Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Иіс сезгіштігі дәм білумен тығыз байланысты, тағамның сапасын ажыратуға жәрдемдеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол сол бірлестікті құрайтын адамдардың ұқсас мінез-құлқының, іс- әрекетінің қалыптасуына жағдай жасайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бет алды еліктеу де, сондай-ақ ұшқалақтық жасап еліктеу де болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл әсіресе жас балалар тобында жиі кездеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бет алды еліктеу екі адамның сөйлесуінен де көрінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сөйлеу мәнерлері, сөз саптауы өзіне жат ортаға тап болған адам, біраз уақыттан кейін еріксіз түрде солардың әуенімен сөйлеп кететін болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сөйтіп, еліктеу, басқа да әлеуметтік-психологиялық құбылыстармен бірге топтағы, ұжымдағы адамдардын, өзара қатынасының мазмұны және формасына айналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тақырып бойынша бақылау сұрақтары 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Топ пен ұжымның айырмашылықтары қандай? 2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қарым-қатынас құрылымы және оның қызметі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Топтағы адамдардың қарым-қатынасы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
4. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
«Психологиялық үйлесімділік» дегенді қалай түсінесіз? 7 дәріс: Іс-әрекет психологиясы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жоспар: 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекет туралы түсінік 2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекет құрылымы: дағды, икемділік және әдет 3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекет түрлері 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекет туралы түсінік Адам әрекеттерінің барлығы бір мақсатқа, бір мүддеге саналы түрде бағытталып отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Еңбекте болсын, оқуда болсын адам алдына бір мақсат қойып, содан бір нәтиже шығаруға тырысады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Затқа бағытталған және белгілі мақсат көздеген қозғалыстарды әрекет деп атайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әрекеттің ең қарапайым түрі зат арқылы жасалатын әрекет. Бала тамақты қасықпен ішуді, қолын сабындап жууды үйренеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Біртте-бірте затты игеруді үйреніп әрекетін жетілдіре береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологияда әрекеттің екі түрі болады, бірі дененің затпен айналысу әрекеті, сыртқы моторлық, және ақыл- ойдың (ішкі психикалық) реалдылықпен әрекеті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кеңес психологтары Л. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
С. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Выготский, А. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Н. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Леонтьев зерттеулерінде ақыл- ой әрекеті әуелде сыртқы заттық әрекет түрінде көрініп, бірте-бірте ішкі психикалық амалға ауысатынын көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сырқы әрекеттің ішкі амалға ауысуы интериоризация деп аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, бала санауды үйренеді, әуелі таяқшаларды санайды, бір-біріне қосады, соңынан таяқшалар керек болмай қалады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Есептеу заттан, сыртқы әрекет түрінен ауысып, ақыл-ойдың ісіне айналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ақыл-ой әрекетін игерген адам өзі тындырмақ болған іске, сыртқы әрекетке кіріспес бұрын әуелі ой елегінен өткізіп алады, көзге елестетіп көреді, сөзбен сипаттайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ақыл-ой әрекетін заттық әрекет түрінде сыртқа шығару экстериоризация деп аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сөйтіп сыртқы іс-әрекет ішкі іс-әрекеттің бақылауымен жүргізіледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ортақ мақсатқа жету үшін біріккен және белгілі бір қоғамдық міндетті атқаратын әрекеттер жиынтығы іс-әрекет болып саналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекет адамның өмір жолын анықтайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психика мен іс-әрекет арасында күрделі байланыс бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психика іс-әрекетте қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Екінші жағынан – психика іс-әрекетті реттеп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекет адамның өмір жолын анықтайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психика мен іс-әрекет арасында күрделі ара қатынас бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бір жағынан, психика іс-әрекетте қалыптасады және көрініс танытады, екінші жағынан, психика іс-әрекетті реттеп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекеттің психиканы қалыптастырушылық рөлін әр түрлі салада жұмыс істеп жүрген адамдардың ерекшеліктерін салыстыру арқылы көруге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологияның іс-әрекет, ерекшеліктерін (еңбек психологиясы, педагогикалық, спорттық т.б. психология) зерттейтін салалардың болуы кездейсоқ емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекеттің түрі адамның бойында тұрақты бір белгілерді қалыптастырады, сол себепті мінез-құлықтың бір көрінісіне қарап, кейде тіпті сырт пішінінен-ақ адамның қай мамандық иесі екенін біле қоямыз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әрине бастапқы кезде сана қимылды бақылайды, бірақ дағды қалыптасқан сайыны сананың бақылау қажеті азая береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жақсы жаттыққан дағды тұсында қимылды санамен бақылау оны жүзеге асыруды қиындататыны байқалды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, адам өзінің жүрісінің әрбір қадамын қадағалап, талдау жасауға тырысса, жүрісінен жаңыла беретін болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әрекетті дағдыға айналдыру сананы босатып, оны іс-әрекеттегі маңызды мақсаттарды шешуге жұмсауға мүмкіндік береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дағдының творчестволық іс- әрекет үшін маңызы аса зор болатыны осыдан. