Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол оқушылардың ақыл-ойы мен ойлау саласын, дағдыларын қалыптастырудың, олардың оқу материалдарын меңгеруі мен ұстазбен - шәкірт арасындағы қарым-қатынастарды реттеудің түйінді мәселелерін қарастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Педагогикалық психология келесі реттегі тармақтарға бөлінеді: а) оқыту психологиясы - дидактиканың психологиялық негіздерін, оқыту мен білім берудің негізгі әдістемелік мәселелерін, балалардың ақыл-ойын қалыптастыру сияқты өзге де мәселелерін зерттейді; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
ә)тәрбие психологиясы - гуманистік және әлеуметтік тәрбие мәселелерінің психологиясын зерттеп, оқушылар ұжымының, еңбекпен түзету педагогикасының психологиялық негіздеріне қатысты мәселелерді қарастырады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Медициналық психология - дәрігер мен аурулардың арасындағы қарым- қатынас, түрлі аурулардың психологиясын емдеу жолдарын және дәрігердің іс-әрекетінің және аурудың мінез-құлқының аспектілерін зерттейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Егенисова А. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам әр түрлі ғылым тұрғысынан жан-жақты зерттелетін обьект. Солардың ішінде гуманитрлық ғылымдар әлеуметтік процестерді зерттеген кезде психологиялық факторларды ескереді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
С. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Л. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Рубинштейн өзінің «жалпы психология негіздері» еңбегінде «Психология зерттеуіндегі ерекше құбылыстар ауқымы анық көрінеді – олар біздің сезімдеріміз бен ойларымыз, қабылдауларымыз бен түйсінулеріміз, ықылас-ниеттеріміз және т.б. жатады...» Ерте заманда пайда болып, ғасырлар бойы соқыр сенім нанымдар мен кейбір зиялылардың көзқарастарында насихатталып келген түсінік бойынша жан ерекше, тәннен бөлек жасайтын құбылыс және адамда тәннен тәуелсіз «жан» болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Мәңгі бақи жасайтын жан адамның барлық психикалық тіршілігінің (ойының, сезімінің, еркінің) иесі де, себепшісі де. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жан туралы жалған түсініктің қалыптасуына алғашқы адамдардың табиғат сырларын дұрыс түсіне алмауы себеп болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олар дүниеде табиғатқа бағынбайтын, одан оқшау тұратын, ерекше бір сиқырлы күш бар, ал жан болатын болса, соның бір көрінісі, ұйқы кезінде ол денеден уақытша шығып кетеді де, адам оянған кезде айтып келеді, егер келмей қалса, адам өледі деп тұжырымдады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осылайша, психикалық процестер, қалыптар мен қасиеттер ғылыми талдауға түсіп, зерттелгенге дейін адамдардың бір-бірі жайлы қарапайым түсініктер мен ұғымдар жинақтала берді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Қазіргі заман психология теориялары мен психология салаларының бастаулары осы өмір тәжірибесі мен атадан балаға ұрпаққа жеткен рухани мұрадан келіп шығады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология ғылымындағы күрделі міндеттердің бірі – заңдылықты сипатқа ие байланыстар мен қатынастарды көре білу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психикалық әрекеттің даму барысындағы оның заңдылықтарын оқытып – үйрету психологияның негізгі міндеті болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Соңғы жылдары психологиялық зертеулер айтарлықтай ұлғайып, жаңа ғылыми бағыттар мен пәндер пайда болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология ғылымынында жаңа болжамдар мен тұжырымдамалар пайда болып, психология жаңа тәжірибелік мәліметтермен толысуда. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология ғылымын зерттеу нәтижелері бұл пәннің барлық салалары мен тармақтарын дамытып отырудың іргетасы болып есептеледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сондықтан бұл пәнді оқып меңгеруде мынандай негізгі екі бөлімін қарастырамыз: 1) #бірінші# психикалық процестер; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2) #екінші# психикалық қасиетке 3) #үшінші# психикалық қалып. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
1) #бірінші# Психикалық процестер: түйсік, қабылдау, зейін, ойлау мен сөйлеу, қиял және елес, ес; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2) #екінші# Психикалық қасиеттер: сезім және эмоция, ерік, темперамент, мінез, қабілет. 3) #үшінші# Психикалық қалып: адамның түрлі көңіл күйінің (зерігу, үрейлену, абыржу, ашулану, қуану)т.б. компоненттері. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сонымен, психология – психикалық құбылыстардың, пайда болу, қалыптасу заңдылықтарын және механизмдерін зерттейтін ғылым. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология алдында тұрған теориялық және тәжірибелік міндеттердің көпшілігіне байланысты қазіргі уақыттағы психология ғылымы қарқынды даму үстінде. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психикалық әрекеттің даму барысындағы оның заңдылықтарын оқытып - үйрету психологияның негізгі міндеті болып табылады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология зерттейтін құбылыстар аумағы өте кең. