Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Ш. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Уәлихановты, В. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
В. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Радлов, А. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Левшинді айтуға болады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
ХХ #он тоғызыншы# ғасырдың басында Қазақстан тарихын зерттеуге В. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
В. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Бартольд, А. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Чулошников, М. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Е. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Массон, М. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
П. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Грязнов т.б. өз үлестерін қосты. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Кеңес дәуірінде идеологиялық қысымға қарамастан отандық тарих мәселелерін объективті зерттеуге ат салысқан ұлт зиялылары Ш. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Құдайбердіұлы, М. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Көпеев, М. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Тынышпаев, С. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Асфендияров, Е. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Бекмаханов және т.б. ерекше атауға болады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Қазақстанда 1930 #мың тоғыз жүз отызыншы# жылдары алғаш ғылымның академиялық құрылымы қалыптасып, 1932 #мың тоғыз жүз отыз екінші# жылы КСРО # Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы# ҒА-ның #Ғылым академиясының# базасы құрылды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1938 #мың тоғыз жүз отыз сегізінші# жылы ол КСРО #Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы# ҒА #Ғылым академиясы# қазақ филиалы болып саналды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Тұңғыш жоғары оқу орындары ҚазПИ #қазіргі ҚазҰПУ, Қазақ педогогикалық институты# және ҚазМУ-дың #Қазақ мемлекеттік университеті# жанынан кәсіби тарих мамандарын даярлау қолға алынды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Ұлы Отан соғысынан кейін Қазақ Ғылым Академиясының жанынан тарих институты құрылып, қазақ тарихын жүйелі түрде зерттеуге ден қойған ұлттық тарихшы-ғалымдар шықты. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Кеңес дәуірінің 50-60 #елу, алпысыншы# жылдарында Р. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
б.Сүлейменов, Ә. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Х. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Марғұлан, А. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Акишев т.б. бастаған қазақстандық тарихи мектептер қалыптасты. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
№2 дәріс. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
VI-VIII ғғ. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Қазақстан территориясындағы Түрік қағанаттары Дәрістің мазмұны: - түрік қағанатының саяси тарихы, экономикалық, мемлекеттік басқару жүйесі және мәдениеті қаралады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Дәрістің мақсаты: - көне түрік мемлекетінің Отандық тарихымыздағы саяси рөлін ашу. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
VI-X #алты оныншы# ғасырларда Қазақстан жерінде құрылған алғашқы феодалдық мемлекеттер түрік қағанаттары еді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Біздің заманымыздың 1 #бір# мың жылдығындағы Орталық Азия жерін мекендеген тайпалық одақтар мен ерте феодалдық мемлекеттердің тарихы бұлармен өзара тығыз байланыста болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
V #бесінші# ғасырға қарай Солтүстік Моңғолиядан Орта Азиядағы Амудария өзенінің бойына дейін созылған кең байтақ жерлерді тирек (телэ) деген жалпы атпен бірнеше тайпалар мекендеген. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Осы соққыдан ол оңала алмайды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
XV #он бесінші# ғ. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
