Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өмір сүру үшін адамдар тамаққа, киімге, және т.б. толып жатқан қажеттіліктерін қанағаттандыруға тиісті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қажеттілік дегеніміз - өмір мен дамудың белгілі бір жағдайында адамның міндетті түрде керек ететін қажетсінулері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қажеттілік адамның бойында белсенділік сезімін оятады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамдар өмір сүру үшін қоғамдық өндірісті дамытады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қажеттілік те өндірістің өсуімен бірге дамып отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қажеттіліктер белгілі дәрежеде адамның күйініш-сүйінішіне, ойлауына және ерік-жігеріне әсер етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қанағаттандырудың түрі мен тәсіліне карай, қажеттіліктің орындалу немесе орындалмауына байланысты адамдар мазасыздану немесе тыныштану, рақаттану немесе азап шегу сезімдеріне тап болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қажеттіліктердің түрлері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның қажеттіліктері алуан түрлі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оларды топтарға бөле отырып, материалдық, рухани және қоғамдық қажеттіліктер деп көрсетуге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Материалдық қажеттіліктер адамның өмір тіршілігінің (бұл тамаққа, киімге, тұрғын үйге, тұрмыстық заттарға т.б.заттарға қажеттіліктер) негізіне байланысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам саналы түрде өз қажеттіліктерін реттеп отырады, ол жануарлардан осы қасиетімен ерекшеленеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Рухани және әлеуметтік қажеттіліктері дұрыс қалыптастырған адамдар материалдық қажеттіліктерін орынды қанағаттандырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Рухани қажеттіліктер – адамның білімге, өнерге т.б. қажеттіліктері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оларға танымдағы және эстетикалық ләззаттағы қажеттіліктер жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Танымдағы қажеттіліктер жалпы (тұтас әлем жайлы) және жеке (болмыстың белгілі бір құбылыстарын тануға деген құштарлық) болып келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Танымдағы қажеттіліктердің негізінде ғылыми шығармашылыққа деген дербес қажеттілік пайда болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай жағдайда таным мақсат емес, шығармашылық қажеттілікті қанағаттандырудың құралына айналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эстетикалық ләззаттану қажеттілігі адам өмірінде айрыкша орын алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Соның арқасында адам өз тұрмысын, демалысын, өзінің өмірін мәнді етуге құлшынады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал, қоғамдық қажеттіліктер: еңбекке, адамдармен қарым-қатынасқа, қоғамдық іс-әрекетке деген қажеттілік. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Еңбекке деген қажеттілік адамның негізгі қажеттілігінің бірі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам енбек етпей отыра алмайды: егер ол уақытша бұл мүмкіншіліктен айырылып қалса, мысалы, қарны ашып, тамақ ішкісі келетін сәтте басынан қандай күй кешсе нақ сондай күй кешетін болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қарым-қатынас жасауды қажетсіну адамның әлеуметтік табиғатын танытады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қарым-қатынас нәтижесінде адам басқаларды ғана емес, сонымен бірге өзін де танып біледі, әлеуметтік өмірдің тәжірибесін жинақтайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қызығу дегеніміз – тұлғаның объектіге, оның өмірлік мәні мен эмоциялық тартымдылық күшіне қарай таңдамалы қатынасы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қызығулар қажеттіліктер негізінде пайда болады, бірақ олардың өзі емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қажеттілік міндетті түрде керек нәрсені белгілейді, ал қызығу белгілі бір іс-әрекетке адамның жеке қатынасын көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Терең тамыр жайған қызығу қажеттілікке айналуы мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, театрға деген қызығу - спектакльді құр жібермеуді әдетке айналдыру тіпті сахна ісімен өзінің де айналысатын болуына жеткізуі мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қызығулар да бейімділік тәрізді балалардың кішентай кезінде ерекше байқалады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, кейбір балалар кішкентайында автомобильге, тракторға жалпы – техника атаулыға әуесқой келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай балалардың есі-дерті машина болып, уақытының көбін соның айналасында өткізеді, (олардың маркасын жақсы айыра алатын болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кейін осы бала мектеп қабырғасында физика, қол еңбегі сияқты пәндерді бар ықыласымен оқиды, ал мектеп бітіргеннен кейін сол балалардың