Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нерв жүйесінің типінен басқа мінезге организмнің басқа да ерекшеліктері: жүрек, қан тамырлары, ас қорыту, эндокрин жүйелері де әсер етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осы айтылған жүйелер қызметінін бұзылуы адам мінезінің күрт өзгеруіне әсер етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Моральдық жағынан тәрбиеленген мінез адамды мінез-құлық тұрғысынан да, оның айналасымен байланысы тұрғысынан да сипаттап отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Инабаттылық, гуманизм, адамдарға қамқорлық, жолдастықты қадір түту, жұртшылық пікірімен санаса білушілік, өзі міндетін орындаудағы жауапкершілік пен адалдық - мінездің осы сапасының негізгі компоненттері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Рухани дүниесі бай қажеттері мен қызығулары, талғамы мен ой-өрісі кең, талабы мен мүддесінде қайшылығы жоқ, сөз бен ісі байланысты адамдарды толық мінезді адам дейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Адамның басына қонған бақыттың тұрақты болуы жақсы мінез-құлыққа байланысты" (Әл-Фараби). |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез сапаларының бірі - оның бірқалыптылығы мен байсалдылығы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай адамдар қарым-қатынаста ұстамды және құйындай ұйтқып тұрмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кімнің мінезі толық болса, соның мінезі бірқалыпты да келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл екеуі мінездің егіз қозыдай, бірінен екіншісі ешқашан ажырамайтын бітістері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірқалыпты, тұрақты мінезі бар адам басқалардың жетегінде кетпейді, оның өзінің белгілі көзқарасы, принципі, өзіндік мінез-құлқы болады, ол қауіп- қатерден бой тасаламайды, керек жерінде батылдық көрсете біледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Инициатива мен белсенділік, достық пен жолдастық, адалдық пен шыншылдық осындай мінезді адамға тән қасиеттер. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал мінездің күшіне мақсатқа жету жолында алда тұрған кедергілерді жеңе білуде көрінетін адам ұстамдылығының мөлшері жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Соңғы сапа болмаса да мінез өз мәнінде болмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Бойда қайрат, ойда көз, болмаган соң айтпа сөз" деп Абай тегіннен тегін айтпаған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жақсы мінезге тән сапалардың біріне оның байсалдылығы жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез адамның дүниеге көзқарасы мен сеніміне байланысып жатса ғана жоғарыда аталған сапалар қоры молаяды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қабілетсіз адам болмайтыны сияқты, мінезсіз де адам болмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жаман болсын, жақсы болсын, әйтеуір, адамда бір мінез бітісі болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірақ жоғарыда айтқандай түрлі сапалары қиысып келетін үлкен мінезді адамдар жиі кездесе бермейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Біреуде ол жағы, біреуде бұл жағы жетпей жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам, сондай-ақ, түрлі жағдайда түрліше қылық көрсетуі де мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осыған қарап оның мінезі тұрақсыз екен деп бағалай салуға болмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өйткені ол әншейінде батыл, жігерлі болмағанымен, бірде осындай қасиеттерімен көзге түсуі мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез үшін тұрақты қасиеттердің мәні өте зор. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, барлық жерде де адам тәртіп сақтай алатын болса, тек сонда ғана тәртіптілікті сол кісінің мінез бітісі деп санауға болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез адамның басқа психикалық қасиеттерімен, атап айтқанда, қабілет, темпераментімен тығыз байланысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамда қабілеттіліктің дамуы кейбір тиісті мінез бітістерінің болуын қажет етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, табандылық, уақытша сәтсіздікке мойымау, еңбек сүйгіштік, энтузиазм сияқты мінез бітістерінің қабілеттер үшін ерекше маңызды екендігі түсінікті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал темперамент болса, мінез бітістеріне өзіндік бояу, реңк береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жақсы мінездің ықпалымен темпераменттердің де кейбір нашар жақтары өзгеріп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінезді қалыптастыруға ерік-жігердің қосар үлесі зор. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Еркі күшті адамның мінезі де берік. