Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
«Оу, мынау Атамырза ғой. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Е, Наполеон оның әкесі болды ғой. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Иван Владимирович айтып еді-ау, сірә. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Серік ылғи Атамырзаға жарамсақтанып жүруші еді, әкесі де сондай екен ғой. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әне, Наполеон қойнынан алған шүберегін шешіп, Атамырзаға ақша беріп жатыр...». |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ең жақсы атқа мініп отырғанымды Атамырза көрсін дегендей кенет Тұрар: |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Ей, Атамырза! – деп айқайлап жіберді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ана жолы төбелесіп қалғаны есінен шығып кеткен сияқты. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Атамырза естіп келсе, оны Қырғызбай атасының торы атына мінгізіп, екеуі қатар отырмақшы. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Өз ойы – оған мына базар Бородино демекші. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Анау ақ шапанды сенің әкең Наполеон демекші. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Мен Кутузов болайын, сен Багратион бол демекші. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ниеті дұрыс-ақ, өздерінше бір бала болып, бөлесіз, жанжалсыз ойын құрмақшы. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Қалың нөпірдің басынан асыра тағы да: |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Ей, Атамырза! – деп айқайлады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Атамырза елең етіп жан-жағына қарады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әлден соң барып, биік сары айғырдың жарқыраған күміс ерінің үстінен өзіне қол бұлғап тұрған Тұрарды көрді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әкесін жеңінен тартқылап, Тұрарға қолын шошайтып бірдеңе-бірдеңе деді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әкесі ренжіп қолын бір сілтеді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Мазамды алма деген болуы керек. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Наполеонның ойы қазір балада емес, мына далада. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Генералдары бірі келіп, бірі кетіп жатыр. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Тұрар Атамырзадан көз жазып қалды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Енді бір сәтте оның шәйханадан еңгезердей бір кісіні ертіп шыққанын көзі шалды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Атамырзаға сары айғыр таныс болатын. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Оның иесін де білетін. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Иесі шәйханада қымыз ішіп, қызу әңгіме үстінде отыратынын да білетін. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Ақа, сіздің айғырыңызды бір бала мініп, қашқалы тұр. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ұстап алып ұрыңыз, – деді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Атамырзаның опасыздығын сезген Тұрар аттан домалап түсе бергенде, әлгі еңгезердей кісі де таяп қалып еді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Тұрар тұра қашса, қалың топтың ішіне кіріп үлгірер еді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бірақ тұрды да қалды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әлгі адамның кескін-келбеті, жүрісі өз әкесі Рысқұл сияқты екен. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әуелі жүрегі бүлк-бүлк ете қалды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Аттың иесі мүлде жақындағанда оның нарттай қызыл бетін, алақандай шегір көзін көріп, әкесі емес екенін ұқты. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Атамырза топтың арасына кіріп кетіп, баспалап қарап тұр еді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Аттың иесі Тұрарға бағжия қарап, құлқынан шап беріп ұстай алды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Кімнің баласысың? Айт шыныңды, атты ұрламақшы ма едің? |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Жоқ,– деді Тұрар құлағы ауырып бара жатса да саспай. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Мен ұры емеспін. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Онда танымайтын біреудің малында нең бар? |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Жәй, қызығып кеттім. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Қызыл Жебе сияқты екен. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Не дейді? Қызыл Жебең не? |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Сондай жүйрік ат болған. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Оның қанаты бар еді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Сол есіме түсіп кетті. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Құлағымды қоя беріңізші енді... |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Жөніңді айтшы, сен кімнің баласысың өзің? |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Қырғызбайдың. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Қай Қырғызбай? Әлгі делдал Шілмембет пе? Өтірік айтсаң өлесің. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Кәне, жүрші Қырғызбайға. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әй, оның баласы бар ма еді, ә? |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Тұрарды қолынан мықтап ұстап алып, жұртты кимелеп, атасы тұрған жерге алып келді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Ау, Қырғызбай, мойныңды бұр. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Сатар көбейсін. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Мынау сенің балаң ба? |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Е-е, Ақкөз батыр, аман ба, ширағым. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Е-е, мына Тұрар ма? Е-е, менің, менің... |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Қырғызбай қалбалақтап қалды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Саудаласып тұрған өзбек пе, тәжік пе – әріптестерін тастай беріп, шетке ығыса берді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ақкөзді былай алып шығып: |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Бұл бірдеңе істеп... не болып қалды? – деп абдырай жаутаңдады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Ештеңе де, тәйірі, дегбірің кетпей-ақ қойсын. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әшейін, Қырғызбайдың баласымын деген соң, е Қырекеңде мұндай қасқыр бала бар ма еді деп қалғаным ғой. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әй, ақымақ, бара бер, – деп Ақкөз Тұрардың қолын босатты. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Ақкөз батыр, мен саған шынымды айтайын, – деп атасы Ақкөзге сыбырлап жан-жағына қарады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ұрлық қылған адамдай өзінен өзі қуыстанады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Тұрардың ызасы келді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Үп-үлкен кісі де осындай үркектейді екен-ау. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Бұл баяғы өзің білетін Рысқұлдың баласы. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Аузыңнан шығып кетіп жүрмесін, айналайын. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Қырғызбайып болып осындағы орыс мектебінде оқиды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Мені іздеп келген ғой базарға. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бес-он тиын беріп қоятыным бар. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
А-а, а, Тұрар, мә, күнім, – деп Қырғызбай қалтасынан ақша сылдырлатты. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Алда, айналайын-ай, – деп Ақкөз өңі жылып сала берді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Айдауға кеткен Рысқұл жазғанның жалғызы осы де. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
О, шіркін, жалған-ай!.. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Енді Ақкөз Тұрарды бауырына басып, күректей қолымен баланың басынан сипады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Құдды өзінің әкесі сияқты. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бала мына мейірден шала мас, бір көрген бөтеннің бауырына тығыла түсті. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Рысқұл қандай еді! О, шіркін, жалған. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ол екеуміз біраз күн дәм-тұздас болғанбыз баяғыда. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Мына Айбар сидырмай, Алматы ауып кетті ғой сонда. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Оған да міне, отыз жылдай болып қалды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бабам Әлімбек батырдан қалған көз еді, мені көзіндей көріп жүр деп маған тұла бойы тұлдыры – жалғыз күміс ерін сыйға тартып еді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Жаңа мына жаман соның үстінде жарбиып отыр. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Сірә, таныған-ау деймін әкесінің күміс ер-тоқымын. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Таныдың бе-ей, шыныңды айтшы? |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Қайдан танысын, – деді Қырғызбай да қуанып, енді екпін ала сөйлеп. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Ол кезде бұл ақымақ жоқ еді ғой. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бұл Алматыда туған бала. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Қайда-а-а, беріде ғой. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Құдай қойса, қазір он екіге шықты. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ал әкесінен хабар жоқ. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Өгей шешесі Ізбайша Молдабектің қолында, Түлкібас жақта. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ахат дейтін ағасы бар еді ғой Рысқұлдың, сол туған жерге барып өлеміз деп көшіріп әкеткен. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ақкөзжан, кем-кетікке ықыласың түсіп жүретін ер жігіт едің, – деп Қырғызбай тағы да жалынышты үнге көшті. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Аузыңнан шығып кетіп жүрмесін. |