біразы жасынан өзі жақсы көретін техника саласында нәтижелі жұмыс істеп, өз қабілеттерін жақсы көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамда сан алуан қызығулардың болуы мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірақ осылардын, ішінде басты біреуі, ең басынқы қызығуы болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай қызығулар, әсіресе, оқу әрекетіне аса қажет. Оқу қызығуларының әсерлі, күшті, тұрақты, мазмұнды болуы баланың сабақ үлгеруіне, білімді терең алуыны көп жәрдем тигізеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оқу қызығулары балаларда оқу мотивтерінің дамуына байланысты қалыптасып отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамда қызығудың дұрыс көрінбеуі оның өмірін мазмұнсыз етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндайда ол енжар болып, іші пысады, зерігіп, берекесі кетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кейбір адамдар кез келген нәрсеге қызығады да, сайып келгенде, оның бір де біреуіне жөндеп тоқтамайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай "көрсе қызар" әуесқойлық адамды тұрлаусыз, тұрақсыз етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер осы әдет бойға сіңіп кеткен болса, бұл - үлкен кемшілік. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам өмірдің бар бақыты мен болмысын өз бойында қызығу бар кезде ғана сезінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қызығу адамдарды әрекетке талаптандырады, қызығып істелінген жұмыс жеңіл және жемісті болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қызығулар өзінің мазмұны мен бағытына қарай: материалдық, рухани қоғамдық спорттық, танымдық т.б. болып келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Материалдық қызығу тұрғын үй ыңғайлылығына, тағамдық заттарға, киімге және т.б. қажеттіліктерге деген құлшыныс арқылы көрінуі мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Материалдық қызығу көбінесе нысапсыздық, баюға салыну, дүние-мүлік жинаудың қызығына түсіп дүние жинау сияқты жағымсыз формаларда кездеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Рухани қызығу адамның жоғары дәрежеде дамуын сипаттайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл ең алдымен өнерге: музыка, сурет, спорт т.б. және білімге: математикаға, физикаға, әдебиетке, психологияға т.б. деген танымдық қызығулар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам объектіге түрлі мақсат көздеп қызығады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осы тұрғыдан қызығу тікелей және жанама болып екіге болінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тікелей қызығу айналадағы нәрселердің тартымдылығынан туады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, футболға қызығуды осыған жатқызуға болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жанама қызығу - бұл әрекеттің түпкі нәтижесін қажетсіну яғни іс-әрекет қызмет бабында және қоғамдық жағдайда белгілі бір дәрежеге ие болуға ғылыми атаққа немесе ең соңында, еңбектің материалдық нәтижелеріне деген қызығулар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қызығуды әсер ету дәрежесіне қарай самарқау және белсенді деп екіге бөледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Самарқау қызығу дегеніміз - адам өзін қызықтырушы объектіні қабылдаумен ғана шектеледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, опера тыңдауды сүйеді, картиналарды қараған кезде ләззат алады, бірақ объектіні терең тану, оны меңгеру жоне қызықтыратын салада шығармашылықпен айналысу үшін белсенділік көрсетпейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Белсенді қызығу дегеніміз - пәрменді қызығу, мұндайда адам көріп-білумен ғана шектелмейді, өзі тыңдаған объектіні меңгеріп алып, әрекетке көшеді, сол қызыққын нәрсесімен айналысады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлға құрылымындағы дүниетаным, сенім, мұрат. Тұлға психологиясының негізгі компонеттердің бірі - адамның дүниетанымы мен сенімі, мұраты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дүниетаным дегеніміз - адамның табиғат жөніндегі, қоғам мен адамзат ақыл-ойының дамуы туралы білімдерінің жүйесі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамдардың дүниетанымы ұжымшылдықты, гуманизмді, оптимизмді (жарқын болашаққа сену) дәріптеп қоймай, әр адамды дүниені қайта құру жолындағы жанкиярлық күреске баулиды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлғаның дүниетанымы белгілі бір идеологияның ықпал етуімен қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дүниетаным тұлғаның мінез-құлқы мен іс-әрекетінін жоғарғы реттеушісі қызметін атқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дүниетанымның беріктігі адамның бойында айқындық пен орнықтылық сезімін туғызады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дүниетаным тұлғаның мінезін орнықты да табанды ете отырып, оның жалпы бағыттылығын, мақсаттылығын айқындап қана қоймайды,- ол адамның бүкіл бет-бейнесінен, мінез-құлқы мен іс-әрекетінен, әдеті мен бейімділігінен, осы сияқты барлық бітім болмасынан да айқын аңғарылып тұрады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дүниетанымның мынадай сапалары болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
