Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Қазақ әдебиеті» газетінде, «Балдырған» журналында, Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясында істеген. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қазақстан Жазушылар одағында балалар әдебиеті жөніндегі әдеби кеңесші болған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шығармашылық жолын өлеңмен бастап, 1950 жылы «Бұлақ» атты жыр жинағын шығарған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кейін балалар мен жасөспірімдерге арналған 20-дан астам әңгіме, повесть, роман кітаптарын ұсынды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Менің атым Қожа», «Балалық шаққа саяхат», «Бозтөбеде бір қыз бар», «Өлгендер қайтып келмейді» және «Қайдасың, Гауһар» секілді туындылары КСРО халықтарының және шетелдердің көптеген тілдеріне аударылып, сахналық, экрандық нұсқаға айналған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
1967 жылы Балалар мен жасөспірімдерге арналған фильмдердің Канн қаласында (Франция) өткен халықаралық фестивалінде «Менің атым Қожа» фильмі (Б.Соқпақбаевтың сценарийі) арнаулы жүлдеге ие болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасымен марапатталған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кіріспе орнына |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оллаһи, мақтанғаным емес, достарым, шындықты айтып отырмын – әттең жазушы болсам деген арман менің көкейіме ерте ұялады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үшінші, төртінші кластарда оқып жүргеннің өзінде-ақ ақындық даңқым мектептен асып, бүкіл ауылға жайылды, «ақын бала» атана бастадым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл сөз бастапқы кезде менің жаныма тікендей қадалушы еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сосын мен мынандай ойға келдім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Талант деген адамға туа бітетін нәрсе. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен оны ешкімнен сұрап немесе ұрлап алған жоқпын ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Олай болса, тағдыр басқа салған соң көнбеске амалым қанша. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жалпы, үлкен ақындар өлеңді тек шабыты келгенде ғана жазатын көрінеді ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал менің шабытым қашанда қаламымның ұшында жүретін секілді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тек уақыт тауып отырсам болды, көсілтіп жазып тастаймын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ол ол ма, кейде тіпті жаңа бастаған дәптерді тез толтыруға асық болып, бүгін пәлен шумақ өлең жазамын деп, жоспарлап алып та жазамын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Адам деген өседі ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен көпе-көрнеу шарықтап өсе бастадым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өлеңдерім класс, мектеп қабырға газеттерінде тоқтаусыз жарияланатын болып алды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тіпті мен өзім ұсынғанды қойып, олар өздері жалынып сұрайтын дәрежеге жеттім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Май туралы бір өлең жазып бере қойшы», – дейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Неше шумақ болсын?» «Төрт шумақ», «Жарайды». |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сабақ үстінде отырып-ақ жазып тастаймын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Тәртіп жөнінде бір өлең жазып бере қойшы». |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Класта қалғып отыратындар жөнінде бір сықақ өлең сүйкеп жібермес пе екенсің? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ бастан-аяқ жағымсыз болып жүрмесін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әуелі қалғымай сергек отыратын бір баланы сыпаттап ал. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мінеки, осы секілді заказдар отряд, класс қабырға газеттерінен қарша борап түсетін болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұның бәрі бір кезде мен үшін зор қуаныш, дәреже еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ бертін келе үйреншікті нәрсеге айналды да, қанағат болудан қалды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өлеңдерім неғұрлым көп жарияланған сайын соғұрлым назар аудармайтын, селт етпейтін болып алдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Адамды, меніңше, арман жетелейді алға қарай. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен енді өлеңдерімнің типография әрпімен теріліп, жұрт ақша төлеп, сатып алып оқитын нағыз шын баспасөзде жариялануын аңсай бастадым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шіркін, қандай тамаша болар еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Айталық, мектепке «Пионер» журналының жаңа номері келе қалды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Балаларға жаратып беріп жатыр. Сол кезде журнал бетін бұрынырақ, ашқан біреу: «Ау, мынаны қараңдар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қожаның өлеңі басылыпты!» – деп айғайлап жіберді... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Иә, менің өлеңім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Қожа Қадыров» деп, тайға таңба басқандай айқын жазылған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шіркін-ай, дәл осындай жағдай бола қалса, Жанар қайтер еді? Менің талантыма, өскенде әйгілі ақын-жазушының бірі болатындығыма оның көзі жетер еді-ау. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сосын ол маған, мүмкін, басқаша қарар еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жантас оңбаған қайтер еді? Көре алмай жарылып кетер ме еді? Ол пәле қарап қалар деймісің, «бұл мен білсем, басқа Қожа Қадыров шығар» деуден де тайынбас. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Күндердің бір күнінде тәуір деген бір топ өлеңімді жотадан басып жүріп, таңдап алдым да, тәуекел деп, Алматыға, «Пионер» журналына айдадым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің астананы өлеңмен бомбалауым осылай басталды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ, неге екенін білмеймін, сол өлеңдерімнің бірде-бірі жарияланбады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Енді мен тағы бір қулыққа бастым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әлгі «Пионерге» жіберген өлеңдерімді қайта көшірдім де, «Қазақстан пионері» газетіне айдадым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мүмкін соларға ұнап қалар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жоқ, бұл әдісімнен де түк шықпады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жіберген өлеңдерімді олар да жаратпады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұған жасыған мен жоқпын, қайта ширыға түстім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бір-екеуіне ғана жіберіп, өзгелерін құр тастасам, өкпелейтіндей-ақ, енді өлеңдерімді көп дана етіп көшіріп, өзіме аты мәлім газет-журналдарға түгел жібере бастадым (Сондағы қарау ойым: бірі баспаса, бірі басар). |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әлгідей етқызу үстінде бір топ өлеңім «Үгітші блокнотына» кетіп қалған екен, соңынан редакция өлеңді қайда ұсынуды білмейтін адамнан қандай ақындық шықпақшы деп, өзімді бәлем, келемеждеп жауап жазғанда, ұялғаннан жерге кіріп кете жаздадым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің бір риза болатыным – өлең жіберген жердің қай-қайсысынан да жауап келеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Жалпы алғанда, ақындық қабілетің бар көрінеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ әлі де болса көп ізденіп, көп оқып, үйренуің керек»... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
деген тәрізді үміт ұшқынын тастай жазған жылы жауап алсам, төбем көкке екі елі жетпей қалады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шекесіне редакция маркасы қондырылған мұндай хаттарды балалардың бәріне мақтанып көрсетем. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Білсін менің кімдермен байланысым бар екенін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал кей хаттардың сөзі қаталдау да, аяусыз боп келеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Аты мәлім ақынның бірі өткен күзде «Саған өлеңмен бас қатыруға әлі ерте сияқты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өлеңдеріңнен өзіндік ештеңе таба алмадым», – деп жазыпты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл мен үшін төбемнен тас құлағанмен тең болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы секілді ұнамсыз жауап алсам, оны өзгелерге көрсетпек түгіл, мектептегі ақындық даңқыма нұқсан келтірер деп, табанда жоямын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ақыры редакциялардың қай-қайсынан да көңілім қалып болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Соларға өлең жіберем деп, конверт, марка сатып алып, қанша ақшам қарап болды десеңші. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Одан да соның бәрін жиып, конфет алып жесем ғой, мықтап бір жырғамас па едім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мейлі, баспаса баспай-ақ қойсын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оған бола мен арман еткен нысанамнан, сірә да, жалтармаспын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Солардың ызасынан енді міне өлеңді қойып, соқталдай повесть жазғалы отырмын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бәрі кітаптағыдай болу үшін оқиғаларды тарау-тарауға бөлемін де, әр тарауға ат қоямын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өтірік ештеңе қоспаймын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
БІРІНШІ ТАРАУДА |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оқушы шығарманың бас кейіпкерімен, яғни менімен танысады |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Менің атым... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Атымды айта бастасам, тілім таңдайыма жабысып қалғандай болады да тұрады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Адамның атының сүйкімді болуы да зор бақыт па деймін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мәселен, Мұрат, Болат, Ербол, Бақыт деген аттарды алып қараңдаршы. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Айтуға да ықшам, естір құлаққа да жағымды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әрі мағына жағынан да, қазақ тілінен сабақ беретін Майқанова тәтейше айтқанда, бұлар жоғары идеялы есімдер. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мұндайлар өз атын кәдімгідей мақтаныш көріп, біреумен таныса қалса, мәнерлеп, көтеріңкі дауыспен айтады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал енді айтуға да, естуге де қолайсыз есімдер бар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өзге түгіл өзіңе де ұнамайды-ақ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әттең қолдан келсе, табанда өзгертіп, әдемі аттардың бірін иемденіп алар едің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ амалың нешік, сен қызылшақа болып, жөргекте жатқанда, сондағы ақымақтығымды пайдаланып, әке-шешең немесе шілдеханаға келіп, дуылдап отырған басқа біреу солай атап жіберген. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өкембайдың баласына Тыңжыртар деп ат қойған секілді өзге қызу жұрт сол арада ду қостап, осы болсын баланың аты, осы болсын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мұнан жақсы атты дүниені шырқ айналсақ та таппаймыз дескен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Міне сол күннен, сол мезеттен бастап, әлгі ат сенімен бірге туғандай маңдайыңа шапталған да қалған. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Енді одан көзің тіріде қашып құтыла алмайсың. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ұнатпасаң да, мойныңа іліп жүре бересің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өмірде осы тәрізді әділетсіздіктер толып жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жуырда мен газеттен оқыдым: қытайлардың ат қоюы қызық болады екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бала бес-алты жасқа толғанша, оның тәуелді аты болмайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
«Ортаншым», «кенжем», «сүйіктім», «жұпарым» деген секілді шартты атаумен атап жүреді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал есі кіріп, бес-алты жасқа толғаннан кейін, бала өзіне қандай есім ұнаса, соны таңдап алады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Міне, әділдік деген. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы дұрыс емес пе? |