Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ішкі тежелудің бір түрі - ажырату (дифференциациялық) тежелуі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл организмнің түрлі заттар мсн құбылыстардың арасындағы ұқсастықтарды айыра білу қабілетін көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы, итке шартты рефлекс жасауда метроном арқылы 96 #тоқсан алты# per тамақ бермей, әр 100 #жүз# соққанда ғана тамақ беріп отырса, кейіннен сілекей тек метроном 100 рет соққаңда ғана шыға бастайтын болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тежелудің осы түрінің организмнің тіршілігі үшін маңызы айтарлықтай. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осындай тежелулердің жәрдемімен организм бір-біріне өте ұқсас тітіркендіргіштерді де тез ажырата алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана туралы ұғым. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сананың негізгі қасиеттері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психика жануарларға да, адамдарға да бірдей тән әрекет болғанымен олардың психикалық әрекеттерінің арасында жалғыз сан жағынан да ғана емес, сапа жағынан да көп айырмашылықтар да бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның психикасының айрықша өзгешелігі адамда сананың болуымен байланысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жануарларда сана жоқ, олардың өздерінің биологиялық мұқтаждықтарымен байланысты соқыр сезім әрекеттері және туысынан кейін тіршілік ету үшін күресінде пайда болатын санасыз дағдылану әрекеттері ғана бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана психиканың дамуында ең жоғары сатыға шыққан, сапа жағынан айрықша өзгешеліктері бар, адамға ғана тән нәрсе. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана деп – еңбек арқылы пайда болып, адамның жаратылысқа және басқа адамдарға мақсатты түрде бет алып қатысуында орын алатын психикалық әрекетті айтамыз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның санасы тек қана тұрмыстың нәтижесі болып қоймай, сол тұрмыстың өзін қайта құрып өзгерте алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам белгілі, нақты тарихи қоғамдық жағдайларда өмір сүріп, тіршілік ететіндіктен, оның санасы қоғамның тұрмысының ықпалын да болып, сол тұрмысты сәулелендіріп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сондықтан таптық қоғамда адамдардың санасы таптық сана болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қоғамдық эксперименттің өзгеруімен бірге адамның санасы да өзгеріп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сананың негізгі қасиеттері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана психика дамуының жоғары сатысы ретінде, ең алдымен, жалпыны және болмыстағы елеуліні тану қабілеті сияқты қасиетімен ерекшеленеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жалпыны білу адамның болмыста мейлінше дұрыс бағдар ұстауын қамтамасыз етеді, істі біліп әрекет жасауына, өзін дұрыс алып жүруге мүмкіндік береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жалпыны біле отырып адам әрбір жеке міндетті практикалық тұрғыдан шеше алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Заңдылықтарды біле отырып, белгілі бір оқиғаның болатынын алдын ала болжай да аласыз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жалпы мен елеулі жайындағы білімдерді жинақтау ғылымды И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павловтың сөзімен айтқанда, "болмысты және өз басымызды дұрыс алып жүруге жоғары бағдарлылықты" қалыптастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ғылым, өнер, мәдениет (сөздің кең мағынасында) қоғамдық сананы құрайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлғаның санасы мен қоғамдық сана диалектикалық бірлікте болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлға санасы оның болмысын ғана бейнелеп қоймайды, сонымен қатар адамзат жинақтаған білімді меңгеру нәтижесі де болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Екінші жағынан, қоғамдық сана тұлғалар мен бұқара көпшіліктің шығармашылық іс-әрекетінің нәтижесінде қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана объективтік болмыс жайында қорытылған білімнен ғана емес, сондай-ақ сол болмысқа белгілі түрдегі қатынастардан да көрініп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Демек, адам өзін табиғаттан бөліп алады, белгілі автономия танытады, белгілі дәрежеде бағалай отырып, оқиғаларға байқастап жанасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам қатынастарды интеллектуалды (бағалау арқылы) және эмоционалды (сүю, ұнату, өшпенділік, жек көру, жирену түрінде көрінеді) сипатта болуы мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Көп жағдайларда саналы қатынастар