1) #бірінші# мазмұндылығы мен ғылымилығы; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2) #екінші# жүйелілігі және мақсаттылығы; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3) #үшінші# логикалық дәйектілігі мең дәлелділігі; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
4) #төртінші# жалпылау дәрежесі мен нақтылығы; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
5) #бесінші# іс-әрекетпен жане мінез құлықпен байланыстары. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дүниетанымның мазмұндылығы мен ғылымилығы адамды білімінің байлығы мен тереңдігі жағынан сипаттайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тек ғылыми дүниетаным ғана адамды ырымшылдықтан, табиғат пен қоғамның қауіпі алдында қорқу мен сенімсіздіктен құтқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дүниетанымның ғылымилығы адамның өмірде өзі басшылыққа алып жүрген принциптерінің терең, түсінілгендігінің белгісі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлғаның іс-әрекетінің мәселелері, көзқарастары үйлесім тауып, жүйелі құрылса дүниетаным жүйелі және мақсатты болмақ. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай дүниетанымға ие болған адам нақты өмірлік позиция ұстанады, көздеген мақсатына жетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Керісінше, дүниетанымы іштей қарама-қайшы адам көбіне құбылыстарды бағалауда жағымсыз мінез-құлықтар, дәйексіздік танытады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Көзқарастар жүйесі ретінде дүниетаным қашан да жалпылама болып келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дүниетаным сапаларының дұрыс үйлесімі келе-келе тұлғаның терең сеніміне айналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның аддына қойған мақсатының айқын болуы, дүниетанымының өмірмен байланыстылығы берік сенімнен туады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сенім мен дүниетаным қатарласып жүрсе ғана адам санасы нұрлана түседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Берік сенім жоқ жерде тыңғылықты дүниетаным да, тұрақты мінез-құлық та болмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сенімі қалыптаспаған адамның шындықтың жай-жапсарын дұрыстап айыруға, өмірден өз орнын дұрыс таңдай алуына да шамасы жете бермейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оны өмір толқыны біресе анда, біресе мында соқтықтырады да, мінез-құлықын көлденеңнен кез келген кездейсоқ жағдайлар билеп кетіп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сенім дегеніміз - адамның өмірде өзі ұстанатын принциптері мен мұраттарына терең әрі негізделгең нанымы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кімде кімнің идеялары өз сезімі мен еркімен тоғысып жатса, кім де кім өз принциптеріне кереғар келетін қылықтардан бойын аулақ ұстаса, сол адамның сенімі зор болып саналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сенімі зор адам дегеніміз - өзінің көзқарастары мен ісін қорғап қала алатын, өз борышын өтеу жолында құрбандыққа бас тігуге әзір, жаны жайсан, жігерлі адам. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сенім жоғалған жерде тіршіліктің мәні де шамалы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сенім, пікірталас, көзқарас қақтығысыңда, ынтымаққа кең жол ашылғанда ғана шыңдала түседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Енді оқыған кітаптарды, көрген кинолары, үлкендерден естіген әңгімелері баланың ойын мазмұнына кіреді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бастауыш сынып оқушылары ойындарының басты ерскшелігі - оның ұжымдық сипатта болатындығы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әрині жеті-сегіз жасар балалардың ойын ұжымы әлде де тұрақсыз болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өйткені бұлар ұжымдық өмір сүруге әдде де жөнді дағдыланбаған, мұндай ұжымның кұрамы екі-үш баладан аспайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал үшінші, төртінші сынып оқушылары ойындарында ұжымдық сипат жақсы жетіледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, ойында топ-топ болып ойнау, ойын ережелерін сақтау, жолдастарының алдында жауапкершілігін сезіне бастау, өзін ұстай білу сияқты ұжымдық ойындардың негізгі белгілерін олар жақсы түсінеді Мектептегі қоғамдық ұйымдардың жұмысы - бала ұжымын құрастыруға таптырмайтын құрал. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл ұйымдар балаларды ортақ мақсатқа, ұжым намысын қорғауға, оның табысына ортақтасуға тәрбиелейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ұжымдық ойындарда бала жолдастықтың мәні неде екенін түсіне бастайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзінің басындағы мінез-құлықтың кейбір теріс бітістерінен (тартыншақтық, менмендік, өшпенділік, қыңырлық т.б.) ұялып, одан арылғысы келеді. |