орта кезінде Алтын Орда құлайды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Ол Сібір хандығы, Ноғай Ордасы, Қазан хандығы, Қырым мен Астрахан хандықтарына бөлініп кетеді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Монғол әскерлерінің басқыншылығы жаулап алған елдер үшін өзінің зардабы жағынан ауыр апат әкелді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Ол көптеген халықтардың экономикалық және мәдени прогресін, олардың саяси, әлеуметтік және этникалық дамуын тежеді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Монғолдардың шапқыншылығы салдарынан өндіргіш күштер әлсіреді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Көптеген қалалар қиратылып, орта ғасырлық қала мәдениетіне үлкен зиян келтірілді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Әсіресе, Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу өңіріндегі отырықшылық өмір мен егіншілік мәдениетіне бұл ауыр соққы болып тиді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Бағындырылған халықтан алынатын алым-салық та ауыр және көп болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Зерттеушілердің айтуынша салықтың 20 #жиырма# шақты түрі болған. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Дегенмен, монғол басқыншылығының апатты зардаптарымен бірге кейбір жағымды жақтары да болған. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Монғол өкіметтері сауда-саттық пен халықаралық байланыстың дамуына жағдай жасады, жер-жердің бәрінде пошта және көлік қатынасы қызметін енгізді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Монғолдар бір орталыққа бағынатын өкімет идеясын әкеледі, бұрын ұйымдаспаған тайпалардың басын қосады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Көшпелі өмір тәртібін Шыңғысханның заңдар жинағы - «Ясасына» сәйкес келтіре бастайды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Кейін «Ясаның» кейбір нормалары қазақ заңдарында белгілі дәрежеде пайдаланылады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Мемлекеттіліктің әлеуметтік ұйымы мен түрлерінің көптеген нормалары монғол дәуірінен кейін Қазақстанда пайда болған мемлекеттерде қажетке асырылады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Моңғол жаулаушылығы Қазақстан жеріндегі этникалық процестер барысына да әсер етеді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
№ 4 дәріс. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
XIV-XV ғғ. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Қазақстан территориясындағы мемлекеттер Дәрістің мазмұны: - XIV-XV #он төрт, он бесінші# ғ. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
ғ. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Қазақстан территориясындағы Ақ Орда, Моғолстан, Ноғай Ордасы және Әбілқайыр хандығының саяси тарихы, шаруашылығы, әкімшілік басқару жүйесін талдау. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Дәрістің мақсаты: - Монғол империясының құлдырауы барысындағы Қазақстан жеріндегі жаңа мемлекеттердің құрылуы және қазақ халқының қалыптасуындағы этникалық процестердің рөлін көрсету. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
XIV-XV #он төрт, он бесінші# ғасырларда Орта Азия мен Қазақстан халқы моңғол шапқыншылығының ауыр зардаптарынан біртіндеп арыла бастады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Бүліншілікке ұшыраған шаруашылықты, қираған қалаларды қалпына келтіруге бағытталған шаралар жемісін беріп, экономикалық және әлеуметтік жағдайлары біраз жақсарды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Сонымен бірге бұл тұста моңғолдардың қол астында болып келген көптеген ұлыстар мен елдер дербес тәуелсіз мемлекеттер қатарына шықты. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Осындай тәуелсіздікке ие болып Қазақстан жерінде алғашқы рет жергілікті этникалық негізде пайда болған ірі мемлекет - Ақ Орда хандығы. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Оның шекарасы Жайық өзенінен Ертіске, Батыс-Сібір ойпатынан Сырдың орта шеніне дейін созылып жатты. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Негізгі халқы ерте заманнан осында мекендеген түркі қыпшақ тайпалары, сондай-ақ, Алтайдан осында қоныс аударған наймандар, қоңыраттар, керейттер, үйсіндер, қарлұқтар және басқалары. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Ақ Орда хандарының кестесі оларды болған уақытына қарай мынадай ретпен тізеді: Орда Ежен, Сартақ, Қоныша, Баян, Сасы-Бұқа, Ерзен, Мүбәрәк, Шымтай, Орыс хан, Қойыршақ, Барақ, т.б. Ақ Орданың кемеліне келіп, толысқан шағы XIV ғ. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
