KZ | RU | EN
Мәтін атауы Мәтін авторы Сөздің аудиожазбасы Сөздің орфографиясы

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Есікті тепкілеген Қызыл Жебе емес, әлгіндей айдауыл қара құлып қалпында ма екен деп салдыратып, тексеріп шыққан болды.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Сонда бір ой басына сап етті.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Атып тұрып есікті тоқпақтай бастады.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Асығыс басқан айдауыл аяғының дыбысы естілді.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– Не керек? – деп зекіп қалды айдауыл.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– Ішім бұрап әкетіп барады.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Тезірек аш, мырза, – деп жалынды тұтқын.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– Өлмейсің, шыда! Әлі таң атқан жоқ, қараңғы, – деп қарауыл ары кете беріп еді, Рысқұл есікті тағы тарсылдатты.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– Мырза, шыдай алар емеспін! Бұ құрғыр таңның атып, күннің шыққанын күтіп тұратын сыпа емес қой.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Іш бұзылса, мен не істейін?!

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Қарауыл бұрқылдап, балағаттап жүріп, салдырлатып есікті ашты.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Ашудан көзі ежірейіп кетіпті.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Жейдешең, жалаңаяқ, жалаң бас Рысқұлды мылтықтың оқтығымен бір нұқып, алдына салып:

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– Мені алдағың келсе – аямаймын! – деп ескертті.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Бозала таң құланиектеніп келеді екен.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Қапастан кейінгі сап-салқын уыз ауа тұтқынның қапырық өкпесін қауып, ағыл-тегіл мол демнен тұншығып қала жаздады.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

«Таң таза атып кетпей, қара күңгірт бола тұрса екен», – деп тіледі Рысқұл.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Шілдеқоңыз қалжыраса керек, үні семіпті.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Қара сораның тұсынан өте бере, жалаң аяғымен жер сыдырып, істік темірді іздеді.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Сол аяқтың бас бармағы сояудай қатты затқа тірелгенде, сипалап екі башпайдың арасына тірей қысып алып, жұлқа тартып, жүре берді.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Қап-қатты суық темір табанына батты.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Бұрынғыдай жылдам жүре алмай, бір аяғын сүйретіп, кібіртіктеп қалды.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Оны өзінше бөтен ойға жорыған қарауыл:

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– Бас аяғыңды! Қыстап бара жатса, асықпайсың ба?! – деп зірк етті.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– Ішім, – деп Рысқұл екі бүктеліп, сүйретіліп бара жатқан.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Ойында:

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– «Саусағымнан шығып кетпесе екен», – деп башпайларын қарыстырып қыса түсті.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Қысқан сайын темірдің істігі етіне кірш етіп кіріп бара жатты.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– «Қан тамса – біліп қояды-ау» – деп қысылды тұтқын.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Ілдәбай дәретханаға дейінгі он-он бес адым жер тозақ жолынан жүз есе қиын еді.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Ерте ме, кеш пе, әйтеуір келетін бір өлім бар.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

О дүниеде Рысқұл тозақ отына түсе қоймас.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Құдай бар болса, шын дүниенің парызын Рысқұл мына жалған дүниеде-ақ жүз есе артығымен атқарып қойғанын көріп тұрған шығар.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Аяғының саусақтарының арасы жіпсігендей, жылбысқы бірдеңе білінеді.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Жылы қаннан саусақтар арасы жылпылдақ.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Темір сырғып түсіп бара жатқандай сезіледі.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Жан дәрменде бас бармағын бүріп, тұтқын ышқына түседі.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

...Су перісінің ай десе аузы, күн десе көзі бар перизат қызы жер бетіндегі патша баласына ғашық екен.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Ал су перілерінің адамдардан бір айырмашылығы аяқ орнына балықтың құйрығы болады.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Адамдардың аяғындай аяғы жоқ перизат патша баласына ғашықтықтың дертінен өлер болған соң перілердің тәуібіне барып жалынады.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Тәуіп кемпір дауысы барылдап қалған әзірейілдей еді.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Перизаттың үні күміс қоңыраудай сыңғырлап тұратын.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Перизаттың арызын тыңдап болған соң тәуіп кемпір айтады:

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– Ей, сор айдаған сұлу! Жазылмайтын дертке ұшыраған екенсің.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Айтқаныңнан қайтпассың.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Жарайды.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Мен саған адамдардың аяғындай аяқ жасап берейін.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Ақысына бірақ күмістей сыңғырлаған дауысыңды аламын.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Сен тілсіз, үнсіз қаласың.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Бұл – бір деп қой.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Мен берген дәріні ішкеннен кейін саған балық құйрығының орнына аяқ пайда болады.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Бірақ әрбір адым сайын табанына қанжар қадалғандай шыбын жаныңды шырқыратып қуыртады.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Өмір бойы табаныңа қанжар қадалып өтесің.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Осыған көнсең – көндің.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Көнбесең – өзің біл!

