KZ | RU | EN
Мәтін атауы Мәтін авторы Сөздің аудиожазбасы Сөздің орфографиясы

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Шырайына шамданар таң шапағы.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Қол үзгенде одан қолды-аяққа тұрмадым:

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Қырып-жойып, құртып бәрін кетер деп,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Тамұқтың өзі тұрды алдымда шошынып.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Дульсинеяға, Дон Кихот, сенің құмарың

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Мәңгілікке берді атыңды бедерлеп,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Сүйгенің де ұмытылмас мәңгі, осыны ұқ.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Солисдан

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Ламанчалық Дон Кихотқа

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

С о н е т

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Көк мылжың кітаптарды көп парақтап,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Кетсе де, сеньор Дон Кихот, миыңыз ашып,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Бұл жалғанда сізді ешкім бетін басып,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Айта алмас, барды деп іске ардан аттап.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Жақсы ісіңіз санаса сан жетпейді,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Озбырлықты қылдыңыз опай-топай.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Пасық та қорқақ тобыр можантопай

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Жықты оңдырмай соққыға сізді кейде.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Егер де Дульсинея, думаныңыз,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Ниетіңізге адал жібімей, бұл да қайғы,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Жылдам қуып жіберсе емексітпей,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Бірбеткей деп мінезі, жұбаныңыз,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Санчо Панса жеңгетай бола алмайды,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Өзім де епті ғашық жар емеспін, деп.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Бабьека мен Росинанттың сұқбаты

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

С о н е т

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Б.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Әй, Росинант, жадаусың сонша неге сен?

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Р.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Болдырдым, жем де болды онша жетпейтін.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Б.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Қалайша!

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Сұлың бар емес пе септейтін?

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Р.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Оны қожайын жеп қойды, сұра барып сенбесең.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Б.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Тіліңді тарта сөйлегенің жөн-ақ-ты,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Есек дейді сеньорға жала жапқанды!

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Р.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Сеньорым есектен де жаман, бар тапқаны —

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Ғашықтықтан ақыл-есін жоғалтты.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Б.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Махаббат бос нәрсе ме сонда?

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Р.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Оған қоса — қауіпті.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Б.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Рас-ау.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Р.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Енді ше!

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Мен ораза ұстағалы қашан.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Б.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Айтсаңшы арыз атшы менен азыққа, ақыр толсын.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Р.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Арызданып құр босқа, кімге барам шауып мен,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Атшым да, қожайыным да егер құр далбаса,

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Өзімнен де өткен сормаңдай, пақыр болса?

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

І тарау

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Мұнда айтулы идальго Ламанчалық Дон Кихоттың мінез-құлқы мен өмір салты жайында әңгімеленеді

