Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осындай түрлі кезеңдере бала психикасының белгілі бір объектіге бағыт алып және сонда азды-көпті тұрақтап отырғанын көруге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамға тән әрекеттің кез келген түрінде зейін орын алмаса, оның нәтижелі болуы қиын. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Орыс педагогикасының атасы К. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Д. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ушинский зейіннің маңызын былайша көрсеткен еді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
«Зейін адам санасынан қорытылып өтетін барлық ойды аңғартатын, адам жанының жалғыз ғана есігі болып табылады, демек, бұл есікке ілімнің бірде-бір сөзі соқпай ете алмайды, егер де ол соқпай өтсе, онда баланың санасында ештеңе де қалмайды». |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Зейінсіз айналадағы нәрсені қабылдау, түйсіну мүмкін емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өйткені адам өз өмірінің әрбір кезеңдерінде бір нәрсені қабылдайды не есіне түсіреді, бірер нәрсені қиялдайды, бір нәрсе жөнінде ойлайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал зейін болса, өз алдына бұлардан дербес кездеспейтін, қайта солармен бірлесіп келетін психикалық әрекеттің айрықша бір жағы, санадағы ерекше сипаты болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психикалық құбылыстар зейінге түрліше әсер етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сезім зейінді күшейте түсуге не оны бөліп жіберуге себепші болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәселен, бір объект жағымды сезім туғызып зейінді күшейтеді де, ал көрші кластан естілген ән-күй сабақ тыңдап отырған баланың зейінін төмендетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ерік, ой, қиял процестері де зейінге түрліше әсер етіп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Зейіннің физиологиялық механизмі өте күрделі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның негізі - нерв жүйесінің әр түрлі деңгейде тұрған сезгіштік қызметі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сезгіш дегеніміз - ми қабығының төменгі қатарында орналасқан ретикулярлық формациялар деп аталатын анатомиялық және функционалдық ерекшелік. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ретикулярлық формацияның өрлеуші, төмендеуші дейтін екі түрі бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол бір импульстерді сиретіп тежеп, екіншілерін күшейтіп, ми қабығына талғап жеткізіп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осының нәтижесінде сананың айқындығы реттеледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ми алаптары жұмысының реттеліп (қозьп, тежеліп) тұруы нәтижесінде әр қилы психикалық әрекет жүзеге асады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Есептеу заттан, сыртқы әрекет түрінен ауысып, ақыл-ойдың ісіне айналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ақыл-ой әрекетін игерген адам өзі тындырмақ болған іске, сыртқы әрекетке кіріспес бұрын әуелі ой елегінен өткізіп алады, көзге елестетіп көреді, сөзбен сипаттайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ақыл-ой әрекетін заттық әрекет түрінде сыртқа шығару экстериоризация деп аталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сөйтіп сыртқы іс-әрекет ішкі іс-әрекеттің бақылауымен жүргізіледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ортақ мақсатқа жету үшін біріккен және белгілі бір қоғамдық міндетті атқаратын әрекеттер жиынтығы іс-әрекет болып саналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекет адамның өмір жолын анықтайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психика мен іс-әрекет арасында күрделі байланыс бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психика іс-әрекетте қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Екінші жағынан – психика іс-әрекетті реттеп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекет адамның өмір жолын анықтайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психика мен іс-әрекет арасында күрделі ара қатынас бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бір жағынан, психика іс-әрекетте қалыптасады және көрініс танытады, екінші жағынан, психика іс-әрекетті реттеп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекеттің психиканы қалыптастырушылық рөлін әр түрлі салада жұмыс істеп жүрген адамдардың ерекшеліктерін салыстыру арқылы көруге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологияның іс-әрекет, ерекшеліктерін (еңбек психологиясы, педагогикалық, спорттық т.