Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ф. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бэкон тек жаратылыстану ғылымдарын емес, философия, психология ғылымдарын да схолостикадан арылтып, оларды тұрмысқа, өмірге үйлестіріп, ғылыми түрде дамуға негіз салды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
К. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Маркс Бэконның материалистік философиясына жоғары баға беріп, оны ағылшын материалистерінің атасы деп атады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бэкон әдейілеп психология ғылымы мен шұғылданбаса да, эмпериялық психологияның негізін салса да, оны толық дамыта алмады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Шамамен осы уақыттан бастап психология пәні туралы жаңа ұғымдар пайда бола бастады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сезім, ойлау қабілеттерін сана деп атай бастады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сонымен психика санаға теңестірілді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жан психологиясының орнына сана психологиясы келді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психиканың мазмұндарының орнына сананың ақиқаттық сипаттары зерттеле бастады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұрынғы психика туралы ғылыми есебінде көрінген психологияның орнына сана құбылыстарын зерттейтін психология бой көтерді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сөйтіп, 18 #он сегізінші# ғасырдан бастап сананы зерттейтін «психикасыз психология» ғылыми сахнаға шықты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологияның жеке ғылым ретінде қалыптасқан уақытынан басталатын дамуы, ХІХ #он тоғызыншы# ғасырдың екінші жартысындағы әр түрлі мақсаттағы зерттеулердің әр түрлі әдістерін пайдаланатын өзара ауыспалы теориялардың үздіксіз күресіне ұласты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сананың құрылымының, мазмұнының және белсенділік деңгейінің әр түрлі сипатталуы – интероспективтік психология шеңберіндегі теориялар арасындағы негізгі айырмашылық болып саналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осы тұрғыдан идеалистік сана психологиясы өз зерттеулеріне 5 бағытта алып барды: - сана элементтер теориясы, негізін салғандар В. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Вундт және Э. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Титченер; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
- саналық әрекеттер психологиясы, Ф. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Брентаноның есімімен байланысты; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
- саналық ағым теориясы, У. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Джемс негізін салған; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
- дербес құрылым психологиясы, гештальтпсихология; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
- Дительдің сипаттамалық психологиясы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осы кезде психологияда эксперименттік әдістің болуына қарамастан, бұл теориялардың бәріне тән ерекшелік – психикалық құбылыстардың мәнін түсіндіру ғана емес, тек қана суреттеп сипаттау болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
1879 #мың сегіз жүз жетпіс тоғыз# жылы В. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Вундт Лейпцигте алғашқы экспериментальдық лабораторияны ұйымдастырды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сана психологиясына эксперимент қою мүмкіндігі ашылды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Диалектикалық материалазм көзқарасы бойынша материя 1-ші #бірінші# кезекті субстрат (негіз), психиканың иесі ретінде қаралады; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
психика, сана – бұл 2-ші #екінші# обьективтік шындықтың мида бейнеленуі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сыртқы психикалық өмірсіз ішкі психикалық өмір бола алмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Яғни, өзінен тьәуелсіз әрі тысқары обьективтік шындықты психика, сана бейнелейді, бұл ұғынылған болмыс. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ақиқат болмаса, бейнелеу туралы айтудың мағынасы жоқ. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл туралы ертедегі грек ойшылдарының бірі Демокрит сол кездің өзінде-ақ психикады (психиканы) оттың атомдарындай қозғалмалы қасиет деп түсіндіреді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол психиканың мәңгі еместігін, оның өсіп, өшіп отыратындығын айтып, материалистік тұжырым жасады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сол заманның екінші бір ойшылы , идеалист Платон керісінше «психика мәңгі өлмейді, өшпейді». |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
- деп тұжырымдады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психикалық әрекетті осылайша екі түрлі көзқарас тұрғысынан түсіну, орта ғасырлар заманынан бермен қарай кең өріс ала бастады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Шығыстың ұлы ойшылы Әбу-насыр әл-Фараби дүние материядан құралады, ол жойылмайды, бір түрден екінші түрге көшіп, өзгере береді, психика денеден бұрын өмір сүрмейді, бір денеден екінші бір денеге барып орналаса алмайды деп материалистік тұрғыдан пайымдаса, батыс ойшылы Фома Аквинский психиканың мәңгі өлмейтіндігі, оның денеден бөлек өмір сүретіндігі жайлы пікірлерді дамытты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психика дүниесінің сыры жайлы дәйекті материалистік пікірлерді қазақ ойшылдары да айтқан. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұндай ой-пікірдер фольклорда, әсіресе, мақал-мәтелдерде көптеп кездеседі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мысалы: «Тән ауырса, жан ауырады», «Тәні саудың жаны сау», «Тән өледі, демек жанда өледі». |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жан бар жерде қаза бар» т.б. Ал, Асанқайғы, Шалкиіз, Жиембет, Ақтамберді, Бұқар, Шал, Дулат, Махамбет т.б. ақын-жыраулар мен ойшылдардың толғауларында ата- бабаларымыздың жан дүниесінің сырлары әр қырынан сөз болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология ғылымының басқа ғылымдармен байланысы, салалары. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология сан-салалы ғылым. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қазірде оның 40-қа #қырыққа# жуық саласы бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
XIX #он оғызыншы# ғасырдың екінші жартысына дейін психология философия ғылымының бір саласы болып келіп, жаратылыстану, медицина, әдебиеттану ғылымдарымен де сабақтасып, байланысып жатты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологияның қоғамдық ғылымдармен тарих, әдебиет, лингвистика, география, антропология, өнер ғылымдарымен де байланысы зор. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам психологиясын жақсы білмейінше, оларға әсер етіп, жігерін қозғап, жүрек сезімдерін толғандыратын, көркем шығармалар туындату мүмкін емес деген. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