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Осы таяу уақытқа дейін Ламанча аймағындағы атын атауға көңілім онша соқпай тұрған әлдебір селода бар дүние-мүлкі — атадан мұра боп қалған сүңгі, көне қалқан, арық мәстек және тазы ит боп қана табылатын идальголардың бірі тірлік кешкен-ді.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Қой етінен гөрі көбінесе сиыр етінен дайындалатын олья, әрдайым дерлік кешкі асының орнына жүретін винегрет, сенбі күндері жейтін шошқа майымен бірге қуырылған жұмыртқа, жұма күндеріндегі жасымық, жексенбі күндері қосымша тағам ретінде жейтін кептер — осының бәрі оның барлық табысының төрттен үш бөлегін жұтып кететін.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Қалғаны шолақ кафтанға арналған жұқалау шұғаға, барқыт шалбар мен сондай матадан тігілген туфлиге жұмсалатын, бұлар оның мереке күндері киетін сәнді киімдері боп табылатын, ал жай күндері арзанқол болғанымен әжептәуір сапалы шұғадан камзол киіп жүретін.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Сондай-ақ, оның өзімен бірге тұратын жасы қырықтан асқан күтушісі, жасы жиырмаға әлі тола қоймаған жиен қарындасы және үйдегі оны-мұны шаруамен бірге жер өңдеу жұмыстарын да атқаратын, атты да ерттей алатын, қайшымен бақтағы ағаш бұтағын кесу ісін де меңгерген малайы бар-тын.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Идальгомыздың жасы елуге жақындап қалған-ды; дене бітімі шымыр, жұқалау, өңі жүдеулеу көрінетін, күн шығар-шықпастан ұйқыдан тұруды ұнататын әрі аңқұмар адам еді.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Біреулер оның әулет есімі — Кихада, енді біреулер — Кесада болған деседі.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Ол жайында жазған авторлардың пікірі осы тұста екіге жарылады; алайда оның әулет есімі Кехана болған деуге толық негізіміз бар.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Қалай болғанда да, біздің хикаямыз үшін мұның ерекше маңызы жоқ; ең бастысы, ол жайында әңгімелеген кезде шындықтан сүйемдей болса да ауытқып кетпеуге тиіспіз.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Назар аударуға тұрарлық нәрсе, аталмыш идальго қолы бос уақытының бәрін, — ал, оның жыл бойы дерлік қолы бос болатын, — рыцарьлық романдарды оқуға жұмсайтын және бұған жан-тәнін салып, бар ықыласымен берілгені сонша, аң аулауға деген құмарлығын ұмытқаны өз алдына, үй шаруасына қарауды да былай қойған-ды; осындай кітаптарға әуесқойлығы артып, есін жоғалтқаны сондай, соларды қолға түсіру үшін егістік жерінің бірнеше десятинасын сатып та жіберді, сөйтіп табылуы мүмкін болған барлық романды жинап алды.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Ал, өзі әйгілі Фелисьяно де Сильваның жазғандарын жанына айрықша жақын тұтатын, өйткені оның қызыл сөзді қуырдақша қуыратын сиқыры мен айтар ойының адам түсініп болмайтын бұралаңдығы шеберліктің шыңындай боп көрінетін, әсіресе сүйіспеншілік сезімін білдіретін хаттар мен жекпе-жекке шақыруларға қатысты жазғандарынан мынадай сөздерді жиі кездестіруге болатын: “Менің ақылды дәлелдемелеріме қарсы бағытталған сіздің ақылсыздығыңыздың ақылдылығы бәрібір менің ақыл-ойыма ауыр әсер қалдырғандықтан сіздің мәртебеңізге қарсы шағым айтуыма тура келетіндігін әбден ақылды іс деп білемін”.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Немесе мынадай жолдарды да жолықтыруға болады: “...құдіреті күшті жаратқан жұлдыздардың көмегі арқылы өзіңіздің жаратқан иеміз тарту еткен қасиеттеріңізді құдіретті түрде аспандатып, бойыңызға біткен қасиеттерге лайықты етіп одан әрі қасиеттендіреді”.