б. психология) зерттейтін салалардың болуы кездейсоқ емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекеттің түрі адамның бойында тұрақты бір белгілерді қалыптастырады, сол себепті мінез-құлықтың бір көрінісіне қарап, кейде тіпті сырт пішінінен-ақ адамның қай мамандық иесі екенін біле қоямыз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұғалімнің жеке басының қасиеттерін зерттеу арқылы балаларды оқытып, тәрбиелеуде оның шеберлік таныта алуына қай қасиеті көмектесетінін білуге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай деректер болашақ ұстазды тәрбиелеу мен өзін-өзі тәрбиелеудің бағдарламасын белгілеуге көмектеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психика әрекет пен қоғалысты реттеуші қызметін атқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл реттеу психикалық бейнелеудің әр түрлі дәрежесінде жүзеге асады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Түйсік және қабылдау дәрежесінде күштің, бұлшық еттің қимылы мен қозғалыс сипаты көрінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ақыл-ойға салып ісі еленетін міндеттер сезім деректері негізінде шешіледі, бірақ оны ақыл-ой ретке келтіріп отырады, яғни екінші сигналдық дәрежесінде жүзеге асады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекеттің негізгі сипаттамасы болып – оның мағыналығы саналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
«Мағынасыз әрекет» деген ұғымға ешқандай түсінік берілмейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әр бір адам іс- әрекет кезінде белгілі бір жайларға байланысты және қандай да бір мақсат көздеп қимыл жасаушы ретінде әрекет етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекетке жету үшін іштей талаптану жеткіліксіз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл үшін іс-әрекет обьектісін білу қажет, сондай-ақ талаптануды мақсатпен ұштастыра білу керек. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мотив-мақсат болатын ортада іс-әрекеттің әлеуметтік және таптық себептері ерекше айқын байқалады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс- әрекет арқылы табысқа жету сәтсіздікке ұшырау адамның бойында қалыптасқан ерекшеліктер арқылы електен өтіп барып, одан әрі іс-әрекетке әсер етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Табыс адамды қанаттандырады, көңілін өсіреді, 2-ден #екіншіден# тоқмейілсу туғызады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекеттің қандайы болсын адамды қажытады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қажу қызмет атқарушы орган немесе организм күшінің іс-әрекет процесінде табиғи таусылуы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Шаршау қажыған адамның көңіл күйі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тынығу іс-әрекет түрін ауыстыру, күшті қалпына келтіру іс-әрекетті одан әрі жалғастыруға мүмкіншілік жасайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қажуда жұмыс қарқыны баяулайды және сапасы төмендейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекет құрылымы: білім, дағды, икемділік және әдет. Іс-әрекет құрылымы жөніндегі проблема психология теориясының дамуы мен көптеген практикалық міндеттердің тиімді шешімін табуда үлкен маңызға ие. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекет құрылымы жөніндегі алғашқы теориялық пайымдаулар әрекет элементтерімен байланыстырылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның дүние жайлы білімі алғашында бейне, түйсік және қабылдау түрінде пайда болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Білім тек білу үшін қажет емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Таныс емес затпен кезіккенде біз ең алдымен онымен қалай әрекет жасау керектігін білуге тырысамыз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сіз жаңадан шыққан тұрмыстық техниканы қолданбас бұрын ең алдымен оны қалай пайдалану жайында баяндалған нұсқаумен танысасыз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қандай да болсын күрделі іс-әрекетті орындау үшін адамға мақсатқа жетуді қамтамасыз ететін қимыл және әрекет жайлы мәліметтер қажет. Бұл мәліметтер кимылдық елестер түрінде есте сақталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекетке тұрақты араласа отырып, білім іс-әрекетті ақылға салудың жоғары сатысына көтереді, адамның өзі атқарып отырған іс-әрекетінің дұрыстығына сенімін арттырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Білімсіз іс-әрекет мүмкін емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның қызметі әрдайым дағды және білгірліктен тұрады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қызметтегі дағды мен білгірліктің алатын орны жайлы әр түрлі пікірлер бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекетті қарапайым дәрежеде орындауды да, осы іс-әрекетте адамның шеберлік танытуын да «білгір» деген ұғымға жатқызамыз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қарапайым білгірлік дегеніміз білім негізінде немесе еліктеу нәтижесінде пайда болатын әрекет. Білгір-шеберлік әбден қалыптасқан дағды мен білім негізінде пайда болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сәби заттармен әрекет жасауды еліктеу арқылы игереді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол қимыл- қозғалыс түрлерін үлкен адамдарлың әрекетін бақылау нәтижесінде жинақтайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осының нәтижесінде қарапайым әрекет қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, өзіне-өзі қызмет ету әрекеті жаттығу нәтижесінде біртіндеп дағдыға айналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам жеке әрекеттерді орындау дағдысын меңгерсе, іс-әрекет мінсіз атқарылатын болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дағды - әрекетті орындаудың қалыптасқан тәсілі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Іс-әрекетті игерудің бастапкы кезеңінде бұл әрекеттер оның негізгі компоненттері болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, оқуға үйрету кезіндегі сөзді буынға бөлу, буындарды косу арқылы оны мағыналы сөзге айналдыру оқудың негізгі мазмұны болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оқуға жаттығу үстінде оқушы жүгіртіп оқуға дағдыланады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Яғни ол бұдан былай сөзді буынға бөлуді, буындарды қосуды мақсат етіп қоймайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өйткені оның әрекеті енді жеңіл, жүгіртіп оқитын дағдыға айналды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қандай да болсын дағдының негізіндс шартты рефлекторлық байланыстарды қалыптастыру және бекіту жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әрекетті тұрақты қайталау нәтижесінде нерв жолын соған икемдеу белгілі бір нерв жүйесінде қозу процесін дәлме-дәл тұрақтандыруға жеткізеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қалыптасқан нерв механизмдері әрекетті орындау процесінде бірқатар өзгерістер туғызады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Біріншіден, дағдының қалыптасуы нәтижесінде әрекетті орындау мерзімі күрт қысқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, жаңа үйреніп жүрген машинистка тәжірибелі машинисткаға қарағанда материалды мүлде баяу басады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әдетте жазуды жаңа үйрене бастаған кезде адам минутына 2-3 #екі-үш# сөз жаза алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал жазуға дағдыланған соң, ол минутына жүз әріпке, дейін жаза алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Екіншіден, артық қимылдар жойылады, қимыл кезіндегі күш жұмсау іс-әрекет мақсатына сәйкес келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірінші сынып оқушысы жазу жазған кезде қаламды тым қатты қысып ұстайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл жұмысты аатқару үшін ол бастапқы кезде едәуір дене және бұлшық ет күшін жұмсайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал жазу дағдысы қалыптасқан соң артық, қимыл және күш жұмсау жойылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Үшіншіден, жеке дербес қимылдар біртұтас әрекетке тоғысады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Балаға жазу үйреткенде мұғалім әріптің жеке бөлшектерін жазу дағдысын үйретеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал жүгіртіп жазғанда, әріптерді қаламды сүйкей салып-ақ тізе береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жақсы жаттыққан қимыл дағдысы нәтижесінде еңбек өнімділігі артады, жұмыс сапасы жақсарады және адам тез шаршамайтын болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жаттыққан қимыл дағдысы іс-әрекет құрылымын қайта кұруға мүмкіндік береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әрекеттің орындалуын қадағалайтын сезу жүйелерінің арақатынасы өзгереді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дағдыны жаттықтырғанға дейін заттармен қимыл жасаудың дәлдігі мен дұрыстығы көру және қимыл талдағыштарының біріккен қызметі арқылы бақыланады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл жағдайда көру жетекші роль атқарады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ал қимыл дағдысы бекіген кезде қимылды көру арқылы қадағалау қакеті азаяды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қимылдың дәлдігін дербес бақылайтын кинестезиялық (қимылды сезу) механизмдер қалыптасады. |