Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Енді ойлап тұрса, онысы бекер, әншейін бая-шая байбалам екен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
«Біз не көрмедік? Ендеше, мына біз не көрмедік? Ендеше, мына біз, бейбіт өмірдің сіз көзге шұқып, жазғыра берер ерке ұлдары не көрмедік? Қайда қиындық – сонда жатыр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Айқайлаған үнімізді естіп, кеңірдектен қар кешіп, бойымыз суып бара жатқанын кім естіп, көріп тұр бұл жалғанда», – деп айтқысы-ақ келді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Не істеу керек?! – деді Аманжан тісін шақыр-шұқыр қайрап. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Не істеу керек? Айтсаңшы, аға тракториссің ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржанға шүйлікті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Өздерің біл, әкіри, – деді Бақытжан, – қарным аша бастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ішімде бір кесек мұз жатқандай. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Тракторды сөндіреміз,– деп кесіп айтты Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұдан – соң газдың тұтқасын төмен баса салды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аппақ саумал сімірген айналаны құлақ кесті тыныштық басты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жым-жырт, жұмбақты дүние. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Тіршіліктің күйін шертіп тұрған аппақ дүниенің... бетіндегі қара ноқат мүлдем үзілді – бір сәтке көз жұмып өлді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нағыз суық енді ғана басталғандай. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Оның не ойлағанын айтпай түсінген Аманжан: – Суын ағызайық, – деп трактордан қарғып түсті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Оның артынан екеуі де секірген. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Омбы қарды кешіп барып, тығынын ағытып жібергенде ып-ыстық су сарылдап, тиген жерін ерітіп, буы бұрқырап аға жөнелді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұл қалпында алып бір өгіз зәр жіберіп тұрғандай еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қолғаптарын шешіп-шешіп жіберіп, үшеуі бірдей еңкейіп ыстық суға қалтырай мұздаған қолдарын жуды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Қандай рақат, ішер ме еді? – деді Бақытжан мәз болып. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ішіміздегі мұз ерір еді, әкри. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сенің асқазаның ДТ-нікінен әлдеқайда мықты, ішсең – іш, – деп азғырды Аманжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Тапқан екенсің ақымақты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ертең осы суға зар боламыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Алдыменен сол ертеңге жетіп алайық, – деді Аманжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бір амалы табылар, – деді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұдан соң үшеуі бірдей кейін шегініп, жып-жылы қолдарын қойындарына тығып жіберді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ауыздарынан ұшқан бу ай сәулесінде көк түтін болып будақтайды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Белуардан қар кешіп келді де, трактордың табанына секіріп қайта шықты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әншейінде аузына маржан салғандай, қалғып, үн-түнсіз отыра беретін Бақытжан тым-тым сөзшең болып кетті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әлде ішкі бір қорқынышын жасырғаны ма, әлде шарасыздықтың торына қамалған соң, «енді бәрібір» деген тәуекелі ме? Кім білсін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қазір де трактор табанына қарғып қайта шыға салысымен екі қолын кезек сермеп: – Қар – мұхит; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
трактор – кеме, үш батыр айқасқа шықты тілсіз жаумен, – деп елеуреп, тақпақтай жөнелді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Атаңның басы, – деді Аманжан ит жыны ұстап. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Аппақ дастарқанның бетіндегі сасық қоңызбыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Тарақанбыз өрмекшінің торына шырмалған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қанатын әумесер бала жұлып алған дәрменсіз шыбынбыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Тырбанамыз келіп, содан соң... тырапай асамыз... Үнсіздік басты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Алыстан... тым-тым алыстаншыңшыңдаған бір сыңсу талып жеткендей. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сол жұмбақ үнді тек қана Нұржан естіп, елегізеді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Апамдар тамағын ішіп баяғыда жатып қалған шығар,– деді Бақытжан аяқ астынан мұңға беріліп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сендерге бекер ердім, әкри... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
