Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эмперикалық психо- логияның өзінде-ақ кейбір психологтар, әсіресе, Вундт пен Джемс ассоциятивтік психологияның шыли өрескел жетімсіздіктері мен қателеріне қарсы шыға бастады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Вундт – заттарды қабылдау – түйсіктері мен елестеу – тездің жай ғана қосындысы, шумағы емес екендігін, перцепция мен апперцепцияны өндіріп отыратын өте күрделі психикалық процесс екендігін айтты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Джемс – сана әрекеттерінің сыртқы ақиқаттық дүниеден айрықша өзгешеліктеріне көбірек көңіл бөлді; |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
психикалық әрекеттердің өне бойы өзгеріп, бір қалыптан екінші қалыпқа ауысып, толқып отыратын «сана ағымы» екендігін айтты. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әйткенмен, бұлар ассоциятивтік психологияға ашық қарсы тұрып, оның қателерін түгел көрсете алмады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эмперикалық психологияның мынадай қателері болды: 1. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
#бірінші# Психология ғылымын «психика құбылыстары», «сана құбылыстары» ғылымы есебінде түсініп, психиканы сыртқы дүниенің санадағы сәулесі есебінде қарамай, жалғыз іштен шығатын әрекет дей білуі. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эмперикалық психология идеалистік психология болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
2. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
#екінші# Психика сыртқы дүниенің әсерсіз өзінен-өзі іштен пайда болып, өз бетімен дамиды деген ұғымға сүйеніп, әрбір адамның өзін-өзі байқау әдісін психологияның негізгі әдісі деп білу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әр адам өзінің ғана психикалық әрекеттерін біле алады, басқа адамдардың психикалық әректтерін зерттеп білуге болмайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Объективтік байқау әдісінің орны психологияда емес, философияда, физиологияда деген ұғымды жақтау. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психологияның бұл ағымы «эмпирикалық психология» делініп аталғанмен, эмпирияны объективтік түрде қарамай, әр адамның жеке өзін-өзі байқайтын субъективтік тәжірибесі деп түсінді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
3. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
#үшінші# Психикалық әрекеттерді механистік көзбен қарау. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Адам жеке тұлға есебінде емес, тек қана бір-бірімен механистік түрде қосылған бөлшектер есебінде қаралған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Ол – сезімдердің жинағы сезімдердің бір түрі есебінде қаралған. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
4. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
#төртінші# Адамның психикалық әрекеттерінің тарихта өзгеріп отыруының, адам баласының пайда болып, өсіп-дамып отыруын зерттемеді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Нақты тарихи жағдайларда тіршілік ететін адамдарды зерттемей, ешбір қоғамға тән емес, тарихта болмаған абстрактылы, дерексіз адамның психикалық әрекеттерімен шұғылданды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
5. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
#бесінші# Психофизикалық теорияға негізделу. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Рухани әрекеттер мен физикалық әрекеттердің әрқайсысы өз алдына өмір сүреді, олардың әрқайсысы өз алдына болғанымен араларында байланыс бар, бір-біріне әсер етеді деген теорияны жақтайды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Эмпирикалық психологияның қателерімен бірге олардың алға басқан жақтары да болды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Олар психология ғылымының дамып, алға кетуіне себептерін тигізді. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Құрғақ оймен шұғылданып, дәлелсіз құрғақ қорытындылар шығарған ескі схоластикалық метафизика психологиясына қарсы, тәжірибелік әдістерді қолданып, психологияны тұрмысқа жақындатуға тәжірибелік ғылымға айналдыруға ұмтылды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психология ғылымының мағлұматтары тәрбие жұмысында, медицинада, өнер жүйесінда, әдебиетте, өндіріс орындарында, түрлі еңбек салаларында т.б. жерлерде мейлінше мол қолданыла бастады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
19-ғасырдың #он тоғызыншы ғасырдың# 2-ші #екінші# жартысынан бері қарай ғалымдар психикалық қыбылыстарды (түйсік, қабылдау, ес, елес т.б.) эксперимент жүзінде әр-түрлі құрал-жабдықтың көмегімен зерттей бастады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Осы кезден бастап психология өз алдына дербес отау тігіп, тәжірибелік ғылым ретінде дами бастады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Психиканы зерттеу және түсіндіру психология пәнінің қалыптасуының алғашқы кезеңі болады. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Сонымен психология алғашқыда Жан туралы ғылым ретінде анықталды. |
Психология
|
Алмажай Егенисова |
|