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Осындай сөз орамдарынан басы қатқан бейшара кавальеро оның мағынасын табуға, не айтпақ болғанын ұғынуға талпынып талай түнді көз ілмей өткізетін, ал расында тіпті Аристотельдің өзі осы үшін арнайы тіріліп келген күнде де, оның жұмбағын шешіп, түсініп оқи алмас еді.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Сондай-ақ, дон Бельянис дарытқан немесе соның өзіне дарыған соққылар да оны тыныш таптыра алмады, себебі рыцарьға ем жасаған дәрігерлер қаншама шеберлік көрсеткенімен, оның ойынша, рыцарьдың беті мен бүкіл денесін тыртықтар мен жарақат іздері жауып тұруға тиіс-тін.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Солай бола тұрғанымен, кітабын ащы ішектей созылған осынау ұшы-қиыры жоқ хикаяны одан әрі жалғастыруға уәде беріп аяқтағаны үшін авторға ырзалық білдіретін, тіпті қолына қалам алып автор үшін аяқ жағын жазып тастасам ба деп те әлденеше мәрте құлшынған; егер одан гөрі маңыздырақ және күндіз-түні маза бермей жүрген басқа бір мәселелер ойын бөліп кетпегенде, бәлкім, осылай етеріне де және бұл істі ойдағыдай орындап шығарына да еш күмән жоқ-ты.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Ол өзі жергілікті священникпен, — барынша білімді, Сигуэнсте ғылыми дәреже алған адаммен, — қай рыцарь мықты: Пальмерин Английский ме әлде Амадис Галльский ме дегеннің төңірегінде жиі-жиі айтысып қап отыратын.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Алайда, сол селодағы шаштараз маэсе Николас ол екеуінің Фебтің рыцарына жуықтаса да алмайтынын, ал бұнымен теңессе тек Амадис Галльскийдің інісі дон Галор ғана теңесетінін айтып бой бермейтін, себебі ол бар жағынан да артық біткен: бәлсіну дегенді білмейді және ағасы секілді жылауық та емес, ал батылдығы жағынан одан асып түспесе кем түспейді, дейтін.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Бір сөзбен айтқанда, идальгомыз кітап оқуға басы бүтін беріліп, таңның атысынан күннің батысына шейін, күннің батысынан таңның атысына шейін кітап оқып отыратын; өстіп, көп оқып, аз ұйқтағандықтың қырсығынан миы кеуіп, ақыр аяғында ақыл-есін жоғалтып тынды.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Оның түсінік-пайымын өзі кітаптардан оқып алған: көз байлау мен дуалау, өзара қырқысу, шайқас, жекпе-жекке шақыру, жарақат алу, ғашықтығын білдіру, махаббат қызығына берілу, жүректің күйіп-жануы секілді ақылға сыйымсыз алуан сандырақ жаулап алды және осынау қисапсыз да қисынсыз өтіріктің бәрі де өмірде болған жайлар деген ойдың басында берік орнығып алғаны сонша, енді оған осынау айдай әлемде бұдан артық ақиқат шындық жоқ секілді көрінетін болды.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Сид Руй Диас өте жақсы рыцарь, бірақ ол жексұрын да қатыгез екі дәуді семсерін бір-ақ сілтеумен қақ бөліп тастаған Отты Семсер Рыцарының қасында түк емес, дейтін ол.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Жер перзенті — Антейді темір құрсау құшағына қысып тұншықтырып өлтірген Геркулестің айласын қолдану арқылы жадыланған Роландты Ронсеваль шатқалында мерт қылғаны үшін Бернардо дель Карпионы құрмет тұтатын.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Дәулердің тәкаппар да бұзақы тұқымынан тарағанымен, басқаларының арасында сыпайылығымен және барынша кішіпейілдігімен ерекшеленетін жалғыз сол ғана болғандықтан, Морганттан да мақтау сөзін аямайтын.