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Не керек, небір азапқа көніп, перизат адам бейнесіне еніп, патша баласына жолығады.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Патша баласы да бұған құлай ғашық болады.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– Атың кім? – деп сұрайды патша баласы.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Перизат бәрін түсініп тұр.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Бірақ айтайын десе тіл жоқ.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Аяғын әрбір басқан сайын табанына қанжар қадалады.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Не керек, патша баласына тілсіз сұлуға үйленуге батасын бермей, басқа бір падишахтың қызына құда түседі...

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

... Бұл бір мұңды ертекті Рысқұл ертеде, бала күнінде естіген.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Қазір сол бейшара перизаттың халі өз басына түсіп тұрғанына таң қалды.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Сол аяғын сүйрете басқан сайын істік темір бармағының қалың етіне қадала түсті...

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Қайтар жолда айдауыл Рысқұлдың ізінде баттиып-баттиып қара дақ қалып бара жатқанын байқап:

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– Ей, тоқта! Аяғыңа не болды? – деді.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– Әжетхана тақтайының жаңқасы жырып кетті.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Түк те етпейді, – деп Рысқұл елемеген болды.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

«Бойымды тінтіп, ышқырдағы темірді біліп қояр ма екен», – деп іштей қыпылдап та тұр.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Бірақ оның жүзінен айдауыл секем алар ештеңе аңғарған жоқ.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Айдауыл сеніп қалған сияқты.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Ал сенбесе ше? Бассалып тінтсе ғой, ышқырындағы сабы жоқ, тот басқан пышақты тауып алады...

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Артындағы ақырған айдауылға бұрылып қарағанда, өзінің қанды ізіне көзі түсті.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Дәл осындай, сорғалаған қан ізін ол бұрын қайдан көріп еді? Тау-Шелектен бе еді, Тау-Түргеннен бе еді? Әлде Талғардың арғы беті ме еді?

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Таңның арайы ажарланып, жаңа күннің шырайы кіре бастаған екен.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Ұйқысы шала, көзі кіртиген айдауыл мылтықтың ұштығымен екі жауырынның ортасынан нұқып қалып:

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– Бас аяғыңды! – деді.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Рысқұл қысқа да болса қатерлі жолда келе жатып, қайдағы бір сорғалаған қанның ізін бұрын қайдан көргенін есіне түсіре алмай, әлек болып өзінің қазіргі халін ұмытып кеткеніне ренжіді.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Әрине, жылдам басу керек, бір шиі шығып қалмай тұрғанда тезірек абақтының ішіне кіру керек.

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

Рысқұл әйгілі аңшының жылдамдығымен озып кетіп еді, айдауыл:

Қызыл жебе

Шерхан Мұртаза

– Ей, жайырақ! – деп қорқып қалды.

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

Ол екеуіміздің сертіміз бүгін­нен бастап күшін жояды.

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

О дүниедегі қызыл ошақ жа­йына келетін болсақ, мен құдайға сенбеймін, сондықтан­ мені дозақ оты сескендіре алмайды.

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

ТӨРТІНШІ.

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

Сабақты жақсы оқу – үлгілі оқушының бірінші белгісі.

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

Мен осы тоқсанның ішінде қалай еткенде де озат оқушылардың қатарына қосылуым керек.

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

Ол үшін:

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

а) Сабақтан бір сағат та себепсіз қалмаймын.

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

б) Үйге берілген тапсырманы мезгілінде орындап отырам.

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

БЕСІНШІ.

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

Жоғарыда қабылданған міндемет­те­­ме­лердің мүлтіксіз орындалуын қамтамасыз ету үшін күн сайын ұйықтар алдында өзіме-өзім есеп беріп, жақсы, жаман қылықтарымды осы дәптерге тізіп жазып ­отырамын.

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

Осы айтылғандарды жүзеге асыру мен үшін ұлы сын.­

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

Егер осы сыннан өте алмайтын болсам, онда маған бұдан былай оқу оқып қажеті жоқ.

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

Анам байғұсқа күйігім­ді тартқыза бермей адам болатын басқа бір жолды іздеп жоғалуым керек».

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

Қаулы бір ауыздан қабылданды.

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

Осы кезде ауыз үйден тысырлаған аяқ сыбысы, бі­реулердің сөздері естілді.

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

Есікті тартқылап қаға бастады.­

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

– Қожатай, аша ғой, шыбыным...

Менің атым Қожа

Бердібек Соқпақбаев

Түрегеліп барып есікті аштым.
Көрсетілді: 21900 / 47388