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол күрделілік деңгейі әр түрлі - сезім мүшелеріне әсер ететін объектінің жеке түрлерінің қарапайым айырмашылығынан бастап тұлғаның мотивтік күресіне дейін болатын адамның күйлері мен қасиеттерін, процестерді қамтиды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Зерттелетін құбылыстар мен олардың байланыстарын жалпы және дерексіз сипаттау - теория болады деп көпшілік санайтынын ерекше атап айтқан жөн. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Алайда мұнымен теориялық жұмыс бітпейді, сондай-ақ бұған жиналған білімдерді салыстыру мен интеграциялау да, оларды жүйелеу де және т.б. кіреді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл жұмыстың негізгі мақсаты болып зерттелетін құбылыстардың мағынасын ашу саналады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осыған байланысты әдіснамалық мәселелер пайда болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологияның төмендегідей негізгі дәрежелері бөлініп айтылған: бейнелеу дәрежесі, әрекет дәрежесі, тұлға дәрежесі, қарым-қатынас дәрежесі, сондай-ақ жалпыламалық деңгейі бойынша дәрежеге теңелетін ұғымдар бұл "әлеуметтік" және "биологиялық" ұғымдар. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адамның әлеуметтік және табиғи касиеттерінің объективтік байланыстарын, әлеуметтік және биологиялық детерминанттарының даму барысындағы қатынасын анықтау-ғылымның күрделі міндеттерінің бірін білдіреді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Алдыңғы онжылдықтардағы психология пәнінің теориясы басым болғаны белгілі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның қазіргі уақыттағы қоғам өміріндегі ролі қарқынды түрде өзгерген. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол өнеркәсіптегі, мемлекеттік басқарудағы, медицинадағы, мәдениеттегі, спорттағы, білім беру жүйесіндегі және т.б. ерекше кәсіби практикалық әрекеттің аумағына айналуда. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологиялық ғылымды практикалық міндеттерді шешуге енгізу, оның теориясының даму жағдайларын да маңызды өзгеріске ұшыратады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Халық ағарту жүйесінің барлық салаларында (мектепке дейінгі білім беру, орта, жалпы білім беру мектебі, арнайы орта білім беру, жоғары мектеп) психологияға тиісті мәселелер туады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психикалық құбылыстардың жүйесін түгелдей дерлік - тұлғаның қарапайым сезінулерінен бастап, психикалық қасиеттеріне дейін зерттеу олар бағынатын объективтік зандылықтарды ашуға бағытталған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл зерттеудің ғылыми негізін жасаудағы, қоғамдық мәселені шешудегі, оқу және тәрбие ұйымдарын жетілдірудегі маңызы зор. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология ғылымының даму тарихы. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ғылым ретінде психология нені сипаттайды? Оның ғылыми ілімдеріне не кіреді? Бұл сұрақтарға жауапты психология ғылымының тарихынан іздеп, психологияны әр даму кезеңіне орай өзінің зерттеу пәніне деген көзқарасының өзгеретінін байқау қажет. Психология өте ертеден келе жатқан ғылым салаларының бірі, бірақта жеке ғылым ретінде дамығанына бір ғасырдай уақыт болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
ХІХ #жиырма бірінші# ғасырдың соңы мен ХХ #жиырмасыншы# ғасырдың басында, белгілі психолог Г. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эббингауз психологияны тарихы алды ұлан ғайыр, ал тарихы қысқа-, деген болатын. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология ғылымынң даму тарихы 2- #екінші# кезеңге бөлінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның біріншісі 2500 #екі мың бес жүз# жылға созылған, ежелгі гректің ғалымы Аристотель есімімен байланысты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2500 #екі мың бес жүз# жылға созылған осы кезеңде психология басқа ғылымдармен (философия, медицина, әдебиеттану, жаратылыстану т.б.) аралас дамыды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның 2-ші #екінші# тарихы 1879 #мың сегіз жүз жетпіс тоғыз# жылдан басталады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осы жылы неміс ғалымы В. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Вундт Лейпцигте тұңғыш лаборатория ұйымдастырып, дербес эксперименттік ғылым болуына себепкер болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Капитализмнің пайда болып дами бастауы, әсіресе, жаратылыстану ғылымдарының өрістеп алға басуына себепші болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ғылым атаулы тұрмыспен байланысы, тәжірибелі ғылымдарға айнала бастады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осындай тәжірибелі ғылымдарға негіз салған ағылшынның белгілі философы Ф. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бэкон болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Орта ғасырдағы схоластикалық әдістерге қарсы шығып, Ф. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бэкон ғылымда индуктивтік әдісті дамытты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл әдіс бойынша дүниетану, оны зерттеу жолы жай құбылыстардан күрделіге, оңайдан – қиынға, жақыннан-алысқа, деректіден – дерексіздерге көшіп отыру керек. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл әдіс жаратылыстану ғылымдарын дамытуға ерекше әсер етті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Жаңадан бас көтеріп эканомикада өз орнын ала бастаған буржуазия тобы, өздерінің өндіріс орнындағы жұмысшылардың психологиясын біліп, оларға ықпалын жүргізіп, билеп, басқарып отыру үшін, адамдардың ақиқаттық, нақты реалдық, психологиялық процестерін зерттеуді керек қылды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Буржуазияның осынау мақсаттарын орындауға эмпериялық психологияның аренаға шығып дами бастауы қолайлы болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл психология Ф. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бэконның эмперикалық философиясына негізделді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ф. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бэкон тек жаратылыстану ғылымдарын емес, философия, психология ғылымдарын да схолостикадан арылтып, оларды тұрмысқа, өмірге үйлестіріп, ғылыми түрде дамуға негіз салды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
К. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Маркс Ф. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бэконның материалистік философиясына жоғары баға беріп, оны ағылшын материалистерінің атасы деп атады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ф. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бэкон әдейілеп психология ғылымы мен шұғылданбаса да, эмпериялық психологияның негізін салса да, оны толық дамыта алмады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эмпериялық философияның принциптерін психология ғылымын ағылшынның келесі ғылымы Джон Локк таратып, әрмен қарай дамыта бастайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологияда метафизикалық, схоластикалық, құрғақ әдістерге шабуыл жасалып, нақтылы білімдерге көшу мәселесі қолға алынды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дж. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Локк эмпериялық психологияның, философияның теориялық негіздерін белгіледі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол өзінің философия-психологиялық концепциясында сенсуалистік көзқарасты дамытады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл көзқарас бойынша психика нәсіл арқылы берілмейді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам туғанда оның психикаы – табула расса (таза тақта) есебінде болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Елестеуден сыртқы дүниеден келіп бірте-бірте сананы толтырады; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
елестеулердің бұлағы (негізі) түйсіктер, сыртқы дүниенің әсерлерін түсіну арқылы ғана елестеулер пайда болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дж. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Локк «негізгі принципке білімдердің және идеялардың сезімді дүниеден пайда болуына» толық түрде түсінік берді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бірақ сыртқы және ішкі тәжірибелерді ажыратуда Дж. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Локк дуалистік философияның жолына түсті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол өзінің «сыртқы тәжірибесін» дәлелдеуде - материалист, «ішкі тәжірибесін» дәлелдеуде – идеялист болып көрінеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның ұғымынша, біз сыртқы тәжірибе арқылы ғана дүниедегі заттарды сезім мүшелерімізбен түйсіну, қабылдау арқылы ғана танимыз, онсыз сыртқы дүниеден ешбір мағлұмат ала алмаймыз. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Дж. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Локктың айтуынша, біздің біліміміз заттар туралы білім емес, тек қана заттардың елестеулері туралы білім. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ақиқаттың сыртқы дүниесінің біздің санамызға сәуле түсіруі емес, елестеулер мен ұғымдардың бір-бірімен келісімі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұл айтылғандардан Локктың сенсуализмі дуалистік философияға негізделгенін, оның «сыртқы тәжірибесі» идеализмге негізделгенін көруге болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эмперикалық психологияның белгілі ірі ғалымдарының бірі, ағылшын философы және психологы Давид Юм ассоциациялық эмперикалық психологияға негіз салды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Кейіннен психологияның бұл ағымын Милл, Спенсер т.б. дамытты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Юм адамның өте күрделі диалектикалық жолмен дамитын санасын механистік жай элементтерге, түйсіктерге және олардың көшірмесін елестеулерге бөлді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Оның ұғымынша, адамның күрделі психикалық әрекеттері, қылығы осы элементттердің жай қосындысынан ғана, елестеулердің бір-бірімен жай байланысуынан ғана құралады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Гартли мен Пристли деген оқымыстылар эмперикалық ассоциативтік психологияның материалистік ағымын дамытты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Бұлардың пікірінше ассоцияциялық байланыстар Юм айтқандай елестеулерде амес, мидың өзінде болады; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
әсер етуші қоздырғыштар мидың түрлі салаларын қоздырып, бір- бірімен байланысып отырады, кейіннен мидың бір жүйесі қозса еріксізден- еріксіз ассоцияция арқылы мидың басқа салалары да қозады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Өткен ғасырдың орта шенінде көп табыстарға жетіп, өршіп алға басқан табиғат ғылымдары психология ғылымына зор әсер етті. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Табиғат ғылымдарында қолданылатын тәжірибе жасау әдістері психология ғылымына да ене бастады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология бара бара өзінің зерттеулерінде дәл ақпараттарды пайдаланылатын тәжірибелік әдістерді қолдана бастады. |