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Басқаларының бәрінен де гөрі ол Ринальд Монтальванскийді айрықша құрмет тұтатын, әсіресе оның қамал-сарайдан шыға салған бойда жолында кім кездессе соны тонауға кірісетін қасиетіне, немесе теңіздің арғы бетіне барғанда, автордың айтуынша, Мұхаммедтің тұтастай алтыннан құйылған пұтын алып қашып кеткеніне тәнті болатын.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Ал, сатқын Ганелонды сілейтіп сабаудың өтемі үшін біздің идальгомыз өзінің күтушісіне қосып жиен қарындасын да бере салуға дайын еді.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Сөйтіп енді осылайша ақылдан біржола адасқан шағында, оның басында әлемдегі бір де бір есіріктің қаперіне кіріп-шықпайтын қияли ой пайда болды, яғни: өзінің де зор даңққа бөленуі үшін, отанының да жақсы атын шығару үшін кезбе рыцарьға айналғаны жөн және бұл мейлінше қажет нәрсе деген тұжырымға келді; сөйтіп, атқа отырып, қолына қару алып шытырман оқиғаларды іздеуге аттанбаққа, кезбе рыцарьлардың, кітаптардан өзі бек жақсы білетіндей, әлемді аралап жүріп атқаратын әдеттегі істерімен айналыспаққа, ашып айтқанда, әділетсіздік атаулыны түп-тамырымен жоюға және не түрлі кездейсоқтық, қауіп-қатермен күресте өзіне мәңгі өлмес атақ пен құрмет табуға бекінді.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Бекінген бойда-ақ бұл бейбақ өзінің болашақ ерлік істері үшін ең аз дегенде Трапезунд патшалығының тәжін басына киетіндей сезімді бастан кеше бастады; сөйтіп, айтып жеткізгісіз жан рақатына бөлеген осынау қуанышты қиял-арманның жетегіне біржола берілген ол ойға алған мақсаттарына жетуге асықты.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Ең алдымен қолға алған шаруасы — ата-бабаларынан қалған, бір заманда қалай болса солай бір бұрышқа тастай салынған, тат басып, зең жапқан сауыт-саймандарды тазалау болды.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Бұларды аса мұқият түрде тазалап, қалпына келтірген кезінде аса маңызды бір нәрсенің жетіспейтінін байқады, анығырақ айтқанда: бет жабар қалқаншасы бар дулығаның орнында әдеттегі шошақ төбелі темір қалпақ қана жатыр екен; бірақ сол арада табиғи епсектігі әжетке жарап кетті: картоннан жарты дулыға жасап оны темір қалпаққа әкеп бекітті, сөйтіп онысы беті жабық дулығаға ұқсап шыға келді.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Алайда, жасырып неғыламыз, жаңа дулығасының беріктігі мен орнықтылығын тексермек үшін семсерін суырып алып соғып-соғып қалғанында, алғашқы соққысының өзімен-ақ бір апта бойғы еңбегін қас қағымда талқан қылды; бет жабарының қалайша оп-оңай пәрша-пәрша болғаны оны, әрине, онша қуанта қойған жоқ, сондықтан болашақта мұндай қатерді болдырмау үшін ішіне темір пластиналар салып оны қайта жасап шығарды.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Ақыр соңында оның беріктігіне көңілі ырза боп, одан арғы сынақтарды артық санап, пайдалануға әбден жарамды деп тапқан ол бұны ғажайып шеберлікпен жасалған, кәдімгі бет жабары бар дулыға деп шешті.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Одан соң өзінің мәстегін айналдыра қарап шықты, жануар төрт аяғынан бірдей ақсап тұрса да, бойындағы кемшілігі Гонелланың tantum pellіs et ossa fuіt сорлы атынан көп болса да, Александр Македонскийдің Буцефалы да, Сидтің Бабьекасы да мұнымен шендесе алмайды деген тоқтамға келді.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Оны қалай деп атау керегі жайында бірнеше күн бойы ой кешумен жүрді, өйткені, өзім секілді жаужүрек рыцарьдың атына, оған қоса осындай керемет атқа қандай да болсын бір тәуір есім бермеуге болмайды, деп ойлады ол.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Біздің идальгомыз: егер қожайыны