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жігерсіз адамның мінезі де бос, сылбыр келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінездің мәнерлі белгілері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез тек қылық пен қимыл-қозғалыстардан ғана емес, бет-әлпеттен және ымнан да байқалады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез жеке адамның сыртқы кейпіне әсер етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, беттегі әжім бұл адамнын жасы ұлғаюының ғана белгісі емес, ол сондай-ақ беттегі бұлшык, еттердің әдеттегі қозғалыстарының да нәтижесі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кейбіреулер үнемі күлімсіреп жүрсе, енді біреулер түнеріп жүреді, біреудің бетінен таңданған пішінді, екінші біреуден жаратпаушылықты байқауға болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Күлімсіреудің өзі мінез тұрғысынан түрліше болуы мүмкін, біреу көзімен күлімсіресе, екінші біреу мұны бүкіл бет пішінімен байқатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам мінезінің ұлы білгірі Л. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Н. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Толстой былай деп жазды: «Көзі ғана күліп тұратын адамдар болады, бұлар - қу және эгоист адамдар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Көзсіз ауызбен күлетіндер де бар, бұлар - әлсіз, табансыз адамдар, күлкінің осы екі түрі де ұнамсыз». |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Л. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Н. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Толстой күлкінің менменсіген, уылжыған, бақытты, жарқын, салқын, қытықты, ыржалақтаған, момақан т. б. түрлерін ажыратып, айырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Типтік мимика жеке адам өмірінің түрлі қалтарыстарына орай рефлекстік сипатта көрініп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
«Көз - адам жанының айнасы» деген сөз бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Шынында да, көз мінез бен темпераменттің кейбір ерекшеліктерін байқатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, Л. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Н. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Толстой көзді айлалы, нұрлы, мөлдір, мұңды, суық, жансыз деп бөлген. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез адамның сырт қалпынан да байқалады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, тәкаппар адамдар денесін шалқайта, кеудесін керіп, басын кекірейте ұстайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қарапайым адам көзге түсуді қаламайды, еңкіштеніп басын мойнына тығып жүреді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жағымпаз адам иіліп, сөйлескен адамына жаутаңдай қарап, мүләйімсіп тұрады, көз түбінен қуланған күлкі болар-болмас байқалады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның алшаңдай немесе қысқа адымдап жүруі, тұрысы, қолын қандай қалыпта ұстайтындығы да мінезін сипаттайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның сыртқы түріне карап мінезін анықтау, әрине оңай нәрсе емес, өйткені, кейбіреулер өзінің жан дүниесін сыртқы жасанды қылығымен жасырғысы келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, жарамсақтық кейде айлакерлік пен сатқындыкты бүркемелеп тұруы мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әйтсе де, адам қандай қулыққа салынса да бірде болмаса бірде өзінің нағыз бет пердесін көрсетіп алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл әсіресе, қақтығыс үстінде, оқыс жағдайларда жиі кездеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінезді танып, білу үшін адамның сөзі мен ісін салыстырып, оны өмірдін сан алуан жағдайларында байқап көру қажет. Табанды, қажыр-кайратты кісі қандай кедергіні болса да жеңіп, өзінің көздеген мақсатына жете алады, осы жолда өз еңбегін, тұрмысын тиімді етіп ұйымдастырады, барлық мүмкіндіктерді жете пайдаланады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осындай мінезді адам қоғамға аса пайдалы болады, өйткені ол алда тұрған қоғамдық міндеттерді шешуде белсенділік қабілет көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез адамның жеке өзі үшін ғана емес, қоғам үшін де қажет. Кейде мінезі ауыр бір адам бүкіл ұжымға қырсығын тигізетін кездері болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осындай адамның әлегінен ұжымда тартыс, қайшылықтар туады, өсек өріс алады, бұл қалған адамдардың жұмысына, көніл күйіне жаман әсер етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай жағдайлар жанұяда да кездеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Керісінше, ақ көңіл, жайдары адамдар айналасындағылармен сыпайы, жолдастық қарым-қатынаста болады, жұртпен оңай шүйіркелеседі, жұмыста да, тұрмыста да бір-біріне ілтипатпен қарап, әр адамның қызметі мен дем алысына қолайлы жағдай туады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез бітістері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Белгілі қоғам мүшелеріне ортақ мінездердің қатарына: Отанға берілгендік, адалдық, шыншылдық, еңбекке және қоғам мүлкіне дұрыс көзқарас, ұжымшылдық, гуманизм, борышын және жауапкершілігін түсіну, қиыншылықтарды жеңіп шығуға дайын болу, кішіпейілділік, қарапайымдылық, сергектік, жолдастық, т.