XIX #он оғызыншы# ғасырдың екінші жартысынан басталған, психологияның жеке ғылымға айналуына, оның табиғи біліммен бірлесуі себеп болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұған психологияға эксперименттік әдістің (Г. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Фехнер) енгізілуін де жатқызуға болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологиялық ілімдердің табиғи-ғылыми теориясын рефлекторлық құрайды (И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сеченов, И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Павлов, сондай-ақ ірі физиологтардың еңбектері: А. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
А. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ухтомский, Л. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
А. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Орбели, П. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
К. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Анохин, Н. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Красногорский, К. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
М. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Быков, НА. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бернштейн, И. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
С. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бериташвили). |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қазіргі кезеңдегі психологияның негізгі мәселелерін өңдеуге Ч. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дарвиннің эволюциялық идеялары үлкен ықпал етті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олар тіршілік иесінің ортаның ауыспалы жағдайына бейімделуі кезіндегі психиканың рөлін анықтауға, психикалық әрекеттің төменгі түрден жоғары түрге көтерілуінің мағынасын түсіндіруге мүмкіндік берді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологияның педагогика ғылымымен де байланысы бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұны кезінде орыс педагогикасының атасы К. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Д. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ушинский де ерекше атап көрсеткен еді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Шәкірттердің психика дүниесіне әсер ету үшін, оларды дұрыс тәрбиелеп, нәтижелі оқыту үшін бұлардың психикалық әрекеттерінің мазмұнын, өсіп- дамуын, мінездері мен қабілеттерін, жеке психологиялық өзгешеліктерін білу қажет. Сонда ғана ұстаздың оқу-тәрбие жұмыстары жемісті болып шығуы мүмкін. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Математика, биология, кибернетика, этика, эстетика, социология т.б. ғылымдардың соңғы жаңалықтары психологияға акеңінен еніп, оның жан- жақты дамуына әсер етіп отыр. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология мен этика арасында тығыз байланыс бар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Этика адамның міне-құлық нормаларын, адамгершілік принциптерінің заңдылықтарын зерттейтін ғылым. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологияның қай саласы болсада күнделікті өмірімізге қызмет етеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оларды тудырған қоғамның нақтылы талап-тілектері, өмірде болып жатқан ғылыми-техникалық прогрестің әсері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Еңбек психологиясы – бұл тұлғаның белгілі мамандыққа сәйкес кәсіптік маңызды қасиеттерін, мамандық таңдап, еңбек әрекетін тиімді етіп ұйымдастыру, оның өнімін арттыруын, қызмет орнын, құрал-сайман аспаптарды нәтижелі еңбек етуге қолайлы етіп дайындау, шаршау, зорығу, демалу мәселелерінің психологиялық жақтарымен шұғылданады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Инженерлік психология – еңбек психологиясы бөлімдерінің бірі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол адам мен техниканың қарым-қатынасынан туындайтын мәселелерді зерттейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
«Адам-машина» саласындегі әрекеттерді тиімді етіп ұйымдастыру, ақпараттарда сақтау, өңдеу оны жобалау үлкен орын алады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Арнайы психология – адамның психикалық қызметінің әр түрлі формаларын, ми зақымы ауруымен, ақыл-есі кіресілі-шығасылы немесе психика дүниесінде жетімсіздіктері бар, жан - қуаттары бұзыла бастаған, психологиялық функцияларына зақым келген адамдардың ерекшеліктерін зерттейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологияны бұл саласында бірнеше бағыт: олигофренопсихология - мидың туа біткен ақауы бар адамның психологиясының дамуын, сурдопсихология – саңырау немесе естуі нашар, керең болып туған балалар психикасын, тифлопсихология – соқыр немесе нашар көретін адамдар психологиясын зерттейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Заң психологиясы – құқыққа қатысты мәселелерді реттеу және оларды тәжірибе жүзінде қолданудың психологиялық мәселелерін, қылмыскерлер, айыптаушылар, куәләр психологиясын зертеумен айналысады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мұнда түрлі қылмыстарды ашуға, олардың қандай жағдайларда пайда болғанын, оның не себептен жасалғанын зерттеп отырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл саласылар: сот психологиясы, қылмыс психологиясы, еңбекпен түзету психологиясы деп аталатын бөлімдерден тұрады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сот психологиясы сот, айыптаушылар, куәлар, тергеу ісін жүргізу, олардан жауап алу тәрізді т.б. жайлардың психологиялық жақтарын қарастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қылмыс психологиясы кылмыскердің жеке басы мен оның зиянды әрекеттерінің сырын ашады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Еңбекпен түзету психологиясы еңбекпен түзеу коллонияларының тәрбиелік әсерінің тиімділігін зерттеу жолдарын қарастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Зоологиялық психология – жануарлардың психологиялық әрекеттерін қарастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олардың психикасның даму сатысын, инстинктін, интеллектісін зерттейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Салыстырмалы психология – адамдар мен жануарлардың психикасының айырмашылықтары мен ерекшеліктерін салыстыра отырып зерттейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сонымен қатар ересек адамдар мен балалардың психологиясын бір-бірімен салыстырып, олардың ұқсастық, айырмашылықтарын ашады, адамның қалыптасу жолын және оның туысынан өсіп-жетілгенге дейінгі даму жолын қарастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Педагогикалық психология - оқу-тәрбие процесінің ғылыми негіздерін, яғни оқушының оқу әрекетін миына қалайша тоқитындығын, адамға білім және тәрбие берудің психологиялық заңдылықтарын зерттейді. |