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

өмірінде өзгеріс болған болса, онда оның сәйгүлігі де атын өзгертіп, әрі жаңа, әрі сүйкімді, әрі елден ерек, иесінің жаңа дәрежесі мен әрекет өрісіне сай келетін есімге ие болуға тиіс дейтін пікірге нық орныққан еді; сол себепті де бұл кезбе рыцарьдың сәйгүлігіне айналғанға дейін қандай болғанын, ал енді қазір қандай екенін өзі-ақ көрсетіп тұратындай ат табуға тырысып-ақ баққан-ды.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Сөйтіп, қаперін олай да былай қопарыстырып, қиялын қарыштатып, алуан түрлі есімнің бірінен соң бірін ойлап табумен болды, — бірін жақтырмады, екіншісін суқаны сүймеді, басқасымен ауыстырды, лақтырып тастады, жаңадан құрастыруға кірісті, — әйтеуір, ақыр соңында Росинант дегенге тоқтап, оны әрі ұнамды, әрі құлаққа жағымды, бұрын бұл ат әншейін ғана мәстек болса, қазір енді бәріне шаң қаптырып әлемдегі ең бірінші мәстекке айналғанын ұғындыра алатын есім деп тапты.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Сәйгүлігіне, өз ойынша, соншалықты сәтті есім ойлап тапқан ол енді өзіне де бір жақсы есім тауып алғанды жөн көрді және бұған тағы бір апта уақыт жіберіп, ақыр соңында Дон Кихот атануға ұйғарым жасады — осынау бір өтірігі жоқ шыншыл хикая авторларының оның шын әулет есімі біреулер бой бермей жүргендей Кесада емес, ешқандай күдік-күмәнсіз Кихада болғаны жайындағы тұжырымдары да, қайталап айтайық, тап осыған байланысты болатын.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Солай бола тұрғанымен, айбынды Амадистің құр әншейін Амадис деп атана салмай, бұл есімге өз корольдігі мен атағын шығару мақсатында туған жерінің де атауын қосақтағаны, сөйтіп Амадис Галльский атанғаны есіне оралып, нағыз рыцарь ретінде бұның да өз есіміне отанының атауын қоса тіркеуі қажет, сөйтіп Ламанчалық Дон Кихот атанғаны жөн деп шешті, осы арқылы, оның пікірінше, қай туысқан болатынын, қай өңірден шыққанын бірден-ақ аңғарта қоймақ, оған қоса туған жеріне де құрмет көрсетпек.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Сауыт-сайманын тазалап, шошақ төбелі қалпақтан нағыз дулыға даярлап, мәстегіне ныспы таңдап және өзіне өзі жаңа есім берген ол енді өзім ғашық болып күйіп-жанардай бір ханымды табуым ғана қалды деген байламға келді, өйткені махаббаттан мақұрым кезбе рыцарь дегеніңіз де бір, жеміссіз-жапырақсыз ағаш та, жаннан айрылған тән де бір ғой.

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

— Егер де айып-күнәларыма жіберілген жаза ретінде немесе бағым үшін, — деді ол өзіне өзі, — кезбе рыцарьлар жиі жолықтырып тұратын дәулердің бірі әлдебір жерден маған да кездесе қалса, оны алғашқы айқаста-ақ жер жастандырсам немесе қақ бөліп шауып түсірсем, жә болмаса, алыс-жұлыста алып ұрып кешірім сұрауға мәжбүр етсем, ондашы бұндай жағдайда әлгіні тарту етуге жарайтын ханымның болғаны несі жаман!

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Сонда әлгі неме менің моп-момақан аяшымның алдына барып тізерлеп отыра кетіп, бағынышты да жалынышты үнмен: “Сеньора!

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Мен — Каракульямбр деген дәумін, Малиндрания аралының билеушісімін, көп жұрт қадірін әлі білмейтін Ламанчалық Дон Кихотпен жекпе-жекте жеңіліп, соның әмірімен мархабатты құзырыңызға келіп отырмын, енді патша көңіліңіз маған не істесе де ерікті!” демей ме!

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Ізгі ниетті рыцарымыз осы сөздерді айтқанда, әсіресе сүйіктім деп атауға лайықты аяшын тапқанда, қалай мәз-майрам болды десеңізші!

Дон Кихот

Мигель де Сервантес Сааведра

Айта кетер нәрсе, біздің білуімізше, жақын маңайдағы елді мекенде көз-көрім ажары бар бір қарапайым қыз тұратын, кезінде бұл соған есі кете ғашық болған, бірақ, әлгі қыз, өзінен өзі-ақ түсінікті ғой, бұдан мүлдем бейхабар еді және оған зәредей болса да ықылас аударып көрмеген.
Көрсетілді: 1800 / 47388