Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Дәм-тұз үшін, қонақжайлылық үшін рақмет. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әлгі ақымақ та маған әдейі тамақ бермей, сендер менен асын қызғансын деп, әдейі сасық саясат істеп отыр. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Олардың арам ойын ойрандағандарың үшін рақмет. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Қараңғыда сипалап, баланы тауып алды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Басын сипалады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бронниковтың қимылын байқап, Рысқұл да қолымен баласын іздеді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Тұрардың басын сипалай беріп, Бронниковтың қолына қолы тиді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бронников көкпаршының еменнің безіндей қатты қолын қысып-қысып қойды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Мұнысы өз ризалығын, дос пейілін танытқаны еді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Шашы өсіп кетіпті, – деді Рысқұл баласының басын алақанымен аймалап. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Ұстара жоқ. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ұдайы өзім алып беруші едім. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Енді ұстара жоқ. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Түрмеде ұстара ұстатпайды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Тұрар әкесінің алатынын есіне түсіріп, бойы еріксіз тітіркенді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Рысқұл Тұрардың шашын сабындап жібітпей-ақ, құрғақтай қырар еді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Баланың басын жүрелеп отырып екі тізесінің арасына қысып алатын. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бала: |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Көке, ауырттың ғой, жібітейінші, – десе: |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Шыда! Жігіт те осыны сөз дей ме екен? Баяғыда біз бала кезімізде шашымызды шалдар қойдың қабырғасымен қыратын. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Соған да шыдаушы едік, – деп қайрайды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Тұрардың көзінен ытқып-ытқып жас шығады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бірақ дымын шығармайды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Төзіп бағады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Әлімбек атасындай батыр ғой, – деп Рысқұл мақтап қояды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бала соған мәз. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әлімбектей болу – баланың ежелгі арманы. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Еркелетуге, мақтауға сараң Рысқұл өзін Әлімбек сынды батыр бабасына балағанға Тұрардың төбесі көкке жеткендей боп едәуір марқайып қалды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Шашының өсіп кеткені де рас еді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Тиын жинап, шөп базардағы шаштаразға барып алдырайын десе Приходько мырза: |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Алдырма!–деп тыйып тастады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Оның бұл қылығына Тұрар түсінбеп еді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ал әкесі қиналып отыр. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Баланың қасарысқан қайратты, киіздей қалың шашын тобылғыдай қатты саусақтарымен сипалап отыр. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бронниковты қандала буа түседі. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Рысқұл мен Тұрарды да шағады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әйткенмен, жаңа келген кісінің қанын таңсық көргендей талайды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бронников: |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Тұп-тұтас тас камераның бұл қандала қай жерінен шығады, – деп таң қалады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Екі қолы тыным таппай үсті-басын қасиды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Қансорғыш хайуанды қайдан шығады дерің бар ма, – дейді Рысқұл Тұрардың аудармасынан кейін. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Әлі үйренесің. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Адам үйренбейтін нәрсе жоқ. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Шыда! Сен өзің Петербордан келсең ақсүйектің тұқымы шығарсың, қандала көрмеген. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ал мына біз қандала деген тамырмен жөргегімізден таныспыз. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бронников күлді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Менің кім екенімді айту үшін көп уақыт керек. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Үлгірерміз әлі. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Мезгіл мол. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Не бітіреміз ақыры. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Ал қазір ұйықтайық. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Балақай да таңертең тұрады екен. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бірақ Бронниковтың көпке дейін көзі ілінбеді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Қандала үсті-басын ісіндіріп жіберген. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Денесі дуылдап, тұлып болып кеткендей. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бірақ ұйқы да арсыз, кірпігі айқасып, ұйқы шіркін оны алыстағы Петербургке әлдилеп алып бара жатады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Көз шырымын алар-алмас, Рысқұл баласын иығынан жұлмалап: |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Оян, Тұрар! Надзиратель келгенше тағы тыңдап ал! – деді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
X |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Мизам ұшқан жылы күздің күні еді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Төніп тұрған тажал жоқ. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Аспан ашық, аспан жәудіреген жас баланың көзіндей әдемі-ақ. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Төңірек бәле-жаладан жырақ сияқты. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Тек әуеде бөдене аңдыған қырғилар ғана қанжар қанаттарын кейде жайып, кейде жасырып, жем іздеп жүр. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Осындай бейбіт күннің бірінде Алсай-Сәлікті түлен түрткендей түгел үдере көтеріліп, Дауылбай ауылына аттанған. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әлгі аттылы-жаяулы дүрмек ауылдың үстінде. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Шәңке бұлақтың басындағы зираттың тұсынан өтіп бара жатты. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Топырақ дымы әлі кеппеген жас төмпешіктің жанына жеткенде бәрі де ошарыла берді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Кеше ғана тірі жүрген жан. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Үп еткен тіршілігін үмітпен алдандырып, ақ тілек қана айтып жүрген адам еді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бұл итше ырылдасқан сұм дүниеде Бердіқұл деген адам ешуақытта болмағандай, төбешік моп-момақан. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Тіршілікте иесі қандай момын болса, моласы да жұп-жуас. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Рысқұл аттан құлай түсіп, ағасының қабірі алдында тізесін бүгіп, шөкелеп жығыла кетті. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Құран білмеуші еді, дұға оқи алмады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Отырды, отырды, ақыры: |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Көке-ау! Не жаздық, не болдық? Енді не істейміз, айтсаңшы! – деп төмпешікті құшақтай құлады. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Топырақ жып-жылы екен, бетінен Бердіқұл сүйгендей тұла бойы дір етті. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Тек топырақ бейнесіне еніп кеткені болмаса, ағасы тірі сияқты. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Өз қолымен көмсе де, көңілі суымаған көкірегі құрғыр әлденеден үміткер. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Біреу келіп, қолтығынан көтерді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Сен бордай тозсаң, басқамыз не боламыз! Тұр былай! Аз атаның баласы жалғыз қыран өзің бе деп жүргенде, не мынауың? |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бұл Ахат еді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Жасы ұлғайған, бірақ жүзінен шырай, көзінен нұр таймаған, бурыл сақал Ахат Рысқұлды тізесінен басып өз жанына отырғызды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Көнетоз қара барқыт тақиясын баса киіп алды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Сонан соң дұға оқыды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Бәрі бата қылды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Әлдекім дауыстап еді, Ахат ақырын ғана: |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Қой, – деді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
– Сен жылағанмен Бердіқұл қайтып тұрмайды. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Көз жасынан өлгендер қайтып тірілер болса, Әлімбек батырды, кешегі Соқыр батырды тірілтіп алмас па едік?! Сонда бізге жуандар жуандығын қылмас еді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Амал не?! Жылама. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Барайық болысқа. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Жөн айтысып, құн сұрайық. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Оның алдында суға түскен кесектей мүжіліп, тозып тұрғанымыз келіспейді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Аз атаның баласы болсақ та, азбайық. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Азға айбын керек. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Айбыны жоқты анау да, мынау да айналдыра береді, тәлкек етеді. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Жұбымызды жазбай барып, жауап алайық. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Не дейді – болыс өзі біледі. |
Қызыл жебе
|
Шерхан Мұртаза |
|
Арғы жағын көре жатармыз. |