Әр тарихи дәуірлерде ғалымдар ғалымдар бұл сөз мағынасын сан қилы түсіндірді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Қазақстанда өнеркәсіп, өндіріс қазақ қоғамының табиғи қалыптасқан жағдайына жат деп есептегендер болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Елімізде 1920 #мың тоғыз жүз жиырмасыншы# жылы өнеркәсіп өндірісінің жалпы даму деңгейі өте төмен болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Қазақстанның өнеркәсіп өндірісін Орал-Эмбі ауданындағы бірнеше мұнай кеніштері, Орталық Қазақстандағы көмір шахталары және Алтайдағы қуаты төмен түрлі-түсті металлургия кәсіпорындары ғана құрады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Елдің экономикасында ауыл шаруашылығы басым болды, яғни барлық өнімнің 84,4 #сексен төрт бүтін оннан төрт# проценті ауыл-шаруашылық өнімдері болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Халықтың 90 #тоқсан# пайызы ауылдық жерде тұрды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Жұмысшылар саны 1926 #мың тоғыз жүз жиырма алтыншы# жылы бүкіл елде халықтың бар болғаны 10,7 #он бүтін оннан жеті# пайызын құрады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Осындай қиындықтарға қарамай большевиктер Казақстанды бүкіл одақтық көлемдегі елді индустрияландыру бағытында жетекші орынға қойды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Қазақстанды индустрияландырудың ең алғашқы қарлығашы Түркістан-Сібір темір жолы болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
КСРО #Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы# Еңбек және Қорғаныс кеңесі 1926 #мың тоғыз жүз жиырма алтыншы# жылы 3 #үшінші# желтоқсанда ұзындығы 1500 #мың бес жүз# километр Түркістан-Сібір темір жолын салу туралы шешім қабылдады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Индустрияландыру жылдарында Карағанды-Балқаш, Гурьев — Доссор, Ақмола-Қарағанды, Жарық-Жезқазған, Рубцовка-Риддер темір жолдары салынды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Өлкені индустрияландыру барысында кеңес үкіметі түсті металлургия, көмір және мұнай өндіріс орындары мен теміржол саласын одан әрі өркеңдету міндеттерін қойды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Осыған байланысты жаңа өндіріс орындарын салу және жұмыс істеп тұрған өндіріс орындарын қайта құру үшін тек 1933-34 #мың тоғыз жүз отыз үш, отыз төртінші# жылдары 566,6 #бес жүз алпыс алты бүтін оннан алты# млн. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
сом қаржы бөлінді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Оның бестен төрті ауыр индустрияны дамытуға жұмсалды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Олардың ішінде Қарағанды шахталары, Шымкент қорғасын және Балхаш мыс қорыту зауыттары, Ақтөбе химия комбинаты болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Қазақстанды индустриаландыру барысында Текелі полиметалл және Жезқазған мыс қорыту комбинаттары, Өскемен қорғасын-мырыш зауыттары салына бастады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1933 #мың тоғыз жүз отыз үшінші# жылы ақпан айында Шымкент қорғасын зауытының алғашқы пеші жұмыс істеді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Бұлар Қазақстанда ғана емес бүкіл ел көлеміндегі түсті металдарды өндіруші өте ірі өндіріс орындары болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1939 #мың тоғыз жүз отыз тоғызыншы# жылы Шымкент зауыты бүкіл Одақтағы қорытылған қорғасынның 73,9 #жетпіс үш бүтін оннан тоғыз# процентін берді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Балқаш мыс қорыту зауыты республикадағы қорытылған мыстың 51 #елу бір# процентін берді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Осының бәрі Қазақстанды түсті металдар шығарудан одақ көлемінде 2-ші #екінші# орынға шығарды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Мұнай өндірісінен де Қазақстан алдыңғы орынға шықты. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1940 #мың тоғыз жүз қырықыншы# жылы мұнай өндірудің көлемі 700 #жеті жүз# мың тоннаға жетті. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Мұнай өндіруден Қазақстан Одақ көлемінде 3-ші #үшінші# орынға шықты. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Эмбі мұнай орны игерілді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Сағыз және Құлсары мұнай орындары ашылды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Қазақстанда химия өндірісі қалыптасты. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1933 #мың тоғыз жүз отыз үшінші# жылы қарашада Ақтөбе химия комбинаты мен Аралсульфат комбинаты да іске қосылды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Темір жол саласын дамыту Қазақстанды индустрияландырудың бір бағыты болып есептелінді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Индустрияландыру кезінде өлкеде темір жолдар салынып, жүк және жолаушыларды тасымалдау кең дамыды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1928-1940 #мың тоғыз жүз жиырма сегіз, мың тоғыз жүз қырықыншы# жылдары темір жолдардың өсуі 50 #елу# процентке артып, оның ұзындығы 6581 #алты мың бес жүз сексен бірінші# км. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
жетті. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Қазақстан 20 #жиырмасыншы# жылдардың аяғы мен 30 #отызыншы# жылдары, өте қысқа мерізімде аграрлы елден индустриялы елге айналды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Алайда Қазақстанда өндірілген бұл шикізаттарды өндейтін өндіріс орындары салынбады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Өлкені индустрияландыру барысында өнеркәсіп өндірісінің жүрегі болып саналатын машина жасау бағыты, оның мынадай жетекші салалары станок жасау, автомобиль шығару, трактор жасау, ауыл шаруашылығы машиналарын жасау салалары мүлде қамтылмады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Республиканы индустрияландыру тек шикізаттық бағытта болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
2. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Қазақстанда большевиктер 1926-1927 #мың тоғыз жүз жиырма алты, мың тоғыз жүз жиырма жетінші# жылдары бай-кулактардан алынған 1250 #мың екі жүз елу# мың десятина жайылымдық және 1360 #мың үш жүз алпыс# мың десятина шабындық жерлерді бөлді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Бөлінген шабындық жердің 61,6%-ін #алпыс бір бүтін оннан алты процентін# кедейлер, 8,8%-ін #сегіз бүтін оннан сегіз процентін# ауқаттылар алды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Ал жайылымдық жердің 59,3% #елу тоғыз бүтін оннан үш процентін# кедейлерге, 31,7% #отыз бір бүтін оннан жеті процентін# орташаларға және 9% #тоғыз процентін# ауқатты қожалықтарға берілді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1928 #мың тоғыз жүз жиырма сегізінші# жылы өткен қазақ байларын тәркілеу кезіндегі қазақ қоғамындағы бай-феодалдар саны 696 #алты жүз тоқсан алты# шаруашылық болған. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Қазақстанда ұжымдастыру елдің басқа аймақтарымен салыстырғанда баяу жүргізілуі тиіс деген пікірге Ф. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
И. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Голощекин мүлде қосылмады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Ол «Кіші Қазан» идеясын жүзеге асыру барысында Қазақстандағы ұжымдастырудың жоғары қарқынын мақтаныш етті. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Елімізде 1928 #мың тоғыз жүз жиырма сегізінші# жылы шаруа қожалықтарының тек 2 #екі# проценті ғана ұжымдастырылса, 1930 #мың тоғыз жүз отызыншы# жылы 50 #елу# проценті, 1931 #мың тоғыз отыз бірінші# жылдың қазанында 65 #алпыс бес# проценті ұжымдастырылды, яғни сол жылы республикадағы 122 #жүз жиырма екі# ауданның 78 #жетпіс сегіз# ауданында ұжымдастырумен 70-тен #жетпістен# 100 #жүз# процентке дейін шаруа қожалықтары қамтылды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Ұжымдастыру қарқыны күштеу, зорлық-зомбылық көрсету арқылы жүзеге асырылды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Күштеп ұжымдастырушылар қазақ қоғамындағы дәстүрлі мал шаруашылығының ерекшелігін мүлде еске алмады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Асыра сілтеу болмасын, аша тұяқ қалмасын, "Қайдан тапсаң онан тап, қаптың түбін қақ", "Социализмде сотқа тартылмаған адам болмайды" деген ұр да жық ұрандар елдің түбіне жетті. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Осы жылдары шаруа кожалықтарынан бай-кулактарды бөліп алып, оларды тап ретінде жою жүзеге асырылды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1928-1929 #мың тоғыз жүз жиырма сегіз, мың тоғыз жүз жиырма тоғызыншы# жылдарда бай-кулактар есебіне алынып жазаға тартылғандар, яғни қудаланғандар есебі 54 625 #елу төрт мың алты жүз жиырма бес# болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1931 #мың тоғыз жүз отыз бірінші# жылы 5500 #бес мың бес жүз# шаруа бай-кулак ретінде аласталды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Күштеп ұжымдастыру саясаты халықтың наразылығын тудырды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1929-1933 жж. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
#мың тоғыз жүз жиырма тоғыз, мың тоғыз жүз отыз үшінші жылдары# өлкеде барлығы 372 #үш жүз жетпіс екі# көтеріліс болып, оларға 80 #сексен# мыңдай адам қатысты. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Большевиктер бұл наразылықтардың негізгі себебін байлар мен дін басыларының кеңес үкіметіне қарсы халықты ұйымдастыруынан деп көрсетті. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Кеңес үкіметі бұл көтерілістерді әскери күшпен басып жаншыды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Большевиктер жүргізген күштеп ұжымдастыру мен солақай отырықшыландыру саясаты қазақ ауылына үлкен соққы болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Әсіресе, мал шаруашылығы қатты күйзеліске ұшырады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1929 жылы Қазақстанда 40 #қырық# млн. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
бас мал болғанын, содан 1933 #мың тоғыз жүз отыз үшінші жылы# жылы 4 #төрт# млн. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
ғана мал қалғанын билік мойындауға мәжбүр болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Нәтижесінде 1932-33 #мың тоғыз жүз отыз екі, отыз үшінші# жылдары халық аштыққа ұшырады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Зерттеушілер 1930-1932 #мың тоғыз жүз отыз, мың тоғыз жүз отыз екінші# жылдары шетелге кеткен қазақтар санын, қайтып келгендерді шығарып тастағанда аштықтан қырылғандар санын 1,3 #бір де үш# млн. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
адамға жеткізеді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Аштықтың зардаптарын баяндап РСФСР #Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы# Халық Комиссарлар Кеңесінің төрағасының орынбасары т.Рысқұлов Сталинге хат жазды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Аштыққа байланысты жоғарғы партия мен үкімет басшыларына жазылған хаттар қатарын О. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Исаевтің және "Бесеудің хаты" толықтырады. |