«Ойбай, мына тұрған жер, шауып барып алып келеміз», – деген соң... – Сені қойып, өзім де өкініп отырмын, – деді Аманжан оның сөзін бөліп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Үнінде зіл, әлдекімге кіжіну бар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Осының бәрі Қоңқай қақбастың кесірі... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қысты күні бұл кербаққан тұстан Айыртауға асар жол жоғын сезіп едім. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сезсең неге айтпадың? – Бақытжан шап ете қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сол үйден ауылға кері қайтып кетсек, төбемізге шай қайнатардай шошындың... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ендігі мұрнымыз шуылдап өз отымыздың басында, сораптап сорпа ішіп отырар едік. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Енді міне... Айдала, аппақ қар, қырық градус суықта бойымыз суып бара жатқаны. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Оның көзіне тығылып жас келіп қалып еді, ол осалдығын жасырған жоқ, кемсеңдеп қоя берді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Құдайым-ай, елден екі елі ажырауға болмайды екен-ау... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Оған қой деп жұбату айтқан ешкім болмады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әркім өз ойымен арпалысып отыр еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан: – Әттең, бәрі кеш,– деді тісін шықырлатақайрап. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бір сұмдықтың боларын жүрегім сезіп еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сенгім келмеп еді сол шалға. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Енді міне адалдықтан адасып отырмыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әкеңнің... сол Қоңқайдан бастап, бүкіл әлемді трактормен таптап өтер ме едім. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Көңілі қанша пәс болғанымен, Аманжанның сөзіне еріксіз күліп жіберді Бақытжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мырс етті де: – «Гарющиің» жетпейді ғой, – деді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан: – Жоқ, одан басқа да бір нәрсе жетпейді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Арам өлгенше – Айғайлап өлейін – А-а-а-а-у-у-ы-а! мен тоңып, жылынарға – от, ішерге |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ас таба алмай отырмын, ей, адамдар! Естимісіңдер, менің үнімді! – Ол құлағын тосып, тың-тыңдаған болды да қайта кіжінді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жұдырығын түйіп, әлдекімге айбат шекті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ә-ә, үндемейсіңдер ме, қол ұшын беруге қорқасыңдар, ә! |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
«Біз не көрмедік», – деп кеудесін қағатын, ей, ағалар, ха-ха-ха, ендеше, мына біз не көрмедік. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Дәу жұдырығымен кабинаның темірін қойып-қойып қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қолының ауырғанына да қараған жоқ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Кеудесін қысқан ұлы долылық дес бермей, қанын сарқ-сұрқ қайнатып еді... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан: – Өле қалсақ бір-бірімізге топырақ та сала алмайтын болдық-ау. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан: – Ничего, қар саламыз, ха-ха-ха... Не деген сорлы пенде деген... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жетті! ажалдан бұрын алжымайық! – деп жекіді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан: – Мынау кабина емес – камера секілді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал сен, жолдас а-а-аға тракторист, надзирательге ұқсап кеттің; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
һм, далада бұдан гөрі жылырақ шығар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Не істейміз? Босатыңдар мына түрмеден. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Кабина қабырғасын тағы да ұрғылай жөнелді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан: – Өздерің біліңдер, әкри. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мен глубоки ұйқыға кеттім. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Айтатын сәлемдерің жоқ па! Чао! Хай! – мынадай суықта бір минут те көзі ілуге болмайды,– деді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Трактордың ығын тазалап, қасат қар ойып әкеліп, үйшік қалап алайық. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қардың іші жылы болады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Астымыздан сыз өтпей ме? – деді Бақытжан қалыпты сақтығына басып. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мінезі ауыр, көп сөйлей бермейтін Нұржан досының шолақ ойлылығына жыны келді білем: – Трактордың бесеткасын төсемейміз бе... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Артымызға,– деп зілдене тіл қатып еді, ол бір күн болса да аға тракторшы санайтын Нұржанның ыңғайына көшіп: – Өздерің біліңдер, – деп жығыла салды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ал не тұрыс, қар оялық,– деп алдымен Аманжан қарғып түсті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бірінің артынан бірі жерге секірген олар бейне парашютпен қарғығандай топ-топ етіп құлап жатыр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ызғырық жел үріп, беріштенген сеңдей сірескен қарды күректеп, балталап ойып, суық қарып маңқайып тұрған ДТ-ның ығына қалап, үй жасай бастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Саусақтары тоңазығанымен, қапшағай қимылдап, бірсіндеп енді бойлары жылып, ептеп тер шыққан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жан дәрменге түсіп, қар үйшікті әп-сәтте жасап алды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Трактордың әбден май сіңген отырғышын, арқалығын шығарып әкеліп төсеніш жасады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Денесі жылыған жігіттердің көңілі көтеріңкі, бір-бірін итермелеп, асыр салып ойнады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ұядай, – деді Аманжан гүжілдеп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Тамақ табылса қыстап шығуға болады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Үшеуі қатарласа жата-жата кетті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Әйтеуір, қара басып ұйқтап қалып жүрмейік, – деді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан айтты: – Ұйқтамайтын болсақ, несіне үй жасадық. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан айтты: – Тоңбас үшін, ақымақ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан айтты: – Әсте ұйқтауға болмайды, үсіп өлеміз. |