б. жаткызуға болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Типтік мінездің кейбіреулері: 1) #бірінші# Отан сүйгіштік кісінің бойындагы күш-қуатын, білімі мен тәжірибесін халық мүддесіне оның игілігіне яғни адамның кір жуып, кіндік кескен жеріне білдіретін перзенттік борышы - оның кісілігін танытатын ерекше асқақ сезім. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әр заман ғұламалары адамның осынау қасиетін қастерлеп, сөздерінің небір дәмді ой түйіндерін осыған бағыштаған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әуезов: "Алтын анам, Отаным, сенен аяр жаным жоқ, сенің іркер күшім жоқ" десе, Баубек Бұлқышев: "Адал адам Отанын сүйеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адал ақ жүрекке Отан анасындай. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Отанның дегенін істеу - қуаныш, мақтаныш" деген ғой. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Отан, отаншылдық қасиет туралы тебіренгендегі қаздауысты Қазыбек бидің: "Алтын ұяң - отан қымбат... туып өскен елің қымбат, кіндік кескен жерін, қымбат" деп келетін аталы сөздерін де қалай еске алмассың! 2) #екінші# Мақсаткерлік (мақсатқа талпынушылық) - бұл адамның өз мінез- құлқын көздеген мақсатына алаңсыз бағыштауы, мұны өзінің ұстаған бағыт- бағдар позициясына, танымы мен сеніміне, асыл-арманына бағындыра алуы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Алдағы мақсатынан ауытқу, бос белбеулікке салыну - ар-намыс пен ожданға сиыспайтын қасиет. Мақсаткерлік - тек бір іспен өнебойы шұғылдану, онымен ылғи да әуре болып жүру емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл соны қайткенде де орындап шығуға мықтап берілу, бір істі нәтижелі етіп тындыру. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай кісі өзіне жүктелген тапсырманы да мүлтіксіз, сапалы етіп орындап шығуды жан-жақты ойластырады осы жолда творчестволық белсенділік көрсетеді, әрбір ісін түпкі көздеген мақсатымен байланыстырып отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3) #үшінші# Мақсаткерлік - асыл арман, зор үмітпен тығыз байланысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Арманмен ойнауға болмайды, ол күйресе бақытсыздыққа душар етуі мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Үміті мен арманы шындыкқа сәйкес келген адам ғана келешектін құшағында өмір сүре алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Арман мен үміт жүректі қуанышқа толтырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Үміт өрге тартады, үмітсіздік көрге тартады, үмітін жоғалтқан жан, ешқашан үміттеніп көрмеген жан",- дейді, батыр ағамыз б. Момышұлы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
4) #төртінші# Борыш пен жауапкершілік. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл адамның үйіші, әке-шеше, тума- туысқандарына қатысты перзенттік парызынан туындайтын қасиет. Мұның негізінде өзін әлпештеп, адам етіп өсіргендердің алдындағы жауапкершілігін бар санасымен терең аңғара алып, түсіну, бұл парызы мен қарызын қалай ақтау жолын ойластыру. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл кісіліктің басты белгісі, терең және күшті сана-сезімді қажет ететін қасиет. Борыш пен жауапкершілікті түсіне білуден адамның имандылығы мен адамгершілігінің деңгейі байқалады, оның қылықтарын жаман, жақсы, иманды, имансыз деп бағалау туады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Борышты сезіну, оны орындау ми мен жүректің бірлескен жұмысын қажет етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оны ақыл мен сезім тұрғысынан жақсы - жаман деп бағалау ар мен ұятка келіп тіреледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өз қылығының дұрыс-бұрыстығын түсіне білу - адамға үлкен қуаныш, шабыт- жігер, қанағат әкеледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
5) #бесінші# Мейірімділік пен ізгілік. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егіз қозыдай осы екі қасиет-басқаларға (әке- шеше, ағайын, туыс, таныс т. б.) коңіл болу, олардың сеніміне ие болу, айналасындағылармен өзара дұрыс қарым-қатынас жасау, адамға эмоциялық жағынан тиімді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кісінің шат-шадыман тіршілігі үшін маңызды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Мейірімділік,- деп жазды К. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бови,- мылқаулар сөйлей алатын, кереңдер ести алатын тіл". |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өте тауып айтылған сөз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әрине, бізде ылғи адамға көмектесуге жағдай бола бермейді, уақыт та жетпей жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал айналаңдағы адамдар, әсіресе, егде тартқандар, өзіне коңіл аударғанды ерекше бағалайды. |