Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Амансыз ба, Миллат тәтей. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Балаңыз ат таппай қаражаяу отыр екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Міне, міңгестіріп алып келдім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Есік алдындағы мотоциклді мен бірден таныдым – Қаратайдікі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жаппаның ашық тұрған есігінен үп-үлкен керзі етік киген аяқ көрініп жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оның да иесі сол бір адам. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Көсіліп жатқан аяқ біздің дабырымызды естіп, бүгіліп жинала түсті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Лагерьге бармадың ба? – деп сұрады мамам менен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Біздің мына ала бөтен жүрісімізді ұнатпады-ау деймін, мамамның қас-қабағы салқын еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтан соны аңдады ма, түспеді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Ертең келем. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен саған ат тауып әкелем, – деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мақұл. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтан кеткен соң мамам: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Өзіңе серік болатын адамды жаңа тапқан екенсің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл сені бір күні батпаққа жығып кетер, – деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Өз жөнімді мен өзім білем, – дедім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Иә, біліп жүрсің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жаппаға кірдім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Төр алдында шынтақтап Қаратай жатыр. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осылай қарай жұмыста жүріп, тартып отырған болу керек, үстінде май-май көне комбинезон. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бірақ тікендей болып, сояулап тұратын сақалы бүгін жып-жылмағай. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаратай еңсесін көтеріп малдас құрып отырды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Әдетінше шекесін қасып-қасып алып, ұртына күлкі қыстыра сөйлеп, менімен жылы амандасып, іші-бауырыма еніп барады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Жайлауға демалайын деп келдің бе? Дұрыс болған. Мұнда қымыз мол, рахат емес пе, – деді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Үшеуміз отырып, шай іштік. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Шайдан соң мамам сиыр саууға дайындала бастады. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаратай хош айтысты да, мотоцикліне отырып, кетіп қалды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Көк шалғынды жапыра қап-қара етіп із тастап, жолсызбен зырғып бара жатқан оның соңынан мен бірғауымға дейін қарадым да тұрдым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– «Япыр-ау, бұл неге келе береді? Не керек оған? Бәрібір мамам оған ешқашан да күйеуге шықпайды ғой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал егер шыға қалса...». |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұл ойым маған құбыжықтай қорқынышты. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Оны басыма жолатпауға тырысам. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Аулақ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Аулақ жаман ой. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен одан да алыста, таудың ар жағында қалған Жанарды ойыма алам. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жанар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мен «Жанар!» деп, дауыстағанда, сен әуелі үннің қайдан шыққанын білмей аңтарылып тұрып қалып едің... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жайлауға қалай келіп жеткенімді айтып, Жанарға хат жазсам ба екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қаратай... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
тфу, қабаттасып ойымнан осы шықпайтын болды-ау. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бәлем, ойламаймын сен жөнінде, әдейі ойламаймын, қайтер екенсің... |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
ОНЫНШЫ ТАРАУДА |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жақсымен жолдас болсаң, жетерсің мұратқа, жаманмен жолдас болсаң қаларсың ұятқа |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өзінің тырнақалды прозалық туындысын шағын повесть түрінде бастап отырғанын автор бір де минутке есінен шығармайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сондықтан да ол әр адамның басынан күнде кешетін тұрмыстың ұсақ-түйек құбылыстарына онша жүгіне бермейді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Онда автордың бұл еңбегі мүмкін шағын повесть емес, кітап магазині полкасының белін қайыстыруға жарарлық нән романға айналар еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жоқ, Аяз әліңді біл, құмырсқа жөніңді біл дегендей роман жазу қайда бізге. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ол үшін құшақ-құшақ қағаз, құрығанда бірер бөтелке сия керек. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Артыңды столға желімдеп тастап, айлар-жылдар бойына тапжылмай отыруың шарт. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал, сосын сабаққа кім барады, үйге берілетін тапсырмаларды кім орындайды? Бұзауды кім тауып әкеледі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жо, жо, роман жазу менің жасымда тіпті де қол емес. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бұлар сөз арасында айтылып жатқан жайлар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Енді әңгіме желісіне қайта оралайын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Біз жайлауға келгелі табаны трактордай бір ай шамасы уақыт өтті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өткенде көңілді өтті. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Соның бәрі Сұлтекеңнің арқасы. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бір де бір күн көліксіз болып көргем жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Нелер жорға-жүйрік сәйгүліктерді сол тауып әкеледі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ертте мынаны дейді, ерттеймін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кеттік дейді, – ілесіп берем. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Қайда барамыз деп сұрамаймын да. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Не керек, Сұлтекеңнін арқасында ат мініп, асыр салып, жетісіп жүрмін. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бір күні жайлауда малшылар күніне арналып, ұланасыр той болды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Той десе, қу бас домалайды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Ал Сұлтан екеуіміздің басымыз піскен алмадай торсиған майлы бастар. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Біз қалай шыдап қалайық. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тойдың дақпыртын естігеннен бастап-ақ делебеміз қозып, күтіп жүрдік. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Көкпарға түсеміз деп, ат жаратқан боламыз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Той болады деген күні таңертең мамам сиыр саууға кетіп, мен төсекте шынтақтап «Робинзон Крузоны» оқып жатыр едім. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Есік алдына кеп қалған ат дүбірі, сонымен қабаттасып Сұлтанның айқайы естілді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Қара Көже, бармысың? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Бармын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Сұлтан аттан тарс етіп секіріп түсіп, үйге кіріп келді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Ой, қара басқыр, әлі жатырмысың. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Сұлтан менің қолымдағы кітапқа жармасты, – Осы сенің-ақ қолыңнан кітап түспейді екен. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тасташы былай. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Немене, бүгін той екенін ұмыттың ба? |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Тоқта, тоқта, келген жерімді белгілеп қояйын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мына бір мылтық, ұстаған адам ба, албасты ма, осы бетке келіпсің. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жүз жиырма төртінші бет. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Кәне, тұр жылдам. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Киін, тойға барамыз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тойды сыпаттап жатуды және артық деп санаймын. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Өйткені оның қалай болатынын бәрің де білесіңдер. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Осы күні тойдан көп нәрсе жоқ. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Мейрам күндер – той; біреу қыз ұзатса – той; бала туса – той, жоспар артығымен орындалса – той; шет елден мықты біреу келе қалса – той, шетелге мықты біреу бара қалса – той, артиллерияшылар күні, флот күні, ұшқыштар күні, металшылар күні, құрылысшылар күні, физкультурашылар күні – тағы басқа аты аталмаған толып жатқан қастерлі күндердің бәрінде той. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Құдайға шүкір, әйтеуір тойдан кенде емеспіз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бір шеті сонау Алматы болып қилы дәрежелі қонақтар қатысқан, «ЗИМ», «ЗИС», Волга», «Победалар» қаздай тізілген («Москвичтер» мен Қаратайдың мотоциклі тәрізді үш дөңгелекті салдырлақ мотоциклдерді машина санатына қосып та отырған жоқ), іргелес екі ауданның қара қорым малшылары түгел бас қосқан ұлы дүрмектің нағыз қызған шағы еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Палуандар күресі болып жатқан. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бір кезде ортадағы тойбасы тағы бір соны дабыл тастады: |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Ендігі кезек балалардікі. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Балалар күресін бастаймыз. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Бағанадан бері күрескендерге қарап, делебем қозып тұр еді. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Мен күресемін, – деп ортаға жүгіріп шықтым. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
– Кел. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Жүрегіңнің оты бар бала көрінесің, – деп, тойбасы арқамнан қағып, мақтап қойды. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Күрес аудан мен аудан болып жүріп жатқан. |
Менің атым Қожа
|
Бердібек Соқпақбаев |
|
Тойбасы қарсы жаққа дауыстады: |