Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үркіп кеткен ұйқы тез арада қайтып оралмады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үйдің іші қара көлеңке, терезе алдында жетілік шамның бармақтай жалыны жылтырайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өз жүрегімнің дүрсілін естігендей болам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бүйірім солқылдайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жәй ғана солқылдамай бір түрлі суырып ауырғандай болады, жаңағы алас-қапаста есімнен шығып та кетіпті-ау, қимылдайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
СОЛ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өз тіршілігінен хабар беріп жатқан ішімдегі жан иесінің қазір аты жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Бала |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
нәресте |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
бұл атаулар оған әзірге қонбайтын сияқты, бар тапқаным «СОЛ» деймін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбек кеткенмен мына қара көлеңке бөлмеде «екеуміз» қалыппыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен енді «оны» анығырақ сездім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің бойымда екінші бір өмір өсіп келе жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ғажап |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы тұста бұрын басымнан кешпеген тосын хәліме үйрене алмай дөңбекши бердім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ұйықтайын деп көзімді жұмам, бірақ көзім ілінбейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кірпігім айқасқанда қараңғылық қиялынан, шамның бармақтай жарығы бұлдырап алыстап кетеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен айсыз түнде далада келе жатқан сияқтымын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қарауытқан сауыры кең қырат пен жұлдызы сирек қара күңгірт аспанның арасы жалғасып кеткен, бар дүние қарауыта толқып теңселіп тұрғандай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тек алыста бармақтай шырақ, әлсіз шырақ жылтырайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жеті жасар қыз бала сол титімдей сәулеге үрейлене, үрпие қарайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кішкентай қыз моладан қорқады, артына үрпие қарайтыны содан |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ал, қарамайын десе |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол арада әлі топырағы суымаған анасы жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Моладан қанша қорықса да, сол жаққа барғысы келіп тұрады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол күні кешке Қамқа әжем мені шақырып алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз ондайда «неге шақырдың»деп сұрамайтынбыз, үнсіз ғана үлкеннің әмірін тосамыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әжем ескі шүберектен пілте өріп алды да, оны тостағандағы қойдың тоң майына батырды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан кейін жайнамазын бүктеп қолтығына қысып, тостағанды маған ұстатты да: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жүре ғой, балақайым, апаңның басына барып келейік, — деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күн батып баратқанда екеуміз ауылдың сыртындағы зиратқа келдік |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шымнан қалаған, мүжіліп шөгіп қалған ескі молалардың бергі шетінде топырағы басылмаған жас қабір |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол жас топырақтың астында менің апам жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дәл осы араға жерлегенін өз көзіммен көргенмін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан бері: «мүмкін апам тіріліп кетіп, топырақтың астында тұншығып, қиналып жатқан жоқ па екен?» деген ой тұла бойымды түршіктірумен болған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қазір де топырақ астынан тың тыңдап құлағымды тосам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қамқа әжем шарт жүгініп құран оқып отыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен оның бір сөзін түсінбеймін, оның үстіне Қамқа әжем, молдалардай әуенге салып созбай, көбіне іштей күбірлеп, ақырын оқиды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қамқа әжем құранды ұзақ оқыды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қанша айтқанмен бала емеспін бе, мен алаң болып кетіп едім, бір кезде үнсіз етегімнен тартып қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сөйтсем қолын жайып бата қылып жатыр екен, мен де қолымды жайдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бата қасиетті нәрсе |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Батада айтылған тілекті құдай береді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен де іштей күбірлеп құдайдан апама бар жақсы тілек тілеп жатырмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қамқа әжем бетін сипап, қатты бір күрсініп қойды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Апаңа жақсы тілек тіледің бе, қалқам? Сен періштесің ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сенің тілегің қабыл болады, — деді менің маңдайымнан сипап |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан соң майға батырған пілтені тұтатып қабірдің басына қойды да: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Артыңда қалған шырағың сөнбесін, жарқыным, — деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қамқа әжем ұсақ-түйек күйбеңді білмейтін адам, көбіне ірі сөйлейді, мына сөзі де маған аруақты естіліп, төбе құйқам шымырлап кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қараңғы түнде ауылға қайтып келе жатып артыма қайрылып қарай бергенім де сол |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қамқа әжеме қанша сенсем де көңілімде бір күдігім бар: әжем «шырағың сөнбесін» деп еді, біз тұтатып кеткен ана шырақ, майы таусылып, қазір-ақ сөніп қалмай ма? Ақыры шыдай алмай осы күдігімді сұрадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Әй, балам-ай, әлі баласың ғой, — деп әжем басын шайқады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сенсің ғой оның шырағы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сенің тілеуіңді тілеп кеткен жоқ па, бейшара |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қамқа әжемнің осы сөзі менің сәби көңіліме өшпестей әсер етті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сонау қараңғыда жылтыраған кішкентай шырақ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол шырақ тура менің сәби көкірегімде жылтырап жанып тұрғанын ап-анық көзіммен көргендей болдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тағы да бүйірім солқылдайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қимылдап жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жаңа ғана тұла бойымды тітіренткен үрейден кейін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
өн бойыма жайлы, рахат жылу тарап келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мына қараңғы түнде, қара көлеңке бөлмеде тағы да бір әлсіз шырақ тұтанып, жылтырап жанып келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
6 |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қанша ұйықтағанымды білмеймін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тағы да шошып ояндым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көзімді ашып алсам құлан иектеніп таң атқан екен, біреу дүрсілдетіп есік қағады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Надя! Надя! Не ғып жатырсың? Түр тезірек! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Светаның даусы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір жаманат болып қалған сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
даусы ышқынып шығады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Буыным қалтырап төсектен әзер көтеріліп, тәлтіректеп барып есік аштым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бол, Надя, тез жинал |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Не боп қалды? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Соғыс! Немістер соғыс бастапты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бізді вокзалға жөнелтейін деп жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бол тезірек! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қапелімде ешнәрсенің байыбына жете алғаным жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қайдағы соғыс? Не соғыс? Әйтеуір бір жамандықтың болғанын сезіп, бойыма діріл еніп келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ау, болсайшы енді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тез киін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Николай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
олар қайда? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света осы кезде буыны босағандай орындыққа отыра кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мен қайдан білейін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Олар әскер емес пе |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соғысқа кеткен шығар, — деді бір түрлі даусы солғын тартып, өзі де солып қалғандай кішірейіп кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің миыма бip оқиға енді ғана жетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соғыс басталып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен оны енді қайтып көремін бе, жоқ па? Түнде адам сияқты қоштаса да алмай қалдым-ау |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Асықтырып жатыр ғой, — деді Света жайымен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жаңағы кірген кездегі аптығы басылып, орнынан ақырып көтеріліп, қолыңа ілінген затыңды ал да тезірек шықсайшы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Адам баласының жаратылысы қызық-ау: өз өміріңдегі нәрсенің үлкені қайсы, елеусіз ұсағы қайсы, көбіне соны ажырата алмай шатасасың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Жолға жинал» деген соң, тас төбемнен жай боп түскен соғысты да бір сәтке ұмытып, дүние-мүлкімді жиыстырып әуре боп жатырмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қазақ «кедеймін десең көшіп көр» деуші еді, сыбай-сылтаң жүрген екі жас қанша дүниеміз жоқ десе де, ол — пұл жиналып қалыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Төсек-орын ,ыдыс-аяқ, көр-жер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
әрқайсысына бір жармасам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәрі керек сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен сыртқа шыққанда, таң сарғайып атқан екен, қораның ішінде сапырылысқан әйелдер — бір кіріп, бір шығып, аз ғана дүниелерін сыртқа тасып әлек |