Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейд мотивацияны санаға қарсы қойды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фрейдтегі психикалық қуаттылық биологиялықты алмастырды және қоғамдық дамудың басты қозғаушы күшінің рөлін атқарды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ағза да, қоғам да пішінделетін материал түрінде қарастырылды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
4. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Генетикалық психология. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Швейцария ғалымы Ж. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Пиаже - психология ғылымындағы генетикалық бағыттың ірі өкілдерінің бірі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ж. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Пиаже жүйелі құрылымдық талдауды пайдалана отырып, ол өздігінен, қандайда бір құбылысты ғылыми тұрғыдан түсіндірудің жеткілікті құралы бола алмайтынын айтты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Құрылымдардың даму заңдары мен құбылыс шарттарын зерттеу арқылы ғана олардың табиғатын және қызметінің заңдылықтарын түсінуге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол өз психологиялық зерттеудің әдістемелік ұстанымы ретінде генетикалық әдіс ережесін пайдалануды ұсынды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ж. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Пиаженің пікірі бойынша, жекелеген ғылымдар ғана емес, танымдық теория да генетикалық негіз бойынша жасалуы керек. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ж. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Пиаже өз талдауының бастапқы пункті ретінде біртұтас тұлғаның - психиканың немесе сананың емес - қоршаған әлеммен арақатынасын қарастырды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ж. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Пиаженің басты мақсаты – тұлғаның ақыл-ойын зерттеу болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол оны эволюция барысындағы төмен ұйымдасқан органикалық құрылымдардың табиғи дамуы ретінде қарастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ж. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Пиаженің алғашқы еңбектері 20-шы #жиырмасыншы# жылдары жарыққа шықты: "Баланың ойлауы және сөйлеуі", "Баланың талдауы және ойды қорытындылауы", "Баланың әлем туралы түсінігі". |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ж. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Пиаженің осы алғашқы көзқарастарын сипаттай отырып, былай деп айтуға болады: "Сәби кезінен ересек кезге дейінгі жол бойында ой бірқатар сапалық өзгерістерге ұшырайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оларды ашып көсету үшін, Ж. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Пиаже алдымен балалардың түсініктеріне тоқталды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол баламен еркін әңгімелесу әдісін қолданды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кішкентай бала өз әлемінің санадан тыс орталығы болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол басқаның орнына өзін қоя алмайды, өзіне-өзі сырттай қарамай, басқа адамдар заттарды басқаша ұғынатынын түсінбейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сондықтан ол объективтілік пен субъективтілікті, өзіің басынан өтіп жатқанды ақиқатпен араластырып алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов өзінің атақты "Бас миының рефлекстері" деген еңбегінде рефлекторлық принципті бас миының барлық қызметіне тарата отырып, осылайша адамның барлық психикалық әрекеттеріне таратты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол "саналы және санадан тыс өмірдің барлық актілері өздерінің шығу тегі бойынша рефлекстің мәні" деп көрсетті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл психиканы рефлекторлық тұрғыдан түсінудің алғашқы ұмтылысы болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов бас миының рефлекстерін толық талдай отырып, олардағы үш басты қатарды атап көрсетті: бастапқы қатар - оның сезім мүшелерінің сыртқы тітіркендіргішті миға беретін нервні қоздырғыш процесіне айналдыруы; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
ортаңғы қатар - мида қоздырғыш және тежегіш процестерінің және осының салдарынан психикалық күйлердің (сезімдердің, ойлардың, сезінулердің және т.б.) пайда болуы; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
соңғы қатар - сыртқы қозғалыс. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осымен бірге И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов рефлекстің ортаңғы қатары өзінің психикалық элементтімен бірге оның табиғи бастауы мен соңы болып табылатын қалған екі қатардан (сыртқы тітіркендірі іш пен жауап қайтару әрекетінен) оқшаулануы мүмкін емес, сондықтан барлық психикалық құбылыстар - жалпы рефлекторлық процестің бөлігі, - деп санайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Рефлекстің барлық қатарлары арасындағы үздіксіз байланыстар туралы И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченовтың тұжырымы психикалық әрекетті ғылыми түсіну үшін маңызды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психикалық әрекет сыртқы ықпалдардан, адамның әрекеттерінен бөлек қаралуы мүмкін емес. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол тек субъективтік уайым ғана бола алмайды: егер бұлай болатын болса, онда психикалық құбылыстар ешқандай шынайы өмірлік мағынаға ие болмас еді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов психикалық құбылыстарды қалыпты талдай отырып, олардың барлығы біртұтас рефлекторлық актіге, қоршаған ортаның ықпалына, адамның бас миы басқаратын ағзаның біртұтас реакциясына енетінін атап көрсетті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психикалық әрекеттің рефлекторлық принципі И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченовқа адамның барлық әрекеттері мен қылықтары сыртқы әсерлер салдарынан болатыны жайында, детерминациялану жайлы психология ғылымы үшін маңызды қорытындыны жасауға мүмкіндік берді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол былай деп жазды: "Кез- келген қылықтың бастапқы себебі әрқашанда сыртқы сезімтал қоздырғышта болады, өйткені онсыз ешқандай ойдың болуы мүмкін емес". |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сонымен бірге И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов сыртқы жағдайлардың әрекеттерін жай ғана түсінуге қарсы ескертулер айтты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұнда сыртқы әсерлердің болуы ғана емес, сондай-ақ адамның басынан өткен барлық әсерлердің жиынтығы да, оның өткен тәжірибесінің барлығы да маңызды болатынын И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов бірнеше рет көрсеткен. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сонымен, И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов рефлекстің ми қатарын, оның табиғи бастауы (сезім мүшелеріне әсер етуден) мен соңынан (жауап қайтару қозғалысынан) оқшаулап қарау дұрыс емес екендігін көрсетті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павловтың еңбектері мен оның мектебінде әрекеттің рефлекторлық принципі өзінің дамуына және эксперименттік негізіне ие болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павлов пен И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченовтың психикалық әрекетті мидың рефлекторлық әрекеті түрінде түсінуінің дұрыстығын дәлелдеді, оның негізгі физиологиялық заңдарын ашты ғылымның жаңа саласын - шартты рефлекстер туралы ілім жоғарғы нерв әрекетінің физиологиясын қалыптастырды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл физиологиялық процестер ми қабығындағы шартты рефлекстердің жасалуында, сондай-ақ мидың төменгі бөліктерінде шартсыз рефлекстердің жасалу кезінде де үнемі көрініп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қозу – әр түрлі тітіркендіргіштердің әсері нәтижесінде нерв жүйесінің қызмет жасап тұрған белсенді күй болса, тежелу, керісінше, нерв жүйесін тыныштандыратын процесс больш табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қозу және тежелу процестері ғылымда Сеченов пен Павловқа дейін де мәлім болған, оның кейбір зандылықтары да зерттелген. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченовтің мидың тежелуі жөнінде пікірлеріне сүйене отырып, И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павлов онда қозумен қосарласа тежелу процесі болып отыратындығын, мида бірыңғай қозу мен бірыңғай тежелудің болуы мүмкін еместігін, бұл нерв процестерінің жұмысы организмнің бүкіл өмірінің барысында үздіксіз болып отыратындығын делелдеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұны мына мысалдан-ақ жақсы байқауға болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер адам бір нәрсеге қатты зейін қойса, онда айналасындағы заттарға қарамайды, өйткені кітапқа қадалған кезде мидың алабы қозу жағдайында болады да, қалған алаптары тежелуге ұшырайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қозу мен тежелудің осындай жұмысын көрсететін мысалдарды көптеп келтіре беруге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павлов шартты рефлекстердің табиғатын зерттеу үстінде тежелулердің бірнеше түрін анықтады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол тежелуді сыртқы - шартсыз (яғни, туғаннан пайда болатын) және ішкі - шартты (өмірде жасалып отыратын) деп екі үлкен топқа бөлді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сыртқы тежелудің өзі бірнешеге бөлінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Соның бірі -жай тежелу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер шартты рефлекс жасалып жаткан бөлмеге жаңадан бір тітіркендіргіш қосылса (мәселен, бөлмеге бөтен кісінің кіруі), ит сілекей бөлуді тоқтатады, яғни жаңа тітіркендірііш шартты рефлекстің пайда болуына бөгет жасап, оны тежеп тастайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Тежелудің бір түрі организмнің өмірі үшін аса маңызды Егер, организм сыртқы дүниедегі сан алуан тітіркендіргіштеді сезе алмаса, ол жауынан қорғана да, тамағын тауып жей де алмас еді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сырткы тежелудің екінші түрі - шектен тыс тежелу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ми қабығының жұмыс істеу қабілетінің белгілі шегі бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер миға үнемі күшті тітіркендіргіштер әсер ете беретін болса, нерв клеткаларының тәртіппен біркелкі жұмыс істеуіне нұқсан келуі мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мидың шаршаған кезінде пайда болып, оны апаттан сақтап қалатын тежелудің осыңдай түрін кейде қорғаныс тежелуі деп те атайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ішкі тежелудің де бірнеше түрі бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Солардың бірі - сөне тежелу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егер шартты тітіркеңдіргіш (мысалы, қоңырау), бірнеше рет беріліп, бірақ шартсыз тітіркендіргішпен (тамақ) нығайтылмаса, онда шартты рефлекс жасалынбай сөне бастайды, яғни байланыс уақытша тежеледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Біраздан кейін тағы да қоңырау соғылса, шартты рефлекс те қайтадан пайда болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл шартты байланыстың бұзылмағандығын, тек уакытша тежелгенін көрсетеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай тежелулсрдің пайдасы организмге бір жағдайда қажетсіз болған рефлекстерді уақытша өшіріп отыратындығында. |