#он төртінші ғасырдың# екінші жартысы. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1361 #мың үш жүз алпыс бірінші# жылы Ақ Орданың билеушісі болған Орыс хан өз жағдайын біраз күшейтіп, енді Алтын Орда тағына отыруға күш салды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Сөйтіп, 1374-1375 #мың үш жүз жетпіс төрт, мың үш жүз жетпіс бесінші# жылдары Еділ бойымен жорыққа шыққан ол Сарайды өзіне қаратып, Хаджы-Тарханды (Астраханды) қоршауға алды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Кама бұлғарларының жерін бағындырды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Бірақ Орыс ханның үстемдігі ұзаққа созылмай, келесі жылы ол Еділ бойынан кетіп, Алтын Ордадағы билікті Мамайға беруге мәжбүр болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1377 #мың үш жүз жетпіс жітінші# жылы Орыс хан қайтыс болып, Ақ Орда иелігі оның баласы Темір Мәлікке көшкен-ді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Осы кезде Маңғыстау Үстіртінің билеушісі - Жошы әулеті - Түй Хожа оғланның баласы Тоқтамыс Орта Азия әміршісі Ақсақ Темірге сүйеніп, Темір Мәліктің әскерін талқандайды, сөйтіп 1379 #мың үш жүз жетпіс тоғызыншы# жылы өзін Ақ Орданың ханы деп жариялайды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Ақ Орданың көптеген әмірлерінің қолдауына ие болған ол 1380 #мың үш жүз сексенінші# жылы Сарайды, Хаджы-Тарханды, Қырымды және Мамай ордасын басып алады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Тоқтамыстың бұл табысы орыс жеріне басып кірген Алтын Орда ханы Мамайдың 1380 #мың үш жүз сексенінші# жылы Куликово даласында орыс әскерлерінен жеңілуі нәтижесінде мүмкін болды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Тоқтамыс мұнымен тоқтаған жоқ. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Осыдан кейін Тоқтамыс Ақсақ Темірдің ықпалынан босануға тырысады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Бірақ, 1389, 1391#мың үш жүз сексен тоғыз, мың үш жүз тоқсан бір# және 1395 #мың үш жүз тоқсан бес# жж. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Ақсақ Темірдің Тоқтамысқа қарсы жасаған аса үлкен үш жорығынан кейін Алтын Орда тас-талқан болып қиратылады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Темірдің басқыншылық соғыстарының нәтижесінде және ішкі талас-тартыстан XIV ғ. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
#он төртінші ғасырдың # аяғы мен XV ғ. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
#он бесінші ғасыр# бас кезінде Ақ Орда да әлсірейді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
2. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Шығыс Дешті-Қыпшақтың феодалдық бытыраңқы жерлерін біріктірген "көшпелі өзбектер мемлекетінің" яғни Әбілхайыр хандығының Қазақстан тарихында елеулі орны бар. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Оның иелігі Ноғай ордасының шығыс бетін, батыста -Жайыққа, шығыста - Балқашқа дейінгі, оңтүстікте - Арал теңізі мен Сырдарияның төменгі ағысына, солтүстікте-Тобыл мен Ертістің орта ағысына дейінгі жерлерді қамтыды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Әбілхайыр басқарған 40 #қырық# жылдай уақыт ішінде елдің саяси жағдайында тұрақтылық пен тыныштық болмады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Оның қолынан билікті алу үшін күрескен әр түрлі топтар мен күрес жүргізуге тура келді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Жошы әулеті - оның ішінде Ибак-хан, Береке-сұлтан, Орыс ханның ұрпақтары Жәнібек пен Керей тағы басқалары - Әбілхайырға үнемі қарсы шығып отырды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1446 #мың төрт жүз қырық алтыншы# жылы Әбілхайыр хан Сырдария өзені мен Қаратау бауырындағы Созақ, Сығанақ, Аққорған, Үзкент қалаларын басып алып, Сығанақты өз хандығының астанасына айналдырды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1450ж. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
#мың төрт жүз елуінші# Әбілхайыр Мәуренахрдағы Темір ұрпақтарының ішкі тартысына араласып, Самарқанд пен Бұхараға талау-тонау шапқыншылықтарын жасайды. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
1456-1457 #мың төрт жүз елу алтыншы, мың төрт жүз елу жетінші# жылдарда ойраттармен болған шайқастарда жеңіліске ұшыраған Әбілхайыр елдің бірлігін қамтамасыз ете алмады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Оған наразы Керей мен Жәнібек сұлтандар және олардың қол астындағы көшпелі халықтың бір бөлігі Моғолстанға қоныс аударып, Шу мен Қозыбас (Талас) өзендерінің бойына барып орнықты. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Осыдан кейін көп ұзамай 1468 #мың төрт жүз алпыс сегінші# жылы Әбілхайыр көп жорықтарының бірінде қайтыс болды да, "Көшпелі өзбектер мемлекеті" ыдырап кетті. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
3. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Алтын Орда ыдырап, Ақ Орданың әлсіреуі нәтижесінде Қазақстанда бой көтерген мемлекеттік құрылымдардың бірі – Ноғай ордасы еді. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Ноғай ордасы XIII #он үшінші# ғасырдың екінші жартысында бөлектене бастады. |
Тарих
|
Гүлмира Досекеева |
|
Бұл жағдай әмір Едіге тұсында XIV #он төртінші# ғасырда жалғасып, оның баласы Нұраддынның кезінде аяқталды. |