнін естідің бе, әнін... Неткен ғажап дауыс. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Толқи сөйлеп, орнынан тұра беріп еді, оны Аманжан иығынан басып отырғызып тастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Отыр! Көзіңе қос көріңді ме? Әлде жынданайын дедің бе? О, несі-ей, лепіріп... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Рас айтамын, – деді Нұржан үні дірілдеп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бейне бір ертегідей... «Одиссей» деген киноны көріп пе едің?.. – Иә, көрдік делік. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Айтпақшы, 20 тиынды сен үшін тағы да мен төлеп едім ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сол кинодағы төбе құйқаңды шымырлататын сиқырлы үн ше?.. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Содан бір де кем емес... Әне... әне... тыңдашы! Керең болмасаңдар, құлақ салыңдаршы. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Осына сыңсыған мұңлы үңді – жұмбақты үнді, сиқырлы әнді Нұржанның өзінен басқа ешкім естуі мүмкін еместігін білген жоқ еді бейшара жігіт. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан болса қорылдап ұйқтап отыр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Күннің суығы, қыздың әні, қайда қону керек деген үлкен сұрақ оны ешқашан да мазаламайтындай... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Тфу, атаңа нәлет! – деп ызадан жарылардай болып отырған Аманжан тоқылдап қата бастаған пимасымен Бақытжанды теуіп қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– мынандай қақаған аязда қысып бара жатқан қандай ұйқы екен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Тұр-ей, оян! – Бақытжан қор етіп барып былдырлап сөйледі, бірақ сергіп кете алмады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Саппас, – деді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Қандай көп жасар екенсің. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Қойыңдаршы, әкри, мен біліп отырмын, – деді Бақытжан керіліп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Атаңның басы біліп отырсың... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жұрттың бәрі сен секілді таскерең дейсің бе. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қар қызының даусын мен де естідім. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Адамның жылағысы келеді екен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұдан соң үшеуі бірдей сықсима терезесінен болар-болмас қана жарық көрінген кішкентай үйге үнсіз телміріп аз-кем отырды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Трактор бір қалыпты зіркілдеп жұмыс істеп тұр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Айдалада – жапан дүзде мекендеген жалғыз үйде адам бар ма, егер бар болса дәл іргесіне келіп, трактор дүрілдеп тұрғанда неге біреуі шықпайды далаға. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Түсініксіз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аяз буып тұр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бағана... жолда байқамапты, үш жігіт енді шындап жаурай бастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Тістері сақылдап, безгегі ұстаған адамдай ДТ-ның моторымен бірге дірілдеп-қалшылдады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал қар астында жалғыз көзі жылтырап жым-жырт жатқан жұмбақты қыстақ, жалмауыз кемпірдей жер бауырлап, сыр бермейді-ай... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бір түрлі қорқынышты екен, әкри, – деді Бақытжан күрсініп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Басы тіпті көрінбейді, тонының жағасына тығып алған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әншейінде төртпақ, семіз жігіт қазір бір уыс болып, бүрісіп отыр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Оның бұл бейшаралығы Аманжанға жаққан жоқ, аяғымен бүйірінен түртіп: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ей, ләуқи, сен «әкри-макриіңді» қалтаңа салып ал да, анау үйдің терезесін қақ, – деді бұйыра сөйлеп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бар, ұйқың ашылсын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Батырсың ғой, өзің бар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шанаға тиеп алған запас жаным жоқ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Енді Аманжан одан ары шыдас бермеген. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Өзі де қаны қайнап әрең жатыр еді, арс етіп атып тұрды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Мен саған пәдөнекті көрсетейін, қақбас! |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Өзіне арыстандай атылған еңгезердей жігітті шал тұрған орнынан қозғалмай тосып алды да, жұмсала берген дәу жұдырықтан сап етіп ұстап бұрап қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Оң қолымен Аманжанның шықшытынан әдейілеп ұрды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ауыр соққы оңдырмай тигенде шалқалап барып, ұйқтап жатқан Бақытжаннын үстіне былш етіп құлады-ай... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан шошып оянды: – Бұл не шу, әкри. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Түу-түу, ұйқтатпадыңдар ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Нұржан да сасқалақтай орнынан тұра беріп еді, шал шапшаң ұмтылып барып, қос ауызды мылтықты алып өңешін үңірейте опыр-топыр болған жігіттерге кезеніп тұра қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– А нука, не двигайтесь с места! |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шүріппені басып қалсам, шүрегейдей тыпырлап жан тапсырасыңдар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Нұржанға алая қарап бұйырды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Шеш аяғыңдағы пиманы! Алдынан адам емес, аю тұрса да сескенбейтін Аманжан: Әкеңді, осы шалдың қолынан өлсем арманым жоқ», |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– деп «тепсіне тұраұмтылып еді, оны Нұржан иығынан басып тоқтатып тастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал ішіндегі су жүрек Бақытжанда ес жоқ, көзі бақырайып, берілдім, жаздым-жаңылдым дегендей, екі қолын бірдей көтеріп безектейді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ата..., тоист... Ақсақал, менің пимамды да қоса алыңыз, алыңыз да шыбын жанымды қалдырыңыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жыламсырап аяғындағы табандаған пимасын шеше бастап еді, шал қыржың етіп: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сенікі... тоңған сиырдың сирағына кигізуге де жарамас, деді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан: –ақылға келсек қайтеді, ақсақал?.. |