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қарапайым әрекеттер дағдысын қалыптастырмайынша, творчестволық іс-әрекетке жағдай туғызу мүмкін емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Перспектива құру дағдысын игермеген суретші персонажды қалай бейнелеуді емес, оны болашақта қалай орналастыруды ойлауға мәжбүр болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сөйлемді дұрыс құру дағдысын игермеген жазушы өз кейіпкерлерінің психологиялық трактовкасын жасаудан гөрі, сөйлемнің грамматикалық құрылымын көбірек ойлайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сөйтіп, қандай да іс-әрекетте болсын оны орындаудың дұрыс әдісін игеру және жеке компонентін дағдыға айналдыру сол іс-әрекетті табысты атқарудың бірінші кезектегі міндеті болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Белгілі бір іс-әрекет жүйесінде қалыптасқан дағдылардың сипаты меін дәрежелерінід арақатынасы адамның психикалық ерекшеліктеріне тәуелді болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нерв жүйесі әр түрлі адамдарда танымдық, бағдарлаушылық және атқарушылық іс-әрекеттегі арақатынаста түрліше болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл сол адамдардың бәрінің де еңбек тапсырмасын табысты орындауға мүмкіндік береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нерв қызметінің типі бір адамдарға еңбек процесінде қимылды неғұрлым дәл орындауға, ал өзгелеріне неғұрлым тез орындауға мүмкіндік береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осылайша, дағды адамның жеке басының қасиетіне айналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дағдының түрлері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Еңбектің қай түрінде болсын, сондай-ақ істің табысты орындалуы дағдылардың белгілі бір қорын игергенде ғана мүмкін болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дағды: қимылдық, ойлау, (сенсорлық) және мінез-құлықтық болып төрт түрге бөлінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Басқасынан гөрі кимылдық дағдылар көбірек зерттелген. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оларды алуан түрлі іс-әрекеттен көруге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қимылдық дағдыларды қалыптастырмайынша еңбек операцияларын орындау, оқушыларды жазуға, оқуға үйрету мүмкін емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ой еңбегінің стиліне міндетті компонент болып кіретін ойлау дағдьіларының да маңызы бұдан кем емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл дағдылардың аса маңыздылары чертеждерді оқу дағдысы, кітапты конспектілеу, лекция жазу, жаттау, дедуктивтік және индуктивтік ой қорытындылау әдісімен дәлелдеуді негіздеу болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ой еңбегінде назарды бөлу және оны шоғырландыру, бақылау, монологтық сөйлеу дағдылары маңызды роль аткарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Көп жағдайда ой еңбегі дағдысы адамның белгілі бір қасиетін анықтайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез-құлық дағдылары адамның жеке басының ерекшеліктерін қалыптастыруда маңызды роль аткарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл дағдылар мінез-құлық нормаларын білу және оларды өз басының қолдануы негізінде қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мінез-құлық дағдылары, мінез-құлықтың үйреншікті формаларынан туындайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, баланы адамдармен инабатты сәлемдесуге үйретеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оған адамдармен өмірдің түрлі жағдайларында қалай амандасу керек екенін көрсетеді (сыныпқа мұғалім кіргенде орнынан тұру керек). |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сан рет қайталау нәтижесінде балада үлкен адамдарға инабатпен сәлем беру дағдысы қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дағды жаттығу арқылы қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жаттығу - дегеніміз нысаналы түрде сан рет қайталап орындалатын әрекет, ондағы мақсат осы әрекетті жетілдіре түсу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жаттығу процесінде белгілі бір түрде іс-әрекет ұйымдастырылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай жағдайда істі, мысалы, әдемі жазу, фортепианода ойнағанда екі қолды дұрыс ұстай білу т. б. осы сияқты анағұрлым жетілген дағдылар қалыптастыруға жеткізетіндей етіп орындауға назар аударған жөн. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дағдылардың өзара әсері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам белгілі бір іс-әрекетті меңгергенде әдетте оның бойында бір емес бірнеше дағды қатарынан қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жаңа дағдылар бұрыннан қалыптасқан ескі дағдылардың үстіне келіп қосылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ескі дағдылар жаңа дағдылардың қалыптасуына жағымды немесе жағымсыз әсер етуі мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қалыптасқан дағдылардың жаңа дағдыларды игеруге жағымсыз әсері немесе қалыптасушы дағдылардың ескі дағдыларға жағымсыз әсері интерференция деп аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Интерференция да алмасу сияқты, дағдыларды қалыптастырудағы жалпы құбылыс болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дағдылардан икемділік ұғымын айыра білу қажет. Осы ұғымдардың мағынасы біріне-бірі өте жақын болғандықтан бұларды бірімен-бірін шатастырып алуға да болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Икемділік дегеніміз адамның қандай нәрсені болмасын орындай білу қабілеті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, төменгі сынып оқушылары футбол ойнай алады, ойын ережелерін де біледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірақ олардың ойнау дағдысы әлі жетілмеген. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал нағыз футболшыда жақсы ойнай білу кемеліне келіп, дағдыға айналған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл мысал балада дағды болмағанмен, оңда осы ойынға икемділіктің барлығын көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Икемділік түрлі дәрежеде көрінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, енді ғана әріп элементтерін салып үйрене бастаған баланың икемділігі икемділіктің қарапайым түрі болып келсе, кейін жеке сөздерді, сөйлемдерді жазған кездегі икемділігі бұрынғысынша күрлелірек болып келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Икемділік білім мен тәжірибеге негізделеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кімнің білімі мен тәжірибесі көбірек болса, сол адамның икемділігі де артық болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Икемділік - белгілі бір дағдылар мен білім жүйесін практикада пайдалана алудың көрінісі болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірінші сынып оқушыларының жазу, оқу дағдыларын менгеру ережесінің түрліше болып келетін себебі - икемділік дәрежесінің әр түрлілігінен деуге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Икемділік білімнің амалға айналуы, ол саналы әрекетті қажет етеді, икемділік амалды жүзеге асырудың да тәсілі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Икемділік пен білім тығыз байланысып жатады. |