интеллектуалды-эмоционалды сипатта, екеуі аралас келеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана адамның шығармашылық қабілеттілігінен көрінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Адамның санасы объективті дүниені бейнелеп қана қоймайды, сонымен қатар оны жасайды". |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Хайуан еш нәрсені де орната алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер ол өзі мекендеген жердің жағдайын өзгертсе оны саналы түрде түсініп істемейді, оның тіршілік етуі соған жеткізеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам дүниені саналы түрде өзгертуге талаптанады, оны өз қажетіне бейімдегісі келеді, тіпті ол табиғаттың жеке элементттерінен табиғатта кездеспейтін жаңа заттар жасайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Шығармашылық адамның бүкіл Жерді мекендеуіне және ғарышқа да жол табуына мүмкіндік береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сананың аса маңызды қасиеті оның есеп беруі болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам өзінің ниеті мен күйзелісі, ойы мен түйсігі туралы өзіне-өзі есеп береді, демек, сана тек қана сыртқы білімді емес, өзін білуді де қамтамасыз етеді, яғни сана өзіндік сана-сезім түрінде де көрініс табады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам есеп беруінің арқасында өз күшін реттей алады, өзін түзетіп және дамытып отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Білім негізінде тұлғаның. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
іс-әрекетіндегі және мінез-құлқындағы саналылық мөлшерін анықтауға болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлға мінезі мен іс-әрекетінде білімге сүйенеді, ол өткендегіні ескеріп және болашақты болжай отырып, неғұрлым тиімді тәсілді таңдап алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл ретте адам өзін-өзі бақылайды және өз күшін жоспарына қарай реттеп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның жануарлардан айырмашылығы - ол өзін танитын және білетін, өзін түзетіп және жетілдіріп отыруға қабілетті тіршілік иесі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзіндік сана-сезім - сананың өзіңді білу мен өзіңе қатынастың бірлігі ретінде көрінетін бір түрі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзіндік сана-сезім сыртқы ортаны және өзіңді өзің танудың бейнелеуінен біртіндеп қалыптасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Басқаларды тану арқылы өзіңді тану. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жас бала бастапқыда өзін қоршаған ортадан бөліп қарамайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол ойыншықты қозғап та, аяғын қимылдатып та - бірінен-бірін айырмай ойнай береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірте-бірте ол өзін, өзінің мүшелері мен тұтас денесін қоршаған заттардан бөле қарап, ажырата бастайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл физикалық саралау процесі сыртқы дүние мен өзін танудың нәтижесінде және алғашқы кезде проприоцептивтік деңгейінде (өз мүшелерінің қалыпты жайы мен қимыл қозғалысын сөзіну) өтеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
"Баланың өзін-өзі аңғаруынан кейін, есейген соң өз санасының актілеріне сын көзбен қарауға, яғни өзінің бүкіл ішкі дүниесін сырттан келіп қосылатын барша құбылыстардан бөліп қарауға, оны талдауға және сыртқымен салыстыруға, бір сөзбен айтқанда, өз санасының актін зерттеуге мүмкіндік беретін өзіндік сана-сезім туады" - деп, И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченев дәріптеген. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Күрделі психикалық құбылыстарды, әсіресе өз басының қасиеттерін танып білу - іс-әрекет және қарым-қатынас процестерінде өтеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қарым- қатынас процесінде адамдар бірін-бірі біліп, біріне-бірі баға береді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзгенің осындай бағалауы әр адамның өзін-өзі бағалауынан көрініс танытатын болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
К. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тихомирова ойлау іс-әрекетін дәл эмоциялар реттейді деп есептеген. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол лабораториялық үлгілерде ойлау тапсырмаларын шешу барысында пайда болатын эмоциялардың пайда болу жағдайы және қызметерін шешуді ұсынған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сонғы жылдардың эмоцияны әлеуметтік психологияның өкілдері эмоцияларды вербалды емес қарым-қатынас рөлінде зерттеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тұлға психологиясы эмоциялармен сезімдерді басқа мотивациялы құрылымдарын байланысына алатын жолдарын көрсетіп, аффектімен күйлердің тұлғаның қызмет етуімен байланысы жайлы білімдерімізді толықтыра түседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сонымен бұл мәселе психологияда кеңінен жан-жақты қаралып жатыр деуге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірақ қазіргі кезде біздің қоғамызда әлеуметтік, саяси және экономикалық, нарықтық жағдайларға байланысты эмоция мен сезімдер мәселесін кең тұрғыда зерттелудің қажеттілігі талап етілуде 3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сезімнің түрлері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сезімдер: адамгершілік (моральдық), эстетикалық, интеллектуалдық (танымдық) болып бөлінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамгершілік сезімдерге: достық, жолдастық, адалдық, ар-намыс, борыш, жауапкершлік, ұят т.б. жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ар намысты қорғау адамға аса жарасымды сипатталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сезімнің осы түрі көбінесе қайсар, өжет, табанды әрі көздеген мақсатына жетпей тынбайтын адамдар байқалады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ар-ұятты қастерлеу, намысқа тырысушылық екінің бірінде кездесе бермейтін қасиет. Мұның әр адам психологиясына әсер етіп, терең із қалдыратыны сонша кісі кейде кірерге жер таппай, кісі бетін қарай алмай, ұйқыдан, тамақтан қалатын болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Абай ұяттың 2 #екі# түрі бар деді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
1) #бірінші# надандықтан туатын, ұғымына ұялмас нәрседен ұялу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл надандық, ынжықтық,қайрат жігердің осалдығы, білім мен тәжірибесінің саяздығы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2) #екінші# дұрыс емес қылықтан ұялу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эстетикалық сезім дегеніміз адамның шындықтағы қандай болмасын бір сұлулықты сезіну. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл сұлу сымбатты, өмірге үйренуі, әдемі көріністерді тамашалау, табиғаттағы, көркемөнердегі шынайы әсем нәрселерден ләззат алу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эстетикалық сезім дене сұлулығын қабылдауда ғана тумайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Моральдық сұлулықта та эстетикалық сезім тудырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өзінің мүддесін қоғам игілігі үшін тежеп ұстайтын жоғары моральды адамдарды көріп куә боламыз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай адамдар өзіне деген құрмет сезімін туғызады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Біз оларды «моральдық жағынан мұншама тамаша адам болады екен-ау» дейміз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
«Сұлулық сезімдері адамның дұрыс, сұлу нәрсеге сүйініп керексіз нәрседен жеркенуге, жақсылыққа ұмытылып, жауыздықтан тиылуына көп көмек көрсетеді» деген болатын М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жұмабаев. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Интеллектуалдық сезімдер адамның тану процесімен, адамдардың ақыл- ой әрекетімен тығыз байланысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оған әуестік, білуге құмарлық, іздемпаз танырқау, сенімдік, интуиция, ықтималдың жорамалдың, болжау т.б. сезімдері жатады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сезімнің осы түрлері оқу процесінде, ғылыми-зерттеу жұмыстарда, адамға зор ләззат беретін жаңалықтар ойлап табуда пайда болады.. 4. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эмоцияның түрлері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эмоция күрделі және қарапайым болып бөлінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эмоция адамның сыртқы келбет әжімі, қимылы, даусы арқылы айқын көрініп тұрады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Енді қарапайым эмоцияларға тоқталсақ. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олар: ашулану, қуану, ренжу, тобалау, қорқу жек көру т.б. Мысалы: қуаныш үстінде адам өте жомарт, мырза болса, ал ашу үстінде кісі қатал болып сараңдығы ұстауы мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы: бала қуанғаннан секіреді, шапалақ ұрады, жер тепкілейді, қатты күледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндайда дауыс түрліше құбылып, ұлғайып, бәсеңдеп, қатайып, жұмсарып отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бетпен бастағы тамырлар қанға толып, адам қызарып көзіне жас пайда болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қорқу эмоциясы қауіптің пайда болуымен туындайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олда адамның бет- әлпетінен, қимыл-қозғалысынан жақсы байқалады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндайда адамның көзімен аузы ашылып, қасы көтеріледі. |